ԵԴ1/3311/01/24






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«22» հունվարի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱԳՆԵՏԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԱՆԻ ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՎԱՀԱԳՆ ՔԵՇԻՇՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՀԱՄԼԵՏ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ 15․05․1981 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության Սարատովի երկրամասի Մարքսի շրջանի Պոդլեսնոյե գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, դատված՝ դատվածությունը չմարված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվում է՝ քաղաք Երևան, Սարի Թաղ 18-րդ փողոց, 78-րդ տուն հասցեում, որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.
2023 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60146123 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել թիվ 60146123 քրեական վարույթի նյութերը։
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին քրեական գործը թիվ ԵԴ1/3311/01/24 համարի ներքո հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, վարել է տրանսպորտային միջոց։ Այսինքն՝ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանը պատշաճ ծանուցված լինելով, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԴ/0652/01/21 քրեական գործով 2022 թվականի փետրվարի 22-ին կայացված մեղադրական դատավճռով նշանակված լրացուցիչ պատժով 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին՝ ժամը 10։35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկ փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 35PP483 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի իրավախախտում կատարելու համար ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Հովսեփ Հովսեփյանի կողմից կազմվել է թիվ 8180164593 արձանագրությունը։»։

1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Համլետ Հովհաննիսյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն ամբողջությամբ պարզ է և հասկանալի, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Վահագն Քեշիշյանի հետ, գիտակցում է արագացված հատուկ կարգով դատական քննություն անցկացնելու բնույթը և հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
1.3.1. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի ԱՐԴ/0006/01/23 քրեական գործի, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ ԵԴ1/0095/13/23 դատական գործի «Դատալեքս» համակարգից արտատպված էլեկտրոնային քարտերը, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված գրությունը, որոնց համաձայն՝
- Համլետ Հովհաննիսյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 23․02․2022թ․ դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (2003թ․ խմբագրությամբ) 243․1 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է 300․000 ՀՀ դրամ տուգանքի՝ զրկելով վարորդական իրավունքից 1 տարի ժամկետով, տուգանքը վճարվել է 01․04․2023 թվականին։
- Համլետ Հովհաննիսյանը Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10․05․2023թ․ դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 408․000 ՀՀ դրամ տուգանքի,
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 11․03․2024թ․ թիվ ԵԴ1/0095/13/23 որոշմամբ Համլետ Հովհաննիսյանի նկատմամբ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10․05․2023թ․ դատավճռով նշանակված 408․000 ՀՀ դրամ տուգանքի վճարման վերջնաժամկետը երկարաձգվել է մեկ տարով՝ թույլատրելով այն վճարել մաս առ մաս։
- 26․12․2024թ․ դրությամբ Հ․Հովհաննիսյանը Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10․05․2023թ․ դատավճռով նշանակված 408․000 ՀՀ դրամ տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 36-38/

1.3.2. ՔԿԱԳ շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանն ամուսնացած է, ունի 2014 թվականին ծնված մեկ երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.3.3. Պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալների շտեմարանի քաղվածը, համաձայն որի՝ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվություն չկա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ.
դ) Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին մեկ անչափահասի առկայությունը, իսկ 10-րդ հոդվածի հիմքով՝ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(․․․)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»։
Դատարանը մեղադրյալ Համլետ Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 23․02․2022թ․ թիվ ԵԴ/0652/01/21 քրեական գործի դատավճռով Համլետ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ՝ տուգանք (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո անցել է ավելի քան 2 տարի,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
(...)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(...)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
(․․․)»։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում նույնաբնույթ հանցանք կատարած լինելու պայմաններում նոր հանցանք կատարելը, գտնում է, որ մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի տասապատիկի չափով։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ի դրությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանված է եղել 68000 դրամ:
Հաշվի առնելով, որ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամվա ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 68.000 (վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամը, այդ պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 680.000 (վեց հարյուր ութսուն հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանը Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10․05․2023թ․ թիվ ԱՐԴ/0006/01/23 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք 408․000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն Համլետ Հովհաննիսյանի կողմից տուգանքը դեռևս չի վճարվել։ Այսինքն՝ Համլետ Հովհաննիսյանն ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով, համաձայն որի՝ «Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի մայիսի 10-ի թիվ ԱՐԴ/0006/01/23 դատավճռով նշանակված 408․000 (չորս հարյուր ութ հազար ՀՀ դրամ տուգանքը և Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․088․000 (մեկ միլիոն ութսունութ հազար) ՀՀ դրամ։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ չի աշխատում, ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել, և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով այդ հանգամանքները, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2.3. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։
2.4. Գործով իրեղեն ապացույցներ, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 162-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի տասապատիկի չափով՝ 680.000 (վեց հարյուր ութսուն հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի մայիսի 10-ի թիվ ԱՐԴ/0006/01/23 դատավճռով նշանակված 408․000 (չորս հարյուր ութ հազար ՀՀ դրամ տուգանքը և Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․088․000 (մեկ միլիոն ութսունութ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Համլետ Աշոտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ