ԵԴ1/3303/01/24





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ

«30» դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան


ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Ա.Բեկթաշյան (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/3303/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի պաշտպաններ Վահան Հովհաննիսյանի և Վահան Գևորգյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը և թիվ ԵԴ1/3303/01/24 քրեական գործի հավելվածը՝

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/3303/01/24 որոշմամբ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 28-ը:
Տնային կալանք խափանման միջոցի կատարումը և սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը, իսկ դատական նիստերին, վարութային, ապացուցողական գործողություններին մեղադրյալի ուղեկցման և պահպանման պարտականությունը դրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության՝ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա:
Պաշտպանության կողմի միջնորդությունը՝ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ մերժվել է:
Նշված որոշումը մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի պաշտպաններ Վահան Հովհաննիսյանը և Վահան Գևորգյանը համապատասխանաբար ստացել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին և 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ին։
Վերը նշված որոշման դեմ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի պաշտպաններ Վահան Հովհաննիսյանի և Վահան Գևորգյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը։
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, իսկ նախագահող դատավորին են հանձնվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, սահմանվել է հատուկ վերանայման վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ը:
Գործի փաստական հանգամանքները և հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը․
Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի նկատմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով բովանդակային հետևյալ ձևակերպմամբ. «նա, 2024 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Այվազովսկու փողոցի 7 հասցեի դիմաց, Հովհաննես Այլևանի Հովհաննիսյանի հետ տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում, մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված և հարմարեցված իր մոտ պահվող դանակով հարվածել է Հովհաննես Հովհաննիսյանի կրծքավանդակին՝ պատճառելով «կրծքավանդակի ձախ կեսի կտրած-ծակած վերքի՝ ուղեկցված թորակոաբդոմինալ վնասմամբ, կողաղեղի հատմամբ, թրաձև ելունի վնասմամբ, թափանցումով որովայնի խոռոչ, լյարդի ձախ բլթի վնասվածքի, ներքին արյունահոսության, հեմոպերիտոնեումի, ռետրոստերնալ տարածության արյունահավաքի» ձևով մարմնական վնասվածք, որը Հովհաննես Հովհաննիսյանի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող»:
Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն.
«(…) Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը խափանման միջոցի հարցի քննարկման համատեքստում, լսելով դատավարության մասնակիցների հայտնած դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Համադրելով մեջբերված իրավանորմերը սույն գործի փաստերի հետ՝ Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածի հարցին․
Սույն քրեական գործի նյութերը ուսումնասիրելով հիմնավոր կասկածի համատեքստում՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել վարչական հսկողությունը, իսկ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերցվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը։ Դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված որոշումներով հիմնավոր կասկածի առկայությունը հաստատված է համարվել:
Դատարանը գտնում է, որ ինչպես վերը նշվածով, այնպես էլ սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալներով շարունակվում է առկա լինել հիմնավոր կասկածը:
Միևնույն ժամանակ հարկ է նշել, որ հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցող` հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է և կիրառելի է ոչ թե հիմնավոր կասկածը, այլ անձի մեղքը հավաստելիս։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի խափանման միջոց տնային կալանքի անհրաժեշտությանը՝ հարկ է փաստել, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը դեռևս 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին քննելով մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի խափանման միջոցի հարցը, արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու հիմքը (գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը)։ Այլ խոսքով, Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում անհրաժեշտ է ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Նման եզրահանգում կատարելիս Դատարանը հաշվի է առնում Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանին մեղսագրվող արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը։ Մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես, քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի քննարկման կապակցությամբ Դատարանը հաշվի է 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ արձանագրված այն հանգամանքը, որ նախաքննության մարմնին արդեն իսկ մեկ անգամ հայտնի է դարձել մեղադրյալի կողմից քննությանը խոչընդոտելու կամ գոնե նման գործողություն կատարելու ողջամիտ կասկած, այն է՝ մեղադրյալը զանգահարել է վկա Սարգիս Գրիգորյանին և հայտնել, որ եթե որևէ մեկն իր անունը տա «մորթելու է»։ Միևնույն ժամանակ հարկ է նկատել, որ թեև սույն քրեական վարույթի նախաքննության փուլն արդեն իսկ ավարտվել է, սակայն դա դեռևս ինքնին չի նշանակում, որ վարույթի քննությունն առհասարակ ավարտվել է՝ հաշվի առնելով, որ սույն քրեական վարույթը դեռևս նոր է ստացվել դատարան և վարույթի քննությունը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։ Մասնավորապես՝ դեռևս պետք է հետազոտվեն ապացույցները, հարցաքննվեն դատարանում դեռևս չհարցաքննված վկան և տուժողը, այդ թվում նաև՝ վկա Սարգիս Գրիգորյանը, ուստի հարկ է արձանագրել, որ առնվազն մինչև տվյալ վկայի հարցաքննությունն իրականացնելը Դատարանը զրկված է տվյալ հիմքի ռիսկի նվազման առումով որևէ այլ դատողություններ կատարելուց։ Այսպիսով, նման պայմաններում Դատարանն իրատեսական է համարում մեղադրյալի կողմից դեռևս չհարցաքննված վկայի և տուժողի վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու մտավախությունը։
Ինչ վերաբերում է պաշտանության կողմի հայտնած այնպիսի դիրքորոշումներին, ինչպիսիք են այն, որ մեղադրյալը ընտանիքի հետ միասին բնակվում են 27քմ սենյակում, ունի երկու անչափահաս երեխա, կինը ինն ամսական հղի է և այլն, ապա հարկ է նշել, որ այդ հանգամանքները ըստ էության առկա և հայտնի են եղել նաև մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանք կիրառելու մասին որոշման ժամանակ, մինչդեռ տվյալ որոշումից հետո մինչ այս ի հայտ չեն եկել այնպիսի նոր հանգամանքներ, որոնք կարող էին էական ազդեցություն ունենալ սույն որոշման լուծման համար։ Բացի դա էլ, Դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքները ինքնին չեն կարող չեզոքացնել վերը նշված հիմքի ռիսկի վերաբերյալ արված դատողությունները՝ հիմք ընդունելով այդ կապակցությամբ նշված պատճառաբանությունները։
Վերոգրյալը համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ դատավարական սույն փուլում դեռևս շարունակվում է առկա լինել վերը նշված՝ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու հիմքի մտավախությունը։
Դատարանը գտնում է նաև, որ դատավարական սույն փուլում վերը արտահայտված իրավական դիրքորոշումների առկայության դեպքում տնային կալանքից ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցը (խափանման միջոցների համակցությունը), այդ թվում՝ վարչական հսկողությունն ի զորու չեն ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը՝ հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ բերված պատճառաբանությունները։ Հետևաբար, պաշտպանության կողմի միջնորդությունը՝ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը վարչական հսկողությամբ փոխարինելու վերաբերյալ, ենթակա է մերժման։
Այս կապակցությամբ հարկ է փաստել նաև, որ տնային կալանքի հիմքերը կրում են կանխատեսական բնույթ, սակայն դրանք չպետք է հիմնված լինեն սոսկ վերացական ենթադրությունների վրա, այլ պետք է ողջամտորեն բխեն գործի նյութերից։ Մինչդեռ, սույն որոշմամբ խափանման միջոց կալանքի հիմքերի վերաբերյալ կատարված դատողությունները Դատարանի գնահատմամբ բխում են գործի նյութերից։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշման վերաբերյալ պաշտպանության կողմի հայտնած անհամաձայնություններին, ապա հարկ է նշել, որ սույն Դատարանն իրավասու չէ անդրադառնալ և քննարկման առարկա դարձնել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական ակտի հիմնավորվածությունը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է՝ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 28-ը (կիրառման հասցեն՝ Երևան քաղաքի Նոր Արեշ 26-րդ փողոցի 82-րդ տուն), իսկ պաշտպանության կողմի միջնորդությունը՝ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը վարչական հսկողությամբ փոխարինելու վերաբերյալ, մերժել։
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է մինչև տնային կալանքի ժամկետը լրանալն արգելել մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանին շփում ունենալ, իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց, նրանց հետ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից։ Նշված սահմանափակումները չեն վերաբերում մեղադրյալի մերձավոր ազգականներին, ինչպես նաև շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա, իսկ այդպիսիք լինելու դեպքում այդ մասին անհապաղ տեղեկացնել վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
Տնային կալանք խափանման միջոցի կատարումը և սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը, իսկ դատական նիստերին, վարութային, ապացուցողական գործողություններին մեղադրյալի ուղեկցման և պահպանման պարտականությունը դնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության՝ մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա: (…)»:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի պաշտպաններ Վահան Հովհաննիսյանի և Վահան Գևորգյանի խնդրել են բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3303/01/24 գործով «Խափանման միջոցի հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշումը՝ մեղադրյալ Հրաչյա Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով վարչական հսկողությունը (անհրաժեշտ սահմանափակումների ծավալով)։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում բողոքաբերը, մասնավորապես, իր անհամաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանը` նշելով, որ Հրաչյա Հովսեփյանի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու եղանակով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականության մասին Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները բավարար չեն տնային կալանքի շարունակական կիրառման համար, և միաժամանակ, նշելով, որ մեղադրյալի խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները, հղի վատառողջ կինը, ում բուժման ծախսերը և ընտանիքի կարիքները (մասնավորապես՝ բնակարանի վարձավճարը) հոգում է մեղադրյալը միայնակ, իսկ վերջինիս ընտանիքը գտնվում է նյութապես ծանր վիճակում, ուստի նրա պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել տնային կալանքից բացի, այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողության կիրառմամբ:
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, չեն ներկայացրել։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ ստացված վարույթի նյութերը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
(…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
(…)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը.
2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր.
3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ.
4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները:
4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին:
5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին:
6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:»:
Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման վերը նշված հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ բխում են դրանցից, որպիսի պայմաններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանն առկա է համարել մեղադրյալ Հրաչյա Հովսեփյանի կողմից նրան վերագրվող արարքը կատարելու հիմնավոր կասկածը, որը հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերում և փաստարկներում չի վիճարկվում:
Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկներին` Վերաքննիչ դատարանն ընդունելի չի համարում դրանք և գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի նյութերից բխող կոնկրետ փաստարկների վկայակոչմամբ իրավացիորեն գտել է, որ մեղադրյալի կողմից օրենքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականության ռիսկերը բարձր են, ինչը նշանակում է, որ վարչական հսկողությունը ի զորու չէ չեզոքացնել դրանք, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին՝ մեղադրյալի կողմից օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարելը կանխելու համար հնարավոր է հասնել այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի կիրառմամբ։
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ փաստարկները՝
- մեղադրյալ Հրաչյա Հովսեփյանին վերագրվող արարքի բնույթը, ենթադրաբար կատարման եղանակը, ծանրության աստիճանը և ակնկալվող պատժի խստությունը, (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղսագրվող արարքը դասվում է ծանր հանցանքների շարքին, որի համար պատիժ է նախատեսվում է միայն ազատազրկում՝ 5-10 տարի ժամկետով),
- մեղադրյալ Հրաչյա Հովսեփյանին վերագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված ենթադրյալ հանցագործությունների կատարում,
- նախաքննության մարմնին արդեն իսկ մեկ անգամ հայտնի է դարձել մեղադրյալի կողմից քննությանը խոչընդոտելու կամ գոնե նման գործողություն կատարելու ողջամիտ կասկած, այն է՝ մեղադրյալը զանգահարել է վկա Սարգիս Գրիգորյանին և հայտնել, որ եթե որևէ մեկն իր անունը տա «մորթելու է»,
- սույն վարույթի քննությունը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, մասնավորապես՝ դեռևս պետք է հետազոտվեն ապացույցները, հարցաքննվեն դատարանում դեռևս չհարցաքննված վկան և տուժողը, ուստի շարունակում է առկա լինել իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը, և առերևույթ առկա է վտանգն առ այն, որ Հրաչյա Հովսեփյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն գործադրել սույն գործով ներգրավված վերոնշյալ անձանց վրա:
Հաշվի առնելով մեղադրյալ Հրաչյա Հովսեփյանի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունը անբավարար է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանք՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, կիրառելով։
Ինչ վերաբերվում է պաշտպաններ Վահան Հովհաննիսյանի և Վահան Գևորգյանի հատուկ վերանայման բողոքում նշված՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներին, մասնավորապես՝ մեղադրյալի խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները, հղի վատառողջ կինը, ում բուժման ծախսերը և ընտանիքի կարիքները (մասնավորապես՝ բնակարանի վարձավճարը) հոգում է մեղադրյալը միայնակ, ընտանիքը գտնվում է նյութապես ծանր վիճակում, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ նշված հանգամանքները ինքնին չեն չեզոքացնում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարելու բարձր հավանականությունը, հետևաբար՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցության կիրառումն անբավարար են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։
Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով վերոգրյալ եզրահանգումները, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական սխալ թույլ չի տվել, գործով, ըստ էության, կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Մեղադրյալ Հրաչյա Հովհաննեսի Հովսեփյանի պաշտպաններ Վահան Հովհաննիսյանի և Վահան Գևորգյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/3303/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ