ԵԴ1/3318/01/24




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«10» հունվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ագնետա Հակոբյանի,

մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Տարոն Մխիթարյանի,
մեղադրյալ՝ Հայկ Շամիրյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Հայկ Արայի Շամիրյանի՝
(ծնված՝ 19.03.1983թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Ն. Տիգրանյան փողոցի 6-րդ շենքի 45-րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի փետրվարի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60081224 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ե․ Աբովյանի որոշմամբ՝ թիվ 60081224 քրեական վարույթով Հայկ Արայի Շամիրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Հայկ Արայի Շամիրյանի ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է ԵԴ1/3318/01/24 համարը:
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3318/01/24 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 10-ին, թիվ ԵԴ1/3318/01/24 քրեական գործով նախնական դատալսումների ընթացքում, Դատարանը որոշել է մեղադրյալ Հայկ Արայի Շամիրյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ։
2025 թվականի հունվարի 10-ին Դատարանը թիվ ԵԴ1/3318/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Հայկ Արայի Շամիրյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հայկ Արայի Շամիրյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն բանի համար, որ «Հայկ Արայի Շամիրյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավումք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում 0.451 մգ/լ, 2023 թվականի մայիսի 18-ին, ժամը՝ 23:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37 SA 453 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180251720 արձանագրությունը:»։

3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Հայկ Արայի Շամիրյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է ոչ սթափ վիճակում։ Ինքն ուշ ժամի, անձնական խնդիրներով պայմանավորված ստիպված է եղել վարել իր ավտոմեքենան՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք: Մեղադրյալը ամբողջությամբ ընդունեց իրեն ներկայացված մեղադրանքը և զղջաց կատարածի համար։
(դատական նիստի արձանագրություն)
- 19.05.2023 թվականին՝ ժամը 00։10-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Է․ Կուրղինյանի կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հայկ Արայի Շամիրյանը, 18.05.2023 թվականին՝ ժամը 23։50-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայում վարել է «Նիսսան» մակնիշի, 37 SA 453 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Արձանագրության (վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու) հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը և «Ներողամիտ եղեք իմ նկատմամբ չեմ հասկացել» ձեռագիր գրառումը։ (Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու) հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը և «Շամիրյան» ձեռագիր գրառումը։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203,5 թիվը։
(գ.թ. 3, դատական նիստի արձանագրություն)
- Սթափության վիճակի զննության «Jupiter X/RP» 91100925 սարքի թիվ 00698 կտրոնը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի Պ/Ծ Կուրղինյանը (կրծքանշան 06711) 2023 թվականի մայիսի 19-ին՝ ժամը 00:05:03-ին, դատարկ թեստի (0.000mg/l) պայմաններում ստուգել է 37 SA 453 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի վարորդ՝ Հայկ Շամիրյանի սթափության վիճակը և պարզել, որ վերջինիս արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.451 մգ/լ, որի դիմաց առկա է ստորագրություն:
(գ.թ. 7, դատական նիստի արձանագրություն)
- ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 093642 ստուգաչափման վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ վկայականը ուժի մեջ է 25․04․2023 թվականից մինչև 25․04․2024 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100925, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000մգ/լ/, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ + - 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա. Գուլքանյան, իսկ բաժնի (լաբորատորիայի վարիչ) անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ. Մարտիրոսյան:
(գ.թ. 6, դատական նիստի արձանագրություն)
- Հայկ Արայի Շամիրյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության (Ճանապարհային ոստիկանություն) ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում որոնման արդյունքների քաղվածքը, համաձայն որի՝ վերջինիս վարորդական վկայական չի տրամադրվել:
(գ.թ. 5, դատական նիստի արձանագրություն)
- Վերոնշյալ փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին նախաքննության մարմնի կողմից 25.10.2024թ. կազմված արձանագրությունը:
(գ.թ. 25-26, դատական նիստի արձանագրություն)
- 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180251720 արձանագրության, սթափության վիճակի զննման թիվ 00698, ալկոտեստրի ստուգաչափման թիվ 093642 վկայականի և ստուգաչափման արդյունքների արձանագրության, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված քաղվածքի պատճենները ճանաչվել են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել վարույթի նյութերին:
(գ.թ. 27, դատական նիստի արձանագրություն)։
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
 ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Հայկ Արայի Շամիրյանը նախկինում դատված չէ:
 Միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգում կատարված հարցման պատասխանի համաձայն՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալների շտեմարանում Հայկ Արայի Շամիրյանի վերաբերյալ 2022 թվականի մայիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի մայիսի 18-ն ընկած ժամանակահատվածում եկամուտները բացակայում են։

4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու, որ Հայկ Արայի Շամիրյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.451մգ/լ, 2023 թվականի մայիսի 18-ին՝ ժամը 23:50-ին, Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայում վարել է «Նիսսան» մակնիշի, 37 SA 453 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման թիվ 8180251720 արձանագրությունը:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Հայկ Արայի Շամիրյանին ներկայացված մեղադրանքի ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում նաև սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքը.
- Հայկ Արայի Շամիրյանը նախկինում դատված չի եղել,
- ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հայկ Արայի Շամիրյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։

5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Հայկ Արայի Շամիրյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հայկ Արայի Շամիրյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Հայկ Արայի Շամիրյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
(Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ):
Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի կողմից հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ. Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մեջբերված իրավական դիրքորոշումը, կիրառելով սույն գործի փաստական տվյալների նկատմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Հայկ Արայի Շամիրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծը, որը դրսևորվել է մեղքն ընդունելու և կատարածի համար զղջալու համակցությամբ: Դատարանը փաստում է, որ Հայկ Արայի Շամիրյանի կողմից մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը` որպես նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունն ու զղջացել է դրա համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Միաժամանակ, որպես մեղադրյալ Հայկ Արայի Շամիրյանի անձը բնութագրող տվյալներ, Դատարանն արձանագրում է, որ նա նախկինում դատված չի եղել:
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հայկ Արայի Շամիրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ, մասնավորապես՝ տուգանք՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հայկ Արայի Շամիրյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հայկ Արայի Շամիրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը գտնում է, որ Հայկ Արայի Շամիրյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, և որ այդ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Հայկ Արայի Շամիրյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
Միաժամանակ նկատի ունենալով Հայկ Արայի Շամիրյանի կողմից տուգանքն ամբողջությամբ և անհապաղ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ դատական նիստում արված հայտարարությունը և հաշվի առնելով վերջինիս գույքային դրության վերաբերյալ գործում առկա տվյալները, Դատարանը գտնում է, որ Հայկ Արայի Շամիրյանի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը պետք է տարաժամկետել և նրան թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ մեղադրյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի:
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, քրեական վարույթով առկա չեն նաև վարութային ծախսեր:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 347-350-րդ և 352-353-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Հայկ Արայի Շամիրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Հայկ Արայի Շամիրյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Հայկ Արայի Շամիրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԱԹԵՎԻԿ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ