ԵԴ1/3350/01/24





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«22» դեկտեմբերի, 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահող դատավոր՝ Ռ.Պապոյան
դատավորներ՝ Լ.Աբգարյան
Մ․Պապոյան

քարտուղարությամբ՝ Հ․Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Հ․Հովհաննիսյանի,
պաշտպան՝ Մ․Մելքոնյանի

դռնբաց դատական նիստում, թիվ ԵԴ1/3350/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Մեղադրյալ պաշտպան Մ․Մելքոնյանի(այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով նույն քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(դատավոր՝ Հովհաննես Ավագյան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի մեղադրական դատավճիռը՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60571524 քրեական վարույթը(այսուհետ՝ նաև քրեական վարույթ):
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Անանյանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Հակոբ Հովհաննիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը։
1․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/3350/01/24 դատական գործի համարը և դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Հովհաննես Ավագյանին։
1․2․ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործով կայացրել է մեղադրական դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը(մեջբերվում է)․ «Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000(չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կարգով՝ հանցանքների համակցությամբ պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, սույն վարույթով նշանակված պատժին գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 17-ի դատավճռով Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը՝ 500.000 ՀՀ դրամը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանքը՝ 950.000(ինը հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի կողմից տուգանքի վճարումը տարաժամկետել՝ պրոբացիայի ծառայության կողմից սահմանված ժամանակացույցով 12 ամսվա ընթացքում վճարումները կատարելու նպատակով:
Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
(…)»։
2․ 2025 թվականի նոյեմբերի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոհիշյալ դատավճռի դեմ Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/3350/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում մուտքագրվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին, մակագրվել է դատավորներ Ռոբերտ Պապոյանին, Լուսինե Աբգարյանին և Մխիթար Պապոյանին, նախագահող դատավոր Ռ․Պապոյանին է հանձնվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 8-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
3․ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ (մեջբերվում է) «նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, ոչ սթափ վիճակում վարել է ավտոմեքենա։
Այսպես, Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 02:31-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում (ալկոհոլի պարունակությունը վերջինիս արտաշնչած 1 լիտր օդում կազմել է 0.304 մգ/լ) վարել է «Մերսեդես բենց» մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի գործողություններն արձանագրվել են պետական իրավասու մարմնի աշխատակցի կողմից թիվ 8180413324 արձանագրությամբ:
Այսպիսով՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում»:
4. Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը(այսուհետ՝ նաև Դատավճիռ, կամ բողոքարկվող դատական ակտ), մասնավորապես, պատճառաբանվել է հետևյալ կերպ (մեջբերվում է). «(...)3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Մեղադրյալ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտարարել է, որ դեպքի ժամանակ ավտոմեքենան ինքը չի վարել, ինչպես նաև՝ օգտվելով իր իրավունքներից, հրաժարվել է ցուցմունք տալ(տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթի ընթացքում Հակոբ Հովհաննիսյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, օգտվելով իր դատավարական կարգավիճակից նույնպես հրաժարվել է ցուցմունք տալ (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 38-39-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Վկա Արմեն Գնելի Հովհաննիսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայությունում, Հակոբ Հովհաննիսյանին չի ճանաչում։ Դեպքից երկու տարուց ավել է անցել, դեպքը աղոտ է հիշում, իր հիշելով՝ ԱՊՊԱ պայմանագիր չունենալու պատճառով են արձանագրություն կազմել, այդ հիմքով է կանգնեցվել տրանսպորտային միջոցը, որի ընթացքում պարզվել է, որ վարորը չունի վարորդական վկայական, սթափության զննություն է անցել, եղել է ոչ սթափ վիճակում, ինչն էլ արձանագրվել է: Բացառվում է, որ վարչական ակտը կազմվի ոչ թե վարորդի, այլ այլ անձի նկատմամբ, դա լիազորությունների չարաշահում է: Եթե անձը հայտարարում է, որ ինքը չի եղել վարորդը, իրենք արձանագրության մեջ նշում կատարում են, բայց եթե իրենք հստակ տեսնում են, թե ով է վարորդը, այդ նշումը վարորդի խոսքերով են նշում, որ նա չի եղել, բայց իրենք հստակ տեսնում են, ով է վարորդը, մոտենում և նրանից են փաստաթղթերը պահանջում: Պրակտիկայում լինում են նաև դեպքեր, որ մեկ անձ է լինում մեքենայում, սակայն նշում է, որ ինքը չէ վարորդը, նման դեպքերում դրանով չեն առաջնորդվում: Իրենք տեսնում են վարորդը ով է, նրա նկատմամբ են արձանագրությունը կազմում: Չի հիշում տվյալ դեպքում Հակոբ Հովհաննիսյանը հայտնել է, թե ինքը չի եղել վարորդը, բայց եթե նման խոսակցություն լիներ, դրա մասին նշում կկատարվեր: Կոնկրետ դեպքը աղոտ է հիշում, գիշերվա ժամին է եղել, Գրիբոեդով փողոցում կանգնեցրել են մեքենան, վարորդը մուտք է գործել գազի լիցքավորման կայան, միանգամից կանգել են նրա հետևում, համարանիշները նորից հաղորդել են: Հակոբ Հովհաննիսյանն իջել է վարորդի նստատեղից, մինչև նրան կանգնեցնելն իրենք նրա դիմացից են եկել, կանգնեցնելու պահին էլ են նկատել, թե ով է վարորդը և նա վարորդի տեղից էլ իջել է: Իրենց ծառայությունն այդ ժամանակ տեսաձայնագրվել է: Իրենց լուսային փարոսիկները ցերեկվա պես ցույց են տալիս: Արձանագրությունն ինքն է կազմել, առաջին հերթին տեխնիկական զննություն և ԱՊՊԱ պայմանագիր չունենալու պատճառով են տրանսպորտային միջոցը կանգնեցրել, բացի դա, լուսային անսարքություն է եղել, բայց դա չի արձանագրվել, որովհետև նվազ նշանակության է համարվում: ԱՊՊԱ պայմանագիր և տեխնիկական զննություն չունենալը հատուկ ծրագրով իրենց համակարգչի վրա ի հայտ է գալիս: Կանգնեցնելու պատճառը լուսային անսարքությունն է եղել, միանգամից պտտվել են նրա հետևից, մեքենան ընթացքի մեջ է եղել, մինչև կանգնեցնելն իրենց տեսադաշտից չեն կորցրել, իսկ մնացած խնդիրներն ի հայտ են եկել հետագա ստուգման ընթացքում։ Մեքենայում 2-3 հոգի են եղել: Շփման ընթացքում են հասկացել, որ վարորդն ալկոհոլ օգտագործած է: Եթե վարորդները հրաժարվում են սթափության զննություն անցնել սարքով, վարորդին առաջարկում են մոտենալ Ավանի կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն, իսկ եթե դրանից էլ են հրաժարվում, արձանագրություն են կազմում, 2 տարով զրկվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Վարորդին տեղում պարզաբանվում են նրա իրավունքներն ու պարտականությունները և եթե նա անհամաձայնություն է ունենում, արձանագրության մեջ դիտողություններ հատվածում նշում է կատարում դրա վերաբերյալ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180413324 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հուլիսի 23-ին ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության պարեկ Արմեն Հովհաննիսյանի կողմից Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 04.05.1972թ. ք.Երևան, Բաբաջանյան փողոց 5 շենք 36 բնակարան, ՀԾՀ՝ 1405720522) վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ վերջինս նույն օրը՝ ժամը 02:31-ին, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է պարեկի կողմից կատարված հետևյալ գրառումը՝ «հրաժարվում է ստորագրելուց և բացատրություն տալուց», իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է պարեկի կողմից կատարված գրառում «հրաժարվում է ստորագրել»: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը: (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 3-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 01671 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 02:31:12-ին, Հակոբ Հովհաննիսյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91100851 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0,241 մգ/լ (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 8-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 125436 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91100851 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի մայիսի 23-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի մայիսի 23-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 9-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180292032 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի մայիսի 4-ին Հակոբ Հովհաննիսյանի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Հակոբ Հովհաննիսյանը տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում և 2023 թվականի մայիսի 5-ին կայացված որոշման համաձայն՝ մեկ տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 5-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 00122 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի մայիսի 4-ին՝ ժամը ժամը 02:19:28-ին, Հակոբ Հովհաննիսյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91101200 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0.304 մգ/լ, (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 6-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 098429 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91101200 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 23-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 7-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
ՀՀ ՆԳՆ էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Հակոբ Հովհաննիսյանն ունի RB108281 սերիայի և համարի վարորդական վկայականը՝ թողարկված է 20.04.2015թ., որը զրկված է, զրկման սկիզբը՝ 05.05.2023թ․, իսկ զրկման ավարտը՝ 06.05.2024թ. (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 4-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որպես արտավարութային փաստաղթեր ճանաչված, վերը շարադրված փաստաթղթերը զննելու մասին արձանագրությունը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 15-16-րդ, 17-18-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
(…)
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն։
Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հարցաքննված վկայի ցուցմունքները, ինչպես նաև՝ հետազոտված գրավոր ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնք ոչ միայն չեն հակասում միմյանց, այլև՝ փոխլրացնում են։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանի կողմից արված այն հայտարարությանը, որ դեպքի ժամանակ ավտոմեքենան ինքը չի վարել, ապա Դատարանը գտնում է, որ այն անարժանահավատ է և ամբողջությամբ հերքված դատալսումների ընթացքում հետազոտված օբյեկտիվ ապացույցների բավարար համակցությամբ։
Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 02:31-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է ոստիկանության ծառայողի կողմից։
(…)
Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հակոբ Հովհաննիսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Հակոբ Հովհաննիսյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
(…)»։

Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Պաշտպանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, նշված է (մեջբերվում է). «(…) հոդվածի դիսպոզիցիայից ակնհայտ է, որ այն նախատեսում է երկու պայմանների միաժամանակյա առկայություն, այսինքն՝ պետք է անձը գտնվի ոչ սթափ վիճակում և վարի տրանսպորտային միջոցը: Հետևաբար, նշված երկու հանգամանքները հիմնավորող բավարար ապացույցների առկայության դեպքում է միայն հնարավոր հաստատել անձի մեղավորությունը նշված արարքը կատարելու մեջ:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով հաստատված է համարվում, որ մեղադրյալը գտնվել է ոչ սթափ վիճակում: Ընդ որում, նշված հանգամանքը չի վիճարկել նաև մեղադրյալը:
Հետևաբար մնում է միայն պարզել՝ թե արդյոք հետազոտված ապացույցները բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր չափանիշով հաստատված համարելու, որ մեղադրյալը վարել է տրանսպորտային միջոց: Սույն դեպքում, մեղադրյալը չի ընդունել, որ դեպքի ժամանակ վարել է տրանսպորտային միջոցը:
Հետևաբար, մեղադրյալի կողմից ավտոմեքենան վարելու հանգամանքը հաստատվում է միայն շահագրգիռ անձի ոստիկանության ծառայողի ցուցմունքով և նրանց կողմից կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ: Պաշտպանական կողմի գնահատմամբ՝ տվյալ դեպքում նշված ապացույցները բավարար չեն հիմնավոր կասկածից վեր չափանիշով հաստատված համարելու, որ մեղադրյալը վարել է տրանսպորտային միջոցը:
(…)
Պաշտպանական կողմի գնահատմամբ՝ նման ապացույց կարող էր հանդիսանալ Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի կամ պարեկային ծառայողներին ամրակցված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունները, որոնց պարունակությունը թույլ կտար ստանալ այն հարցի պատասխանը, թե արդյոք մեղադրյալը վարել է մեքենան։ Ընդ որում, պարեկային ծառայողներին և նրանց ծառայողական ավտոմեքենաներին իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներ հատկացնելու պահանջն ինքնանպատակ չէ, և ոստիկանության ծառայողը՝ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու պարտականությունից զատ պետք է համապատասխան միջոցներ ձեռնարկի վարչական իրավախախտման փաստը իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով արձանագրելու համար:
(…)
Ծառայություն իրականացնող պարեկային ավտոմոբիլում (մոտոցիկլետի վրա) տեղադրված տրանսպորտային միջոցի գտնվելու վայրը և երթևեկության ուղղությունը ցույց տվող սարքավորումը և (կամ) ճանապարհապարեկային ծառայության իրականացման հսկողական տեսախցիկը պետք է միացվեն ծառայության դուրս գալու պահից և չանջատվեն (հսկողական տեսախցիկը` բացառությամբ ընդմիջման ժամանակի) մինչև ծառայության ավարտից հետո շարային ստորաբաժանում վերադառնալը:
Եթե ծառայության ընթացքում այդ սարքերը շարքից դուրս են գալիս, ապա կարգախմբի ավագը պարտավոր է դրա մասին անհապաղ տեղեկացնել շարային ստորաբաժանման հերթապահին կամ հրամանատարին և հրամանատարի ցուցումով վերադառնալ շարային ստորաբաժանում` տեխնիկական թերությունները վերացնելու համար:
Հետևաբար, պետք է արձանագրել , որ պարեկային ավտոմոբիլները պետք է կահավորված լինեն իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով (արագաչափ, ալկոմետր, տեսախցիկ և այլն), ընդ որում, ճանապարհապարեկային ծառայության իրականացման հսկողական տեսախցիկը պետք է միացվի ծառայության դուրս գալու պահից և չանջատվի մինչև ծառայության ավարտից հետո շարային ստորաբաժանում վերադառնալը, իսկ շարքից դուրս գալու դեպքում պետք է անհապաղ տեղեկացվեն շարային ստորաբաժանման հերթապահը կամ հրամանատարը և հրամանատարի ցուցումով վերադառնան շարային ստորաբաժանում` տեխնիկական թերությունները վերացնելու համար:
Մինչդեռ, տվյալ դեպքում առկա չէ որևէ տվյալ, որ պարեկային ծառայողները միջոցներ են ձեռնարկել ապահովելու խախտման արձանագրումը տեխնիկական միջոցներով::
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով օրենսդրական կարգավորումների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումների հիման վրա կատարված իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ պետք է արձանագրել , որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հակոբ Հովհաննիսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքը:
Ավելին ավելորդ է խոսել անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու մասին, եթե վերը նշված ապացույցները բավարար չեն նույնիսկ անձին վարչական պատասխանատվության ենթարկելու համար: Այս դիրքորոշումը բխում է Արծրուն Խաչատրյանն ընդդեմ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության թիվ ՎԴ/6527/05/18 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2021 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշումից, որի համաձայն՝ «Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ավտոմոբիլները իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով (արագաչափ, ալկոմետր, տեսախցիկ և այլն) կահավորելու պահանջն ինքնանպատակ չէ, և երբ ակնհայտ կամ տեխնիկական միջոցների օգտագործմամբ երևում է, որ վարորդը խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնների պահանջները, ճանապարհային երթևեկությունը կարգավորող ոստիկանության ծառայողը՝ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու պարտականությունից զատ պետք է համապատասխան միջոցներ ձեռնարկի վարչական իրավախախտման փաստը իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով արձանագրելու համար:
(…)»։
5.1. Նշված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է Բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Դատավճիռը և Հակոբ Հովհաննիսյանին արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով՝ մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանի նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու մասով, թիվ ԵԴ1/3350/01/24 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը(վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
(...)
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Պարզելով, որ մեղադրյալի դատապարտման վերաբերյալ իրավական գնահատականը ճիշտ չէ այն պատճառով, որ նրա արարքը հակաիրավական չէ, կամ առկա է քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (արդարացման կամ քրեական հետապնդման դադարեցման փոխարեն մեղադրյալը դատապարտվել է), վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ(...)»:
7․ Վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, ուսումնասիրելով վերաքննիչ բողոքների վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյութերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...):
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։(...)»:
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել:(...)»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք:(...)»:
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
7․1․ Նախորդ կետում մեջբերված իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Քրեադատավարական օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է նաև, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ:
8․ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն: Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը):
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը մեջբերված որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
8․1․ Նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
9․ Այսպես․
Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճռում (տե՛ս Mushegh Saghatelyan v. Armenia գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 23086/08) արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները․ «- որոշելու համար, թե արդյոք վարույթն ընդհանուր առմամբ արդար է եղել, թե՝ ոչ, պետք է հաշվի առնել, թե արդյոք պահպանվել են պաշտպանության կողմի իրավունքները, և արդյոք դիմումատուին հնարավորություն է տրվել վիճարկելու ապացույցների իսկությունը և առարկելու դրանց օգտագործման դեմ։ Ի լրումն, ապացույցների որակը պետք է քննարկման առարկա հանդիսանա, ներառյալ` արդյոք այդ ապացույցների ձեռքբերման հանգամանքները կասկած չեն առաջացնում դրանց վստահելիության և ճշգրտության վերաբերյալ (տե՛ս mutatis mutandis Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bykov v. Russia գործով 2009 թվականի մարտի 10-ի վճիռը, գանգատ թիվ 4378/02, 89-90-րդ կետեր, Huseyn and Others v.Azerbaijan գործով 2011 թվականի հուլիսի 26ի վճիռը, գանգատ թիվ 35485/05, 199-200-րդ կետեր),
- որպես ընդհանուր կանոն՝ դատարաններն են գնահատում իրենց ներկայացված ապացույցները, ինչպես նաև այն ապացույցների վերաբերելիությունը, որոնք վկայակոչում է պաշտպանության կողմը: Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով նրանց թույլատրվում է, կրկին որպես ընդհանուր կանոն, որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է անձանց որպես վկա կանչելը՝ կոնվենցիոն համակարգում այդ բառին տրված «ավտոնոմ» նշանակությամբ: Ապացույցները վերցնելու համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխանությանը, որն արդար դատաքննության հիմնարար հայեցակետերից մեկն է, և որով ենթադրվում է, որ դիմումատուին պետք է տրվի իր գործն այնպիսի պայմաններում ներկայացնելու ողջամիտ հնարավորություն, որն իր համար ոչ բարենպաստ պայմաններ չի ստեղծի՝ համեմատած իր հակառակորդի հետ» (տե՛ս mutatis mutandis Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Kasparov and Others v. Russia գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21613/07, 57-58-րդ կետեր),
- չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին (տե՛ս Mushegh Saghatelyan v. Armenia գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նշված վճիռը, 206-րդ կետ),
- Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (տե՛ս mutatis mutandis Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Kasparov and Others v. Russia գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21613/07, 64-րդ կետ, Navalnyy and Yashin v. Russia գործով 2014 թվական դեկտեմբերի 4-ի վճիռը, գանգատ թիվ 76201/11, 83-րդ կետ, Frumkin v. Russia գործով 2016 թվականի հունվարի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 74568/12, 165-րդ կետ):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Ջհանգիրյանի գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին կայացված որոշմամբ, գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով նաև Մուշեղ Սաղաթելյան ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, ինչպես նաև հաշվի առնելով այդ դիրքորոշումների համատեքստում արդար դատաքննության իրավունքի ներկայիս զարգացումը, արձանագրել է, որ. «(...) ստորադաս դատարանները Գ․Ջհանգիրյանի մեղադրանքը հիմնավորելիս առավելապես հիմնվելով ոստիկանության աշխատակիցների ցուցմունքների վրա` չեն ապահովվել Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից մատնանշված՝ արդար դատաքննության իրավունքի երաշխիքները։ Դատարանները Գ․Ջհանգիրյանի մեղքը հիմնավորող ապացուցողական զամբյուղում ծանրակշիռ դեր հատկացնելով ոստիկանության աշխատակիցների ցուցմունքներին՝ պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել այն, որ վերջիններս ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։ Մասնավորապես, սույն գործով վճռորոշ ապացույցները, որոնցով ուղղակիորեն հիմնավորվել է Գ.Ջհանգիրյանի մասնակցությունը նրան վերագրված արարքի կատարմանը, վիճարկվող իրադարձությունների անմիջական մասնակից` տուժողներ՝ ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության կրտսեր տեսուչ Ա.Հարությունյանի և նույն վարչության օպերլիազոր Տ.Աղվանյանի ցուցմունքներն են։ Ինչ վերաբերում է այլ ապացույցներին, որոնց դատարանները հղում են կատարել, այն է` որպես վկա հարցաքննված ոստիկանության մյուս աշխատակիցների ցուցմունքները, իրեղեն ապացույցը, դրա առգրավման արձանագրությունն ու փորձագիտական եզրակացությունը, ապա դրանք անուղղակի ապացույցներ են և ուղղակիորեն չեն հաստատում Գ․Ջհանգիրյանի առնչությունը մեղսագրվող արարքին(Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ ԵԿԴ/0134/01/08 գործով 2019թ. սեպտեմբերի 18-ին կայացված որոշման 17-րդ կետը։)»։
10․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը(…)»:
11․ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ անձի մեղավորությունը հաստատելիս անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն:
12․ Սույն որոշման 7-9-րդ և նախորդ կետերում մեջբերված օրենսդրական կարգավորումների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման չի ենթարկել հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները, ինչի արդյունքում եկել է ոչ իրավաչափ եզրահանգման՝ Հակոբ Հովհաննիսյանի նկատմամբ կայացնելով մեղադրական դատավճիռ։
13․ Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է․
ա) հետազոտված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, ինչպես նաև թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն (նշվածը հիմնավորել է նրանով, որ այդ ապացույցները դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել, բացի այդ, վկայակոչված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ),
բ) հարցաքննված վկայի ցուցմունքները, ինչպես նաև հետազոտված գրավոր ապացույցներն արժանահավատության առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն, և նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնք ոչ միայն չեն հակասում միմյանց, այլև՝ փոխլրացնում են,
գ) անարժանահավատ է մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանի ցուցմունքն այն մասին, որ դեպքի ժամանակ ավտոմեքենան ինքը չի վարել, և Մեղադրյալի այդ հայտարարությունն ամբողջությամբ հերքվել է դատալսումների ընթացքում հետազոտված օբյեկտիվ ապացույցների բավարար համակցությամբ։
14․ Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումների առնչությամբ Վերաքննիչ դատարանն առաջին հերթին հարկ է համարում անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի վերլուծությանը։
Վերոգրյալ հանցակազմն առկա փաստակազմի հետ համադրելու համատեքստում՝ անհրաժեշտ է արձանագրել, որ անձը և՛ պետք է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինի, և՛ ոչ սթափ վիճակում լինի, և՛ վարի տրանսպորտային միջոցը։
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը փաստում է, որ Մեղադրյալը տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված է եղել և գտնվել է ոչ սթափ վիճակում: Ընդ որում, նշված հանգամանքը չի վիճարկվել Մեղադրյալի և Պաշտպանի կողմից։ Վերաքննիչ դատարանն առկա ապացույցների զանգվածի համատեքստում ևս իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանն այն մասով, որ տվյալ իրավիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված անձը՝ Մեղադրյալը, գտնվել է ոչ սթափ վիճակում։
Ուստի այս պարագայում վիճարկման տիրույթում է գտնվում Մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու փաստի հաստատումը։
Առաջին ատյանի դատարանը, վերոհիշյալ փաստը հաստատված համարելով, հիմք է ընդունել վկա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ, ավագ սերժանտ Արմեն Գնելի Հովհաննիսյանի ցուցմունքը(մանրամասն տես սույն որոշման 4-րդ կետում՝ Դատավճռում)։
Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալի առնչությամբ հարկ է համարում արձանագրել այն հանգամանքը, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն առանց որևէ ողջամիտ և հիմնավոր հենքի նախապատվությունը տվել է ոստիկանության ծառայողի՝ պարեկ Արմեն Հովհաննիսյանի կողմից տրված ցուցմունքին, որը սույն հանգամանքի հաստատման համատեքստում որպես այդպիսին միակն է և որևէ այլ ապացույց, որը կարող է հաստատել Մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու հանգամանքը, քրեական գործի նյութերում առկա չէ։ Ընդ որում, ինչ վերաբերում է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա հարկ է փաստել, որ այն ածանցյալ ապացույց է հանդիսանում, քանի որ կազմվել է ոստիկանության ծառայողի կողմից, այսինքն՝ գործ ունենք սոսկ քանակական ապացույցի, այլ ոչ թե ապացույցների որակական զանգվածի հետ:
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով արդեն իսկ վկայակոչված ինչպես ՄԻԵԴ, այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանը Հակոբ Հովհաննիսյանի մեղքը հիմնավորող ապացուցողական զամբյուղում ծանրակշիռ դեր հատկացնելով ոստիկանության ծառայողի ցուցմունքին՝ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել այն, որ վերջինս ակտիվորեն ներգրավված է եղել վիճարկվող իրադարձություններում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրա ցուցմունքի արժանահավատությունը։
Միևնույն ժամանակ, ինչպես իրավացիորեն պնդել է Պաշտպանը, պարեկային ծառայողներին և նրանց ծառայողական ավտոմեքենաներին իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներ հատկացնելու պահանջն ինքնանպատակ չէ, և ոստիկանության ծառայողը՝ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու պարտականությունից զատ պետք է համապատասխան միջոցներ ձեռնարկի վարչական իրավախախտման փաստը իրավախախտումների հայտնաբերման և ամրագրման տեխնիկական միջոցներով արձանագրելու համար:
Վերոգրյալի համատեքստում հարկ է նաև արձանագրել, որ սույն քրեական գործում բացակայում է տեխնիկական միջոցներով ստացված տեղեկատվություն, որը վկայում է այն հանգամանքի մասին, որ առկա չէ այդ օբյեկտիվ բնույթի ապացույցը, որը կարող էր հիմք ծառայել մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանի մեղավորությունը հաստատելու կամ հերքելու համար։
Ինչպես վերը հիմնավորվեց, միակ ապացույցը, որն ուղղակի կերպով է հաստատում Մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու փաստը, հանդիսանում է ոստիկանության ծառայողի ցուցմունքը։ Ուստի սույն դեպքում հարկ է արձանագրել, որ անձի նկատմամբ մեղադրական դատավճռի կայացումը չի կարող հիմնվել սոսկ ենթադրությունների, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Հակառակ դեպքում կխախտվի կողմերի հավասարության և մրցակցության սկզբունքային դրույթը, որն էլ իր հերթին կվատնգի արդարադատության շահը։
Սույն դեպքում չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի տրամաբանությունը անձի մեղավորության հաստատման առնչությամբ այն դիտարկմամբ, որ խախտվել են անմեղության կանխավարկածի և պատշաճ ապացուցման սկզբունքները։
Մասնավորապես, պատշաճ ապացուցման սկզբունքի էությունը բացահայտվում է, նաև այն համատեքստում, որ Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
Վերոգրյալի առնչությամբ հարկ է փաստել, որ Առաջին ատյանի դատարանը անտեսել է այն հանգամանքը, որ Մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու փաստական հանգամանքը չի հիմնավորվել ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Իսկ ինչպես բխում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքից, մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
Ուստի հիմք ընդունելով վերոնշյալ հիմնավորումները, ըստ այդմ, ապացույցների համակցության անբավարարությունը՝ հարկ է փաստել, որ հնարավոր չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հակոբ Հովհաննիսյանը կատարել է իրեն մեղսագրող արարքը։
14․ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Հովհաննիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նախատեսված հանցանք կատարելը չի հաստատվում քրեական գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Հակոբ Հովհաննիսյանի կողմից հիշյալ հանցանքները կատարելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ Մեղադրյալի:
15․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
(…)»:
16․ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ չեն ապացուցվել Մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները(արարքը), հետևաբար, Հակոբ Հովհաննիսյանին սույն գործով արդարացնելու փոխարեն վերջինիս վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ կայացրելով, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որպիսի պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա անհրաժեշտ է Դատավճիռը բեկանել և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով Հակոբ Հովհաննիսյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ մեղադրյալի կողմից արարքը կատարած չլինելու պատճառաբանությամբ։
17․ Անդրադառնալով արդարացված Մեղադրյալի ռեաբիլիտացիային՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից արարքը կատարած չլինելու հիմքով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետ) վերաքննիչ դատարանի կողմից արդարացման դատավճիռ կայացվելու դեպքում անձը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն նույն հոդվածով նախատեսված ռեաբիլիտացիա կարող է պահանջել միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ բացակայելու արգելքի ձևով կիրառված խափանման միջոցը անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։

Եզրափակիչ մաս․
18․ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361-րդ, 363-րդ, 370- 372-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց`

Թիվ ԵԴ1/3350/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը բեկանել։
Ճանաչել և հռչակել Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված մեղադրանքում՝ մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու քրեադատավարական օրենքով նախատեսված հիմքով։
Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ


Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ