ԵԴ1/3324/01/24




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

«14» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան
Դատավորներ Ա.Ղուկասյան
Կ.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան
դատախազ Վ․Սարգսյան
պաշտպան Զ․Դադայան
մեղադրյալ Ս․Ստեփանյան

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի ծնված՝ 1996 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաներ, աշխատում է «ԱՐՍԱՐԹ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Էմինեսկու 1 փողոցի թիվ 4 տուն հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի մարտի 10-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2022 թվականի հունիսի 24-ին ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Հ․Սաքանյանի որոշմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 234․1-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09199322 քրեական գործը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանի որոշմամբ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով 14 դրվագ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին բովանդակային հետևյալ ձևակերպմամբ․ «Նա 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 16:37-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 33LL999 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմված թիվ 8180109946 արձանագրությամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 16:54-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սևակ/Ռուբինյանց խաչմերուկի հատվածում վարել է «Օպել» մակնիշի 33LL999 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի մարտի 7-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214311775 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 15:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սևակ/Դրո խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի հունիսի 3-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214649064 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի հուլիսի 18-ին՝ ժամը 15:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան/Կորյուն խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի օգոստոսի 3-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214935599 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած 2022 թվականի հուլիսի 21-ին՝ ժամը 17։44-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան/Կորյուն խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի օգոստոսի 4-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214952252 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի օգոստոսի 8-ին՝ ժամը 15:48-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթի/Ուլնեցու խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի օգոստոսի 23-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215052258 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի օգոստոսի 11-ին՝ ժամը 18:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մոսկովյան/Աբովյան խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի հունիսի 3-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215083785 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ ժամը 10:18-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան/Կորյուն խաչմերուկի հատվածում վարել է Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215117850 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի օգոստոսի 26-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մհեր Մկրտչյան/Խորենացի խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215156736 որոշմամբ։
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի օգոստոսի 26-ին՝ ժամը 15:05-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մհեր Մկրտչյան փողոցում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն ծառայության կողմից 2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215151412 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 12-ին՝ ժամը 12:52-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթի/Ուլնեցու խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի սեպտեմբերի 19-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215238881 որոշմամբ։
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 19:41-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սևակ/Ռուբինյանց խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2022 թվականի հունվարի 13-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2315770088 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2023 թվականի հունվարի 18-ին՝ ժամը 20:04-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2023 թվականի փետրվարի 6-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2315887807 որոշմամբ:
Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2022 թվականի հունվարի 21-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկման ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2023 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 16:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հ.Քոչար/Փափազյան խաչմերուկի հատվածում վարել է «Porsche» մակնիշի 03OQ303 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2023 թվականի փետրվարի 28-ին կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316005749 որոշմամբ»։
2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին թիվ 09199322 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով 14 դրվագ, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան։ Քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3324/01/24 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 10-ի դատավճռով վճռվել է․
«1. Ճանաչել և հռչակել Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված թվով 14 հանցանքների կատարման մեջ՝ նրան վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված չլինելու հիմքով։
2. Սարգիս Ստեփանյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը համարել լուծված:
3. Սարգիս Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գրավը, վերացնել և գրավի գումարը վերադարձնել նրան։
4. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»։
Նշված դատավճռի օրինակը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 20-ին։
2025 թվականի ապրիլի 18-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/3324/01/24 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի ապրիլի 30-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին են հանձնվել 2025 թվականի մայիսի 2-ին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/3324/01/24 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի մեջ, մասնավորապես, նշված է.
«(…) 2.1 Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության և ճանապարհային ոստիկանության ծառայությունից ստացված որոշումները զննելու մասին 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի արձանագրության համաձայն.
«ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի հունվարի 21-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214117472 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը կանգառ է կատարել երթևեկելի հատման վրա, որի հիման վրա վերջինս զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Վերոնշյալ որոշման պատճենը փոստային ծառայության միջոցով առաքվել է ք.Երևան, Էմինեսկու 1 փ., տուն 4 հասցե, որի ստացման հատվածում առկա է 31.01. ստորագրություն Ա.Ստեփանյան գրառումը:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի մարտի 27-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214311775 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը հատել է համընթաց ուղղության տրանսպորտային հոսքերը բաժանող հոծ գիծ գծանշումը, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի հունիսի 3-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214649064 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը կանգառ է կատարել երթևեկելի մասի եզրից հեռու, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի օգոստոսի 3-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214935599 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը տրանսպորտային միջոցը տեղակայել է երկրորդ շարքում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի օգոստոսի 4-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214952252 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը տրանսպորտային միջոցը տեղակայել է երկրորդ շարքում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր։
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի օգոստոսի 23-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215052258 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը տրանսպորտային միջոցը տեղակայել է երկրորդ շարքում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի օգոստոսի 23-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215083785 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 1.17 գծանշման բացակայության դեպքում կանգառ է կատարել տաքսիների կայանման վայրում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215117850 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը տրանսպորտային միջոցը տեղակայել է երկրորդ շարքում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215151412 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը կանգառ է կատարել կանգառն արգելվում է ճանապարհային նշանի ազդման գոտում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215156736 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը հետընթաց է կատարել խաչմերուկում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 1 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի սեպտեմբերի 19-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215238881 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը տրանսպորտային միջոցը տեղակայել է երկրորդ շարքում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2022 թվականի հունվարի 13-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2315770088 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը կանգառ է կատարել երթևեկելի մասերի հատման վրա, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2023 թվականի հունվարի 13-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2315887801 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը, հանելով արագաչափ սարքի հնարավոր սխալանքի 10կմ/ժ չափը, բնակավայրում գերազանցել է երթևեկության սահմանված արագությունը 5կմ/ժ, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար։
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2023 թվականի փետրվարի 28-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316005749 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը կանգառ է կատարել կանգառն արգելվում է ճանապարհային նշանի ազդման գոտում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2023 թվականի ապրիլի 24-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316175261 որոշման համաձայն՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը տրանսպորտային միջոցը տեղակայել է երկրորդ շարքում, որի հիման վրա վերջինս տուգանվել է 5000 ՀՀ դրամ գումար և հանվել է 0.5 տուգանային միավոր»:(2)
2.2 Մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվել է դատարանում ցուցմունք տալուց, հրաժարվելով նաև առանց պաշտպանի տրված ցուցմունքներից։

ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում ապացույցներ չեն հետազոտվել։
3. ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԿՈՂՄԻՑ ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ ԿԱՄ ՀԵՐՔՎԱԾ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ.
3.1 Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցը ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված չի համարում, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանին մեղսագրված փաստական հանգամանքները, քանի որ.
ա) Հիմնական դատալսումներում հետազոտված միակ ապացույցի՝ «Զննման մասին» 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի արձանագրության մեջ, արտացոլված են միայն վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումների համարները, այդ որոշումների կայացման ամսաթվերը, որոնք չեն համընկնում Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանին մեղսագրված հանցանքների կատարման ժամանակին, ինչպես նաև վարչական իրավախախտման ու դրա համար նշանակված տույժի տեսակը, որոնք կրկին չեն բացահայտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344 հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի որևէ գործողություն Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի կողմից կատարելու հանգամանքները։
բ) Բացի այդ, Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի կողմից 2022 թվականի փետրվարի 28-ին ենթադրաբար կատարած արարքի համար նրան ներկայացված մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ նշված՝ «ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմված թիվ 8180109946 արձանագրությունը» նախաքննության մարմնի կողմից նույնիսկ չի զննվել և չի ճանաչվել որպես արտավարութային փաստաթուղթ։
3.2 Վերոգրյալի պայմաներում Դատարանը միջոցներ չի ձեռնարկել հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալը լրացնելու համար, քանի որ նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրողը միջնորդել է հիմնական դատալսումներում հետազոտել միայն «Զննման մասին» 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի արձանագրությունը, ինչպես նաև հարցաքննել մեղադրյալին, հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալը լրացնելու փուլում հանդես չի եկել նման միջնորդությամբ, իսկ նրա կողմից հրապարակված ապացույցի բովանդակության պայմաններում Դատարանի նախաձեռնությամբ հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալը լրացնելը կհանգեցներ բացառապես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ հրապարակելուն։ Նման պայմաններում Դատարանը ոչ միայն կստանձներ պաշտպանության կողմի դատավարական հակառակորդի դերը, այլև, հակասելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 334 հոդվածի 4-րդ մասի էությանը, ուղղակի կասկածի տակ կդներ վարույթի արդարացիությունը:
4. ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՀԵՏԵՎՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԸ.
4.1 Հիմք ընդունելով Դատավճռի 3.1 և 3.2 կետերում արված վերլուծությունները, ինչպես նաև 2025 թվականի մարտի 10-ին կայացված արդարացման վերդիկտը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված թվով 14 հանցանքների կատարման մեջ՝ նրան վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ արարքները, ապացուցված չլինելու հիմքով, որպիսի պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348 հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
4.2 Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում արդարացված մեղադրյալը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164 հոդվածով նախատեսված որևէ պահանջ չի ներկայացրել։
4.3 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-14-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
4.4 Նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով պետք է ճանաչվի և հռչակվի Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի անմեղությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները վերանում են, հետևաբար՝ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գրավը, պետք է վերացնել և գրավի գումարը վերադարձնել նրան։
4.5 Վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը չի կարող դրվել Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի վրա։ (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 10-ի թիվ ԵԴ1/3324/01/24 դատավճռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննություն իրականացնելու համար:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, նշված է, որ․
«(…) Գտնում եմ, որ Դատարանը թիվ ԵԴ1/3324/01/24 քրեական գործով կայացրած դատավճռով ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը՝ մեղադրյալի արարքին տվել է սխալ իրավական գնահատական, ինչպես նաև թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում՝ քրեական գործում առկա ապացույցները չի ենթարկել գնահատման վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցները իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Դատարանը պատշաճ չի գնահատել գործում առկա, նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցները, առանց հիմնավոր պատճառաբանության դրանք բավարար չհամարելով, հանգել է սխալ եզրահանգման:
Այսպես.
(…)
Դատարանը դատավճռի իբրև «պատճառաբանական մասում» նշել է. «…2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի արձանագրության մեջ, արտացոլված են միայն վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումների համարները, այդ որոշումների կայացման ամսաթվերը, որոնք չեն համընկնում Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանին մեղսագրված հանցանքների կատարման ժամանակին, ինչպես նաև վարչական իրավախախտման ու դրա համար նշանակված տույժի տեսակը, որոնք կրկին չեն բացահայտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344 հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի որևէ գործողություն Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի կողմից կատարելու հանգամանքները», տրված ձևակերպումից բացարձակ անհասկանալի է, թե դատարանը ինչ նկատի ունի և գտնում եմ, որ սույն դատական ակտում բացակայում է պատճառաբանական մասը, ուստի նշված հիմքով դատական ակտը ենթակա է անվերապահ բեկանման:
Այնուամենայնիվ հարկ է անդրադառնալ որոշակի հանգամանքների.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. «..Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը…», նշված ձևակերպումից ակնհայտ է, որ նշված նորմը բլանկետային է և հղում է կատարում ոլորտը կարգավորող օրենսդրությանը, այսինքն տվյալ դեպքում վարչաիրավական բնույթ ունեցող օրենսդրական կարգավորումներին, հետևաբար «Զննման մասին» 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի արձանագրությունում հստակ նշված է Սարգիս Ստեփանյանին մեղսագրվող արարքի իրավական հիմք հանդիսացող վարչական իրավախախտման արձանագրությունները, որոնք կցված են քրեական վարույթին, որով ակնհայտորեն հիմնավորվում է Սարգիս Ստեփանյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների բովանադակությունը:
Քանի որ վերևում արդեն նշեցի, որ հասկանալի չէ դատարանի դատողությունները, ուստի պետք է փորձենք ենթադրել, որ դատարանը հնարավոր է ի նկատի է ունեցել, որ մեղադրանքի կողմը չի հիմնավորել, որ Սարգիս Ստեփանյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվելուց հետո մնացած դեպքերում ինքն է վարել տրանսպորտային միջոցները, այս առնչությամբ անհրաժեշտ է նշել, որ տվյալ դեպքում առկա է վարչական իրավահարաբերություն և գաղտնիք չէ, որ կատարված իրավախախտումները համարվում են տվյալ տրանսպորտային միջոցի սեփականատիրոջ կողմից կատարված քանի դեռ հակառակը չի հիմնավորվել և եթե այդ մասին առկա է օրինական ուժի մեջ մտած և չբեկանված վարչական ակտ, սույն գործում բոլոր վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշումները կայացված են Սարգիս Ստեփանյանի անվամբ և դրանք մտել են օրինական ուժի մեջ:
Բացի այդ, անդրադառնալով դատարանի հետևյալ դատողությանը. «Դատարանի նախաձեռնությամբ հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալը լրացնելը կհանգեցներ բացառապես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ հրապարակելուն։ Նման պայմաններում Դատարանը ոչ միայն կստանձներ պաշտպանության կողմի դատավարական հակառակորդի դերը, այլև, հակասելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 334 հոդվածի 4-րդ մասի էությանը, ուղղակի կասկածի տակ կդներ վարույթի արդարացիությունը» անհրաժեշտ է նշել, որ ապացույցները լրացնելու անհրաժեշտություն առկա չի եղել, սակայն եթե զննության արձանագրությամբ զետեղված որևէ հետազոտված վարչական իրավախախտման արձանագրության վերաբերյալ դատարանը ուներ անհստակության վերաբերյալ կասկածներ, ապա դրա հրապարակումը կամ բարձրաձայնումը ոչ միայն կողմեր մրցակցության իրավունքի խախտում չէր դիտարկվի, այլ դա արդարադատության իրականացման բուն էությունն է և դատարանը պարտավոր էր քննարկման առարկա դարձնել այդ հարցը:
Այսպես կարող ենք արձանագրել, որ մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների բավարար ամբողջականությամբ հիմնավորվել է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը:
Այսպես.
(…)
Հիմք ընդունելով վերոնշյալ քրեադատավարական նորմերի պահանջները, ինչպես նաև Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած կայուն իրավական դիրքորոշումները՝ հարկ է արձանագրել, որ մինչդատական քրեական վարույթի շրջանակներում ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները Դատարանի կողմից վերլուծվել են ոչ թե իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա, այլ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու արդյունքում, ինչի հետևանքով Դատարանը հանգել է սխալ և ոչ հիմնավոր եզրահանգման: (…)։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց բավարարել այն։
Պաշտպանն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։
Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի առարկություններին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»:
Վերաքննիչ դատարանը, մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո, ինչպես նաև վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և մեղադրյալի առարկությունները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
(...)»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես` վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(...) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
«1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն` որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև` դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(...) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (...)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ.
«(...) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (...)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի` որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
աղբյուրի օրինականություն` ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
ձեռքբերման միջոցների օրինականություն` պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
դատավարական ձևակերպում` ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
լիազորված սուբյեկտ` այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով` ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս` դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն` «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (...):
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 30-33-րդ կետերը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կարծիքով, անմեղության կանխավարկածը, պահանջում է, որ իրենց պարտականությունները կատարելիս դատարանի անդամները չունենան կանխակալ կարծիք առ այն, որ մեղադրյալը կատարել է մեղսագրվող արարքը, իսկ ապացուցման պարտականությունը պետք է կրի մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի ամբաստանյալի:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ «չփարատված կասկածները» հասկացությունը վերաբերում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ մեղադրանքի առանձին դրվագներին, մեղքի ձևին, հանցագործությանն անձի մասնակցության աստիճանին և բնույթին, պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, առանձին վերցրած ապացույցներին:
Չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնը ենթադրում է հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության աստիճանի, բնույթի, մեղավորության և այլ հարցերի հաստատված լինելու վերաբերյալ դատարանի մոտ անվստահության վիճակ, որը հիմնված է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու համար անհրաժեշտ ապացուցողական տեղեկատվության պակասի վրա:
Այսպիսով` անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես են ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի ամբաստանյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը:
Ընդհանրացնելով վերոգրյալը` հարկ է նկատել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Անդրադառնալով սույն քրեական գործին և վերոգրյալ չափանիշների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի ապահովվի սույն գործի ճիշտ լուծման համար առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով 14 դրվագ նախատեսված հանցանքների կատարմանը մեղադրյալ Սարգիս Ստեփանյանի մասնակցության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե ենթադրությունը, ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում:
Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, որպեսզի ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերը նշված հոդվածով նախատեսված հանցանքներին մեղադրյալ Սարգիս Ստեփանյանի մասնակցության վերաբերյալ յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ:
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը նույն արարքի համար օրենքով սահմանված պատասխանատվության կիրառումից հետո` մեկ տարվա ընթացքում՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնհինգապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
(...)»։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի հիմնական անմիջական օբյեկտը ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։ Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է․ որպես այդպիսին կարող է հանդես գալ միայն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք արդեն իսկ ստացած և այդ իրավունքից զրկված կամ այդ իրավունքը կասեցված անձը։ Հանցակազմի պարտադիր հատկանիշը հանցագործության սուբյեկտի՝ տրանսպորտային միջոցը վարելու պահին այն վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու և դրա մասին վարորդի իրազեկված լինելու հանգամանքն է, որը հանդիսանում է վերոնշյալ հանցագործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու պարտադիր պայման: Ընդ որում, արարքում հանցակազմի առկայությունը հավաստելու համար անհրաժեշտ է, որ վերոնշյալ պարտադիր հատկանիշը ոչ միայն լինի առկա և իրական, այլև ընդգրկվի հանցավորի գիտակցությամբ, մասնավորապես, արարքի կատարման պահին անձը պետք է ոչ միայն զրկված լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից կամ նրա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը պետք է կասեցված լինի, այլև նա պետք է գիտակցի այդ հանգամանքը:
Անդրադառնալով սույն հանցագործության սուբյեկտիվ կողմին, ապա այն բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Սույն հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ակտիվ վարքագծով՝ գործողությամբ, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելով կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելով նույն արարքի համար օրենքով սահմանված պատասխանատվության կիրառումից հետո` մեկ տարվա ընթացքում։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քննարկվող հանցակազմը ձևական է, հանցագործությունն ավարտված է համարվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայում նկարագրված գործողությունը կատարելու պահից:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված միակ ապացույցը, այն է՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի «Զննման մասին» արձանագրությունը պարունակում է միայն վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումների համարները, այդ որոշումների կայացման ամսաթվերը, վարչական իրավախախտման ու դրա համար նշանակված տույժի տեսակը, որոնք որևէ կերպ չեն բացահայտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի որևէ գործողություն Սարգիս Ստեփանյանի կողմից կատարելու հանգամանքները։ Բացի այդ, Սարգիս Ստեփանյանի կողմից 2022 թվականի փետրվարի 28-ին ենթադրաբար կատարած արարքի համար նրան ներկայացված մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ նշված՝ «ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմված թիվ 8180109946 արձանագրությունը» նախաքննության մարմնի կողմից նույնիսկ չի զննվել և չի ճանաչվել որպես արտավարութային փաստաթուղթ։
Հատկանշական է փաստել, որ նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրողը միջնորդել է հիմնական դատալսումներում հետազոտել միայն 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի «Զննման մասին» արձանագրությունը, ինչպես նաև հարցաքննել մեղադրյալին, հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալը լրացնելու փուլում հանդես չի եկել նման միջնորդությամբ։
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատախազն իր կողմից ներկայացված բողոքում ևս Սարգիս Ստեփանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով 14 դրվագ մեղսագրվող արարքները ապացուցելու տեսանկյունից բավարար է համարել միայն վերոնշյալ «Զննման մասին» արձանագրությունը, մասնավորապես՝ նշելով․ ապացույցները լրացնելու անհրաժեշտություն առկա չի եղել, սակայն եթե զննության արձանագրությամբ զետեղված որևէ հետազոտված վարչական իրավախախտման արձանագրության վերաբերյալ դատարանը ուներ անհստակության վերաբերյալ կասկածներ, ապա դրա հրապարակումը կամ բարձրաձայնումը ոչ միայն կողմեր մրցակցության իրավունքի խախտում չէր դիտարկվի, այլ դա արդարադատության իրականացման բուն էությունն է և դատարանը պարտավոր էր քննարկման առարկա դարձնել այդ հարցը։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն դեպքում 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի «Զննման մասին» արձանագրությունը չի կարող բավարար համարել մեղադրյալին առաջադրված արարքները կատարված համարելու համար։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ մեղադրանքի կողմը պետք է միջնորդեր հետազոտելու արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրությունները՝ յուրաքանչյուրը առանձին, հակառակ պարագայում ստացվում է մի իրավիճակ, երբ պաշտպանական կողմը փաստացի չունի հնարավորություն վիճարկելու ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրությունների բովանդակությունը, իսկ 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի «Զննման մասին» արձանագրության վիճարկումը, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, փաստացի բովանդակազուրկ է։
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատարանը մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար սահմանափակված է բացառապես մեղադրանքով, այլ կերպ՝ դատարանը քննում է ոչ թե կատարված դեպքը առհասարակ, այլ տվյալ դեպքը այնքանով, որքանով, որ այն նկարագրված է առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում, մինչդեռ սույն դեպքում դատախազի կողմից հրապարակված ապացույցի բովանդակության պայմաններում մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ արարքներն ապացուցված չեն, ուստի Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Սարգիս Ստեփանյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 14 դրվագով, մեղսագրված արարքները սույն դատական ակտում թվարկված ապացույցների ու փաստական տվյալների համակցությամբ բավարար չեն հանցանք կատարելու մեջ վերջինիս անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրա մեղավորությունը հաստատված համարելու համար։
Վերաքննիչ դատարանն, ամփոփելով վերոգրյալը, արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 14 դրվագով նախատեսված հանցանքների կատարմանը մեղադրյալ Սարգիս Ստեփանյանի անմեղության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և Սարգիս Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 14 դրվագով, մեղադրական դատական ակտ կայացնելու իրավաչափ հիմքեր չկան, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 10-ի թիվ ԵԴ1/3324/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ

Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ