ԵԴ1/3372/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«26» մայիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահող դատավոր՝ Ռազմիկ Մարիկյան
դատական նիստերի քարտուղար՝ Գոռ Բադալյան

մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Ռիտա Հարությունյանի մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանի

դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանի (ծնված՝ 20.02.1989թ., ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, չի աշխատում, դատվածություն ունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևան քաղաքի Քասախ գյուղի Տերյան փողոցի 12 տուն հասցեում)՝ 2 (երկու) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60626824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60626924 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ թիվ 60626924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60626824 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60626824 համարի ներքո:
2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին 2 (երկու) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հատկանիշներով Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 60626824 նախաքննական համարով քրեական գործը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3372/01/24 համարը։
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3372/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու մասին:
2025 թվականի մայիսի 7-ին Դատարանը թիվ ԵԴ1/3372/01/24 քրեական գործով կայացրել է վերդիկտ, որով Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանին 1-ին դրվագով մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, իսկ 2-րդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ արդարացրել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունը:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանին մեղադրանք է ներկայացվել 2 (երկու) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն բանի համար, որ «նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, վարել է ավտոմեքենա:
Այսպես.
ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության կողմից թիվ ԱՖ 406013 վարչական իրավախախտման գործով 2020 թվականի հուլիսի 27-ին կայացված որոշմամբ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2020 թվականի հուլիսի 27-ից մինչև 2021 թվականի հուլիսի 27-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է և ստորագրել որոշումը: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ ժամը 01:30-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02297)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.470 մգ/լ (առնվազն՝ 0.423 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101052 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է <<ԲՄՎ>> մակնիշի 36 GS 159 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Արման Գրիգորյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 01:50-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409875 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Բացի այդ, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության կողմից թիվ ԱՖ 406013 վարչական իրավախախտման գործով 2020 թվականի հուլիսի 27-ին կայացված որոշմամբ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2020 թվականի հուլիսի 27-ից մինչև 2021 թվականի հուլիսի 27-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է և ստորագրել որոշումը: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ ժամը 02:50-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02021)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.379 մգ/լ (առնվազն՝ 0.3411 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101003 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վարել է <<ԲՄՎ>> մակնիշի 36 GS 159 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Արսեն Բագրատյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 05:05-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180269966 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:»։
3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 1-ին դրվագով իրեն մեղավոր է ճանաչում, իսկ երկրորդ դրվագի հետ կապված հայտնել է, որ մեքենան գտնվել է կայանված վիճակում, պարեկը մոտեցել է իրեն, փաստաթղթեր է պահանջել, ինքն էլ հրաժարվել է ներկայացնելուց, որից հետո իրեն տեղափոխել են բաժին: Արձանագրությունները բաժնում են ստորագրել, իրեն էլ մինչև լուսաբաց պահել են: Իրեն ասել են, որ եթե չստորագրի, 40 օր մեքենան չի կարող տանել: Ինքը ոչ սթափ վիճակում է եղել, այդ պատճառով է ստորագրել: Այդ ժամանակ ինքը հավաքույթից է դուրս եկել, անծանոթ մարդիկ իրեն խնդրել են տուն տանել իրենց, ինքը վարորդական իրավունք չի ունեցել: Մինչև Կոմիտասի պողոտա անծանոթ մարդ է տեղափոխել մեքենան: Ինքը կանգնած վիճակում է եղել, ղեկին է նստած եղել, որևէ գործողություն չի արել, մեքենայի շարժիչն անջատված վիճակում է եղել: Արձանագրությունը ստորագրվել է Արաբկիրի բաժնում նույն օրը: Տեղյակ է եղել տրանսպորտային միջոցներ զրկված լինելու մասին: Արձանագրություն կազմելը տևել է մոտ 20 րոպե: Իրեն բերման են ենթարկել ու կազմել արձանագրությունը: Ագաթանգեղոսի փողոցում կանգնեցրել են, ինքը հարցրել է՝ պարտադիր պետք է տեղափոխեն, թե այլ տարբերակ կա: Իր հետ անծանոթ մարդիկ են եղել առիթից, որոնց մեջ վարորդական վկայական ունեցող է եղել, նա է վարել: Ինքը Բիթլզ ակումբում է եղել, անծանոթները տաքսի են սպասել, ինքն էլ ասել է, որ կարող է տանել: Անծանոթներին պետք է տաներ կամ Զեյթուն կամ Ավան: Ինքը բնակվում է Քասախ գյուղում: Մեքենայի մեջ ինքն իր իրերն է հավաքել, որ տաքսիով գնա տուն: Անծանոթները տաքսի են կանչել նաև իր համար:
Վկա Արսեն Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է պարեկային ծառայության պարեկ: 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին կազմված արձանագրությունը հիշում է: Իր հիշելով՝ վարորդական վկայական չունենալու պայմաններում տրանսպորտային միջոց վարելու համար է կազմվել արձանագրությունը: Տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է, քանի որ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը անկանոն և հեռավար լույսերով է վարել: Վերջինի վերաբերյալ չի հիշում նախազգուշացումով են բավարարվել , թե՝ ոչ: Մոտեցել են մեղադրյալին, տեսել են, որ ոչ սթափ վիճակում է, իսկ այդ դեպքում իրենք իրավասու են բերման ենթարկել, քանի որ հրաժարվել է ներկայացնել փաստաթղթեր: Իր հիշելով՝ վարորդական իրավունքից զրկված է եղել: Իրենց օրինական պահանջները չի կատարել, ասել է, որ խմած չի, սակայն մեղադրյալի խմածության աստիճանը բարձր է եղել: Իրենք Կոմիտաս-Փափազյան, Կոմիտաս-Վաղարշյան խաչմերուկում հանդիպակաց տեսել են մեքենան, նկատել են, թե ինչպես է շրջադարձ կատարել ու կանգնեցրել են: Մեղադրյալը գտնվել է ղեկին, նա է վարել: Եթե տրանսպորտային միջոցը կանգնած է լինում, իրենք լիազորված չեն փաստաթուղթ պահանջել: Չի կարող ասել, թե իրենց տեսախցիկները միացված են եղել, թե՝ ոչ: Հնարավոր է պահպանված լինեն: Հնարավոր չի, որ մեքենան շփոթած լինեն: Երբ իրենք շրջադարձ են կատարել, մեքենան կանգնել է: Բացի այդ, այնպիսի ժամ է եղել, որ երթևեկությունը ինտենսիվ չի եղել: Չի հիշում, որ մեղադրյալը ասած լինի, որ ինքը չի վարել, պրակտիկայում շատ են լինում դեպքեր, երբ վարորդն ասում է, որ ինքը չի վարորդը: Ինքն է մոտեցել, հետո գործընկերը: Չի կարող ասել՝ ավտոմեքենայի տեսախցիկը պահպանել է տեսանյութը, թե՝ ոչ: Իր հետ եղել է կրտսեր պարեկ Հրայր Մկրտչյանը: Մեքենայում մեղադրյալի կողքին կին է եղել նստած, ով հետո իջել գնացել է: Այլ անձ չի նկատել:
Վկա Հրայր Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է պարեկային ծառայության պարեկ: Հայտնել է, որ մեղադրյալը ԲՄՎ մակնիշի ավտոմեքենայով Վաղարշյանից դեպի Կոմիտաս է վարել՝ դրիֆտ վիճակում: Վարորդը կանգնել է և իրենք մոտեցել են: Շարժվելը տեսել են, հանդիպակաց երթևեկության ժամանակ բարձրախոսով հորդորել են կանգնել: Ղեկին եղել է մեղադրյալը: Մեքենան ամբողջ ընթացքում իր տեսադաշտում է եղել: Չի հիշում, թե ով է առաջինը մոտեցել: Հիշում է, որ օրինական պահանջը չկատարելու համար են նրան տեղափոխել ոստիկանության բաժին: Գիշերային ժամերին հիմնականում երկուսով են մոտենում: Մեղադրյալը եղել է ղեկին: Արձանագրությունը հնարավոր չի եղել տեղում կազմել: Չի հիշում, թե ինչ խնդիր է եղել, որ տարել են բաժին: Հիշում է, որ ապակիները մգեցված են եղել: Այլ անձի չի հիշում, չի հիշում նաև կոնֆլիկտները, շատ ժամանակ է անցել: Տեսախցիկներով հագեցված են: Հնարավոր չէ, որ ուրիշ ավտոմեքենա կանգնեցնեն՝ նույն գույնի, նույն մակնիշի, քանի որ ինտենսիվ երթևեկություն չի եղել: Կոմիտասի պողոտան ուղիղ է, այլ մեքենա տեսադաշտում չի եղել:
- Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կայացված թիվ ԱՖ 406013 որոշման պատճենը, որի համաձայն՝ 2020 թվականի հուլիսի 27-ին՝ ժամը 17:57-ին Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը «ԲՄՎ» մակնիշի 36 GS 159 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է Երևան-Գյումրի-Բավրա ավտոճանապարհին և դիտավորյալ չի կատարել տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու մասին ոստիկանության ծառայողի օրենքով սահմանված կարգով տրված պահանջը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ՃՈ աշխատակիցը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, որին վարորդը ծանոթացել է և ստորագրել: Նույն օրը կայացված որոշմամբ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը մեկ տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, որին վարորդը ծանոթացել է և ստորագրել:
- Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը, որի համաձայն՝ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկվել է 27.07.2020 թվականից մինչև 27.07.2021 թվականը:
- Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180409875 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ ժամը 01:50-ին Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Արման Արթուրի Գրիգորյանը /կրծքանշանի համար 12545/ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանի նկատմամբ կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, ըստ որի՝ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը 18.09.2024 թվականին՝ ժամը 01:30-ին Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 36 GS 159 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում: Նշված արձանագրությանը վարորդը ծանոթացել է և ստորագրել:
- Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ սարքի համարն է 91101052, զննման համարը՝ 02297, զննման ամսաթիվը՝ 18.09.2024, ժամը՝ 01:44-ին, ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.470 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Հրաչյա, ազգանունը՝ Վարդանյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 36 GS 159, ՊԾ ազգանունը՝ Գրիգորյան, կրծքանշանի համար 12545, ստորաբաժանում՝ 1-ին գումարտակ 1-ին վաշտ:
- Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120897 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ ստուգաչափման թվականն է՝ 05.04.2024թ., այն ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 05-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ Ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91101052, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն:
- Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180269966 արձանագրության պատճենը, որ համաձայն՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ ժամը 05:05-ին Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց 1 հասցեում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Արսեն Բագրատյանը /կրծքանշանի համար 04673/ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանի նկատմամբ կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, ըստ որի՝ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ ժամը 02:50-ին Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 36 GS 159 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում: Նշված արձանագրությանը վարորդը ծանոթացել է և ստորագրել:
- Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ սարքի համարն է 91101003, զննման համարը՝ 02021, զննման ամսաթիվը՝ 18.09.2024, ժամը՝ 04:19-ին, ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.379 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Հրաչյա, ազգանունը՝ Վարդանյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 36 GS 159, ՊԾ ազգանունը՝ Մկրտչյան, կրծքանշանի համար 05979, ստորաբաժանում՝ 1-ին գումարտակ 2-րդ վաշտ:
- Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 110931 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ ստուգաչափման թվականն է՝ 14.11.2023թ., այն ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ Ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91101003, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն:
- Վերոնշյալ փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին արձանագրությունները:
- Վերոնշյալ փաստաթղթերը արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումները:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
 ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հրաչյա Վարդանյանը ունի դատվածություն:
 ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հրաչյա Վարդանյանի եկամուտը դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում բացակայում է:
 2025 թվականի մայիսի 20-ի՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնի պետի գրությունը, որի համաձայն. «Հայտնում եմ, որ Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը /ծնված՝ 20.02.1989թ-ին, բնակվող՝ Կոտայքի մարզ,գ․ Քասախ Տերյան փողոց տուն 12 հասցեում/ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19.04.2022թ. թիվ ԿԴ/0027/01/22 դատավճռով Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանը /ծնված՝ 20.02.1989թ., բնակվող՝ ՀՀ Կոտայքի մարզ, գ. Քասախ Տերյան փ․ 12-րդ տուն հասցեում, հեռ.՝ 093 775036/ մեղավոր է ճանաչվել 2003թ․ ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և դատապարտվել տուգանքի 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քր․ օր․ 51-րդ հոդվածի կարգով՝ նշանակված տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետով՝ յուրաքանչյուր ամիս առնվազն 50.000 ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով։
Թիվ ԿԴ/0027/01/22 դատավճիռը 31․05․2022թ-ին մտել է օրինական ուժի մեջ։
Թիվ ԿԴ/0027/01/22 դատավճիռը և դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու մասին կարգադրությունը 07․06․2022թ-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմին և ընդունվել է ի կատար ածման:
16․06․2022թ-ին Հրաչյա Վարդանյանը հաշվառվել է ՊԾ Կոտայքի մարզային մարմնում։
Հրաչյա Վարդանյանի կողմից կատարվել է 100․000 ՀՀ դրամ վճարում։
ՀՀ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը 13․12․2022թ․ թիվ ԿԴ/0265/13/22 որոշմամբ Հրաչյա Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19․04․2022թ․ թիվ ԿԴ/0027/01/20 դատավճռով նշանակված 600․000 ՀՀ դրամ տուգանքի չվճարած մասը՝ 500․000 ՀՀ դրամի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու մասին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնի միջնորդությունը մերժել է, և նույն որոշմամբ տուգանքի վճարման ժամկետը երկարաձգել է, վերջնական ժամկետ է սահմանել 8 ամիս ժամկետ՝ այն հաշվարկելով որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից։ Թիվ ԿԴ/0265/13/22 որոշումը 27․02․2023թ-ին մտել է օրինական ուժի մեջ։
ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 13․09․2024թ․ թիվ ԿԴ/0154/13/23 որոշմամբ բավարարվել է ՀՀ ԱՆ Կոտայքի մարզային մարմնի՝ Հրաչյա Վարդանյանի նկատմամբ թիվ ԿԴ/0027/01/22 դատավճռով նշանակված տուգանքի չվճարած մասի 500․000 ՀՀ դրամ համարժեք գույքի բռնագանձման միջնորդությունը։
Թիվ ԿԴ/0154/13/23 որոշումը օրինական ուժի մեջ մտնելու մասին գրություն ՀՀ ԱՆ ՊԾ Կոտայքի մարզային մարմինը դեռևս չի ստացել։»:
-Դատարանի հարցմանն ի պատասխան՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պետի՝ 2025 թվականի փետրվարի 4-ի գրությունը, որի համաձայն՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկներ Արսեն Բագրատյանին և Հրայր Մկրտչյանին ծառայության համար հատկացված անհատական տեսաձայնագրող սարքերի 2024 թվականի սեպտեմբեի 18-ի տեսաձայնագրությունները հիշողության ծավալով պայմանավորված ծրագրային համակարգում առկա չեն: ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի «Շկոդա» մակնիշի 1101 կողային համարի ավտոմեքենան գտնվում է տեխնիկապես անսարք վիճակում, ուստի տեսաձայնագրությունները հնարավոր չէ տրամադրել:
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի հիմնական դատալսումներում հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք: (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...):
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան:(...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
Անդրադառնալով Հրաչյա Վարդանյանին մեղսագրվող՝ 2-րդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարած լինելու մեղադրանքին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…):
Վերը նշված հոդվածի դիսպոզիցիայից ակնհայտ է, որ այն նախատեսում է երկու պայմանների միաժամանակյա առկայություն, այսինքն՝ պետք է անձը գտնվի ոչ սթափ վիճակում և վարի տրանսպորտային միջոցը: Հետևաբար, նշված երկու հանգամանքները հիմնավորող բավարար ապացույցների առկայության դեպքում է միայն հնարավոր հաստատել անձի մեղավորությունը նշված արարքը կատարելու մեջ:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված է համարում, որ մեղադրյալը գտնվել է ոչ սթափ վիճակում: Ընդ որում, նշված հանգամանքը չի վիճարկել նաև մեղադրյալը:
Հետևաբար Դատարանին մնում է միայն պարզել՝ թե արդյոք հետազոտված ապացույցները բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր չափանիշով հաստատված համարելու, որ մեղադրյալը վարել է տրանսպորտային միջոց:
Դատարանը գտնում է, որ անձի կողմից հանցանք կատարելը կարող է փաստվել միայն գործով ձեռք բերված հավաստի և արժանահավատ տվյալների հիման վրա: Քանի որ տվյալ դեպքում որևէ օբյեկտիվ ապացույց, օրինակ՝ տեսաձայնագրություն առկա չէ, և արարքը կարող է հիմնավորվել միայն անձանց ցուցմունքներով, Դատարանը ցանկանում է հանգամանալից անդրադառնալ անձանց ցուցմունքների արժանահավատությանը: Այսպես.
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշները վերաբերում են ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Անդրադառնալով ցուցմունքի՝ որպես անձնային ապացույցի գնահատման առանձնահատկություններին՝ անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ ցուցմունքն անձի կողմից նախկինում ընկալած հանգամանքների վերհիշումը և վերարտադրումն է։ Այս տեսանկյունից հարկ է նկատել, որ անձի հիշողությունը չի գործում տեսաձայնագրիչի նման, ուստի այն հաճախ չի պարունակի իրադարձության ամբողջական և ճշգրիտ նկարագրություն։ Հիշողության ճշգրտության վրա կարող են ազդել մի շարք գործոններ, այդ թվում՝ անձնային (օրինակ՝ վախը, հուզմունքը, ոչ սթափ վիճակը), հանգամանքային (օրինակ՝ ընկալման հեռավորությունը, լուսավորությունը, տեղադրությունը և այլն) և սոցիալական բնույթի (օրինակ՝ սեռը, տարիքը և այլն)։
Հիշողության վրա ազդեցություն ունեցող շատ կարևոր երևույթ է նաև աղբյուրի սխալ վերագրումը։ Վերջինը տեղի է ունենում, երբ անձը չի կարողանում ճշգրիտ տարանջատել իր հիշողությունների երկու կամ ավելի աղբյուրները։ Այս դեպքում անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է, որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ։
Ցուցմունքի գնահատումը պետք է իրականացվի հետևյալ գործոնների պատշաճ գնահատման միջոցով․
1․ հարցաքննվողի վստահելիությունը,
2․ ցուցմունքի արժանահավատությունը։
Որպես հիշյալ հանգամանքների գնահատման երաշխիքներ նախատեսված են ապացույցների գնահատման անմիջականության սկզբունքը, ինչը սույն դեպքում ենթադրում է համապատասխան անձի ֆիզիկական ներկայության ապահովում դատարանում, ինչպես նաև նրա խաչաձև հարցաքննության ապահովումը։
Կարևոր է, որ յուրաքանչյուր ցուցմունք ստուգվի այլ ապացույցների համադրմամբ։ Ցուցմունքի հիմնական և էական հակասությունները պետք է գնահատվեն և լուծվեն այնպես, որ անձի դատապարտման հիմքում դնելիս նրա համար հասկանալի լինի՝ ինչու դրա արժանահավատությունը ողջամիտ կասկած չի հարուցում դատարանի մոտ։
Վստահելիությունը վերաբերում է «ազնիվ և ճշմարիտ» լինելու հարցաքննվողի կարողությանը։ Արժանահավատությունը վերաբերում է վկայի ցուցմունքի ճշգրտությանը։ Անվստահելի վկան չի կարող տալ արժանահավատ ցուցմունք։ Այնուամենայնիվ, վստահելի վկան կարող է բարեխղճորեն սխալվել՝ տալով անարժանահավատ ցուցմունք։
Ցուցմունքի արժանահավատությունը կապված է անձի կողմից համապատասխան հանգամանքներն ընկալելու, վերհիշելու և վերարտադրելու կարողության հետ։ Ելնելով վերջիններից՝ կարող են արժանահավատ գնահատվել վկայի հայտնած բոլոր տվյալները կամ դրանց մի մասը կամ դրանցից ոչ մեկը։ Ընդ որում՝ անհակասական ցուցմունքը ևս կարող է հիմք չընդունվել՝ բանականությանը, ողջախոհությանը և տրամաբանությանը հակասելու հիմքերով։
Հարցաքննվողի վստահելիության գնահատումը բազմագործոն գործընթաց է, որի շրջանակներում, ի թիվս այլոց, գնահատման է ենթարկվում նրա կրթվածությունը, վարքագիծը, ընկալելու և հիշելու ունակությունը և հնարավորությունը, ստելու կամ ճշմարտությունը հայտնելու շարժառիթը։
Այս գործընթացը ենթադրում է գնահատողի տպավորությունների բարդ միախառնում, որը ձևավորվում է օբյեկտիվ ապացույցների և ողջամիտ գնահատված հավանականությունների գերակշռության համատեքստում։ Դրա արդյունքը հաճախ չի կարող բառերով արտահայտվել (ձևակերպվել), հատկապես այն դեպքում, երբ «տպավորությունների բարդ միախառնումն» առաջանում է հարցաքննվողին դիտարկելուց և լսելուց հետո՝ փորձելով վեր հանել իրադարձությունների տարբեր վարկածների համատեղելիությունը։
Հարցաքննվողը նվազ վստահելի կարող է գնահատվել անձնական հատկանիշների և կենսագրական տվյալների գնահատման հիման վրա, օրինակ, երբ նախկինում դատապարտվել է, մասնավորապես՝ ազնվության հետ կապված հանցագործությունների համար, նախկինում դրսևորել է ոչ քրեաիրավական բնույթի վարկաբեկիչ վարքագիծ, հասարակությունում բնութագրվում է որպես անվստահելի և այլն։
Այն դեպքերում, երբ առաջանում է տարբեր անձանց ցուցմունքների միջև վստահելիության որոշման խնդիր, հիմնական հարցն այն պետք է լինի՝ արդյոք համապատասխան հանգամանքներն ապացուցված են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան։
Ցուցմունքի արժանահավատության գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է որոշել՝ արդյոք ողջախոհության տեսանկյունից հարցաքննվողի հայտնած տվյալներն անհնար են կամ խիստ անհավանական, թե դրանք ողջամիտ են և համահունչ իրենք իրենց, ինչպես նաև չեն հակասում այլ փաստական հանգամանքներին: Այս համատեքստում անհրաժեշտ է հաշվի առնել․
1. արդյոք հարցաքննվողի խոսքերն ու արարքները բացատրված են, և արդյոք դա համընկնում է տվյալ պահի նրա հուզական վիճակին,
2. իրադարձություններին նրա արձագանքի ողջամտությունը,
3. ապացույցները, որոնք բնութագրում են վկայի վարքագիծը դեպքից անմիջապես հետո,
4. արդյոք կա իրադարձությունների չափազանցում կամ նվազեցում, նմանապես, որոշակի նպատակին համապատասխան իրադարձությունների վերափոխման փորձերի ցանկացած նշան՝ իրեն դրական լույսի ներքո ներկայացնելով,
5. արդյոք նա ճշգրտել է իր ցուցմունքները նոր ապացույցների հետ առերեսվելիս, թե՞ պարզապես տվել է տարբեր բացատրություններ,
6. արդյո՞ք բացատրությունը պարունակում է բարդության չափազանց մեծ աստիճան:
Անձի ցուցմունքի արժանահավատության վերաբերյալ կասկածներ կարող են առաջանալ, երբ․ նա շատ երիտասարդ է կամ անչափահաս, նա հարցաքննվում է վաղ անցյալում տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ, նրա հայտնած տվյալները հակասական են կամ չեն համապատասխանում միմյանց, նրա հայտնած տվյալները հիմնավորող այլ վստահելի ապացույցներ առկա չեն, իրադարձությունները տեսնելու (հետևելու) համար պայմանները բավարար չեն եղել, առկա են ընկալելուն, հիշելուն, վերհիշելուն կամ վերարտադրելուն (հաղորդակցվելուն) վերաբերող այլ թերացումներ։
Հարցաքննվողի ընկալման գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները՝ նրա կարողությունը՝ ներկայացնելու իր ցուցմունքները. կարողությունը և հնարավորությունը՝ դիտարկելու այն իրադարձությունները, որոնց մասին նա հայտնում է. իր հայտնած տվյալների մանրամասները հաղորդելու կարողությունը, իրադարձության ժամանակ տեղի ունեցած իրարանցման պատճառով արդյոք նա հեշտությամբ կամ հասկանալի կերպով սխալվել է մանրամասների կամ նույնիսկ դեպքի ժամանակի հարցում (արդարացված սխալ), նրա հուզական վիճակը տվյալ պահին, նրա պահվածքը հարցաքննելիս և այլն:
Հիշելու և վերհիշելու ունակությունների գնահատման տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել․
1. դիտարկված իրադարձությունները հիշելու կարողությունը՝ հիմնվելով իրադարձությունների ծավալման պահին ականատեսի հուզական վիճակի կարևորության վրա, ինչպես նաև նրա ընդհանուր թուլությունների և հիշելու կարողության հաշվառմամբ,
2. հիշելու կարողությունը՝ հիմնվելով նրա հիշողությունների նախորդ արձանագրությունների վրա (նախկինում տրված ցուցմունքները),
3. հարցաքննության և իրադարձությունների պահերի միջև ընկած ժամանակահատվածը,
4. արդյոք մանրամասներ հայտնելիս դրսևորել է անվստահություն։
Հարցաքննվողի վերարտադրելու ունակության գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն նշանները, որոնք վկայում է, որ նա ճշգրիտ կամ ամբողջությամբ չի փոխանցում իրեն հայտնի հանգամանքները (վատ բառապաշար, անհասկանալի լեզու, փաստական մանրամասներով չհիմնավորվող ընդունելի կարծիքներ, անհավանական մանրամասներ, որոնք ողջամտորեն վերագրելի են ոչ ճշգրիտ նկարագրությանը):
Ցուցմունք տալիս հարցաքննվողի վարքագծի գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել վկայի արձագանքման ձևը, այն է՝ արդյոք վկան տալիս է անկեղծ, ազնիվ, պարզ ցուցմունք և պատրաստակամ է հարցերին պատասխանել, արդյո՞ք տրամադրված տեղեկատվությունը ներկայացվում է տրամաբանական և հետևողական ձևով, թե՞ վկան խուսափողական պատասխաններ է տալիս, չի արձագանքում, վիճաբանում կամ տատանվում է պատասխանել (հարցաքննվելու կամ նախորդ հայտարարությունների ժամանակ)։
Անդրադառնալով ցուցմունքի բովանդակային հակասությունների գնահատմանը՝ անհրաժեշտ է նշել, որ դրանք կարող են լինել ինչպես ներքին (հակասություններ նույն անձի ցուցմունքների միջև), այնպես էլ արտաքին (հակասություններ այլ ապացույցների հետ)։
Ցուցմունքների համապատասխանությունները և անհամապատասխանությունները դրանց արժանահավատության գնահատման էական գործոններ են:
Ընդհանրապես, ցուցմունքներում անհամապատասխանությունները պետք է պատշաճ գնահատման արժանանան նախքան դատարանի կողմից հիմք ընդունվելը։ Երկրորդական հարցերի, այլ ոչ թե մեղադրանքի բուն էության շուրջ անհամապատասխանությունները, կարող են արդարացված լինել: Միևնույն ժամանակ մի շարք աննշան անհամապատասխանություններ կարող են դառնալ շատ էական և պատճառ հանդիսանալ, որ դատարանի մոտ հիմնավոր կասկած առաջանա վկայի ցուցմունքների վստահելիության վերաբերյալ:
Ցուցմունքների միջև անհամապատասխանությունները երկրորդական հարցերի հետ կապված, ինչպիսիք են տևողությունը, արագությունը, հեռավորությունը, որոնք բոլորը կախված են սուբյեկտիվ գնահատականներից, սովորաբար սահմանափակ ազդեցություն են ունենում դրանց վստահելիության վրա, եթե դրանք չունեն ահռելի տարբերություններ: Մանրամասների աննշան տարբերությունները կարող են իրականում բարձրացնել ցուցմունքի արժանահավատությունը, այլ ոչ թե նսեմացնել, քանի որ չափից շատ նմանությունը կարող է վկայել դրանց փոխհամաձայնեցվածության մասին: Դատարանը պետք է ձեռնպահ մնա չնչին կամ ենթադրյալ անհամապատասխանությունների հիման վրա ցուցմունքներն արժեզրկելուց: Այս դեպքում՝ կասկածը պետք է մեկնաբանվի հարցաքննվողի օգտին: Ոչ էական անհամապատասխանությունների քանակը որոշ դեպքերում կարող է դառնալ էապես նշանակալի, քանի որ դատարանի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած ձևավորել հարցաքննվողի վստահելիության վերաբերյալ:
Եթե կան երկու հավասարապես վստահելի վկաների միմյանց չհամապատասխանող ցուցմունքներ, դրանց գնահատման շրջանակներում կարող են կիրառվել հետևյալ գործնական կանոնները․
-ցուցմունքները պետք է համադրել անվիճելի փաստերի հետ՝ պարզելու համար, թե դրանցից որն է ավելի համադրելի,
- նկատի ունենալ, թե կոնկրետ վկայի համար ինչը կարող էր ավելի հիշարժան լինել, ինչը՝ ոչ,
- նախապատվությունը պետք է տրվի այն վկային, ով լավագույնս գիտի կոնկրետ փաստի մասին,
- երբ հայտնած տվյալը անհավանական է թվում, պետք է լինեն անհերքելի այլ փաստեր, որոնք հաստատեն այն։
Անհամապատասխանությունը կարող է էական լինել կամ չլինել՝ կախված նրանից, թե արդյոք մանրամասնություններում նման սխալները սովորական են և կանխատեսելի, կամ, հակառակը՝ դրանք սխալներ են, որոնցում հավանական չէ սխալվելը և որոնք ճշմարտության նկատմամբ անփութության դրսևորում են կամ կասկածելի են դարձնում դրա վստահելիությունը։
Եթե կան լուրջ անհամապատասխանություններ կամ հակասություններ վճռորոշ վկաների ցուցմունքներում, կամ եթե կան այլ հակասական ապացույցներ, դատարանը պետք է զգուշորեն և մանրակրկիտ գնահատի դրանք: Դատարանը պարտավոր է բոլոր ապացույցները գնահատել ամբողջության մեջ, հատկապես, երբ կասկածի տակ է դրվում դրանց վստահելիությունը և/կամ արժանահավատությունը: Այնուամենայնիվ, փաստերի անհամապատասխանությունները, որոնք անհրաժեշտ չեն գործը լուծելու տեսանկյունից՝ դատարանի կողմից լուծում չեն պահանջում:
Դատարանը կարող է հաշվի առնել մեղադրանքը հիմնավորող կեղծ տվյալներ հայտնելու շարժառիթի վերաբերյալ ապացույցների առկայությունը կամ բացակայությունը։ Ընդ որում, ելնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքից՝ վկայի կողմից ստելու շարժառիթը հիմնավորելու պարտականությունը չի կարող դրվել մեղադրյալի վրա։ Քննարկվող շարժառիթի գնահատումը արժանահավատության գնահատման գործոններից միայն մեկն է։ Ընդ որում՝ նման շարժառիթի բացակայությունն ինքնին բավարար չէ ենթադրելու, որ վկան ճշմարտությունն է հայտնում։
Տվյալ դեպքում, մեղադրյալը չի ընդունել, որ վարել է տրանսպորտային միջոցը, այլ նշել է, որ ավտոմեքենան գտնվել է կայանված վիճակում, ինքը ղեկին է նստած եղել, որևէ գործողություն չի արել, մեքենայի շարժիչն անջատված վիճակում է եղել, որից հետո պարեկը մոտեցել է իրեն, փաստաթղթեր է պահանջել, ինքն էլ հրաժարվել է ներկայացնել, որից հետո իրեն տեղափոխել են բաժին: Նշել է, որ արձանագրությունները բաժնում են ստորագրել, իրեն ասել են, որ եթե չստորագրի, 40 օր մեքենան չի կարող տանել, ինքը ոչ սթափ վիճակում է եղել, այդ պատճառով է ստորագրել:
Հետևաբար, մեղադրյալի կողմից ավտոմեքենան վարելու հանգամանքը հաստատվում է միայն իրենց գործողությունները իրավաչափ ճանաչվելու համար շահագրգիռ երկու ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներով և նրանց կողմից կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ: Դատարանի գնահատմամբ՝ տվյալ դեպքում նշված ապացույցները բավարար չեն հիմնավոր կասկածից վեր չափանիշով հաստատված համարելու, որ մեղադրյալը վարել է տրանսպորտային միջոցը:
Դատարանի նշված դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի (Mushegh Saghatelyan v. Armenia) գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ «Չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները:» (տես՝ նշված վճիռը, գանգատ թիվ 23086/08, 206 և 207 կետեր)։
Դատարանի նշված դիրքորոշումը բխում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Դավիթ Աղայանի վերաբերյալ թիվ ԵՔՐԴ/0286/01/08 գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ին արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ «(...) ստորադաս դատարանները Դ.Աղայանի մեղադրանքը հիմնավորելիս առավելապես հիմնվելով ոստիկանության աշխատակիցների ցուցմունքների վրա` չեն ապահովել Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից մատնանշված՝ արդար դատաքննության իրավունքի երաշխիքները։ Դատարանները Դ.Աղայանի մեղքը հիմնավորող ապացուցողական զամբյուղում ծանրակշիռ դեր հատկացնելով ոստիկանության աշխատակիցների ցուցմունքներին՝ պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել այն, որ վերջիններս ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։ Մասնավորապես, սույն գործով վճռորոշ ապացույցները, որոնցով ուղղակիորեն հիմնավորվել է Դ.Աղայանի մասնակցությունը նրան վերագրված արարքների կատարմանը՝ դա վիճարկվող իրադարձություններին անմիջական մասնակցություն ունեցած՝ ՀՀ ոստիկանության ծառայողներ Արկադի Նավասարդյանի, Վահան Սարատիկյանի, Նորայր Աբրահամյանի, Մհեր Գևորգյանի ցուցմունքներն են: Միևնույն ժամանակ, զննության արձանագրությունները և փորձագիտական եզրակացությունները, ինչպես նաև ՀՀ ոստիկանապետի առաջին տեղակալի գրությունը(18), որոնց դատարանները ևս հղում են կատարել, չեն հաստատում Դ.Աղայանի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին:» (տես՝ նշված որոշումը, կետ 15):
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
Դատարանի գնահատմամբ՝ նման ապացույց կարող էր հանդիսանալ Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի կամ պարեկային ծառայողներին ամրակցված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունները, որոնց պարունակությունը թույլ կտար ստանալ այն հարցի պատասխանը, թե արդյոք մեղադրյալը վարել է մեքենան։ Ընդ որում, պարեկային ծառայողներին և նրանց ծառայողական ավտոմեքենաներին իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներ հատկացնելու պահանջն ինքնանպատակ չէ, և ոստիկանության ծառայողը՝ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու պարտականությունից զատ պետք է համապատասխան միջոցներ ձեռնարկի վարչական իրավախախտման փաստը իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով արձանագրելու համար:
ՀՀ կառավարության 23.11.2006 թվականի «Ճանապարհապարեկային ծառայության իրականացման կարգը սահմանելու մասին» թիվ 1769-Ն որոշման 1-ին կետով սահմանվել է ճանապարհապարեկային ծառայության իրականացման կարգը` համաձայն թիվ 1 հավելվածի: Նույն հավելվածով սահմանված «Ճանապարհապարեկային ծառայության իրականացման» կարգի 12-րդ կետի համաձայն՝ պարեկային ավտոմոբիլները (մոտոցիկլետները) պետք է կահավորված լինեն հատուկ լուսային և ձայնային ազդանշաններ արձակելու համար նախատեսված սարքավորումներով, բորտհամակարգչով, իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով (արագաչափ, ալկոմետր, տեսախցիկ և այլն), կապի միջոցներով, լուսարձակով, մահակով, կրակմարիչով, մինչբժշկական օգնություն ցուցաբերելու համար նախատեսված պայուսակով, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրում երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու նպատակով համապատասխան տեխնիկական միջոցներով ու ճանապարհային նշաններով:
Ծառայություն իրականացնող պարեկային ավտոմոբիլում (մոտոցիկլետի վրա) տեղադրված տրանսպորտային միջոցի գտնվելու վայրը և երթևեկության ուղղությունը ցույց տվող սարքավորումը և (կամ) ճանապարհապարեկային ծառայության իրականացման հսկողական տեսախցիկը պետք է միացվեն ծառայության դուրս գալու պահից և չանջատվեն (հսկողական տեսախցիկը` բացառությամբ ընդմիջման ժամանակի) մինչև ծառայության ավարտից հետո շարային ստորաբաժանում վերադառնալը:
Եթե ծառայության ընթացքում այդ սարքերը շարքից դուրս են գալիս, ապա կարգախմբի ավագը պարտավոր է դրա մասին անհապաղ տեղեկացնել շարային ստորաբաժանման հերթապահին կամ հրամանատարին և հրամանատարի ցուցումով վերադառնալ շարային ստորաբաժանում` տեխնիկական թերությունները վերացնելու համար:
Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ավտոմոբիլները պետք է կահավորված լինեն իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով (արագաչափ, ալկոմետր, տեսախցիկ և այլն), ընդ որում, ճանապարհապարեկային ծառայության իրականացման հսկողական տեսախցիկը պետք է միացվի ծառայության դուրս գալու պահից և չանջատվի մինչև ծառայության ավարտից հետո շարային ստորաբաժանում վերադառնալը, իսկ շարքից դուրս գալու դեպքում պետք է անհապաղ տեղեկացվեն շարային ստորաբաժանման հերթապահը կամ հրամանատարը և հրամանատարի ցուցումով վերադառնան շարային ստորաբաժանում` տեխնիկական թերությունները վերացնելու համար:
Մինչդեռ, տվյալ դեպքում առկա չէ որևէ տվյալ, որ պարեկային ծառայողները միջոցներ են ձեռնարկել ապահովելու խախտման արձանագրումը տեխնիկական միջոցներով: Ավելին՝ Պարեկային ծառայության պետի գրության համաձայն՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկներ Արսեն Բագրատյանին և Հրայր Մկրտչյանին ծառայության համար հատկացված անհատական տեսաձայնագրող սարքերի 2024 թվականի սեպտեմբեի 18-ի տեսաձայնագրությունները հիշողության ծավալով պայմանավորված ծրագրային համակարգում առկա չեն, իսկ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի «Շկոդա» մակնիշի 1101 կողային համարի ավտոմեքենան գտնվում է տեխնիկապես անսարք վիճակում, ուստի տեսաձայնագրությունները հնարավոր չէ տրամադրել:
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով օրենսդրական կարգավորումների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումների հիման վրա կատարված իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հրաչյա Վարդանյանը կատարել է իրեն մեղսագրված՝ 2-րդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքը:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Հրաչյա Վարդանյանի անմեղությունը՝ 2-րդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներկայացված մեղադրանքում՝ մեղսագրվող արարքը նրանց կողմից կատարված չլինելու պատճառաբանությամբ:
Ընդ որում, Դատարանը գտնում է, որ ավելորդ է խոսել անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու մասին, եթե վերը նշված ապացույցները բավարար չեն նույնիսկ անձին վարչական պատասխանատվության ենթարկելու համար: Դատարանի այս դիրքորոշումը բխում է Արծրուն Խաչատրյանն ընդդեմ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության թիվ ՎԴ/6527/05/18 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2021 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշումից, որի համաձայն՝ «Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ավտոմոբիլները իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով (արագաչափ, ալկոմետր, տեսախցիկ և այլն) կահավորելու պահանջն ինքնանպատակ չէ, և երբ ակնհայտ կամ տեխնիկական միջոցների օգտագործմամբ երևում է, որ վարորդը խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնների պահանջները, ճանապարհային երթևեկությունը կարգավորող ոստիկանության ծառայողը՝ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու պարտականությունից զատ պետք է համապատասխան միջոցներ ձեռնարկի վարչական իրավախախտման փաստը իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով արձանագրելու համար:
Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ միայն վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, որը ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձը ստորագրել է` առանց որևէ առարկության վկայակոչման, վարչական իրավախախտման փաստը հաստատված համարելու համար բավարար հիմք չէ:»:
Ավելին՝ Դավիթ Թովմասյանն ընդդեմ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության թիվ ՎԴ/3400/05/22 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2025 թվականի մարտի 7-ի որոշման համաձայն՝ «Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Ծառայությունը, կրելով 23․02․2022 թվականի «Վարչական տույժ նշանակելու մասին» թիվ 8180112625 որոշման կայացման համար հիմք ծառայած փաստերի ապացուցման պարտականությունը, Դատարան է ներկայացրել միայն վարորդի սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ արձանագրությունը և վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, որի վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը, ստորագրությունը տողում առկա է նշում՝ «Ես մեքենայի վարորդը չեմ»։
Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ վարչական իրախախտումների վերաբերյալ արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը, ստորագրությունը տողում առկա նշումը՝ «Ես մեքենայի վարորդը չեմ» վիճելի է դարձնում տրանսպորտային միջոցը Դավիթ Թովմասյանի կողմից վարելու փաստը:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում հավաստիության կանխավարկածի սկզբունքից բխում է, որ սույն գործով Ծառայությունն էր պարտավոր ապացուցել, որ Դավիթ Թովմասյանը վարել է տրանսպորտային միջոցը՝ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, որպիսի պարտականությունը, սակայն, վերջինս չի կատարել: Մասնավորապես՝ թեև առկա են վարորդի սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Դավիթ Թովմասյանը գտնվել է ոչ սթափ վիճակում և վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Դավիթ Թովմասյանը տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, այդուհանդերձ նշվածը բավարար չէր կարող լինել վերջինիս Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավախախտում վերագրելու համար, քանի որ տրանսպորտային միջոցը Դավիթ Թովմասյանի կողմից վարելու փաստը հաստատող բավարար համակցությամբ ապացույցներ գործում առկա չեն։ Ավելին, ինչպես վերը նշվեց, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը, ստորագրությունը տողում Դավիթ Թովմասյանը կատարել է գրառում «Ես մեքենայի վարորդը չեմ», որպիսի տեղեկությունը բոլոր դեպքերում պետք է համարվեր հավաստի, քանի դեռ վարչական մարմինը հակառակը չի ապացուցել։
Հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական և փաստական վերլուծությունները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող վարչական ակտն ընդունվել է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 2-րդ մասի խախտմամբ:»:
Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող մյուս արարքին՝ 1-ին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարմանը՝ Դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթով հետազոտված ապացույցներով ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, ապացուցված է մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: Դատարանի այս դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ բացի հետազոտված մյուս ապացույցներից, մեղադրյալը նույնպես ընդունել է նշված դրվագով իրեն առաջադրված մեղադրանքը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հարցերին, մասնավորապես՝ դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
Որպես մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանի անձը բնութագրող հանգամանք՝ Դատարանը դիտարկում է ներկայում նրա դատվածություն ունենալու հանգամանքը:
Դատարանը, դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին դրվագով 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարած արարքի համար Հրաչյա Վարդանյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ:
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի համաձայն՝
1.Հանցագործությունների համակցություն է համարվում միևնույն անձի կողմից մեկ կամ մեկից ավելի արարքներով սույն օրենսգրքով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, եթե նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել:
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:
Նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
3. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անձը կատարում է այնպիսի հանցագործություն, որի համար նախատեսված է նաև ցմահ ազատազրկում:
4. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից: (…)
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կողմից կատարած հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակները, դիտավորության տեսակը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ և 69-րդ հոդվածներով, գտնում է, որ Հրաչյա Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով համար պետք է նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով պատիժ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
3.Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, (…):
Քրեաիրավական նշված նորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն՝ պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ի փոփոխության համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Նման պայմաններում, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանն իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նրա նկատմամբ նշված դրվագով կիրառելի է 2023 թվականի հունվարի 1-ից հետո գործող նվազագույն աշխատավարձի չափը (75.000 ՀՀ դրամ):
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալ Հրաչյա Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ինչպես նաև նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթն ու նշանակությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Հրաչյա Վարդանյանը Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի ապրիլի 19-ի թիվ ԿԴ/0027/01/22 դատավճռով նշանակված 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չվճարված մասը՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը չի վճարել, գտնում է, որ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված տուգանքին պետք է լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի ապրիլի 19-ի թիվ ԿԴ/0027/01/22 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չվճարված մասը՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 1.025.000 (մեկ միլիոն քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի գույքային դրությունը և նրա միջնորդությունը, գտնում է, որ նա ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…)
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 1.025.000 (մեկ միլիոն քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 85.416 (ութսունհինգ հազար չորս հարյուր տասնվեց) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Դատարանը գտնում է, որ Հրաչյա Վարդանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով դիմելով փախուստի կամ չկատարելով իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրաչյա Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-6-րդ կետերով նախատեսված վարութային ծախսեր չկան, իսկ 7-րդ կետով նախատեսված ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` այդ վարութային ծախսերի հատուցման պահանջ Դատարանին չի ներկայացվել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ և 347-349-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագով) ներկայացված մեղադրանքում՝ մեղսագրվող արարքը նրա կողմից կատարված չլինելու պատճառաբանությամբ:
Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագով) նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ դատավճիռների համակցությամբ սույն դատավճռով նշանակված տուգանքին լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի ապրիլի 19-ի թիվ ԿԴ/0027/01/22 դատավճռով որպես տուգանք նշանակված 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չվճարված մասը՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը, և Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.025.000 (մեկ միլիոն քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 1.025.000 (մեկ միլիոն քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 85.416 (ութսունհինգ հազար չորս հարյուր տասնվեց) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Հրաչյա Վարդանի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրաչյա Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ