ԵԴ1/3375/01/24



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Ռ.Հարությունյանի
Մեղադրյալ Հ.Շահնազարյանի

2025 թվականի փետրվարի 26-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի՝ (ծնված՝ 1993 թվականի մարտի 20-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի 28-րդ շենքի 99-րդ բնակարանում) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու դրվագով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60605724 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 19-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հակոբ Շահնազարյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3375/01/24 համարը:
2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60725424 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 14-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հակոբ Շահնազարյանին:
2025 թվականի հունվարի 14-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/0197/01/25 համարը:
2025 թվականի հունվարի 16-ին Դատարանի դատավոր Հ.Մանուկյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 31-ին Դատարանի նախագահ Մ․Մարտիրոսյանի կողմից որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3375/01/24 և ԵԴ1/0197/01/25 քրեական վարույթները միացնելու մասին՝ քննությունն իրականացնելով Դատարանի դատավոր Հ․Ավագյանի վարույթում՝ ԵԴ1/3375/01/24 համարի ներքո։
2025 թվականի փետրվարի 26-ին Դատարանը Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։

2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի նկատմամբ թիվ 60605724 քրեական վարույթով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, 2024 թվականի սեպտեմբերի 08-ին՝ ժամը 04:53-ին, վարել է ավտոմեքենա:
Այսպես․ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 01943)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.636 մգ/լ (առնվազն 0.5724 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91100937 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի սեպտեմբերի 08-ին՝ ժամը 04:53-ին, Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 ZT 964 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Տիգրան Հայրապետյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 06:31-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415632 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի նկատմամբ թիվ 60725424 քրեական վարույթով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 00:35-ին, վարել է ավտոմեքենա։
Այսպես․ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 03196)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.129 մգ/լ (առնվազն 0.1161 մգ/լ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91100905 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 00:35-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 XQ 328 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180435031 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։

3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանը ներկայացված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր է ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր իրավունքներից, հրաժարվել է ցուցմունք տալ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180435031 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ Երևան քաղաքի Նալբանդյան փողոցում՝ ժամը 00:40-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Տիգրան Լևիկի Սարգսյանը /կրծքանշանի համար 01369/ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի նկատմամբ կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, ըստ որի՝ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանը նույն օրը՝ ժամը 00:35-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 XQ 328 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում։ Նշված արձանագրությանը վարորդը ծանոթացել է և ստորագրել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 4-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 03196 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը` 00:38-ին, Հակոբ Շահնազարյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91100905 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0.129 մգ/լ, (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 5-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 135708 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91100905 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 6-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415632 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Երևան քաղաքի Վրացյան 90 հասցեում՝ ժամը 06:31-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի ավագ պարեկ Տիգրան Հայրապետյանը /կրծքանշանի համար 1286/ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի նկատմամբ կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, ըստ որի՝ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանը նույն օրը՝ ժամը 04:53-ին, Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 ZT 964 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում։ Նշված արձանագրությանը վարորդը ծանոթացել է և ստորագրել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 13-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 01943 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ ժամը ժամը 06:09-ին, Հակոբ Շահնազարյանի «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91100937 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0.636 մգ/լ, (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 14-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 115131 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91100937 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի հունվարի 29-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի հունվարի 29-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 15-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում վարորդական վկայականի որոնման արդյունքը, համաձայն որի՝ Հակոբ Շահնազարյանի անվամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 8-րդ, 16-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որպես արտավարութային փաստաղթեր ճանաչված, վերը շարադրված փաստաթղթերը զննելու մասին արձանագրությունը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 15-16-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):

Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն:
Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնց արժանահավատությունը ոչ միայն չի վիճարկվել դատավարության մասնակիցների կողմից, այլև հաստատվել է գործի ողջ նյութերով։
Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանը, չունենալով տրանպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով 0.636 մգ/լ ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, 2024 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ ժամը 04:53-ին, Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 ZT 964 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից: Բացի այդ, Հակոբ Շահնազարյանը, չունենալով տրանպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով 0.129 մգ/լ ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 00:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 XQ 328 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից:

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկու տարի ժամկետով»:
Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հակոբ Շահնազարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Հակոբ Շահնազարյանի արարքներն ամբողջությամբ համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու դրվագով, նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքները, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հակոբ Շահնազարյանի կատարած հանցագործություններն օժտված են հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Դատարանը Հակոբ Շահնազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ ընդունել է իր մեղքը և կատարած արարքների համար զղջացել:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Հակոբ Շահնազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքներ վարույթի նյութերում առկա չեն։
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ վարույթի նյութերի համաձայն՝ Հակոբ Շահնազարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հունվարի 13-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243․1 հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 300․000 ՀՀ դրամի չափով։ Նշված դատավճիռը չի բողոքարկվել և օրենքով սահմանված կարգով մտել է օրինական ուժի մեջ։
Պատժի կրման ընթացքի վերաբերյալ տեղեկություններ ստանալու նպատակով Դատարանը սույն վարույթի շրջանակներում հարցում է կատարել պրոբացիայի ծառայություն, ինչին ի պատասխան՝ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ստացվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության փաստաթղթաշրջանառության և հաշվառման բաժնի պետ Ա․Խաչատրյանի գրությունն այն մասին, որ Հակոբ Շահնազարյանի վերաբերյալ պրոբացիայի ծառայությունում դատավճիռ կատարման չի ստացվել և վերջինը ծառայության հաշվառումներով չի անցնում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձը դատարանի որոշմամբ ազատվում է պատիժը կրելուց, եթե օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրական դատավճիռն ի կատար չի ածվել 1 տարվա ընթացքում»:
Հաշվի առնելով, որ Հակոբ Շահնազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հունվարի 13-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում ի կատար չի ածվել և սույն վարույթով մեղադրյալին վերագրվող արարքների կատարման օրվա դրությամբ նշված դատավճռի կատարման վաղեմության ժամկետը փաստացի եղել է լրացած՝ Դատարանը գտնում է, որ քննարկվող դատվածությունը որևէ իրավական հետևանք չի կարող առաջացնել, այդ թվում՝ չի կարող դիտարկվել որպես Հակոբ Շահնազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք, ինչպես նաև՝ քննարկվող դատավճռով նշանակված պատիժը չի կարող դատավճիռների համակցությամբ գումարվել սույն վարույթով նշանակվելիք պատժին։
Այսպիսով, մեղադրյալ Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև՝ հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները:
Հաշվի առնելով նաև, որ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի տեղեկատվական համակարգում առկա տվյալների համաձայն՝ հանցանքներին նախորդող 12 ամիսներին մեղադրյալը եկամուտ չի ստացել՝ Դատարանը եզրահանգում է, որ Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ առաջին դրվագով պետք է նշանակվի պատիժ տուգանքի ձևով՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ երկրորդ դրվագով՝ տուգանքի ձևով՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից (․․․)»:
Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանել տուգանքը՝ 975.000 (ինը հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում: (․․․)»:
Հաշվի առնելով, որ Հակոբ Շահնազարյանը դատալսումների ընթացքում հայտարարել է, որ հնարավորություն չունի անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է վերջինի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 (տասներկու) ամիսը:
Քննության առնելով Հակոբ Շահնազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ (դրվագ առաջին) և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ (դրվագ երկրորդ) և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանքը՝ 975.000 (ինը հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 (տասներկու) ամիսը:
Հակոբ Ռոբերտի Շահնազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ