Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3308/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
13.17
Պատասխանող
Պապին Բեյբության Ռուբենի
Պապին Բեյբության
Պապին Բեյբության
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հովհաննես Ավագյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Լուսինե Հովհաննիսյան
Ռոբերտ Պապոյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 324-րդ Մաս 1-ին
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 324 Մաս 1-ին
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հովհաննես Ավագյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Լուսինե Հովհաննիսյան
Ռոբերտ Պապոյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-04-13 | 10:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-10 | 17:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-04-03 | 13:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-30 | 13:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-03-20 | 17:00 | 1 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-10 | 16:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-17 | 11:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-20 | 10:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-08 | 12:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-27 | 10:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-07 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-30 | 11:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-19 | 15:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-28 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-18 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-27 | 10:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-14 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-16 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-11 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-13 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-29 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-12-30 | 15:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-19 | 17:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-27 | 16:00 | 3 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/3308/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝
Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրողներ Ա․Բաղդասարյանի, Ե․Աբովյանի
Պաշտպաններ Լ․Ավագյանի, Ա․Հարությունյանի,
Ա․Կոչուբաևի, Է․Ալեքսանյանի
Մեղադրյալ Պ․Բեյբությանի
2026 թվականի ապրիլի 13-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ (ծնված՝ 1984 թվականի հունվարի 3-ին Գեղարքունքի մարզի Մադինա գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անչափահաս, աշխատում է «ԴավԱրտ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես գործադիր տնօրեն, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված ,,,,,,, բնակվում է ,,,,,,) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 69107524 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 323-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի, 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5-րդ կետի հատկանիշներով:
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամբ՝ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատախազ Ա․Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի այլ որոշումներով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել նաև Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանի և Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի նկատմամբ։
2024 թվականի հուլիսի 29-ին Պապին Բեյբությանը ձերբակալվել է, և նրան ներկայացվել է մեղադրանք։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
Նույն դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ՝ Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
Նույն դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ՝ Ալիկ Բանդուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատախազ Ա․Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի այլ որոշումներով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել նաև Ալիկ Բանդուրյանի և Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ։
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 69107524 քրեական վարույթից անջատել Պապին Բեյբությանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է թիվ 69134424 վարույթի համարը։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին թիվ 69134424 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3308/01/24 համարը:
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և նրա նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը, գրավը՝ 8․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը:
Դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխվել է և նրա նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը:
2026 թվականի ապրիլի 3-ին Դատարանը Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ կայացրել է արդարացման վերդիկտ։
2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում․
«Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ և միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում՝ դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով։
Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը։
Այսպես․
«Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրին հարակից գտնվող և Վազգեն Խաչատրյանին պատկանող հողատարածքի խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը։
Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը հանձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր և Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ։ Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներն Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել է Հայաստանի Հանրապետություն։ Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ է հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։
Այնուհետև, հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած մասնավոր հարցին վերաբերող հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ։
Այսինքն՝ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հողի հետ կապված իրեն զանգահարել է իր ծանոթ, նկարիչ Վարդանը և ասել, որ հետաքրքիր թեմա կա, այդ գույքը վաճառվում է։ Քանի որ նախկինում իր ընկերներից շատերը հետաքրքրված են եղել, ինքն ասել է` թող գույքի տերը զանգի, զրուցեն։ Այնուհետև գույքի տերը կապ է հաստատել իր հետ, եկել է Հայաստան և խոսակցություն են ունեցել գույքի առուվաճառքի հետ կապված։ Այդ ժամանակ տեղեկացել է, որ տվյալ անձն իր եղբոր որդու հետ դատական պրոցեսի մեջ է, իր հարազատները, այն մարդիկ, ովքեր հետաքրքրված են եղել այդ գույքով, այլևս չեն ցանկացել գնել այն։ Դրանից հետո ինքն ընդհանրապես կապ չի ունեցել, մինչև իրեն զանգահարելը Ռաֆայելին չի ճանաչել, նա է Վարդանի միջոցով իր հետ կապ հաստատել։ Վարդանը մասնագիտությամբ նկարիչ է, վարպետ մարդ է, իրենց գույքերի վրա մշտապես աշխատանքներ է կատարել և կարծում է, որ նրա հետաքրքրությունը եղել է դա։ Ինքը որևէ վեճի արտաիրավական լուծմանը չի մասնակցել, այդպիսի հանձնարարություն չի ստացել, դա իրականությանը չի համապատասխանում։ Ռաֆայելը Վարդանի միջոցով է կապ հաստատել իր հետ, եկել է Հայաստան, հանդիպել են և իրենց խոսակցությունը եղել է առուվաճառքի վերաբերյալ։ Նրան հարցրել է, թե ինչ պայմաններ է առաջարկում, որպեսզի ինքն իր եղբայրներին, իր հարազատներին փոխանցի։ Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթի կրող է, ապա ինքը նրան այդպես չի ճանաչում, գիտի, որ նա գործարար մարդ է։ Իր հայրը և Ալիկ Բանդուրյանի հայրը նույն մարզի բնակիչներ են, միմյանց ճանաչել են ու իրենց կապն այդպես է ստեղծվել։ Ինքը շատ ջերմ, մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել նրա հոր հետ և այդպես իրենք երբեմն հանդիպել են, մասնակցել տարբեր միջոցառումների։ Ինքը նրանից որևէ հանձնարարություն չի ստացել, ինչպես կարող է որևէ հանձնարարություն տրվել իրեն իր երկրում։ Ինքն աշխատել է շինարարության ոլորտում, մինչև կալանավորվելը գնացել-եկել է արտագնա աշխատանքների։ Իր եղբայրը շինարարական կազմակերպություն ունի, զբաղվել է ասֆալտի աշխատանքներով, իսկ երբ եկել է Հայաստան, բացել է իր անձնական կազմակերպությունը՝ նույնպես շինարարությամբ է զբաղվել։ Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, թե իբր ինքը քրեական հեղինակություն է կամ շփվում է այդպիսի անձանց հետ, ապա կարող է ասել, որ ծնվել և մեծացել է Մարտունու շրջանի Մադինա գյուղում, դպրոցն ավարտելուց հետո 2002 թվականին զորակոչվել է բանակ և ծառայել հատուկ նշանակության զորքերում, այնուհետև տեղափոխվել է այլ զորամաս և հետախուզական դասակի առաջին ջոկի հրամանատար է եղել, կոչումով կրտսեր սերժանտ։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո մեկնել է արտագնա աշխատանքների, իր կյանքի ընթացքում երբևիցէ չի եղել մի դեպք, որ հայտնված լինի ուժային կառույցների՝ ոստիկանության, ազգային անվտանգության կամ քննչական մարմինների ուշադրության կենտրոնում կամ որևէ բանով աչքի ընկած լինի։ Ինքը 42 տարեկան է, եթե քրեական հեղինակություն լիներ, ապա գոնե մեկ անգամ որևէ անձ կասեր, որ այդպիսինն է։ Ինքն այդ աշխարհի մարդկանց հետ կապ չունի, առիթից-առիթ շփվել է ամեն ոլորտի մարդկանց հետ, հարսանիքի կամ այլ միջոցառումների ժամանակ տեսել են, բարևել են՝ որպես մի մարզի բնակիչ։ Իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ Ալիկ Բանդուրյանը ենթամշակույթ կրող կամ բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ է, որովհետև ինքը նրան ճանաչում է որպես գործարար մարդու, ով զբաղվում է իր բիզնեսներով։ Վազգեն Խաչատրյանին չի ճանաչել, առաջին անգամ տեսել է դատարանում։ Ձերբակալվելուց առաջ օգտագործել է 098-26-56-27 հեռախոսահամարը։ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ, Լենինգրադյան փողոցում գտնվող էլիտար շենքերի մոտ առկա սրճարանում։ Հանդիպման ամսաթիվը չի կարող հիշել, տեղյակ չէ նաև, թե Ռաֆայել Խաչատրյանի խնդիրը եղբոր որդու հետ լուծվել է, թե ոչ, քանի որ իր հարազատներն այլևս հետաքրքրություն չեն ունեցել այդ գույքը ձեռք բերելու հարցում։ Տեղյակ է, որ Ալիկ Բանդուրյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Շահումյան թաղամասում, սակայն հստակ հասցեն չի կարող նշել, նախկինում նրա հայրն է բնակվել այդ տանը։ Ինքը երբևէ Վազգեն Խաչատրյանի հետ հանդիպում չի ունեցել։ Երբ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ հանդիպել է, գրեթե պետք է հասնեին Ալիկենց ճանապարհին, երբ Ռաֆայելը պատմել է, թե «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը ինչ կարգավիճակ ունի։ Ռաֆայելն իրեն ասել է, որ իր և իր եղբոր որդու՝ Վազգենի միջև երկուսուկես տարի դատական վեճ կա, քանի որ եղբոր որդին խարդախ ձևով հողը գրանցել է իր անունով, իսկ շինությունն իր որդու անունով է։ Դրանից հետո ինքն արդեն ասել է, որ եթե դատական վեճ կա, անլուրջ է, որ ինչ-որ մեկին առաջարկի ռեստորանային համալիրը գնել և հետ են վերադարձել, Ռաֆայելին իջացրել է Լենինգրադյան փողոցում ու այլևս նրա հետ կապ չի ունեցել։ Ռեստորանը գնելու մասին պետք է Ալիկ Բանդուրյանին ասեին, քանի որ իրենց մարզում է գտնվում և իրենց հետաքրքիր է եղել, այդ թվում՝ Ալիկը, նրա հայրը ցանկացել են գնել այն։ Ինքն Ալիկ Բանդուրյանին որևէ բան չի ասել «Բուրգեր» ռեստորանի վաճառքի հետ կապված, քանի որ երբ այդ օրը Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն պատմել է դատական վեճի մասին, հասկացել է, որ նրան չի հետաքրքրի։ Վարդան Եղիազարյանին, ում հետ հեռախոսային խոսակցություն է ունեցել ռեստորանային համալիրի հետ կապված, ճանաչում է որպես նկարիչ, նրան նաև «փողոցային» են անվանում, քանի որ հաճախ նկարներ է անում տարբեր տեղերում, պատերին։ Վարդանի հետ խոսակցության ընթացքում, երբ նա հիշատակել է Ռաֆայելի եղբոր որդուն, ինքն էլ ասել է, որ ճանաչում է նրան՝ նկատի է ունեցել Ռաֆայելի ազգականին, ով դրսում էր աշխատում և նրա վերաբերյալ իր կարծիքն է արտահայտել։ Ինքը բնակվում է Անդրանիկի 43 հասցեում, Տիչինայի փողոցով օրվա մեջ մի քանի անգամ անցել-գնացել է։ Իր և Ալիկ Բանդուրյանի հարաբերությունների մասին կարող է ասել, որ հաճախակի չեն հանդիպում, ուղղակի առիթից առիթ են տեսնվել, միմյանց ճանաչել են։ Լյովա Բանդուրյանը՝ Ալիկի հայրը վաղուց ցանկություն է ունեցել գնել «Բուրգեր» ռեստորանը, ինչի հետ կապված մի քանի անգամ խոսակցություն է եղել։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանին ցանկանում էր տանել Ալիկ Բանդուրյանի հետ հանդիպման, որպեսզի այդ առուվաճառքի մասին խոսեն, սակայն երբ տեղեկացել է դատական վեճի մասին, այլևս չի տարել։ Դրանից հետո այդ թեման իրեն չի հետաքրքրել և նույնիսկ տեղյակ չի եղել, որ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ և վերջինը նրան առաջարկել է ռեստորանի դիմաց գտնվող հողակտորը վաճառել։ Իր հեռախոսային խոսակցություններից մեկում հիշատակվող ոմն Զապի հետ կապված կարող է ասել, որ նա Ախլքալակից է, դրսում է բնակվում, հարգանք վայելող մարդ է և նրան այդպես է ճանաչում։ Ինչ վերաբերում է այն խոսքին, որ ինքն ասել է, թե Ալիկ Բանդուրյանն իր համար կարևոր մարդ է, ապա դա այդպես է, քանի որ իրենց ծնողների միջև ընկերություն է եղել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Վկա Վազգեն Ռուբիկի Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում։ Ինքը Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղի բնակիչ է, Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը։ Ինքը ժամանակին հող է ձեռք բերել, հորեղբայրն ասել է, որ այդ հողն իրեն տա, սակայն ինքը հրաժարվել է և նա դիմել է դատարան։ Այդ վեճի հետ կապված իրենց միջև առկա է միայն դատական պրոցես, որևէ մեկը, այդ թվում՝ 2024 թվականի փետրվար ամսին, դրա հետ կապված իրեն չի դիմել։ Տեղյակ չէ, թե 2024 թվականին ինչու է Ռաֆայել Խաչատրյանը ժամանել Հայաստան, այդ ժամանակ նիստ է եղել, նա մասնակցել է, սակայն ամսաթվերը չի հիշի, թե դրանից բացի այլ պատճառ եղել է, ինքը չի կարող ասել։ 2024 թվականի փետրվար ամսին օգտագործել է 098-80-02-01 հեռախոսահամարը։ Իր հետ հեռախոսային խոսակցություն ունեցած Ռուբոյի մասին կարող է ասել, որ նա իրենց մարզի տղա է, իրար հետ աշխատել են, ինքն աշխատացրել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, իսկ Ռուբոն օղի է բերել իր համար, առաքիչ է աշխատել։ Իրենց միջև զանգը և հանդիպումը զուտ գործնական է եղել։ Արթուր Վարդանյանն իր քրոջ ամուսինն է, նրա հետ ունի ջերմ հարաբերություններ։ Ալիկ Բանդուրյանին անձամբ չի ճանաչում, նրա մասին լսել է, նրան որպես «քերոբ» չի ճանաչում։ 2024 թվականի ընթացքում Ալիկ Բանդուրյանը կամ նրա հետ կապված մարդիկ իրեն դիմել են, ասել են, որ հողակտոր ունի, հնարավոր է վաճառի, ցանկանում են այդտեղ օբյեկտ կառուցել, ինքն էլ ասել է, որ չի վաճառում։ Քանի որ վաղուց է եղել, մանրամասները չի հիշում, իրեն զանգահարել են, ասել, թե կարող է Երևան իջնել, խոսելու բան կա, ինքն էլ գնացել է և հանդիպել, չի էլ իմացել, թե ում հետ է հանդիպում, հարցրել են՝ հող է վաճառում, ինքն ասել է՝ ոչ և այդպիսով ավարտվել է։ Հանդիպումը եղել է Երևանի Մալաթիա վարչական շրջանում, կոնկրետ հասցեն չի կարող ասել։ Իրեն զանգահարողն անծանոթ մարդ է եղել, իրեն ասել է, որ տեղեկություններ ունեն, որ հող է վաճառում, ինքն էլ պատասխանել է, որ չի վաճառում, որից հետո ասել է, որ հանդիպեն, խոսեն։ Իրենց հանդիպումը մոտ 5 րոպե է տևել, ասել է կարող է վաճառի, սակայն ինքը հրաժարվել է ու այդքանով հանդիպումն ավարտվել է։ Ինքը չի էլ իմացել, որ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ, հետո է այդ մասին քննիչներից իմացել։ Հաճախ լինում է, որ ինքն անծանոթ մարդկանց հետ հանդիպման է գնում, քանի որ վախենալու բան չունի, եթե իրեն զանգահարում են և ասում, որ գործնական հարցի հետ կապված ցանկանում են հանդիպել, ինքն էլ գնում է։ Հանդիպման վայրի մասին իմացել է հեռախոսազանգով, տվյալ անձն իրեն ասել է, որ մի փոքր վատառողջ է, չի կարող տանից դուրս գալ, այստեղ հանդիպենք, ինքն էլ պատասխանել է, որ այդ կողմ իջնի, կհանդիպեն։ Այնուհետև գնացել է տան բակ, դարպասների մոտ հանդիպել են, իրեն ասել է, որ լսել է այդ հողը վաճառում է, ինքն էլ պարզաբանել է, որ չի վաճառում և այդքանով խոսակցությունն ավարտվել է։ Վահրամ Կարապետյանին ճանաչում է, նա Չկալովկա համայնքի ղեկավարն է, նրա հետ ունի մտերիմ հարաբերություններ, բազմիցս նրա հետ զանգեր է ունեցել, քննարկել է դատական պրոցեսի հետ կապված հարցերը։ Այն տունը, որտեղ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ, չի կարող նկարագրել, հանդիպմանն այլ անձ ներկա չի եղել։ Չկալովկա գյուղում գտնվող նշված հողամասի հետ կապված հարցերի առնչությամբ իրեն քրեական աշխարհի որևէ ներկայացուցիչ չի դիմել, հաշվի առնելով, որ դրա հետ կապված ընթացիկ դատական գործ կա, այդպիսի բան չէր կարող լինել։ Ինքը երբևէ դատված չի եղել, քրեակատարողական հիմնարկում չի գտնվել։ Ալիկ Բանդուրյանի կամ Նորատուսցի Ալիկի մասին լսել է, որ իրենց մարզի բնակիչ է, հեռուստացույցով է լսել, գիտի, որ հարգված մարդ է։ Չի կարող ասել, որ Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթի կրող է։ Ռաֆայել Խաչատրյանն իր հարազատ հորեղբայրն է։ Տեղյակ չէ, որ Ռաֆայելը հողի հետ կապված հարցով երբևէ քրեական աշխարհի մարդկանց դիմի, քանի որ այդ հարցով իրեն ԴԱՀԿ-ից, ոստիկանությունից դիմել են, դատական նիստերի գնացել է, սակայն ուրիշ բան չի եղել։ Չի կարծում, որ Ռաֆայել Խաչատրյանն այդ հարցով դիմեր քրեական կյանքով ապրող անձանց, քանի որ նա տվյալ մարդկանց հետ կապ չի ունեցել։ Քննիչի մոտ երկու անգամ է հարցաքննվել, առաջին անգամ առավոտյան ժամը 5-ին մտել են իրենց տուն, տարել որպես քրեական ենթամշակույթի մասնակից, հետո հասկացել են, որ ինքն ընդհանրապես կապ չունի այդ մարդկանց հետ։ Հարցաքննությունների ժամանակ իր նկատմամբ որևէ ճնշում չի եղել, հայտնել է իրականությունը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթի ընթացքում Վազգեն Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը, ում հետ որևէ հարաբերություն չունի։ Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղում գտնվող հողամասի հետ կապված հորեղբոր հետ գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ և իր տեղեկություններով՝ հարեղբայրն այդ հողամասն իրենից վերցնելու համար դիմել է «Նորատուսցի Ալիկին», սակայն այդ հարցով Ալիկը կամ նրա մերձավոր շրջապատի անձինք իրեն չեն դիմել։ Նշված հողամասի հետ կապված շուրջ մեկ տարի առաջ իրեն զանգահարել է անծանոթ անձ, ում հետ պայմանավորվել են հանդիպել Երևան քաղաքում։ Գնալով պայմանավորված հասցեով, որը գտնվել է Երևան քաղաքի Մալաթիա վարչական շրջանում՝ Հյուսիս-Հարավ ճանապարհի մոտակայքում, տան բակում նկատել է, որ իրեն հանդիպող անձը հանդիսանում է «Նորատուսցի Ալիկը»։ Ալիկի հետ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վերջինն իրենից հետաքրքրվել է հյուրանոցային համալիրի և հողամասի վաճառքի հետ կապված, ինչին պատասխանել է, որ շենքն իրենը չէ, իսկ հողամասը գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ։ Ալիկն իրենից հետաքրքրվել է վաճառքի հարցով, ինչին պատասխանել է, որ դատական պրոցեսից հետո նոր կարող է պատասխանել, ինչի արդյունքում խոսակցությունն ավարտվել է և ինքը հեռացել է այդ վայրից։ Ռուբոն Սևան քաղաքից է, վերջինս «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի համար երբեմն ապրանք է բերել, որտեղից էլ ճանաչել և շփվել է նրա հետ։ Իրենք հեռախոսազանգով պայմանավորվել են հանդիպել, սակայն հետագայում իմացել է, որ Ռուբոյին վիրահատել են ու իրենք պայմանավորվել են զրուցել հետագայում։ Ռուբոյին «սև» մականունով չի ճանաչում։ Տեղյակ չէ, թե Ռուբոն և Ալիկ Բանդուրյանը միմյանց ճանաչում են, թե ոչ, հնարավոր է ճանաչեն, քանի որ նույն գյուղից են։ Ալիկի հետ հանդիպմանն իր հետ է եղել հարազատ եղբայրը՝ Ռուդիկը, իսկ հանդիպումը տեղի է ունեցել նշված զանգերից հետո։ Այդ օրն ինքը, իր եղբայր Ռուդիկ Խաչատրյանը և քրոջ ամուսին Արթուր Վարդանյանը միասին Սևանից գնացել են Երևան, սակայն Երևանում Արթուրն իջել է, քանի որ ավտոմեքենայի շարժիչ պետք է վերցներ, իսկ ինքն ու Ռուդիկը գնացել են հանդիպման։ Վահրամ Կարապետյանի հետ տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի այն հատվածը, որը վերաբերել է հանդիպման արդյունքները Վահրամին ներկայացնելուն, ներկայում չի հիշում, սակայն վստահ է, որ հեռախոսազրույցը չի վերաբերել Ալիկի հետ հանդիպմանը, այլ ուրիշ թեմայի է վերաբերել։ Ալիկի հետ հանդիպման ժամանակ խոսակցություն է տեղի ունեցել օբյեկտի վաճառքի հետ կապված, ինչին պատասխանել է, որ օբյեկտն իրենը չէ, իսկ հողատարածքը գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ և այդքանով հանդիպումն ավարտվել է (տե՛ս քրեական վարույթի 3-րդ հատորի 132-137-րդ թերթերը, 4-րդ հատորի 163-177-րդ թերթերը):
Ցուցմունքները հրապարակելուց հետո Վազգեն Խաչատրյանը հայտարարել է, որ դրանք ճիշտ են (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Վահրամ Սամվելի Կարապետյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, առաջին անգամ տեսել է նիստերի դահլիճում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանի հետ մանկության ընկերներ են, ունեն քավոր-սանիկ հարաբերություններ։ Ինքը 2016 թվականից հանդիսանում է Չկալովկա համայնքի ղեկավարը, տեղյակ է, որ Վագենը աշխատացրել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, դրա հետ կապված բոլոր վճարումները կատարվել են նրա կողմից։ Տեղյակ չէ, թե ում անունով է գրանցված «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, սակայն մինչև համայնքի խոշորացումը՝ 2021 թվականը բոլոր հարկերը վճարել է Վազգեն Խաչատրյանը, իսկ ներկայում չի կարող ասել, քանի որ վճարումները կատարվում են առցանց եղանակով։ Գիտի նաև, որ Վագենն իր հորեղբոր՝ Ռաֆիկի հետ դատական վեճ ունի, սակայն մանրամասներից տեղեկացված չէ, երբևէ իրեն թույլ չի տվել հարցեր տալ նեղ ընտանեկան հարցերի վերաբերյալ։ Միանշանակ տեղյակ չէ նաև, թե Ռաֆայել Խաչատրյանն առաջացած խնդրի լուծման համար որևէ անձի դիմել է, թե ոչ։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, տեսել է միայն մամուլի հրապարակումներից։ 2024 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին օգտագործել է 093-80-44-22 բջջային հեռախոսահամարը։ Տեղյակ է, որ Վազգեն Խաչատրյանն Ալիկ Բանդուրյանի հետ հանդիպել է հողի առուվաճառքի հետ կապված հարցով, եթե այլ հարց լիներ, ինքը վստահաբար կիմանար դրա մասին, քանի որ իրենք միշտ միասին են և եթե ինքն այդ հանդիպմանը ներկա չի եղել, ուրեմն լուրջ հարց չի եղել։ Չի կարող հիշել, թե երբ է եղել այդ հանդիպումը, Վազգենն է իրեն պատմել, որ հողի վաճառքի հարցով են հանդիպել։ Ինքն ընտանիքի հետ, բացի Չկալովկա գյուղից, բնակվել է նաև Երևանի Զեյթուն թաղամասում։ Վազգենի հետ մշտապես հեռախոսային կապի մեջ են եղել, չի կարող հիշել, թե ինչ թեմաներով են միմյանց հետ խոսել։ Ռուբեն Ավետիսյան տվյալներով անձի, «սև» մականունով, չի ճանաչում։ Չի կարող ասել, թե Վազգեն Խաչատրյանն Արգավանդում բնակվող ծանոթ կամ բարեկամ ունի, թե ոչ։ Վազգեն Խաչատրյանի և նրա հորեղբոր՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի խնդիրների մեջ ինքը չի մտել, քանի որ նրանք ազգականներ են և դրա անհրաժեշտությունը չի տեսել։ Տեղյակ է, որ նրանց միջև հողի հետ կապված վարչական դատարանում վեճ է եղել։ Վեճի առարկան եղել է Վագեն Խաչատրյանին պատկանող հողը, որը գտնվել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի դիմաց։ Կարծում է նաև, որ եթե որևէ հարցի հետ կապված դատական պրոցես է ընթացքում, քրեական ենթամշակույթին առնչվող անձինք չեն կարող այդ վեճի լուծմանը միջամտել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Արթուր Իվանի Վարդանյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիսանում է իր կնոջ եղբայրը, նրա հետ ունի ջերմ հարաբերություններ։ Տեղյակ է, որ Վազգեն Խաչատրյանը խնդիրներ ունի հորեղբոր՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ, ինչը կապված է «Բուրգեր» ռեստորանի հարակից հողի հետ։ Տվյալ հողատարածքը սեփականության իրավունքով պատկանում է Վազգենին, սակայն Ռաֆայելը ցանկանում է, որ Վազգենն այն փոխանցի իրեն և դրա հետ կապված առկա է նաև դատական վեճ։ Տեղեկություններ չունի Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից նշված հարցով որևէ քրեական հեղինակության դիմելու վերաբերյալ։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, նրա մասին գիտի միայն մամուլի հրապարակումներից և հեռուստատեսությունից։ Ռուբեն Ավետիսյան կամ «սև» մականունով անձի չի ճանաչում։ 2024 թվականի սկսզբներին օգտագործել է 093-63-37-84 հեռախոսահամարը։ Տեղյակ է նաև, որ Վազգեն Խաչատրյանը մեկ անգամ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանին՝ ռեստորանի առուվաճառքի հարցով։ Մասնավորապես, Վազգենն իրեն պատմել է, որ հանդիպման ժամանակ իրեն հարցրել են, թե հնարավոր է ռեստորանային համալիրը վաճառում է, ինքն էլ պատասխանել է, որ օբյեկտը իրենը չէ, դրա դիմացի հողն է իրենը, որը դատական գործընթացի մեջ է և դրանով հանդիպումն ավարտվել է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Ռուբիկ Վազգենի Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիսանում է իր որդին։ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը պատկանում է իր փոքր եղբորը՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին, իսկ որդին՝ Վազգենը երկար տարիներ աշխատել է այդտեղ։ Իր եղբոր և որդու հարաբերությունները մի փոքր լարվել են հայրական տան պատճառով, քանի որ իրենց հայրը տունը նվիրաբերել է իր կնոջը, իսկ իրենց հոր մահից հետո Ռաֆայելը Վազգենին ասել է, որ այդ տունը պետք է գրի իր անունով, Վազգենն էլ պատասխանել է, որ չի կարող, դա իրենց պապի նվիրատվությունն է։ Տեղյակ է նաև, որ Ռաֆայելի և Վազգենի միջև վեճ է եղել «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի հարակից հողի հետ կապված, Ռաֆայելը պահանջել է իրեն փոխանցել նաև այդ հողը, սակայն մանրամասներին չի տիրապետում։ Տեղյակ չէ, թե Ռաֆայելն այդ հարցի հետ կապված որևէ մեկին դիմել է, թե ոչ, Վազգենն իրեն ոչինչ չի պատմել։ Նույնիսկ քննիչի մոտ հարցաքննվելուց հետո, երբ տեղեկացել է, թե ինչ գործ է քննվում, Վազգենին չի հարցրել՝ թե ինչ է տեղի ունեցել։ Իր որդին շատ խելոք, համեստ, իր ընտանիքին նվիրված անձ է, վստահ է, որ նա որևէ սխալ քայլ չի անի, դրա համար էլ չի հետաքրքրվում, թե Վազգենը ում հետ է հանդիպում, ինչ է անում։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, լսել է Նորատուսցի Ալիկ, չի կարող ասել, թե այդ անձը հեղինակություն է հանդիսանում, թե ոչ։ Իր որդու ընկերական շրջապատին ճանաչում է, սակայն դրանց մեջ Ռուբեն Ավետիսյան տվյալներով անձ չկա։ Իր եղբայր Ռաֆայելը նորմալ մարդ էր, սակայն այդ տան պատճառով շատ է փոխվել, նրա հետ մոտ 2 տարի արդեն չի շփվում։ Ինքը նրա հետ այդ թեմայով չի փորձել խոսել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Վարդան Ռաֆիկի Եղիազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին ճանաչում է, ինքը մասնագիտությամբ գեղանկարիչ է, Պապինը նկարներ է իրեն պատվիրել և այդպես ծանոթացել են։ Ինքը տեղյակ էր, որ Պապինը շրջապատի տղա է, երբ իմացել է, որ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը վաճառվում է, նրան տեղեկացրել է, ասել է, որ հնարավոր է ինչ-որ մեկը ցանկանա գնել այն։ Մտածել է, որ եթե ռեստորանը գնեն, ինքն էլ դիզայներ-նկարիչ է, այնտեղ ինչ-որ աշխատանք կտան իրեն։ Պապին Բեյբությանի հետ ծանոթացել է ընդհանուր ընկերների միջոցով, շուրջ 5-6 տարի առաջ, որից հետո զանգվել են, ծանոթացել է իր աշխատանքներին, նկարներ է պատվիրել։ Պապին Բեյբությանին որպես հեղինակություն չի ճանաչում, նա շատ հանգիստ, կիրթ անձ է։ Ինքը մի տեղ, Բանգլադեշ թաղամասում աշխատում էր, Պապինին տեսել է, հրավիրել է իր ֆրեսկաները տեսնելու, իրենք հիմնականում մասնագիտական թեմաներով են շփվել։ Ալիկ Բանդուրյանին նույնպես ճանաչում է, նրա հետ նույնպես առանձնապես մտերիմ չէ, ավելի շատ ճանաչել է նրա հորը՝ Լյովային, նրանց համար նույնպես նկարներ է արել, շփվել են մասնագիտական թեմաներով։ Որևէ տեղեկություն չունի Ալիկ Բանդուրյանի քրեական հեղինակություն հանդիսանալու մասին, նրա հետ առանձնապես չի էլ շփվել, աշխատելու ընթացքում մի քանի անգամ տանը տեսել է։ Համացանցում տեսել է, որ գրում են Ալիկ Բանդուրյանը քրեական հեղինակություն է, սակայն հիմա ինչ խառը բան ասես գրում են, ինքն այդ առնչությամբ որևէ հստակ տեղեկատվություն չունի։ Գիտի նաև, որ Պապին Բեյբությանը և Ալիկ Բանդուրյանն իրար ճանաչում են, Պապինին տեսել է Ալիկենց տանը, սակայն թե ինչ հարաբերություններ ունեն, տեղյակ չէ։ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի վաճառքի մասին տեղեկացել է արհեստավորների, դիզայներների խոսակցություններից, ասել են նաև, որ այնտեղ վերանորոգման կարիք կա, ֆրեսկաներ պետք է արվի։ Իր հետաքրքրվածությունն այդ ռեստորանի վաճառքի հետ կապված եղել է այն, որ այնտեղ նկարեր, աշխատանք կատարեր, ինքը շատ ռեստորաններում է ներքին հարդարման աշխատանքներ կատարել։ Դրանից հետո պատահական տեսել է Պապինին և նրան ասել է, որ հնարավոր է ինչ-որ մեկը ցանկանա գնել ռեստորանը, ինքն էլ այնտեղ աշխատի։ Տեղյակ չէ, թե ում է պատկանում «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը կամ դրա հետ կապված ինչ-որ խնդիրներ կան, թե ոչ։ Տեղյակ է միայն, որ ռեստորանի տերը բնակվել է Ռուսաստանում, բայց նրան չի ճանաչել, նույնիսկ անունը չգիտի։ 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարը պատկանում է իրեն։ Նշված հեռախոսահամարով Պապին Բեյբությանի հետ խոսակցությունների ընթացքում ինքը հայտնել է Չկալովկա գյուղում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի խնդիրների մասին տարբեր անձանցից լսելով, բայց այդ անձանց չի ճանաչել և մանրամասներին տեղյակ չի եղել։ Այդ պահին խնդրի մանրամասների մասին իմացել է և Պապինին փոխանցել է։ Իր ամբողջ շահագրգռվածությունը եղել է, որ ռեստորանը վաճառվի, ինքն էլ աշխատանք ունենա այդտեղ։ Վեճի մանրամասներն իրեն փոխանցել է իրավաբանը, ինքն էլ նույնությամբ ասել է Պապինին։ Իրեն ասել են, որ ռեստորանի իրական տերը, ով բնակվում է Օրենբուրգում, ցանականում է այն վաճառել, դրա համար էլ փոխանցել է Պապինին և նա ասել է, որ պետք է գա Հայաստան և հանդիպեն։ Չի կարող ասել, թե վաճառքի դեպքում ինչով է պայմանավորված, որ Պապինը պետք է խոսեր և ռեստորանի իրական տիրոջ հետ, և այն անձի հետ, ում հետ սեփականատերը ունի խնդիր։ Չի կարող ասել, թե ինչ է նկատի ունեցել Պապին Բեյբությանը, երբ խոսակցության ընթացքում ասել է, որ կօգնեն սեփականատիրոջը։ Ենթադրում է, որ պետք է եղբոր որդու հետ ինչ-որ հայտարարի գային, որ կարողանային վաճառել, իր իմանալով՝ ռեստորանի կեսը նրանն էր։ Ռեստորանի տիրոջ եղբոր տղայի մասին ինքը կողքից լսել է և հեռախոսային խոսակցության ընթացքում ասել է նաև Պապին Բեյբությանին։ Իրեն որևէ մեկը չի դիմել, որ Պապին Բեյբությանին միջնորդի այդ վեճին լուծում տան, իրավաբանը՝ Ռուբեն Այվազյանն է իրեն ասել մանրամասները և այն, որ ցանականում են վաճառել ռեստորանը, ինչն էլ փոխանցել է Պապին Բեյբությանին։ Տեղեկություն չունի, թե ռեստորանի սեփականատերը այնուհետև կապ հաստատել է Պապինի հետ կամ ժամանել է Հայաստան, թե ոչ։ Նախկինում երբևէ Պապին Բեյբությանին որևէ հարցով չի դիմել, եթե պատահական չհանդիպեին, ռեստորանի հետ կապված հարցը ևս նրան չէր ասելու։ Նույնիսկ հետո, երբ տեսել է, որ այդպիսի խճճված պատմություն է, փոշմանել է, որ նրան ասել է դրա մասին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Ռուբեն Լևի Այվազյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում։ Ինքը մասնագիտությամբ իրավաբան է, իր ընկերներից մեկը՝ Հովհաննես Սահակյանն իրեն ծանոթացրել է Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ։ Ռաֆայելն իրեն ասել է, որ իր փաստաբանը, անունը Կարեն, իրեն խաբում է, գործը սխան ուղղությամբ է տանում, խնդրել է այդ հարցով զբաղվել, խորհրդատվություն տալ։ Վեճի էությունը եղել է նրանում, որ Չկալովկա գյուղում «Բուրգեր» ռեստորանի կառուցման ժամանակ Ռաֆայել Խաչատրյանը գումար է փոխանցել իր եղբոր որդուն և կառուցել են ու սկսել աշախատացնել։ Հետո ինչ-որ տեղեկություններ է ստացել, որ եղբոր որդին իրեն խաբում է, գումարը քիչ է տալիս, որոշել է գալ և իր անունով գրանցել ռեստորանը, բայց եղբոր որդին խաբել է, մի հատվածը չի գրանցել։ Ինքն առաջարկել է, որ այդ հատվածը, որը չի գրանցել Ռաֆայել Խաչատրյանի անունով, գնորդ ճարեն և գնեն։ Դրանից հետո այդ հարցով դիմել է տարբեր անձանց, այդ թվում՝ իր ընկերոջը՝ նկարիչ Վարդան Եղիազարյանին։ Հետագայում քննիչից է տեղեկացել, որ Վարդանն այդ հարցով դիմել է տարբեր մարդկանց, որ գնեն։ Դրանից ավել այս դեպքի վերաբերյալ տեղեկատվություն չունի։ Տեղեկություն չունի, թե Վարդանը ռեստորանը գնելու հարցով ում է դիմել, նույնիսկ քննիչին է հարցրել, սակայն նա չի պատասխանել։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցել է գործնական հարաբերություններ, պայմանագիր են ստորագրել, սակայն ներկայում նրա զանգերին չի պատասխանում, քանի որ մի անգամ շատ վատ է խոսել իր հետ։ Ռեստորանի մի հատված ասելով, որը պետք է գնեին, նկատի ունի Ռաֆայելի եղբոր որդուն պատկանող հողամասը, որով ճանապարհն է դեպի ռեստորան, սակայն հետագայում պարզվել է, որ այնտեղ առկա է նաև համայնքային հողամաս, որի միջոցով հնարավոր է ճանապարհ բացել։ Որևէ վստահություն չի ունեցել, որ հողի տերը այն կվաճառի, սակայն հողը ամայի տարածքում է եղել և հնարավոր չէ, որ նորմալ գումար առաջարկեին ու չհամաձայներ վաճառել։ Վարդան Եղիազարյանին այդ մասին ասել է լավության կարգով, քանի որ նա ֆինանսական խնդիրներ ունի, նույնիսկ նրա տունն են վաճառքի հանել, որն ինքը կասեցրել է և կարծել է, որ Վարդանն այդ եղանակով կարող է փող աշխատել, իր խնդիրները լուծել։ Տեղյակ չէ, թե Վարդան Եղիազարյանին դիմելուց հետո ինչ իրադարձություններ են զարգացել, միայն ենթադրում է, որ Վարդանը դիմել է գնորդի, որից հետո վեճ է առաջացել։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, նրա մասին ոչ լսել է, ոչ էլ դեմքով գիտի։ Կարծում է, որ Վարդան Եղիազարյանը դիմել է Պապին Բեյբությանին, որ կամ ինքը գնի, կամ գնորդ գտնի։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ անձամբ չի հանդիպել, միայն հեռախոսով է խոսել։ 2024 թվականի փետրվար ամսին Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն զանգահարել է ինչ-որ հայկական համարով, ասել է, որ Հայաստանում է, եթե ժամանակ լինի, կհանդիպեն ու այդպես էլ չեն հանդիպել։ Որևէ տեղեկություն չունի, թե ինչի համար է եկել Հայաստան, մինչ այդ իրեն ասել էր, որ հայցադիմում գրի սերվիտուտի պահանջի մասին։ Երբ Ռաֆայելը եկել է Հայաստան, իրեն հարցրել է, թե արդյոք հայցադիմումը հանձնել է դատարան, ինքն էլ պատասխանել է, որ դեռ չի հանձնել, ասել է, որ չհանձնի։ Նույնիսկ իրեն այդ հայցադիմումը պատրաստելու նպատակով վճարած 100․000 ՀՀ դրամը Ռաֆայելը հետ է պահանջել։ Ռաֆայելն իրեն զանգահարել է Ռուսաստանից և խնդրել է իրավաբանական օգնություն ցույց տալ։ Ինքը գնացել է «Բուրգեր» ռեստորան և ծանոթացել է դրան, շատ գեղեցիկ, թանկարժեք գույք է, սակայն դադարել է գործել և եկամուտ ստանալ, քանի որ մուտք չի ունեցել։ Նրա եղբոր որդուն պատկանող հողատարածքը խաչընդոտում էր, որ ռեստորանային համալիրն աշխատի, չնայած հետագայում փաստաբանական հարցումներով պարզվել է, որ մեկ այլ՝ համայնքային հողամասով կարող էր հանգիստ մտնել։ Ինքը Վարդան Եղիազարյանին և Ռաֆայել Խաչատրյանին իրար հետ չի ծանոթացրել, հեռախոսահամար չի փոխանցել, դժվար թե իրար հետ կապված լինեն։ Ինքը գիտեր, որ Վարդանը չի կարողանա գնել այդ հողամասը, սակայն նրան ասել է, որ մարդ գտնի, ով կարող է գնել և հողամասը ամսական 1 միլիոն դրամով վարձով կարող էին տալ Ռաֆայելին։ Տեղյակ չէ, թե Վարդանը կամ որևէ այլ անձ հողի վաճառքի հետ կապված խոսել են սեփականատիրոջ հետ, թե ոչ։ Որևէ տեղեկություն չունի, որ Ռաֆայել Խաչատրյանն այդ հողամասի հետ կապված հարցը հանցավոր աշխարհի կանոններով լուծելու նպատակով ինչ-որ հեղինակության դիմեր։ Եթե այդպիսի բան իմանար, ինքը որևէ կերպ չէր զբաղվի խնդրի իրավական լուծման տարբերակներով (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հուլիսի 29-ին Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում կատարված խուզարկության ժամանակ Պապին Բեյբությանը ներկայացրել է իր կողմից օգտագործվող «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 3-րդ հատորի 98-100-րդ թերթերը)։
Թվային խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին թվային խուզարկության է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից ներկայացված «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսը, որից արտածված տեղեկատվությունը գրառվել է էլեկտորնային կրիչի վրա (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 4-րդ հատորի 11-112-րդ թերթերը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին զննման է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից ներկայացված «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսի ներքին հիշողության կրիչի տրամաբանական պատճեններից արտածված տեղեկատվությունը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ նշված բջջային հեռախոսում ներբեռնված «WhatsApp» հավելվածին ամրակցված է 79857554469 հեռախոսահամարը, «Viber» հավելվածին՝ +37499-97-15-10 հեռախոսահամարը, իսկ «Telegram» հավելվածին՝ 37498-26-56-27 հեռախոսահամարը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 4-րդ հատորի 123-րդ թերթը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հունիսի 3-ին զննման է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից օգտագործվող 35390710494439 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսով իրականացված «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» ՕՀ միջոցառման արդյունքները պարունակող լազերային սկավառակը և արձանագրվել են հետևյալ ձայնագրառումները՝
19․01․2024թ․-ին՝ ժամը 15։40։48-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 077-64-06-40 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /զրուցակիցը տղամարդ է/,
Զրուցում են առօրյա թեմաներից-
Հեռախոսազրույցի 5 րոպե 28 վայրկյանին,
Պապին-Էրեկ Զապն ու Արսենը մեր մոտ էին,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Տենց խոսացինք բան, բա ինձ Ալիկի մոտ ասումա, ապ ջան, ասումա, քեզի իմ կողմից ասոբի նվեր ունես, ասում եմ ինչ նվեր,
Տղամարդ-Զապնա ասում,
Պապին-Հա, ասում եմ տենց էնքան եմ լսել,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Ապ ջան ինձի պրեդյավկա կենես չեմ ջոկե, էդ երբվանից եմ քեզի պովըդ տվե կասկածելու,
Տղամարդ-Հա,
Պապին- Ասի չէ ախպեր ես, ասի ախպեր անցած անգամ էլ ասի քու կոլեգաներից էս մարդիկ էկան, ասի սենց էղավ, կորան ու կորան,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Տո չէ ապ ջան հո խելառ չես, էդ երբվանից առիթ տվել եմ, որ իմ վրեն կկասկածես, ասի մեր մեծ ախպոր ընտանիքը որ էկավ գնաց, ըտեղից Մեհրաբը ասեց, որ ինձի բան տվցվի չասավ,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Բա ում անունից է ըսէ, ասի քո անունից ու Սուրոյի,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Ախպորը ասումա պուցը ով ք․նե ջառմեն ով քաշե, ասի ախպեր բա դրա համար եմ ասում,
Տղամարդ-Բա,
Պապին-Տո չէ ախպեր ես հո խելառ չես, ախպորս ես քո ջանին մեռնեմ, էրեկ կայֆ էր ինձի էր գովում, ասումա դու հավատարիմ մինչև վերջ ախպորս կողքն ես եղել, ինձի ասումա էն թվերից հոր քարը շուռ ենք տվել, դու տակից հելել ես,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Ասի մերսի որ գնահատող կա գոնե մի հոգի մեր ժողովրդից,
Տղամարդ-Գնահատողները չեն գնահատում ասա դու ես գնահատում,
Պապին-Չէ դե ախպերը, Ալիկը արդեն աշխարհը մի յան իմ համար պրոբլեմ չկա, իմ հետ կապված վաբշե, էտի լավ էր իրա կաշվի վրեն զգաց,
Հեռախոսազրույցը շարունակվում է կենցաղային թեմաներից։
31․01․2024թ․-ին՝ ժամը 12։43։23-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /զրուցակիցը տղամարդ է/,
Պապին-Փողոցային,
Տղամարդ-Հա փողոցայինը, ստե լավ չի բռնում է ախր Պապին ջան, ստե տեղս նենց բանա չի բռնում,
Պապին-Ի՞նչ կա ախպերս, ասա տենամ ի՞նչա եղել,
Տղամարդ-Էն Չկալովկի բուրգերը որ կան է, էդ բուրգերի թեմանա,
Պապին-Հա ի՞նչա բուրգերի թեման,
Տղամարդ-Ուրեմն էդ բուրգերի տերը Օրենբուրգա ապրում, իսկական տերը, ինքը էդ փողերը որ ուղարկելա, ախպոր տղենա սեփականությամբ զբաղվել, շինարարություն արել, սարքել, աշխատացրել բան, հետո մեջները անհամաձայնությունա եղել, որ փող չի տվել, բան չի արել, վերջը գործա արել տենց չեն բան արել,
Պապին-Ո՞վա գործ չի տվել, փող չի տվել, ո՞վ,
Տղամարդ-Էդ ախպոր տղեն,
Պապին-Հա, գործա արել փող չի տվել էդ մարդուն, իսկական տիրոջը փող չի տվել,
Տղամարդ-Իսկական տերը Օրենբուրգա ապրում, էդ մարդն էլ ուզումա, դե իրան հանելա գործից, էդ տղեն էլ, որ սեփականացրելա էդ բուրգերի մուտքի դիմացի մասը իրա անունովա սեփականացրել, բլոկա քցել էլի ոնց որ, մուտքը փակվածա,
Պապին-Հա աֆյոռայա արել էլի,
Տղամարդ-Հա դե ինքը իրա ստրախովկի համար տենց պրյոմա արել, հիմա սենց պրոբլեմի մեջ են էլի դրանք,
Պապին-Տերը կարա՞ մի հատ ինձի զանգի էս համարիս վոցափ տամ, վոցափիս զանգի,
Տղամարդ-Ես քեզ մի հատ հիմա ասեմ, մի հատ ավելի, մի հատ տղու համար կասեմ դու զանգես իրան էլի, ուրեմն էդ տղեն իրավաբան տղայա, ինքը բան գործա անում էլի կադաստրային գործեր էդ հողերի բանի, ինձ մոտիկ տղայա, ընգեր տղայա էդ տղեն,
Պապին-Հա,
Տղամարդ-Էդ տղենա էլի թղթաբանություններն անում, ավելի մանրամասն գիտի,
Պապին-Չէ ինձի տերնա պետք, տիրոջը կարա, տերը ինձի զանգի, համար տամ զանգի,
Տղամարդ-Տերը,
Պապին-Հա,
Տղամարդ-Լավ գիտես,
Պապին-Էս իմ համարին թող զանգի,
Տղամարդ-Հենց էս համարին ասեմ քեզ զանգի,
Պապին-Հենց էս համարին թող զանգի, ես իրանից վոցափը կվերցնեմ կխոսամ հետը, որ հասկանանք իրան ինչա պետք, ինքը ինչա ուզում,
Տղամարդ-Հիմա նայի, էդ տղեն էլ կարա զանգի քեզ բացատրի էլի,
Պապին-Չէ, չէ էդ տղու հետ գործ չունենք ընգեր, էդ տղու հետ մենք գործ չունենք ընգեր,
Տղամարդ-Հա որ իրավաբանա բան դրա համար,
Պապին-Չէ ոչ թե իրավաբանա, այլ ինչ կապ ունի, տիրոջ հետ ինչ կա, թող զանգի ասի իրան ինչա պետք, որ ես էլ խոսամ ախպորը ասեմ, ախպեր էս մարդուն էսա պետք, մենք էս ենք անելու էդ մարդու համար,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Իրավաբանի հետ ես զանգեմ որ ինչ խոսամ, էդի ճիշտ չի էլի, դու փողոցային տղա ես, դու պտի ջոկես,
Տղամարդ-Ես ջոկում եմ դրա համար եմ բան անում, հեսա ես քո համարը կասեմ կզանգեն քեզ,
Պապին-Ֆսյո թող զանգի խոսանք, ասի իրան ինչա պետք կազմակերպենք,
Տղամարդ-Հա դե ինքն էլ պտի լավության տակից դուրս գա մի խոսքով,
Պապին-Հա խոսանք պայմանավորվենք, ես ախպորը ասեմ, հարցնեմ իրան ինչա պետք, ինքը ինչա ուզում, որ սաղ մանրամասն ասեմ,
Տղամարդ-Հա էղավ-էղավ,
Պապին-Լավ բռատ,
Տղամարդ-Հա ախպերս։
31․01․2024թ․-ին՝ ժամը 18։40։20-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 79620500301 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆո/,
Պապին-Ալյո,
Ռաֆո-Բարև ախպերս,
Պապին-Բարի օր ցավդ տանեմ,
Ռաֆո-Անունս Ռաֆոյա,
Պապին-Գիտեմ քեզ,
Ռաֆո-Հա գիտես, էղավ ախպերս, մի հատ ո՞նց անենք, ուզում էի մի հատ հանդիպենք Ալիկի հետ, ես հիմի դուրսն եմ, թե հարմար չի խոսալ կարամ թռնեմ գամ, թե ոնց, ո՞նց հարմարացնենք, ո՞նց կարելիա,
Պապին-Վոցափ ունե՞ս դու,
Ռաֆո-Ես Ռուսաստանում եմ,
Պապին-Դու վոցափ ունե՞ս, վոցափ,
Ռաֆո-Հա հա ունեմ,
Պապին-Էս համարի տակ ունե՞ս,
Ռաֆո-Չէ էս համարի տակ չունեմ,
Պապին-Մի հատ էս համարի վրեն մի հատ զանգ թող, ես քեզ վոցափով զանգեմ կամ սաաբշենի ղրգի վոցափով քեզ զանգեմ,
Ռաֆո-Էղավ, էս համարին կա՞ վոցափ բայց քո,
Պապին-Չէ իմը ռուսականա,
Ռաֆո-Հա ռուսական համարա։
01․02․2024թ․-ին՝ ժամը 10։51։42-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Վարդան/,
Պապին-Հա Վարդան ջան,
Վարդան-Բարլուս-բարլուս Պապին ջան,
Պապին-Բարլուս ախպերս,
Վարդան-Ես էրեկ իրիկուն ուղարկել եմ համարդ,
Պապին-Հա զանգելա ինձ ախպերս ինքը,
Վարդան-Հա լավա ուրեմն,
Պապին-Զանգեց Վարդան ջան,
Վարդան-Խելքը գլխին գործ բանա ասում,
Պապին-Դե ախպերս ինքը պտի խոսքի գա ստե Վարդան ջան, ես չեմ կարա էլի տենց, ինքը պտի ստե լինի, որ խոսանք մենք էլ մեր պայմանն իրան ասենք, ջոկիր,
Վարդան-Հա, հա,
Պապին-Հիմա ինքը ասումա մի բան, որ խոսքի էն կողմն էլ պտի լսենք, ախպերը ասելա ճիշտա զբաղվեմ, բայց պտի խոսքի լսենք էլի,
Վարդան-Հա բա ոնց,
Պապին-Էդ տղուն էլ լսենք, էդ մարդուն էլ լսենք, տենանք ինչա խոսում էդ տղեն,
Վարդան-Էդ իրա ախպոր տղուն ճանաչում ես, բան արել ես,
Պապին-Հա ախպերս ճանաչում եմ, խելոք տուֆտա գյադայա,
Վարդան-Հա հա գիտեմ, դաժե մի անգամ տենց, դե բեսամթ վախումա ձեզնից էդի,
Պապին-Գիտեմ ախպերս, էդ մի անգամ մեր հետ հարց ունեցելա,
Վարդան-Հա հա,
Պապին-Բայց ինքը չէ էլի, հենց էդ մարդը ով որ քեզ զանգելա,
Վարդան-Հա,
Պապին-Բայց իրան ուժեղա պահել մեր նկատմամբ,
Վարդան-Հա,
Պապին-Հա շնորքով պահեց,
Վարդան-Դե լավա,
Պապին-Ինքը վատ մարդ չի, լավ մարդա,
Վարդան-Հա,
Պապին-Պադձերժկա կանենք, բայց ինքը պտի մեզի, որ լսի, դե էղավ Վարդ ջան,
Վարդան-Հա ցավդ տանեմ էղավ ախպերս,
Պապին-Լավ բռատս։
07․02․2024թ․-ին՝ ժամը 16։52։18-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ալյո,
Ռաֆ-Պապին ջան բարլուս ախպերս,
Պապին-Պրիվետ պրիվետ,
Ռաֆ-Ռաֆոնա, էկել եմ, ստեղ եմ, Երևան եմ,
Պապին-Հա է՞կել ես արդեն,
Ռաֆ-Հա ե՞րբ հարմար կլինի, քանիսի՞ն, ո՞րդե,
Պապին-Ֆսյո Ռաֆ ջան ես քեզ ճիշտն ասած վաղն էի սպասում,
Ռաֆ-Չէ ես չասի 7-ին գալու եմ,
Պապին-Հա 7-ին ես ասել,
Ռաֆ-Ասի 7-ին ժամը 8-ին իրիգունը, դու էլ ասեցիր,
Պապին-Հա ֆսյո ես եմ սխալ հասկացել ուրեմն,
Ռաֆ-Ոչինչ ցավդ տանեմ,
Պապին-Ֆսյո ես քեզի կզանգեմ ցավդ տանեմ,
Ռաֆ-Էղավ ախպերս,
Պապին-Լալ լավ։
07․02․2024թ․-ին՝ ժամը 20։59։03-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Հա ցավդ տանեմ,
Ռաֆ-Պապին ջան կներես էլի զանգում եմ ախպերս, դու էսօր պիտի զանգես, թե ես կարամ դուրս գամ,
Պապին-Հա ես էսօր կզանգեմ քեզի ցավդ տանեմ,
Ռաֆ-Է՞սօր,
Պապին-Հա մի հատ տեղ եմ ախպերս,
Ռաֆ-Էղավ ախպերս, ուրեմն ես Էրևանում սպասում եմ, ուզում էի Սևանի կողմ գնայի դրա համար եմ ասում, ավելի լավա կսպասեմ էղավ,
Պապին-Չէ չէ սպասի,
Ռաֆ-Ֆսյո սպասում եմ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 00։13։47-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա Պապին,
Պապին-Ախպեր ջան հո քնած չէիր,
Ռաֆ-Չէ ասա,
Պապին-Ու՞րդե ես, դու ու՞րդե ես հմի ախպերս, ո՞րդե տենանք իրար,
Ռաֆ-Ուրդեյա հարմար ասա մոտենամ, ես բանում եմ, Լենինգրադյան եմ էլի, էս Եվրոպայի բանի հետևը, Համալիրի մոտերն եմ ասա որտեղ գամ,
Պապին-Ֆսյո էդ Եվրոպայի մոտ հանդիպենք,
Ռաֆ-Եվրոպայի մոտ ըլնեմ ընդե դուրսը հա՞,
Պապին-Հա Եվրոպա ռեստորանի մոտ հեսա ես էլ կիջնեմ, քեզ զանգեմ դու էդ բանի մոտ ես, էն սեփական տների մոտ ես՞
Ռաֆ-Հա սեփական չի, էս կվառտիրեքի մոտ եմ,
Պապին-Հա էդ Եվրոպա ռեստորանի հետևը,
Ռաֆ-Հա հա,
Պապին-Հա ֆսյո կգամ ըտե, սֆետաֆորից որ աջ ես անում գալիս ես, մտնում ես ներս,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Տակից հելնելուց,
Ռաֆ-Տակից հելնելուց հա աջ ես մտնում, հա սռազու հենց,
Պապին-Ֆսյո գամ զանգեմ,
Ռաֆ-Լավ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 00։27։38-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Էկել եմ ես աջ եմ արել սվետաֆորից մտել եմ, էս նորակառույց շենքերի հայաթ, ըտեյա՞,
Ռաֆ-Հա էդ սուպերմարկետի մոտն ե՞ս,
Պապին-Ուրդե՞,
Ռաֆ-Սուպերմարկետ կա ըտե հա,
Պապին-Չէ նոր եմ աջ անում մտնում եմ, հեսա մտա արդեն,
Ռաֆ-Ի՞նչ ավտոյա,
Պապին-X5-ա 86 888,
Ռաֆ-86 888 ինչա, հա տեսա ստեղ կայնի հեսա ես ստեղ եմ ձախի վրա նայի,
Պապին-Հա տեսա։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 11։21։09-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Ռաֆ ջան բարիլուս,
Ռաֆ-Բարև Պապին ջան,
Պապին-Ո՞նց ես,
Ռաֆ-Ոչինչ յոլա,
Պապին-Ստեղ ե՞ս, թե գնացել ես գյուղ,
Ռաֆ-Գնացել էի, եկել եմ, ստեղ եմ,
Պապին-Դե ախպերս ժամ կասեմ 7-ի 8-ի կողմերը զանգեմ կերևաս կխոսանք ախպեր, ախպորն էլ կտենաս,
Ռաֆ-Հա պրոբլեմ չի քանիսին որդե ասես,
Պապին-Ֆսյո էղավ ախպեր ջան, ես քեզի կզանգեմ 1 ժամ առաջ,
Ռաֆ-Էղավ,
Պապին-Լավ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 19։21։15-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա Պապին ջան,
Պապին-Ռաֆ ջան բարի օր,
Ռաֆ-Բարև ախպերս,
Պապին-Ո՞րդե ես ցավդ տանեմ բա,
Ռաֆ-Էլի ստեղ էլի, էս Կարաս կաֆեյում եմ Եվրոպայի կողը,
Պապին-Հա լավ հեսա ես կգամ,
Ռաֆ-Հա էղավ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 19։49։39-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա ապեր,
Պապին-Ռաֆ ջան դու էրեկվա տեղն ես կանգնած,
Ռաֆ-Չէ ուգլի վրե, ըտե չհասած, որ ներքևից իջնում ես հենց ուգլավոյ կաֆեն որ կա Կարաս,
Պապին-Հա վերևից իջնող,
Ռաֆ-Չէ ներքևից հելնող,
Պապին-Ներքևից հելնող Կարաս,
Ռաֆ-Կարաս հենց ուգլի վրի,
Պապին-Պռոշի վրինը,
Ռաֆ-Հա էն որ հացը թխում են հա,
Պապին-Հա լավ,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Լավ ախպերս, հա կգամ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 01։22։23-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Ալո,
Պապին-Ռաֆ ջան հո քնած չէիր,
Ռաֆ-Մի քիչ քնած էի, ոչինչ ասա Պապին ջան,
Պապին-Ցավդ տանեմ վաղը քեզի ժամ կասեմ, կգամ հետևիցդ ցավդ տանեմ, ախպոր հետ կհանդիպես վաղը,
Ռաֆ-Վաղը քա՞նիսին,
Պապին-Ես քեզի ժամ կասեմ վաղը կգաս, ես կգամ հետևիցդ,
Ռաֆ-Էղավ ախպերս,
Պապին-Լավ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 18։33։59-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ռաֆ ջան բարի օր,
Ռաֆ-Բարև,
Պապին-Ախպերս քաղաք ես չէ՞ դու,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Ֆսյո ուշոտ ախպերս զանգեմ գամ հետևիցդ տենանք,
Ռաֆ-Էղավ,
Պապին-Լավ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 22։18։36-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ռաֆ ջան ալյո,
Ռաֆ-Լսում եմ,
Պապին-11-ից 11։30 գալու եմ հետևիցդ ախպեր ջան,
Ռաֆ-Ախպերը ը՞տեղա լինելու, թե չէ,
Պապին-Հա,
Ռաֆ-Լավ,
Պապին-Լավ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 22։57։57-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ռաֆ ջան գալիս եմ հետևիցդ,
Ռաֆ-Ու՞ր պտի էթանք որ ընգեր ջան,
Պապին-Շահումյան, էս Տիչինայից ներքև, ախպոր տուն,
Ռաֆ-Հա հելնեմ ընդե, էն բանի մոտ,
Պապին-Հա հելի դու էն որ եկա էն ինչ էր, դրա հետևը,
Ռաֆ-Հա էն պավառոտը որ թեքվար աջ ընդե կայնանք հա,
Պապին-Սվետաֆորից աջ կանեմ թեքվեմ,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Ըտե քեզ հարմար չի,
Ռաֆ-Խի հարմարա հեսա կհելնեմ ընդե,
Պապին-Դե հելի եկա (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 123-130-րդ թերթերը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ին զննման է ենթարկվել Ռաֆայել Խաչատրյանի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ փաստաթուղթը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2024 թվականի փետրվարի 7-ին՝ ժամը 14։27-ին, ՌԴ Մոսկվա քաղաքից «Զվարթնոց» օդանավակայանով մուտք է գործել ՀՀ, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 16։53-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով մեկնել է ՌԴ Մոսկվա քաղաք (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 93-րդ թերթը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին զննման է ենթարկվել «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲԸ-ից և «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված տեղեկատվությունը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռուբեն Ավետիսյանը 2024 թվականի փետրվարի 15-ին և 16-ին երկու հեռախոսազանգ է ունեցել Վազգեն Խաչատրյանի հետ, Պապին Բեյբությանը 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 9-ն ընկած ժամանակահատվածում մի շարք հեռախոսազանգեր է ունեցել Վարդան Եղիազարյանի և Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ, 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում Արթուր Վարդանյանը բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է ունեցել Վազգեն Խաչատրյանի հետ, 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում Վազգեն Խաչատրյանը բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է ունեցել Վահրամ Կարապետյանի հետ։ Զննության արդյունքում պարզվել է նաև, որ 2024 թվականի փետրվարի 16-ին՝ ժամը 15։06-ից մինչև 18։27-ն ընկած ժամանակահատվածում, Վազգեն Խաչատրյանի, Արթուր Վարդանյանի և Ռուբեն Ավետիսյանի բջջային հեռախոսահամարները սկզբում սպասարկվել են Արարատի մարզի Արգավանդ գյուղում, որից հետո տևական ժամանակ սպասարկվել են Երևան քաղաքի Լուկաշին և Տիչինա փողոցների վրա տեղակայված ալեհավաք կայանների կողմից, որտեղ ժամը 19։02-ից մինչև 19։21-ը սպասարկվել է նաև Պապին Բեյբությանի բջջային հեռախոսահամարը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 70-80-րդ թերթերը)։
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին վարույթն իրականացնող մարմինը որոշում է կայացրել Պապին Բեյբությանի և Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» ՕՀՄ-ների արդյունքները պարունակող 2 սկավառակները, Պապին Բեյբությանի բջջային հեռախոսի տեղեկավությունը պարունակող էլեկտրոնային կրիչը, Պապին Բեյբությանի, Ռուբեն Ավետիսյանի, Վազգեն Խաչատրյանի և Արթուր Վարդանյանի կողմից օգտագործվող բջջային հեռախոսահամարների վերծանումները պարունակող 2 սկավառակները և Ռաֆայել Խաչատրյանի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 136-141-րդ թերթերը)։
Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
(․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(․․․) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված և վերը շարադրված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։ Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Այդ առնչությամբ հարկ է նաև փաստել, որ դեռևս նախնական դատալսումների ընթացքում պաշտպան Լ․Ավագյանը գրավոր միջնորդություն է ներկայացրել՝ խնդրելով Պապին Բեյբությանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի։ Նշված միջնորդության հիմնավորումները քննարկելով, ինչպես նաև դրանք համադրելով վարույթի փաստական տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում որևէ անձի սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները չեն ոտնահարվել, իսկ քննարկվող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ, հետևաբար պաշտպան Լ․Ավագյանի միջնորդությունը հիմնազուրկ է և ենթակա է մերժման։
Քննարկելով վերը շարադրված ապացույցների վերաբերելիության հարցը՝ Դատարանը փաստում է, որ թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն:
Անդրադառնալով Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալների թույլատրելիության հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
ՀՀ Սահմանադրության 33-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների և հաղորդակցության այլ ձևերի ազատության և գաղտնիության իրավունք:
2. Հաղորդակցության ազատությունը և գաղտնիությունը կարող են սահմանափակվել միայն օրենքով՝ պետական անվտանգության, երկրի տնտեսական բարեկեցության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:
3. Հաղորդակցության գաղտնիությունը կարող է սահմանափակվել միայն դատարանի որոշմամբ, բացառությամբ երբ դա անհրաժեշտ է պետական անվտանգության պաշտպանության համար և պայմանավորված է հաղորդակցվողների՝ օրենքով սահմանված առանձնահատուկ կարգավիճակով»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի իր անձնական ու ընտանեկան կյանքի, բնակարանի և նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունք։
2. Չի թույլատրվում պետական մարմինների միջամտությունն այդ իրավունքի իրականացմանը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դա նախատեսված է օրենքով և անհրաժեշտ է ժողովրդավարական հասարակությունում՝ ի շահ պետական անվտանգության, հասարակական կարգի կամ երկրի տնտեսական բարեկեցության, ինչպես նաև անկարգությունների կամ հանցագործությունների կանխման, առողջության կամ բարոյականության պաշտպանության կամ այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան) իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում նշել է, որ չնայած հեռախոսային խոսակցություններն ուղղակիորեն հիշատակված չեն Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասում, այդպիսիք ներառվում են «անձնական կյանք» և «նամակագրություն» հասկացություններում (տե΄ս Klass and others v. Germany գործով 1978 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5029/71, կետ 41):
Մեկ այլ վճռով Եվրոպական դատարանը փաստել է, որ Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 2-րդ կետի իմաստով` պետական մարմինների միջամտությունն անձնական կյանքի և նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունքին թույլատրվում է այն դեպքում, երբ «նախատեսված է օրենքով»: Համաձայն Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի` այս ձևակերպումը ոչ միայն պահանջում է համապատասխանություն ներպետական օրենքին, այլև վերաբերում է օրենքի որակին` պահանջելով դրա համապատասխանությունն իրավական պետությանը: Հասարակական հսկողության բացակայության և իշխանությունը չարաշահելու վտանգի պատճառով պետական մարմինների կողմից հեռահաղորդակցության հսկողության և գաղտնալսման գաղտնի միջոցառումների համատեքստում ներպետական օրենսդրությունը պետք է ապահովի 8-րդ հոդվածով սահմանված իրավունքներին կամայական միջամտությունից անձի պաշտպանությունը: Հետևաբար ներպետական օրենսդրությունը պետք է հստակ լուսաբանի պետական իրավասու մարմինների կողմից նման գաղտնի միջոցառումների կիրառման հանգամանքներն ու պայմանները (տե΄ս Halford v. the UK գործով 1997 թվականի հունիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20605/92, կետ 49):
Այլ խոսքով` օրենքը պետք է բավականաչափ հստակ լինի իր հասկացությունների մեջ` պատշաճ կերպով անձին մատնանշելով այն հանգամանքները, որոնց դեպքում հանրային իշխանություններն իրավասու են նման գաղտնի միջոցների դիմել (տե΄ս Malone v. the UK գործով 1984 թվականի օգոստոսի 2-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8691/79, կետ 67):
Եվրոպական դատարանը գտել է, որ հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումը և վերահսկման այլ ձևերը լուրջ միջամտություն են անձնական կյանքի և հաղորդակցության նկատմամբ և համապատասխանաբար պետք է հիմնված լինեն հատկապես հստակ «օրենքի» վրա: Կարևոր է խնդրի վերաբերյալ ունենալ հստակ և մանրամասն կանոններ, հատկապես երբ կիրառման համար առկա տեխնոլոգիաները շարունակաբար կատարելագործվում են (տե΄ս Kopp v. Switzerland գործով 1998 թվականի մարտի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 13/1997/797/1000, կետ 72):
Իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում Եվրոպական դատարանը մշակել է նվազագույն երաշխիքների շարք, որոնք պետք է սահմանվեն օրենսդրությամբ` լիազորությունների չարաշահումներից խուսափելու նպատակով. հանցագործությունների բնույթը, որոնք կարող են վերահսկման մասին որոշում կայացնելու հիմք հանդիսանալ, մարդկանց այն կատեգորիաների սահմանումը, որոնց հեռախոսները կարող են ենթակա լինել գաղտնալսման, հեռախոսների գաղտնալսման ժամանակահատվածը, այն ընթացակարգը, որին պետք է հետևել ձեռք բերված տվյալների ուսումնասիրության, օգտագործման և պահպանման համար, կանխարգելիչ միջոցները, որոնք պետք է ձեռնարկել այդ տվյալներն այլ կողմերին հաղորդելու դեպքում, և այն հանգամանքները, որոնց դեպքում ձայնագրությունները կարող են կամ պետք է ջնջվեն կամ ժապավենները` ոչնչացվեն (տե΄ս Weber and Saravia v. Germany գործով 2006 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը, գանգատ թիվ 54934/00, կետ 95, Association for Evropean Integration and Human Rights and Ekimdziev v. Bulgaria գործով 2007 թվականի հունիսի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 62540/00, կետ 76, Liberty and Others v. the UK գործով 2008 թվականի հուլիսի 1-ի որոշումը, գանգատ թիվ 58243/00, կետ 95):
Եվրոպական դատարանն արձանագրել է նաև, որ երբ պետությունը սկսում է գաղտնի հսկողություն, որի գոյությունը հայտնի չէ հսկվող անձանց, և արդյունքում այդ հսկողությունը հնարավոր չի լինում բողոքարկել, Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածը կարող է էականորեն նսեմացվել: Նման իրավիճակում հնարավոր է, որ անձի նկատմամբ վարվեն 8-րդ հոդվածին հակասող կերպով կամ անգամ զրկեն նրան այդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքից` առանց նշված անձի գիտության, և, հետևաբար, առանց իրավական պաշտպանության միջոց ստանալու հնարավորության թե՛ ներպետական մակարդակում և թե՛ կոնվենցիոն ինստիտուտներում (տե΄ս Klass and others v. Germany գործով 1978 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5029/71, կետ 36):
Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը գտել է, որ ուշադրությունից չպետք է դուրս մնան այն հատուկ պատճառները, որոնք հիմնավորում են գաղտնի միջոցների վերաբերյալ գործերով Եվրոպական դատարանի նահանջն ընդհանուր մոտեցումից, ինչը կհերքի անձի իրավունքը` in abstracto բողոքարկելու օրենքը: Հիմնական նպատակն է ապահովել, որ նման միջոցների գաղտնիությունը չհանգեցնի դրանց անբողոքարկելիությանը և ներպետական դատական մարմինների ու Եվրոպական դատարանի իրավասությունից դուրս գալուն: Կոնկրետ գործով գնահատելու համար, թե արդյոք ֆիզիկական անձը կարող էր բողոքել գաղտնի հսկողության միջոցներ թույլատրող օրենսդրության հասարակ գոյության հետևանք հանդիսացող միջամտության դեմ, Եվրոպական դատարանը պետք է հաշվի առնի ներպետական մակարդակում իրավական պաշտպանության ցանկացած միջոցի հասանելիությունը և անձի նկատմամբ գաղտնի հսկողության միջոցների կիրառման ռիսկը: Այն դեպքում, երբ ներպետական մակարդակում չկա գաղտնի հսկողության միջոցների ենթադրյալ կիրառումը բողոքարկելու հնարավորություն, լայն հասարակության մոտ մեծ տարածում ունեցող կասկածը և մտահոգությունն առ այն, որ գաղտնի հսկողության միջոցները չարաշահվում են, անհիմն չեն լինի: Այս դեպքերում, անգամ երբ հսկողության իրական ռիսկը ցածր է, այնուամենայնիվ, առկա է դատարանի կողմից ստուգման անհրաժեշտություն (տե΄ս Kennedy v. the UK գործով 2010 թվականի մայիսի 18-ի վճիռը, գանգատ թիվ 26839/05, կետ 124):
Անդրադառնալով վարույթի ըստ էության քննության փուլում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում ստացված տվյալների թույլատրելիության գնահատման դատարանի իրավասության հարցին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել հետևյալի մասին․ «(․․․) Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործողություններ կատարելու վերաբերյալ միջնորդության քննման արդյունքում ընդունված դատարանի որոշումը չբողոքարկելը չի կարող դիտվել որպես նահանջ ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքից:
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ապացույցների ազատ գնահատումն օրենսդիրը հռչակել է որպես քրեադատավարական օրենքի սկզբունք, ըստ որի` ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Համաձայն նշված սկզբունքի` ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով:
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործողություններ կատարելու վերաբերյալ միջնորդության քննման արդյունքում ընդունված և չբողոքարկված դատարանի որոշման առկայության փաստը չի ազատում հիմնական քրեական գործը քննող դատարանին, առանց այդ որոշման օրինականությունը կասկածի տակ առնելու, իր վարույթում գտնվող գործի նյութերով գնահատական տալու քրեական գործում առկա տվյալ ապացույցի թույլատրելիությանը, վերաբերելիությանը կամ արժանահավատությանը: Վերջին գործառույթը դատարանի պարտականությունն է և բխում է գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունն ապահովելու, ինչպես նաև՝ յուրաքանչյուր ապացույց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով գնահատելու անհրաժեշտությունից» (տե΄ս Սամվել Անդրանիկի Բաբայանի և մյուսների գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0189/01/17 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, վերը մեջբերված իրավանորմերի և նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո քննարկելով Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները սույն վարույթով որպես ապացույց օգտագործելու թույլատրելիության հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է համապատասխան օրենքի պահանջների խախտմամբ, ինչի արդյունքում ոտնահարվել են Վազգեն Խաչատրյանի՝ ՀՀ Սահմանադրության 33-րդ հոդվածով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքները։
Մասնավորապես, «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության ընթացքում կարող են անցկացվել օպերատիվ-հետախուզական հետևյալ միջոցառումները.
(․․․)
12) թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում.
(․․․)»։
Նույն օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ, 11-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով նախատեսված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարելի է անցկացնել միայն այն դեպքերում, երբ առերևույթ առկա են հիմքեր՝ կասկածելու, որ անձը, որի նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն և այլ եղանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից սույն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումը ողջամտորեն անհնարին է»:
Մեջբերված և վերաբերելի այլ նորմերի համադրված վերլուծությունից բխում է, որ լիազորությունների չարաշահումներից խուսափելու նպատակով օրենսդրությամբ սահմանվել են օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման թույլատրելիության նվազագույն երաշխիքներ։ Ըստ այդմ, օրենսդրի կողմից սահմանվել է իմպերատիվ պահանջ առ այն, որ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումը, ի թիվս այլ պահանջների, կարող է անցկացվել միայն այն դեպքերում, երբ առերևույթ առկա են հիմքեր՝ կասկածելու, որ անձը, որի նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն։
Մինչդեռ, սույն քրեական վարույթի նյութերում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ կասկածելու, որ Վազգեն Խաչատրյանը կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն։
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ հետաքննության մարմինը, միջնորդություն ներկայացնելով դատարան Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելը թույլատրելու վերաբերյալ, դրանում նշել է, որ ստացվել են օպերատիվ տեղեկություններ այն մասին, որ Վազգեն Խաչատրյանը ներգրավված է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը և խմբի կազմում մասնակցում է դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանը, մասնավորապես՝ իրականացնում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ և պարզաբանումներ, դրամական միջոցների հավաքագրում, ինչպես նաև այլ անօրինական գործողություններ։
Նշված միջնորդության քննության արդյունքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ներկայացված տվյալներն առերևույթ վկայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հնարավոր առկայության մասին, որը հանդիսանում է ծանր հանցանք։ Ուստի, Դատարանը որոշել է միջնորդությունը բավարարել և թույլատրել Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացնել «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում։
Այնինչ, քրեական վարույթի փաստական տվյալները վկայում են, որ Վազգեն Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ծանր հանցանքի կատարման մեջ երբևէ չի կասկածվել։ Ավելին, վարույթի նյութերը վկայում են, որ ի սկզբանե առկա են եղել տեղեկություններ այն մասին, որ Վազգեն Խաչատրյանի հորեղբայրը՝ Ռաֆայել Խաչատրյանը, վերջինի հետ ունեցած մասնավոր վեճի լուծման նպատակով դիմել է քրեական ենթամշակույթ կրող անձի, որպիսի փաստական տվյալների հիման վրա նախաձեռնվել է վարույթը և դրա ողջ քննության ընթացքում Վազգեն Խաչատրյանն ունեցել է վկայի կարգավիճակ։
Այն հանգամանքը, որ մինչև քրեական վարույթի նախաձեռնումը Վազգեն Խաչատրյանը չի կասկածվել քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը ներգրավված լինելու և դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանը խմբի կազմում մասնակցելու մեջ, հաստատվում է հենց հետաքննության մարմնի կողմից ներկայացված առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդմամբ։
Մասնավորապես, 2024 թվականի մարտի 13-ին ՀՀ ԱԱԾ ՍԿՊ և ԱՊԳՎ 3-րդ բաժնի 2-րդ բաժանմունքի ՀԿԳ ավագ օ/լ Ա․Ղարագյոզյանն առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդում ներկայացնելով քննչական մարմնին, ի թիվս այլնի, նշել է, որ «քրեական հեղինակություն» համարվող, «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանը, 2020 թվականի փետրվարի 22-ից հետո շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, կատարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ, մասնավորապես՝ ստանձնել է մասնավոր անձ Ռաֆայել Վազգենի Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, սակայն փաստացի Վազգեն Ռուբիկի Խաչատրյանի կողմից շահագործվող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանա-հյուրանոցային համալիրի վերադարձման խնդրին վերաբերող վեճի՝ իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և սպառնալիքի միջոցով իրեն դիմած անձի օգտին լուծելու հարցը։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված պահանջների խախտմամբ, ինչի արդյունքում ոչ իրավաչափորեն սահմանափակվել է վերջինի՝ նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների և հաղորդակցության այլ ձևերի ազատության և գաղտնիության սահմանադրական իրավունքը։
Հետևաբար, Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները, ինչպես նաև՝ դրանցից բխող վարութային գործողությունների արդյունքում ստացված տվյալները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հիմքով՝ հանդիսանում են անթույլատրելի ապացույցներ և չեն կարող օգտագործվել դատական ակտ կայացնելիս։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
(․․․)
3․ Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը։
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ (․․․)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(․․․) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով՝ պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(․․․) Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր):
Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «(․․․) ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (․․․)» (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (․․․)» (տե΄ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ «(․․․) հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (․․․)» (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
Վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների և վերլուծությունների համատեքստում անդրադառնալով Պապին Բեյբությանին ներկայացված մեղադրանքին, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների վրա և մեղադրյալի մեղավորության մաuին չփարատված բոլոր կաuկածները նրա oգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը ներքին համոզմամբ գտնում է, որ հնարավոր չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել, որ Պապին Բեյբությանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(․․․)
2. Սույն գլխի իմաստով՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը պահպանող (օրենքով գող կամ քրեական հեղինակություն) է համարվում այն անձը, որը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, համարվում է հեղինակություն և քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացման համար տալիս է հրահանգներ, կազմակերպում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կամ մասնակցում է դրանց կամ կազմակերպում կամ իրականացնում է դրամական միջոցների հավաքագրում (այդ թվում՝ մոլախաղերի միջոցով) կամ տնօրինում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման միջոցով ստացված անօրինական օգուտը կամ կատարում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանն ուղղված այլ գործողություններ:
3. Սույն հոդվածի իմաստով՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ (օրենքով գող կամ քրեական հեղինակություն) ստացած է համարվում այն անձը, որն, այդ կարգավիճակը ձեռք բերելով, իրական հնարավորություն է ունեցել կատարելու սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն գլխի իմաստով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում (գողական աշխարհ) է համարվում քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելը կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելը կամ դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելը կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելը կամ դրանց մասնակցելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 319-րդ և 321-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցանքների հատկանիշները`
պատժվում է (․․․)»։
Մեջբերված քրեաիրավական նորմերի վերլուծությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է՝
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ,
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու կամ,
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելու կամ,
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներին մասնակցելու ձևով, եթե բացակայում են քրեական օրենսգրքի 319-րդ (հանցավոր կազմակերպությանը մասնակցելը) և 321-րդ (օրենքով չնախատեսված զինված միավորմանը մասնակցելը) հոդվածներով նախատեսված հանցանքների հատկանիշները։
Ինչ վերաբերում է «քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում (գողական աշխարհ)» հասկացությանը, ապա այն սահմանված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասում, որի համաձայն՝ այդպիսին է համարվում քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելը կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը։
Այսպիսով, նման խմբավորման հիմնական հատկանիշներից է քրեական աստիճանակարգությունը և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերությունները։
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ «գողական աշխարհն» ունի իր առաջնորները և այն բնութագրվում է հատկապես լավ կազմակերպված ուժային կառուցվածքով և իր (քրեական) անդամների ու երբեմն նաև հասարակության տարբեր սեկտորների նկատմամբ վերահսկման խիստ համակարգով (տե΄ս Աշլարբան ընդդեմ Վրաստանի գործով ՄԻԵԴ 2014 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45554/08)։
«Գողական աշխարհի» աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեն և այդ անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերությունների գլխին կանգնած են «օրենքով գողերը» և «քրեական հեղինակությունները», որոնց հասկացությունները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 3-րդ մասում։ Ըստ այդմ, քրեական ենթամշակույթի հիշյալ ներկայացուցիչներն իրենց գաղափարակիցների շրջանում համարվում են հեղինակություններ, ովքեր կարող են տալ հրահանգներ, կազմակերպել կամ մասնակցել հավաքների, կազմակերպել կամ իրականացնել դրամական միջոցների հավաքագրում կամ տնօրինել ստացված անօրինական օգուտը, ինչպես նաև՝ կատարել քրեական ենթամշակույթի ներկայացուցիչների կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված այլ գործողություններ։
Հիշյալ աստիճանակարգությունից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումներում անվերապահ հեղինակություն ունեցողներն են «օրենքով գողերը», իսկ նրանց հաջորդում են «քրեական հեղինակությունները», ովքեր քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումներում հեղինակություն են ձեռք բերում իրենց հանցավոր համոզմունքների, սովորույթների և դրսևորած վարքագծի համար։
Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հատկանիշներից հաջորդը՝ պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին չհամապատասխանող՝ իրենց կողմից սահմանված և ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն գործելն է։
«Գողական աշխարհն» ունի նաև իր մշակված ավանդույթները և վարքագծի կանոնները, որոնք ժամանակի ընթացքում կրել են որոշակի փոփոխություններ (տե΄ս Աշլարբան ընդդեմ Վրաստանի գործով ՄԻԵԴ 2014 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45554/08)։ Մինչդեռ, արարքի որակման համար կարևոր է ոչ թե վարքագծի այդ կանոնների՝ կոնկրետ ժամանակահատվածում ընդունված լինելու, այլ պետության կողմից սահմանված իրավական նորմերին չհամապատասխանող, հակաիրավական վարքագծի կանոններով առաջնորդվելու հանգամանքը։
Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հատկանիշներից հաջորդը՝ հանցագործություն կատարելու կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելու կամ այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելու կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելու կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու նպատակ հետապնդելն է։
«Գողական աշխարհը» գործում է հստակ նպատակներ հետապնդելով։ Ընդ որում, նման խմբավորումների համար հանցագործություն կատարելը կարող է լինել ինչպես վերջնական, այնպես էլ միջանկյալ նպատակ։ Օրինակ՝ նման խմբավորումներն անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու վերջնական նպատակին հասնելու համար կարող են կազմակերպել և կատարել տարատեսակ հանցագործություններ։
Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումների համար հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը ևս, որպես կանոն, հանդիսանում է միջանկյալ նպատակ, քանզի այդպիսի վեճերը հաճախ լուծվում են նյութական օգուտ կամ որևէ այլ առավելություն ստանալու նպատակով։
Հարկ է նշել նաև, որ քննարկվող հանցակազմի իմաստով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման առկայությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է վերը նկարագրված երեք հատկանիշների համաժամանակյա առկայությունը։
Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կարող են կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։
Վերը շարադրված իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով սույն վարույթի քննությամբ ստացված և դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք չեն բովանդակում այնպիսի տվյալներ, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Պապին Բեյբությանը մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը (գողական աշխարհին)։
Մասնավորապես, Պապին Բեյբությանի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ արտացոլված այն տվյալը, որ Ալիկ Բանդուրյանը հանդիսանում է քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ՝ «քրեական հեղինակություն», որևէ ապացույցով (մեղադրյալի կամ վկաներից որևէ մեկի ցուցմունքով, իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքով կամ այլնով) ամրապնդված չէ, այդ առնչությամբ առկա են բացառապես հետաքննության մարմինների գրություններ։
Պապին Բեյբությանի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ արտացոլված մյուս տվյալը, այն, որ Ալիկ Բանդուրյանը ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում, այն է՝ քրեական աստիճանակարգությամբ և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված, պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին չհամապատասխանող՝ իրենց կողմից սահմանված և ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն գործող և հանցագործություն կատարելու կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելու կամ այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելու կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելու կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու նպատակ հետապնդող խմբավորում, իսկ Պապին Բեյբությանը և Ռուբեն Ավետիսյանը, ստանալով և կատարելով խմբավորման ղեկավարի հանձնարարությունները, մասնակցել են դրան, նույնպես որևէ ապացույցով հաստատված չէ։
Քրեական վարույթի դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացուցողական ողջ զանգվածը (այդ թվում՝ սույն դատական ակտով անթույլատրելի ճանաչված գաղտնալսումների ձայնագրառումները) վերաբերում է բացառապես Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրին հարակից հողատարածքի հետ կապված վեճի առնչությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից Պապին Բեյբությանին և նրա միջոցով Ալիկ Բանդուրյանին դիմելու հանգամանքներին։ Ընդ որում, այդ առնչությամբ հարցաքննված բոլոր անձինք թե΄ նախաքննության, թե΄ դատաքննության ընթացքում ըստ էության հերքել են վեճի լուծման նպատակով Պապին Բեյբությանին կամ Ալիկ Բանդուրյանին դիմելու հանգամանքը և նշել, որ խոսքը վերաբերել է ռեստորանային համալիրը և հողատարածքը վաճառելու խնդրին։
Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոգրյալն ինքնին վարույթի լուծման տեսանկյունից էական նշանակություն չի կարող ունենալ՝ հաշվի առնելով այն, որ Պապին Բեյբությանին վերագրվող արարքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի մյուս հատկանիշները, այն է՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման առկայությունը և դրան մեղադրյալի մասնակցությունն անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ չափանիշով հաստատված չէ։
Այսպիսով, գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Պապին Բեյբությանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցավոր արարքը։
Սույն դեպքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Պապին Բեյբությանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար այն ծավալով, որը կբացառի դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հիմնավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրենց մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Պապին Բեյբությանին պարզաբանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի կարգավորումները և վերջինը հայտարարել է, որ որևէ պահանջ չունի, հետևաբար այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հարցը՝ Դատարանը եզրահանգում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավն անհրաժեշտ է վերացնել, իսկ դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարված 11․000․000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի նկատմամբ կայացվում է արդարացման դատավճիռ՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 345-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Ճանաչել և հռչակել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավը վերացնել, իսկ դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարված 11․000․000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝
Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրողներ Ա․Բաղդասարյանի, Ե․Աբովյանի
Պաշտպաններ Լ․Ավագյանի, Ա․Հարությունյանի,
Ա․Կոչուբաևի, Է․Ալեքսանյանի
Մեղադրյալ Պ․Բեյբությանի
2026 թվականի ապրիլի 13-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ (ծնված՝ 1984 թվականի հունվարի 3-ին Գեղարքունքի մարզի Մադինա գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անչափահաս, աշխատում է «ԴավԱրտ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես գործադիր տնօրեն, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված ,,,,,,, բնակվում է ,,,,,,) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 69107524 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 323-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի, 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5-րդ կետի հատկանիշներով:
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամբ՝ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատախազ Ա․Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի այլ որոշումներով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել նաև Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանի և Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի նկատմամբ։
2024 թվականի հուլիսի 29-ին Պապին Բեյբությանը ձերբակալվել է, և նրան ներկայացվել է մեղադրանք։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
Նույն դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ՝ Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
Նույն դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ՝ Ալիկ Բանդուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատախազ Ա․Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի այլ որոշումներով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել նաև Ալիկ Բանդուրյանի և Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ։
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 69107524 քրեական վարույթից անջատել Պապին Բեյբությանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է թիվ 69134424 վարույթի համարը։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին թիվ 69134424 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3308/01/24 համարը:
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և նրա նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը, գրավը՝ 8․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը:
Դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխվել է և նրա նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը:
2026 թվականի ապրիլի 3-ին Դատարանը Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ կայացրել է արդարացման վերդիկտ։
2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում․
«Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ և միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում՝ դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով։
Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը։
Այսպես․
«Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրին հարակից գտնվող և Վազգեն Խաչատրյանին պատկանող հողատարածքի խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը։
Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը հանձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր և Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ։ Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներն Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել է Հայաստանի Հանրապետություն։ Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ է հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։
Այնուհետև, հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած մասնավոր հարցին վերաբերող հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ։
Այսինքն՝ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հողի հետ կապված իրեն զանգահարել է իր ծանոթ, նկարիչ Վարդանը և ասել, որ հետաքրքիր թեմա կա, այդ գույքը վաճառվում է։ Քանի որ նախկինում իր ընկերներից շատերը հետաքրքրված են եղել, ինքն ասել է` թող գույքի տերը զանգի, զրուցեն։ Այնուհետև գույքի տերը կապ է հաստատել իր հետ, եկել է Հայաստան և խոսակցություն են ունեցել գույքի առուվաճառքի հետ կապված։ Այդ ժամանակ տեղեկացել է, որ տվյալ անձն իր եղբոր որդու հետ դատական պրոցեսի մեջ է, իր հարազատները, այն մարդիկ, ովքեր հետաքրքրված են եղել այդ գույքով, այլևս չեն ցանկացել գնել այն։ Դրանից հետո ինքն ընդհանրապես կապ չի ունեցել, մինչև իրեն զանգահարելը Ռաֆայելին չի ճանաչել, նա է Վարդանի միջոցով իր հետ կապ հաստատել։ Վարդանը մասնագիտությամբ նկարիչ է, վարպետ մարդ է, իրենց գույքերի վրա մշտապես աշխատանքներ է կատարել և կարծում է, որ նրա հետաքրքրությունը եղել է դա։ Ինքը որևէ վեճի արտաիրավական լուծմանը չի մասնակցել, այդպիսի հանձնարարություն չի ստացել, դա իրականությանը չի համապատասխանում։ Ռաֆայելը Վարդանի միջոցով է կապ հաստատել իր հետ, եկել է Հայաստան, հանդիպել են և իրենց խոսակցությունը եղել է առուվաճառքի վերաբերյալ։ Նրան հարցրել է, թե ինչ պայմաններ է առաջարկում, որպեսզի ինքն իր եղբայրներին, իր հարազատներին փոխանցի։ Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթի կրող է, ապա ինքը նրան այդպես չի ճանաչում, գիտի, որ նա գործարար մարդ է։ Իր հայրը և Ալիկ Բանդուրյանի հայրը նույն մարզի բնակիչներ են, միմյանց ճանաչել են ու իրենց կապն այդպես է ստեղծվել։ Ինքը շատ ջերմ, մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել նրա հոր հետ և այդպես իրենք երբեմն հանդիպել են, մասնակցել տարբեր միջոցառումների։ Ինքը նրանից որևէ հանձնարարություն չի ստացել, ինչպես կարող է որևէ հանձնարարություն տրվել իրեն իր երկրում։ Ինքն աշխատել է շինարարության ոլորտում, մինչև կալանավորվելը գնացել-եկել է արտագնա աշխատանքների։ Իր եղբայրը շինարարական կազմակերպություն ունի, զբաղվել է ասֆալտի աշխատանքներով, իսկ երբ եկել է Հայաստան, բացել է իր անձնական կազմակերպությունը՝ նույնպես շինարարությամբ է զբաղվել։ Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, թե իբր ինքը քրեական հեղինակություն է կամ շփվում է այդպիսի անձանց հետ, ապա կարող է ասել, որ ծնվել և մեծացել է Մարտունու շրջանի Մադինա գյուղում, դպրոցն ավարտելուց հետո 2002 թվականին զորակոչվել է բանակ և ծառայել հատուկ նշանակության զորքերում, այնուհետև տեղափոխվել է այլ զորամաս և հետախուզական դասակի առաջին ջոկի հրամանատար է եղել, կոչումով կրտսեր սերժանտ։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո մեկնել է արտագնա աշխատանքների, իր կյանքի ընթացքում երբևիցէ չի եղել մի դեպք, որ հայտնված լինի ուժային կառույցների՝ ոստիկանության, ազգային անվտանգության կամ քննչական մարմինների ուշադրության կենտրոնում կամ որևէ բանով աչքի ընկած լինի։ Ինքը 42 տարեկան է, եթե քրեական հեղինակություն լիներ, ապա գոնե մեկ անգամ որևէ անձ կասեր, որ այդպիսինն է։ Ինքն այդ աշխարհի մարդկանց հետ կապ չունի, առիթից-առիթ շփվել է ամեն ոլորտի մարդկանց հետ, հարսանիքի կամ այլ միջոցառումների ժամանակ տեսել են, բարևել են՝ որպես մի մարզի բնակիչ։ Իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ Ալիկ Բանդուրյանը ենթամշակույթ կրող կամ բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ է, որովհետև ինքը նրան ճանաչում է որպես գործարար մարդու, ով զբաղվում է իր բիզնեսներով։ Վազգեն Խաչատրյանին չի ճանաչել, առաջին անգամ տեսել է դատարանում։ Ձերբակալվելուց առաջ օգտագործել է 098-26-56-27 հեռախոսահամարը։ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ, Լենինգրադյան փողոցում գտնվող էլիտար շենքերի մոտ առկա սրճարանում։ Հանդիպման ամսաթիվը չի կարող հիշել, տեղյակ չէ նաև, թե Ռաֆայել Խաչատրյանի խնդիրը եղբոր որդու հետ լուծվել է, թե ոչ, քանի որ իր հարազատներն այլևս հետաքրքրություն չեն ունեցել այդ գույքը ձեռք բերելու հարցում։ Տեղյակ է, որ Ալիկ Բանդուրյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Շահումյան թաղամասում, սակայն հստակ հասցեն չի կարող նշել, նախկինում նրա հայրն է բնակվել այդ տանը։ Ինքը երբևէ Վազգեն Խաչատրյանի հետ հանդիպում չի ունեցել։ Երբ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ հանդիպել է, գրեթե պետք է հասնեին Ալիկենց ճանապարհին, երբ Ռաֆայելը պատմել է, թե «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը ինչ կարգավիճակ ունի։ Ռաֆայելն իրեն ասել է, որ իր և իր եղբոր որդու՝ Վազգենի միջև երկուսուկես տարի դատական վեճ կա, քանի որ եղբոր որդին խարդախ ձևով հողը գրանցել է իր անունով, իսկ շինությունն իր որդու անունով է։ Դրանից հետո ինքն արդեն ասել է, որ եթե դատական վեճ կա, անլուրջ է, որ ինչ-որ մեկին առաջարկի ռեստորանային համալիրը գնել և հետ են վերադարձել, Ռաֆայելին իջացրել է Լենինգրադյան փողոցում ու այլևս նրա հետ կապ չի ունեցել։ Ռեստորանը գնելու մասին պետք է Ալիկ Բանդուրյանին ասեին, քանի որ իրենց մարզում է գտնվում և իրենց հետաքրքիր է եղել, այդ թվում՝ Ալիկը, նրա հայրը ցանկացել են գնել այն։ Ինքն Ալիկ Բանդուրյանին որևէ բան չի ասել «Բուրգեր» ռեստորանի վաճառքի հետ կապված, քանի որ երբ այդ օրը Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն պատմել է դատական վեճի մասին, հասկացել է, որ նրան չի հետաքրքրի։ Վարդան Եղիազարյանին, ում հետ հեռախոսային խոսակցություն է ունեցել ռեստորանային համալիրի հետ կապված, ճանաչում է որպես նկարիչ, նրան նաև «փողոցային» են անվանում, քանի որ հաճախ նկարներ է անում տարբեր տեղերում, պատերին։ Վարդանի հետ խոսակցության ընթացքում, երբ նա հիշատակել է Ռաֆայելի եղբոր որդուն, ինքն էլ ասել է, որ ճանաչում է նրան՝ նկատի է ունեցել Ռաֆայելի ազգականին, ով դրսում էր աշխատում և նրա վերաբերյալ իր կարծիքն է արտահայտել։ Ինքը բնակվում է Անդրանիկի 43 հասցեում, Տիչինայի փողոցով օրվա մեջ մի քանի անգամ անցել-գնացել է։ Իր և Ալիկ Բանդուրյանի հարաբերությունների մասին կարող է ասել, որ հաճախակի չեն հանդիպում, ուղղակի առիթից առիթ են տեսնվել, միմյանց ճանաչել են։ Լյովա Բանդուրյանը՝ Ալիկի հայրը վաղուց ցանկություն է ունեցել գնել «Բուրգեր» ռեստորանը, ինչի հետ կապված մի քանի անգամ խոսակցություն է եղել։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանին ցանկանում էր տանել Ալիկ Բանդուրյանի հետ հանդիպման, որպեսզի այդ առուվաճառքի մասին խոսեն, սակայն երբ տեղեկացել է դատական վեճի մասին, այլևս չի տարել։ Դրանից հետո այդ թեման իրեն չի հետաքրքրել և նույնիսկ տեղյակ չի եղել, որ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ և վերջինը նրան առաջարկել է ռեստորանի դիմաց գտնվող հողակտորը վաճառել։ Իր հեռախոսային խոսակցություններից մեկում հիշատակվող ոմն Զապի հետ կապված կարող է ասել, որ նա Ախլքալակից է, դրսում է բնակվում, հարգանք վայելող մարդ է և նրան այդպես է ճանաչում։ Ինչ վերաբերում է այն խոսքին, որ ինքն ասել է, թե Ալիկ Բանդուրյանն իր համար կարևոր մարդ է, ապա դա այդպես է, քանի որ իրենց ծնողների միջև ընկերություն է եղել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Վկա Վազգեն Ռուբիկի Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում։ Ինքը Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղի բնակիչ է, Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը։ Ինքը ժամանակին հող է ձեռք բերել, հորեղբայրն ասել է, որ այդ հողն իրեն տա, սակայն ինքը հրաժարվել է և նա դիմել է դատարան։ Այդ վեճի հետ կապված իրենց միջև առկա է միայն դատական պրոցես, որևէ մեկը, այդ թվում՝ 2024 թվականի փետրվար ամսին, դրա հետ կապված իրեն չի դիմել։ Տեղյակ չէ, թե 2024 թվականին ինչու է Ռաֆայել Խաչատրյանը ժամանել Հայաստան, այդ ժամանակ նիստ է եղել, նա մասնակցել է, սակայն ամսաթվերը չի հիշի, թե դրանից բացի այլ պատճառ եղել է, ինքը չի կարող ասել։ 2024 թվականի փետրվար ամսին օգտագործել է 098-80-02-01 հեռախոսահամարը։ Իր հետ հեռախոսային խոսակցություն ունեցած Ռուբոյի մասին կարող է ասել, որ նա իրենց մարզի տղա է, իրար հետ աշխատել են, ինքն աշխատացրել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, իսկ Ռուբոն օղի է բերել իր համար, առաքիչ է աշխատել։ Իրենց միջև զանգը և հանդիպումը զուտ գործնական է եղել։ Արթուր Վարդանյանն իր քրոջ ամուսինն է, նրա հետ ունի ջերմ հարաբերություններ։ Ալիկ Բանդուրյանին անձամբ չի ճանաչում, նրա մասին լսել է, նրան որպես «քերոբ» չի ճանաչում։ 2024 թվականի ընթացքում Ալիկ Բանդուրյանը կամ նրա հետ կապված մարդիկ իրեն դիմել են, ասել են, որ հողակտոր ունի, հնարավոր է վաճառի, ցանկանում են այդտեղ օբյեկտ կառուցել, ինքն էլ ասել է, որ չի վաճառում։ Քանի որ վաղուց է եղել, մանրամասները չի հիշում, իրեն զանգահարել են, ասել, թե կարող է Երևան իջնել, խոսելու բան կա, ինքն էլ գնացել է և հանդիպել, չի էլ իմացել, թե ում հետ է հանդիպում, հարցրել են՝ հող է վաճառում, ինքն ասել է՝ ոչ և այդպիսով ավարտվել է։ Հանդիպումը եղել է Երևանի Մալաթիա վարչական շրջանում, կոնկրետ հասցեն չի կարող ասել։ Իրեն զանգահարողն անծանոթ մարդ է եղել, իրեն ասել է, որ տեղեկություններ ունեն, որ հող է վաճառում, ինքն էլ պատասխանել է, որ չի վաճառում, որից հետո ասել է, որ հանդիպեն, խոսեն։ Իրենց հանդիպումը մոտ 5 րոպե է տևել, ասել է կարող է վաճառի, սակայն ինքը հրաժարվել է ու այդքանով հանդիպումն ավարտվել է։ Ինքը չի էլ իմացել, որ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ, հետո է այդ մասին քննիչներից իմացել։ Հաճախ լինում է, որ ինքն անծանոթ մարդկանց հետ հանդիպման է գնում, քանի որ վախենալու բան չունի, եթե իրեն զանգահարում են և ասում, որ գործնական հարցի հետ կապված ցանկանում են հանդիպել, ինքն էլ գնում է։ Հանդիպման վայրի մասին իմացել է հեռախոսազանգով, տվյալ անձն իրեն ասել է, որ մի փոքր վատառողջ է, չի կարող տանից դուրս գալ, այստեղ հանդիպենք, ինքն էլ պատասխանել է, որ այդ կողմ իջնի, կհանդիպեն։ Այնուհետև գնացել է տան բակ, դարպասների մոտ հանդիպել են, իրեն ասել է, որ լսել է այդ հողը վաճառում է, ինքն էլ պարզաբանել է, որ չի վաճառում և այդքանով խոսակցությունն ավարտվել է։ Վահրամ Կարապետյանին ճանաչում է, նա Չկալովկա համայնքի ղեկավարն է, նրա հետ ունի մտերիմ հարաբերություններ, բազմիցս նրա հետ զանգեր է ունեցել, քննարկել է դատական պրոցեսի հետ կապված հարցերը։ Այն տունը, որտեղ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ, չի կարող նկարագրել, հանդիպմանն այլ անձ ներկա չի եղել։ Չկալովկա գյուղում գտնվող նշված հողամասի հետ կապված հարցերի առնչությամբ իրեն քրեական աշխարհի որևէ ներկայացուցիչ չի դիմել, հաշվի առնելով, որ դրա հետ կապված ընթացիկ դատական գործ կա, այդպիսի բան չէր կարող լինել։ Ինքը երբևէ դատված չի եղել, քրեակատարողական հիմնարկում չի գտնվել։ Ալիկ Բանդուրյանի կամ Նորատուսցի Ալիկի մասին լսել է, որ իրենց մարզի բնակիչ է, հեռուստացույցով է լսել, գիտի, որ հարգված մարդ է։ Չի կարող ասել, որ Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթի կրող է։ Ռաֆայել Խաչատրյանն իր հարազատ հորեղբայրն է։ Տեղյակ չէ, որ Ռաֆայելը հողի հետ կապված հարցով երբևէ քրեական աշխարհի մարդկանց դիմի, քանի որ այդ հարցով իրեն ԴԱՀԿ-ից, ոստիկանությունից դիմել են, դատական նիստերի գնացել է, սակայն ուրիշ բան չի եղել։ Չի կարծում, որ Ռաֆայել Խաչատրյանն այդ հարցով դիմեր քրեական կյանքով ապրող անձանց, քանի որ նա տվյալ մարդկանց հետ կապ չի ունեցել։ Քննիչի մոտ երկու անգամ է հարցաքննվել, առաջին անգամ առավոտյան ժամը 5-ին մտել են իրենց տուն, տարել որպես քրեական ենթամշակույթի մասնակից, հետո հասկացել են, որ ինքն ընդհանրապես կապ չունի այդ մարդկանց հետ։ Հարցաքննությունների ժամանակ իր նկատմամբ որևէ ճնշում չի եղել, հայտնել է իրականությունը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթի ընթացքում Վազգեն Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը, ում հետ որևէ հարաբերություն չունի։ Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղում գտնվող հողամասի հետ կապված հորեղբոր հետ գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ և իր տեղեկություններով՝ հարեղբայրն այդ հողամասն իրենից վերցնելու համար դիմել է «Նորատուսցի Ալիկին», սակայն այդ հարցով Ալիկը կամ նրա մերձավոր շրջապատի անձինք իրեն չեն դիմել։ Նշված հողամասի հետ կապված շուրջ մեկ տարի առաջ իրեն զանգահարել է անծանոթ անձ, ում հետ պայմանավորվել են հանդիպել Երևան քաղաքում։ Գնալով պայմանավորված հասցեով, որը գտնվել է Երևան քաղաքի Մալաթիա վարչական շրջանում՝ Հյուսիս-Հարավ ճանապարհի մոտակայքում, տան բակում նկատել է, որ իրեն հանդիպող անձը հանդիսանում է «Նորատուսցի Ալիկը»։ Ալիկի հետ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վերջինն իրենից հետաքրքրվել է հյուրանոցային համալիրի և հողամասի վաճառքի հետ կապված, ինչին պատասխանել է, որ շենքն իրենը չէ, իսկ հողամասը գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ։ Ալիկն իրենից հետաքրքրվել է վաճառքի հարցով, ինչին պատասխանել է, որ դատական պրոցեսից հետո նոր կարող է պատասխանել, ինչի արդյունքում խոսակցությունն ավարտվել է և ինքը հեռացել է այդ վայրից։ Ռուբոն Սևան քաղաքից է, վերջինս «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի համար երբեմն ապրանք է բերել, որտեղից էլ ճանաչել և շփվել է նրա հետ։ Իրենք հեռախոսազանգով պայմանավորվել են հանդիպել, սակայն հետագայում իմացել է, որ Ռուբոյին վիրահատել են ու իրենք պայմանավորվել են զրուցել հետագայում։ Ռուբոյին «սև» մականունով չի ճանաչում։ Տեղյակ չէ, թե Ռուբոն և Ալիկ Բանդուրյանը միմյանց ճանաչում են, թե ոչ, հնարավոր է ճանաչեն, քանի որ նույն գյուղից են։ Ալիկի հետ հանդիպմանն իր հետ է եղել հարազատ եղբայրը՝ Ռուդիկը, իսկ հանդիպումը տեղի է ունեցել նշված զանգերից հետո։ Այդ օրն ինքը, իր եղբայր Ռուդիկ Խաչատրյանը և քրոջ ամուսին Արթուր Վարդանյանը միասին Սևանից գնացել են Երևան, սակայն Երևանում Արթուրն իջել է, քանի որ ավտոմեքենայի շարժիչ պետք է վերցներ, իսկ ինքն ու Ռուդիկը գնացել են հանդիպման։ Վահրամ Կարապետյանի հետ տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի այն հատվածը, որը վերաբերել է հանդիպման արդյունքները Վահրամին ներկայացնելուն, ներկայում չի հիշում, սակայն վստահ է, որ հեռախոսազրույցը չի վերաբերել Ալիկի հետ հանդիպմանը, այլ ուրիշ թեմայի է վերաբերել։ Ալիկի հետ հանդիպման ժամանակ խոսակցություն է տեղի ունեցել օբյեկտի վաճառքի հետ կապված, ինչին պատասխանել է, որ օբյեկտն իրենը չէ, իսկ հողատարածքը գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ և այդքանով հանդիպումն ավարտվել է (տե՛ս քրեական վարույթի 3-րդ հատորի 132-137-րդ թերթերը, 4-րդ հատորի 163-177-րդ թերթերը):
Ցուցմունքները հրապարակելուց հետո Վազգեն Խաչատրյանը հայտարարել է, որ դրանք ճիշտ են (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Վահրամ Սամվելի Կարապետյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, առաջին անգամ տեսել է նիստերի դահլիճում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանի հետ մանկության ընկերներ են, ունեն քավոր-սանիկ հարաբերություններ։ Ինքը 2016 թվականից հանդիսանում է Չկալովկա համայնքի ղեկավարը, տեղյակ է, որ Վագենը աշխատացրել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, դրա հետ կապված բոլոր վճարումները կատարվել են նրա կողմից։ Տեղյակ չէ, թե ում անունով է գրանցված «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, սակայն մինչև համայնքի խոշորացումը՝ 2021 թվականը բոլոր հարկերը վճարել է Վազգեն Խաչատրյանը, իսկ ներկայում չի կարող ասել, քանի որ վճարումները կատարվում են առցանց եղանակով։ Գիտի նաև, որ Վագենն իր հորեղբոր՝ Ռաֆիկի հետ դատական վեճ ունի, սակայն մանրամասներից տեղեկացված չէ, երբևէ իրեն թույլ չի տվել հարցեր տալ նեղ ընտանեկան հարցերի վերաբերյալ։ Միանշանակ տեղյակ չէ նաև, թե Ռաֆայել Խաչատրյանն առաջացած խնդրի լուծման համար որևէ անձի դիմել է, թե ոչ։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, տեսել է միայն մամուլի հրապարակումներից։ 2024 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին օգտագործել է 093-80-44-22 բջջային հեռախոսահամարը։ Տեղյակ է, որ Վազգեն Խաչատրյանն Ալիկ Բանդուրյանի հետ հանդիպել է հողի առուվաճառքի հետ կապված հարցով, եթե այլ հարց լիներ, ինքը վստահաբար կիմանար դրա մասին, քանի որ իրենք միշտ միասին են և եթե ինքն այդ հանդիպմանը ներկա չի եղել, ուրեմն լուրջ հարց չի եղել։ Չի կարող հիշել, թե երբ է եղել այդ հանդիպումը, Վազգենն է իրեն պատմել, որ հողի վաճառքի հարցով են հանդիպել։ Ինքն ընտանիքի հետ, բացի Չկալովկա գյուղից, բնակվել է նաև Երևանի Զեյթուն թաղամասում։ Վազգենի հետ մշտապես հեռախոսային կապի մեջ են եղել, չի կարող հիշել, թե ինչ թեմաներով են միմյանց հետ խոսել։ Ռուբեն Ավետիսյան տվյալներով անձի, «սև» մականունով, չի ճանաչում։ Չի կարող ասել, թե Վազգեն Խաչատրյանն Արգավանդում բնակվող ծանոթ կամ բարեկամ ունի, թե ոչ։ Վազգեն Խաչատրյանի և նրա հորեղբոր՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի խնդիրների մեջ ինքը չի մտել, քանի որ նրանք ազգականներ են և դրա անհրաժեշտությունը չի տեսել։ Տեղյակ է, որ նրանց միջև հողի հետ կապված վարչական դատարանում վեճ է եղել։ Վեճի առարկան եղել է Վագեն Խաչատրյանին պատկանող հողը, որը գտնվել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի դիմաց։ Կարծում է նաև, որ եթե որևէ հարցի հետ կապված դատական պրոցես է ընթացքում, քրեական ենթամշակույթին առնչվող անձինք չեն կարող այդ վեճի լուծմանը միջամտել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Արթուր Իվանի Վարդանյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիսանում է իր կնոջ եղբայրը, նրա հետ ունի ջերմ հարաբերություններ։ Տեղյակ է, որ Վազգեն Խաչատրյանը խնդիրներ ունի հորեղբոր՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ, ինչը կապված է «Բուրգեր» ռեստորանի հարակից հողի հետ։ Տվյալ հողատարածքը սեփականության իրավունքով պատկանում է Վազգենին, սակայն Ռաֆայելը ցանկանում է, որ Վազգենն այն փոխանցի իրեն և դրա հետ կապված առկա է նաև դատական վեճ։ Տեղեկություններ չունի Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից նշված հարցով որևէ քրեական հեղինակության դիմելու վերաբերյալ։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, նրա մասին գիտի միայն մամուլի հրապարակումներից և հեռուստատեսությունից։ Ռուբեն Ավետիսյան կամ «սև» մականունով անձի չի ճանաչում։ 2024 թվականի սկսզբներին օգտագործել է 093-63-37-84 հեռախոսահամարը։ Տեղյակ է նաև, որ Վազգեն Խաչատրյանը մեկ անգամ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանին՝ ռեստորանի առուվաճառքի հարցով։ Մասնավորապես, Վազգենն իրեն պատմել է, որ հանդիպման ժամանակ իրեն հարցրել են, թե հնարավոր է ռեստորանային համալիրը վաճառում է, ինքն էլ պատասխանել է, որ օբյեկտը իրենը չէ, դրա դիմացի հողն է իրենը, որը դատական գործընթացի մեջ է և դրանով հանդիպումն ավարտվել է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Ռուբիկ Վազգենի Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիսանում է իր որդին։ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը պատկանում է իր փոքր եղբորը՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին, իսկ որդին՝ Վազգենը երկար տարիներ աշխատել է այդտեղ։ Իր եղբոր և որդու հարաբերությունները մի փոքր լարվել են հայրական տան պատճառով, քանի որ իրենց հայրը տունը նվիրաբերել է իր կնոջը, իսկ իրենց հոր մահից հետո Ռաֆայելը Վազգենին ասել է, որ այդ տունը պետք է գրի իր անունով, Վազգենն էլ պատասխանել է, որ չի կարող, դա իրենց պապի նվիրատվությունն է։ Տեղյակ է նաև, որ Ռաֆայելի և Վազգենի միջև վեճ է եղել «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի հարակից հողի հետ կապված, Ռաֆայելը պահանջել է իրեն փոխանցել նաև այդ հողը, սակայն մանրամասներին չի տիրապետում։ Տեղյակ չէ, թե Ռաֆայելն այդ հարցի հետ կապված որևէ մեկին դիմել է, թե ոչ, Վազգենն իրեն ոչինչ չի պատմել։ Նույնիսկ քննիչի մոտ հարցաքննվելուց հետո, երբ տեղեկացել է, թե ինչ գործ է քննվում, Վազգենին չի հարցրել՝ թե ինչ է տեղի ունեցել։ Իր որդին շատ խելոք, համեստ, իր ընտանիքին նվիրված անձ է, վստահ է, որ նա որևէ սխալ քայլ չի անի, դրա համար էլ չի հետաքրքրվում, թե Վազգենը ում հետ է հանդիպում, ինչ է անում։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, լսել է Նորատուսցի Ալիկ, չի կարող ասել, թե այդ անձը հեղինակություն է հանդիսանում, թե ոչ։ Իր որդու ընկերական շրջապատին ճանաչում է, սակայն դրանց մեջ Ռուբեն Ավետիսյան տվյալներով անձ չկա։ Իր եղբայր Ռաֆայելը նորմալ մարդ էր, սակայն այդ տան պատճառով շատ է փոխվել, նրա հետ մոտ 2 տարի արդեն չի շփվում։ Ինքը նրա հետ այդ թեմայով չի փորձել խոսել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Վարդան Ռաֆիկի Եղիազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին ճանաչում է, ինքը մասնագիտությամբ գեղանկարիչ է, Պապինը նկարներ է իրեն պատվիրել և այդպես ծանոթացել են։ Ինքը տեղյակ էր, որ Պապինը շրջապատի տղա է, երբ իմացել է, որ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը վաճառվում է, նրան տեղեկացրել է, ասել է, որ հնարավոր է ինչ-որ մեկը ցանկանա գնել այն։ Մտածել է, որ եթե ռեստորանը գնեն, ինքն էլ դիզայներ-նկարիչ է, այնտեղ ինչ-որ աշխատանք կտան իրեն։ Պապին Բեյբությանի հետ ծանոթացել է ընդհանուր ընկերների միջոցով, շուրջ 5-6 տարի առաջ, որից հետո զանգվել են, ծանոթացել է իր աշխատանքներին, նկարներ է պատվիրել։ Պապին Բեյբությանին որպես հեղինակություն չի ճանաչում, նա շատ հանգիստ, կիրթ անձ է։ Ինքը մի տեղ, Բանգլադեշ թաղամասում աշխատում էր, Պապինին տեսել է, հրավիրել է իր ֆրեսկաները տեսնելու, իրենք հիմնականում մասնագիտական թեմաներով են շփվել։ Ալիկ Բանդուրյանին նույնպես ճանաչում է, նրա հետ նույնպես առանձնապես մտերիմ չէ, ավելի շատ ճանաչել է նրա հորը՝ Լյովային, նրանց համար նույնպես նկարներ է արել, շփվել են մասնագիտական թեմաներով։ Որևէ տեղեկություն չունի Ալիկ Բանդուրյանի քրեական հեղինակություն հանդիսանալու մասին, նրա հետ առանձնապես չի էլ շփվել, աշխատելու ընթացքում մի քանի անգամ տանը տեսել է։ Համացանցում տեսել է, որ գրում են Ալիկ Բանդուրյանը քրեական հեղինակություն է, սակայն հիմա ինչ խառը բան ասես գրում են, ինքն այդ առնչությամբ որևէ հստակ տեղեկատվություն չունի։ Գիտի նաև, որ Պապին Բեյբությանը և Ալիկ Բանդուրյանն իրար ճանաչում են, Պապինին տեսել է Ալիկենց տանը, սակայն թե ինչ հարաբերություններ ունեն, տեղյակ չէ։ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի վաճառքի մասին տեղեկացել է արհեստավորների, դիզայներների խոսակցություններից, ասել են նաև, որ այնտեղ վերանորոգման կարիք կա, ֆրեսկաներ պետք է արվի։ Իր հետաքրքրվածությունն այդ ռեստորանի վաճառքի հետ կապված եղել է այն, որ այնտեղ նկարեր, աշխատանք կատարեր, ինքը շատ ռեստորաններում է ներքին հարդարման աշխատանքներ կատարել։ Դրանից հետո պատահական տեսել է Պապինին և նրան ասել է, որ հնարավոր է ինչ-որ մեկը ցանկանա գնել ռեստորանը, ինքն էլ այնտեղ աշխատի։ Տեղյակ չէ, թե ում է պատկանում «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը կամ դրա հետ կապված ինչ-որ խնդիրներ կան, թե ոչ։ Տեղյակ է միայն, որ ռեստորանի տերը բնակվել է Ռուսաստանում, բայց նրան չի ճանաչել, նույնիսկ անունը չգիտի։ 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարը պատկանում է իրեն։ Նշված հեռախոսահամարով Պապին Բեյբությանի հետ խոսակցությունների ընթացքում ինքը հայտնել է Չկալովկա գյուղում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի խնդիրների մասին տարբեր անձանցից լսելով, բայց այդ անձանց չի ճանաչել և մանրամասներին տեղյակ չի եղել։ Այդ պահին խնդրի մանրամասների մասին իմացել է և Պապինին փոխանցել է։ Իր ամբողջ շահագրգռվածությունը եղել է, որ ռեստորանը վաճառվի, ինքն էլ աշխատանք ունենա այդտեղ։ Վեճի մանրամասներն իրեն փոխանցել է իրավաբանը, ինքն էլ նույնությամբ ասել է Պապինին։ Իրեն ասել են, որ ռեստորանի իրական տերը, ով բնակվում է Օրենբուրգում, ցանականում է այն վաճառել, դրա համար էլ փոխանցել է Պապինին և նա ասել է, որ պետք է գա Հայաստան և հանդիպեն։ Չի կարող ասել, թե վաճառքի դեպքում ինչով է պայմանավորված, որ Պապինը պետք է խոսեր և ռեստորանի իրական տիրոջ հետ, և այն անձի հետ, ում հետ սեփականատերը ունի խնդիր։ Չի կարող ասել, թե ինչ է նկատի ունեցել Պապին Բեյբությանը, երբ խոսակցության ընթացքում ասել է, որ կօգնեն սեփականատիրոջը։ Ենթադրում է, որ պետք է եղբոր որդու հետ ինչ-որ հայտարարի գային, որ կարողանային վաճառել, իր իմանալով՝ ռեստորանի կեսը նրանն էր։ Ռեստորանի տիրոջ եղբոր տղայի մասին ինքը կողքից լսել է և հեռախոսային խոսակցության ընթացքում ասել է նաև Պապին Բեյբությանին։ Իրեն որևէ մեկը չի դիմել, որ Պապին Բեյբությանին միջնորդի այդ վեճին լուծում տան, իրավաբանը՝ Ռուբեն Այվազյանն է իրեն ասել մանրամասները և այն, որ ցանականում են վաճառել ռեստորանը, ինչն էլ փոխանցել է Պապին Բեյբությանին։ Տեղեկություն չունի, թե ռեստորանի սեփականատերը այնուհետև կապ հաստատել է Պապինի հետ կամ ժամանել է Հայաստան, թե ոչ։ Նախկինում երբևէ Պապին Բեյբությանին որևէ հարցով չի դիմել, եթե պատահական չհանդիպեին, ռեստորանի հետ կապված հարցը ևս նրան չէր ասելու։ Նույնիսկ հետո, երբ տեսել է, որ այդպիսի խճճված պատմություն է, փոշմանել է, որ նրան ասել է դրա մասին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Ռուբեն Լևի Այվազյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում։ Ինքը մասնագիտությամբ իրավաբան է, իր ընկերներից մեկը՝ Հովհաննես Սահակյանն իրեն ծանոթացրել է Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ։ Ռաֆայելն իրեն ասել է, որ իր փաստաբանը, անունը Կարեն, իրեն խաբում է, գործը սխան ուղղությամբ է տանում, խնդրել է այդ հարցով զբաղվել, խորհրդատվություն տալ։ Վեճի էությունը եղել է նրանում, որ Չկալովկա գյուղում «Բուրգեր» ռեստորանի կառուցման ժամանակ Ռաֆայել Խաչատրյանը գումար է փոխանցել իր եղբոր որդուն և կառուցել են ու սկսել աշախատացնել։ Հետո ինչ-որ տեղեկություններ է ստացել, որ եղբոր որդին իրեն խաբում է, գումարը քիչ է տալիս, որոշել է գալ և իր անունով գրանցել ռեստորանը, բայց եղբոր որդին խաբել է, մի հատվածը չի գրանցել։ Ինքն առաջարկել է, որ այդ հատվածը, որը չի գրանցել Ռաֆայել Խաչատրյանի անունով, գնորդ ճարեն և գնեն։ Դրանից հետո այդ հարցով դիմել է տարբեր անձանց, այդ թվում՝ իր ընկերոջը՝ նկարիչ Վարդան Եղիազարյանին։ Հետագայում քննիչից է տեղեկացել, որ Վարդանն այդ հարցով դիմել է տարբեր մարդկանց, որ գնեն։ Դրանից ավել այս դեպքի վերաբերյալ տեղեկատվություն չունի։ Տեղեկություն չունի, թե Վարդանը ռեստորանը գնելու հարցով ում է դիմել, նույնիսկ քննիչին է հարցրել, սակայն նա չի պատասխանել։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցել է գործնական հարաբերություններ, պայմանագիր են ստորագրել, սակայն ներկայում նրա զանգերին չի պատասխանում, քանի որ մի անգամ շատ վատ է խոսել իր հետ։ Ռեստորանի մի հատված ասելով, որը պետք է գնեին, նկատի ունի Ռաֆայելի եղբոր որդուն պատկանող հողամասը, որով ճանապարհն է դեպի ռեստորան, սակայն հետագայում պարզվել է, որ այնտեղ առկա է նաև համայնքային հողամաս, որի միջոցով հնարավոր է ճանապարհ բացել։ Որևէ վստահություն չի ունեցել, որ հողի տերը այն կվաճառի, սակայն հողը ամայի տարածքում է եղել և հնարավոր չէ, որ նորմալ գումար առաջարկեին ու չհամաձայներ վաճառել։ Վարդան Եղիազարյանին այդ մասին ասել է լավության կարգով, քանի որ նա ֆինանսական խնդիրներ ունի, նույնիսկ նրա տունն են վաճառքի հանել, որն ինքը կասեցրել է և կարծել է, որ Վարդանն այդ եղանակով կարող է փող աշխատել, իր խնդիրները լուծել։ Տեղյակ չէ, թե Վարդան Եղիազարյանին դիմելուց հետո ինչ իրադարձություններ են զարգացել, միայն ենթադրում է, որ Վարդանը դիմել է գնորդի, որից հետո վեճ է առաջացել։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, նրա մասին ոչ լսել է, ոչ էլ դեմքով գիտի։ Կարծում է, որ Վարդան Եղիազարյանը դիմել է Պապին Բեյբությանին, որ կամ ինքը գնի, կամ գնորդ գտնի։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ անձամբ չի հանդիպել, միայն հեռախոսով է խոսել։ 2024 թվականի փետրվար ամսին Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն զանգահարել է ինչ-որ հայկական համարով, ասել է, որ Հայաստանում է, եթե ժամանակ լինի, կհանդիպեն ու այդպես էլ չեն հանդիպել։ Որևէ տեղեկություն չունի, թե ինչի համար է եկել Հայաստան, մինչ այդ իրեն ասել էր, որ հայցադիմում գրի սերվիտուտի պահանջի մասին։ Երբ Ռաֆայելը եկել է Հայաստան, իրեն հարցրել է, թե արդյոք հայցադիմումը հանձնել է դատարան, ինքն էլ պատասխանել է, որ դեռ չի հանձնել, ասել է, որ չհանձնի։ Նույնիսկ իրեն այդ հայցադիմումը պատրաստելու նպատակով վճարած 100․000 ՀՀ դրամը Ռաֆայելը հետ է պահանջել։ Ռաֆայելն իրեն զանգահարել է Ռուսաստանից և խնդրել է իրավաբանական օգնություն ցույց տալ։ Ինքը գնացել է «Բուրգեր» ռեստորան և ծանոթացել է դրան, շատ գեղեցիկ, թանկարժեք գույք է, սակայն դադարել է գործել և եկամուտ ստանալ, քանի որ մուտք չի ունեցել։ Նրա եղբոր որդուն պատկանող հողատարածքը խաչընդոտում էր, որ ռեստորանային համալիրն աշխատի, չնայած հետագայում փաստաբանական հարցումներով պարզվել է, որ մեկ այլ՝ համայնքային հողամասով կարող էր հանգիստ մտնել։ Ինքը Վարդան Եղիազարյանին և Ռաֆայել Խաչատրյանին իրար հետ չի ծանոթացրել, հեռախոսահամար չի փոխանցել, դժվար թե իրար հետ կապված լինեն։ Ինքը գիտեր, որ Վարդանը չի կարողանա գնել այդ հողամասը, սակայն նրան ասել է, որ մարդ գտնի, ով կարող է գնել և հողամասը ամսական 1 միլիոն դրամով վարձով կարող էին տալ Ռաֆայելին։ Տեղյակ չէ, թե Վարդանը կամ որևէ այլ անձ հողի վաճառքի հետ կապված խոսել են սեփականատիրոջ հետ, թե ոչ։ Որևէ տեղեկություն չունի, որ Ռաֆայել Խաչատրյանն այդ հողամասի հետ կապված հարցը հանցավոր աշխարհի կանոններով լուծելու նպատակով ինչ-որ հեղինակության դիմեր։ Եթե այդպիսի բան իմանար, ինքը որևէ կերպ չէր զբաղվի խնդրի իրավական լուծման տարբերակներով (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հուլիսի 29-ին Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում կատարված խուզարկության ժամանակ Պապին Բեյբությանը ներկայացրել է իր կողմից օգտագործվող «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 3-րդ հատորի 98-100-րդ թերթերը)։
Թվային խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին թվային խուզարկության է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից ներկայացված «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսը, որից արտածված տեղեկատվությունը գրառվել է էլեկտորնային կրիչի վրա (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 4-րդ հատորի 11-112-րդ թերթերը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին զննման է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից ներկայացված «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսի ներքին հիշողության կրիչի տրամաբանական պատճեններից արտածված տեղեկատվությունը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ նշված բջջային հեռախոսում ներբեռնված «WhatsApp» հավելվածին ամրակցված է 79857554469 հեռախոսահամարը, «Viber» հավելվածին՝ +37499-97-15-10 հեռախոսահամարը, իսկ «Telegram» հավելվածին՝ 37498-26-56-27 հեռախոսահամարը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 4-րդ հատորի 123-րդ թերթը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հունիսի 3-ին զննման է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից օգտագործվող 35390710494439 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսով իրականացված «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» ՕՀ միջոցառման արդյունքները պարունակող լազերային սկավառակը և արձանագրվել են հետևյալ ձայնագրառումները՝
19․01․2024թ․-ին՝ ժամը 15։40։48-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 077-64-06-40 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /զրուցակիցը տղամարդ է/,
Զրուցում են առօրյա թեմաներից-
Հեռախոսազրույցի 5 րոպե 28 վայրկյանին,
Պապին-Էրեկ Զապն ու Արսենը մեր մոտ էին,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Տենց խոսացինք բան, բա ինձ Ալիկի մոտ ասումա, ապ ջան, ասումա, քեզի իմ կողմից ասոբի նվեր ունես, ասում եմ ինչ նվեր,
Տղամարդ-Զապնա ասում,
Պապին-Հա, ասում եմ տենց էնքան եմ լսել,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Ապ ջան ինձի պրեդյավկա կենես չեմ ջոկե, էդ երբվանից եմ քեզի պովըդ տվե կասկածելու,
Տղամարդ-Հա,
Պապին- Ասի չէ ախպեր ես, ասի ախպեր անցած անգամ էլ ասի քու կոլեգաներից էս մարդիկ էկան, ասի սենց էղավ, կորան ու կորան,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Տո չէ ապ ջան հո խելառ չես, էդ երբվանից առիթ տվել եմ, որ իմ վրեն կկասկածես, ասի մեր մեծ ախպոր ընտանիքը որ էկավ գնաց, ըտեղից Մեհրաբը ասեց, որ ինձի բան տվցվի չասավ,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Բա ում անունից է ըսէ, ասի քո անունից ու Սուրոյի,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Ախպորը ասումա պուցը ով ք․նե ջառմեն ով քաշե, ասի ախպեր բա դրա համար եմ ասում,
Տղամարդ-Բա,
Պապին-Տո չէ ախպեր ես հո խելառ չես, ախպորս ես քո ջանին մեռնեմ, էրեկ կայֆ էր ինձի էր գովում, ասումա դու հավատարիմ մինչև վերջ ախպորս կողքն ես եղել, ինձի ասումա էն թվերից հոր քարը շուռ ենք տվել, դու տակից հելել ես,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Ասի մերսի որ գնահատող կա գոնե մի հոգի մեր ժողովրդից,
Տղամարդ-Գնահատողները չեն գնահատում ասա դու ես գնահատում,
Պապին-Չէ դե ախպերը, Ալիկը արդեն աշխարհը մի յան իմ համար պրոբլեմ չկա, իմ հետ կապված վաբշե, էտի լավ էր իրա կաշվի վրեն զգաց,
Հեռախոսազրույցը շարունակվում է կենցաղային թեմաներից։
31․01․2024թ․-ին՝ ժամը 12։43։23-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /զրուցակիցը տղամարդ է/,
Պապին-Փողոցային,
Տղամարդ-Հա փողոցայինը, ստե լավ չի բռնում է ախր Պապին ջան, ստե տեղս նենց բանա չի բռնում,
Պապին-Ի՞նչ կա ախպերս, ասա տենամ ի՞նչա եղել,
Տղամարդ-Էն Չկալովկի բուրգերը որ կան է, էդ բուրգերի թեմանա,
Պապին-Հա ի՞նչա բուրգերի թեման,
Տղամարդ-Ուրեմն էդ բուրգերի տերը Օրենբուրգա ապրում, իսկական տերը, ինքը էդ փողերը որ ուղարկելա, ախպոր տղենա սեփականությամբ զբաղվել, շինարարություն արել, սարքել, աշխատացրել բան, հետո մեջները անհամաձայնությունա եղել, որ փող չի տվել, բան չի արել, վերջը գործա արել տենց չեն բան արել,
Պապին-Ո՞վա գործ չի տվել, փող չի տվել, ո՞վ,
Տղամարդ-Էդ ախպոր տղեն,
Պապին-Հա, գործա արել փող չի տվել էդ մարդուն, իսկական տիրոջը փող չի տվել,
Տղամարդ-Իսկական տերը Օրենբուրգա ապրում, էդ մարդն էլ ուզումա, դե իրան հանելա գործից, էդ տղեն էլ, որ սեփականացրելա էդ բուրգերի մուտքի դիմացի մասը իրա անունովա սեփականացրել, բլոկա քցել էլի ոնց որ, մուտքը փակվածա,
Պապին-Հա աֆյոռայա արել էլի,
Տղամարդ-Հա դե ինքը իրա ստրախովկի համար տենց պրյոմա արել, հիմա սենց պրոբլեմի մեջ են էլի դրանք,
Պապին-Տերը կարա՞ մի հատ ինձի զանգի էս համարիս վոցափ տամ, վոցափիս զանգի,
Տղամարդ-Ես քեզ մի հատ հիմա ասեմ, մի հատ ավելի, մի հատ տղու համար կասեմ դու զանգես իրան էլի, ուրեմն էդ տղեն իրավաբան տղայա, ինքը բան գործա անում էլի կադաստրային գործեր էդ հողերի բանի, ինձ մոտիկ տղայա, ընգեր տղայա էդ տղեն,
Պապին-Հա,
Տղամարդ-Էդ տղենա էլի թղթաբանություններն անում, ավելի մանրամասն գիտի,
Պապին-Չէ ինձի տերնա պետք, տիրոջը կարա, տերը ինձի զանգի, համար տամ զանգի,
Տղամարդ-Տերը,
Պապին-Հա,
Տղամարդ-Լավ գիտես,
Պապին-Էս իմ համարին թող զանգի,
Տղամարդ-Հենց էս համարին ասեմ քեզ զանգի,
Պապին-Հենց էս համարին թող զանգի, ես իրանից վոցափը կվերցնեմ կխոսամ հետը, որ հասկանանք իրան ինչա պետք, ինքը ինչա ուզում,
Տղամարդ-Հիմա նայի, էդ տղեն էլ կարա զանգի քեզ բացատրի էլի,
Պապին-Չէ, չէ էդ տղու հետ գործ չունենք ընգեր, էդ տղու հետ մենք գործ չունենք ընգեր,
Տղամարդ-Հա որ իրավաբանա բան դրա համար,
Պապին-Չէ ոչ թե իրավաբանա, այլ ինչ կապ ունի, տիրոջ հետ ինչ կա, թող զանգի ասի իրան ինչա պետք, որ ես էլ խոսամ ախպորը ասեմ, ախպեր էս մարդուն էսա պետք, մենք էս ենք անելու էդ մարդու համար,
Տղամարդ-Հա,
Պապին-Իրավաբանի հետ ես զանգեմ որ ինչ խոսամ, էդի ճիշտ չի էլի, դու փողոցային տղա ես, դու պտի ջոկես,
Տղամարդ-Ես ջոկում եմ դրա համար եմ բան անում, հեսա ես քո համարը կասեմ կզանգեն քեզ,
Պապին-Ֆսյո թող զանգի խոսանք, ասի իրան ինչա պետք կազմակերպենք,
Տղամարդ-Հա դե ինքն էլ պտի լավության տակից դուրս գա մի խոսքով,
Պապին-Հա խոսանք պայմանավորվենք, ես ախպորը ասեմ, հարցնեմ իրան ինչա պետք, ինքը ինչա ուզում, որ սաղ մանրամասն ասեմ,
Տղամարդ-Հա էղավ-էղավ,
Պապին-Լավ բռատ,
Տղամարդ-Հա ախպերս։
31․01․2024թ․-ին՝ ժամը 18։40։20-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 79620500301 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆո/,
Պապին-Ալյո,
Ռաֆո-Բարև ախպերս,
Պապին-Բարի օր ցավդ տանեմ,
Ռաֆո-Անունս Ռաֆոյա,
Պապին-Գիտեմ քեզ,
Ռաֆո-Հա գիտես, էղավ ախպերս, մի հատ ո՞նց անենք, ուզում էի մի հատ հանդիպենք Ալիկի հետ, ես հիմի դուրսն եմ, թե հարմար չի խոսալ կարամ թռնեմ գամ, թե ոնց, ո՞նց հարմարացնենք, ո՞նց կարելիա,
Պապին-Վոցափ ունե՞ս դու,
Ռաֆո-Ես Ռուսաստանում եմ,
Պապին-Դու վոցափ ունե՞ս, վոցափ,
Ռաֆո-Հա հա ունեմ,
Պապին-Էս համարի տակ ունե՞ս,
Ռաֆո-Չէ էս համարի տակ չունեմ,
Պապին-Մի հատ էս համարի վրեն մի հատ զանգ թող, ես քեզ վոցափով զանգեմ կամ սաաբշենի ղրգի վոցափով քեզ զանգեմ,
Ռաֆո-Էղավ, էս համարին կա՞ վոցափ բայց քո,
Պապին-Չէ իմը ռուսականա,
Ռաֆո-Հա ռուսական համարա։
01․02․2024թ․-ին՝ ժամը 10։51։42-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Վարդան/,
Պապին-Հա Վարդան ջան,
Վարդան-Բարլուս-բարլուս Պապին ջան,
Պապին-Բարլուս ախպերս,
Վարդան-Ես էրեկ իրիկուն ուղարկել եմ համարդ,
Պապին-Հա զանգելա ինձ ախպերս ինքը,
Վարդան-Հա լավա ուրեմն,
Պապին-Զանգեց Վարդան ջան,
Վարդան-Խելքը գլխին գործ բանա ասում,
Պապին-Դե ախպերս ինքը պտի խոսքի գա ստե Վարդան ջան, ես չեմ կարա էլի տենց, ինքը պտի ստե լինի, որ խոսանք մենք էլ մեր պայմանն իրան ասենք, ջոկիր,
Վարդան-Հա, հա,
Պապին-Հիմա ինքը ասումա մի բան, որ խոսքի էն կողմն էլ պտի լսենք, ախպերը ասելա ճիշտա զբաղվեմ, բայց պտի խոսքի լսենք էլի,
Վարդան-Հա բա ոնց,
Պապին-Էդ տղուն էլ լսենք, էդ մարդուն էլ լսենք, տենանք ինչա խոսում էդ տղեն,
Վարդան-Էդ իրա ախպոր տղուն ճանաչում ես, բան արել ես,
Պապին-Հա ախպերս ճանաչում եմ, խելոք տուֆտա գյադայա,
Վարդան-Հա հա գիտեմ, դաժե մի անգամ տենց, դե բեսամթ վախումա ձեզնից էդի,
Պապին-Գիտեմ ախպերս, էդ մի անգամ մեր հետ հարց ունեցելա,
Վարդան-Հա հա,
Պապին-Բայց ինքը չէ էլի, հենց էդ մարդը ով որ քեզ զանգելա,
Վարդան-Հա,
Պապին-Բայց իրան ուժեղա պահել մեր նկատմամբ,
Վարդան-Հա,
Պապին-Հա շնորքով պահեց,
Վարդան-Դե լավա,
Պապին-Ինքը վատ մարդ չի, լավ մարդա,
Վարդան-Հա,
Պապին-Պադձերժկա կանենք, բայց ինքը պտի մեզի, որ լսի, դե էղավ Վարդ ջան,
Վարդան-Հա ցավդ տանեմ էղավ ախպերս,
Պապին-Լավ բռատս։
07․02․2024թ․-ին՝ ժամը 16։52։18-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ալյո,
Ռաֆ-Պապին ջան բարլուս ախպերս,
Պապին-Պրիվետ պրիվետ,
Ռաֆ-Ռաֆոնա, էկել եմ, ստեղ եմ, Երևան եմ,
Պապին-Հա է՞կել ես արդեն,
Ռաֆ-Հա ե՞րբ հարմար կլինի, քանիսի՞ն, ո՞րդե,
Պապին-Ֆսյո Ռաֆ ջան ես քեզ ճիշտն ասած վաղն էի սպասում,
Ռաֆ-Չէ ես չասի 7-ին գալու եմ,
Պապին-Հա 7-ին ես ասել,
Ռաֆ-Ասի 7-ին ժամը 8-ին իրիգունը, դու էլ ասեցիր,
Պապին-Հա ֆսյո ես եմ սխալ հասկացել ուրեմն,
Ռաֆ-Ոչինչ ցավդ տանեմ,
Պապին-Ֆսյո ես քեզի կզանգեմ ցավդ տանեմ,
Ռաֆ-Էղավ ախպերս,
Պապին-Լալ լավ։
07․02․2024թ․-ին՝ ժամը 20։59։03-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Հա ցավդ տանեմ,
Ռաֆ-Պապին ջան կներես էլի զանգում եմ ախպերս, դու էսօր պիտի զանգես, թե ես կարամ դուրս գամ,
Պապին-Հա ես էսօր կզանգեմ քեզի ցավդ տանեմ,
Ռաֆ-Է՞սօր,
Պապին-Հա մի հատ տեղ եմ ախպերս,
Ռաֆ-Էղավ ախպերս, ուրեմն ես Էրևանում սպասում եմ, ուզում էի Սևանի կողմ գնայի դրա համար եմ ասում, ավելի լավա կսպասեմ էղավ,
Պապին-Չէ չէ սպասի,
Ռաֆ-Ֆսյո սպասում եմ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 00։13։47-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա Պապին,
Պապին-Ախպեր ջան հո քնած չէիր,
Ռաֆ-Չէ ասա,
Պապին-Ու՞րդե ես, դու ու՞րդե ես հմի ախպերս, ո՞րդե տենանք իրար,
Ռաֆ-Ուրդեյա հարմար ասա մոտենամ, ես բանում եմ, Լենինգրադյան եմ էլի, էս Եվրոպայի բանի հետևը, Համալիրի մոտերն եմ ասա որտեղ գամ,
Պապին-Ֆսյո էդ Եվրոպայի մոտ հանդիպենք,
Ռաֆ-Եվրոպայի մոտ ըլնեմ ընդե դուրսը հա՞,
Պապին-Հա Եվրոպա ռեստորանի մոտ հեսա ես էլ կիջնեմ, քեզ զանգեմ դու էդ բանի մոտ ես, էն սեփական տների մոտ ես՞
Ռաֆ-Հա սեփական չի, էս կվառտիրեքի մոտ եմ,
Պապին-Հա էդ Եվրոպա ռեստորանի հետևը,
Ռաֆ-Հա հա,
Պապին-Հա ֆսյո կգամ ըտե, սֆետաֆորից որ աջ ես անում գալիս ես, մտնում ես ներս,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Տակից հելնելուց,
Ռաֆ-Տակից հելնելուց հա աջ ես մտնում, հա սռազու հենց,
Պապին-Ֆսյո գամ զանգեմ,
Ռաֆ-Լավ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 00։27։38-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Էկել եմ ես աջ եմ արել սվետաֆորից մտել եմ, էս նորակառույց շենքերի հայաթ, ըտեյա՞,
Ռաֆ-Հա էդ սուպերմարկետի մոտն ե՞ս,
Պապին-Ուրդե՞,
Ռաֆ-Սուպերմարկետ կա ըտե հա,
Պապին-Չէ նոր եմ աջ անում մտնում եմ, հեսա մտա արդեն,
Ռաֆ-Ի՞նչ ավտոյա,
Պապին-X5-ա 86 888,
Ռաֆ-86 888 ինչա, հա տեսա ստեղ կայնի հեսա ես ստեղ եմ ձախի վրա նայի,
Պապին-Հա տեսա։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 11։21։09-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Ռաֆ ջան բարիլուս,
Ռաֆ-Բարև Պապին ջան,
Պապին-Ո՞նց ես,
Ռաֆ-Ոչինչ յոլա,
Պապին-Ստեղ ե՞ս, թե գնացել ես գյուղ,
Ռաֆ-Գնացել էի, եկել եմ, ստեղ եմ,
Պապին-Դե ախպերս ժամ կասեմ 7-ի 8-ի կողմերը զանգեմ կերևաս կխոսանք ախպեր, ախպորն էլ կտենաս,
Ռաֆ-Հա պրոբլեմ չի քանիսին որդե ասես,
Պապին-Ֆսյո էղավ ախպեր ջան, ես քեզի կզանգեմ 1 ժամ առաջ,
Ռաֆ-Էղավ,
Պապին-Լավ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 19։21։15-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա Պապին ջան,
Պապին-Ռաֆ ջան բարի օր,
Ռաֆ-Բարև ախպերս,
Պապին-Ո՞րդե ես ցավդ տանեմ բա,
Ռաֆ-Էլի ստեղ էլի, էս Կարաս կաֆեյում եմ Եվրոպայի կողը,
Պապին-Հա լավ հեսա ես կգամ,
Ռաֆ-Հա էղավ։
08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 19։49։39-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Հա ապեր,
Պապին-Ռաֆ ջան դու էրեկվա տեղն ես կանգնած,
Ռաֆ-Չէ ուգլի վրե, ըտե չհասած, որ ներքևից իջնում ես հենց ուգլավոյ կաֆեն որ կա Կարաս,
Պապին-Հա վերևից իջնող,
Ռաֆ-Չէ ներքևից հելնող,
Պապին-Ներքևից հելնող Կարաս,
Ռաֆ-Կարաս հենց ուգլի վրի,
Պապին-Պռոշի վրինը,
Ռաֆ-Հա էն որ հացը թխում են հա,
Պապին-Հա լավ,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Լավ ախպերս, հա կգամ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 01։22։23-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Ռաֆ-Ալո,
Պապին-Ռաֆ ջան հո քնած չէիր,
Ռաֆ-Մի քիչ քնած էի, ոչինչ ասա Պապին ջան,
Պապին-Ցավդ տանեմ վաղը քեզի ժամ կասեմ, կգամ հետևիցդ ցավդ տանեմ, ախպոր հետ կհանդիպես վաղը,
Ռաֆ-Վաղը քա՞նիսին,
Պապին-Ես քեզի ժամ կասեմ վաղը կգաս, ես կգամ հետևիցդ,
Ռաֆ-Էղավ ախպերս,
Պապին-Լավ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 18։33։59-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ռաֆ ջան բարի օր,
Ռաֆ-Բարև,
Պապին-Ախպերս քաղաք ես չէ՞ դու,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Ֆսյո ուշոտ ախպերս զանգեմ գամ հետևիցդ տենանք,
Ռաֆ-Էղավ,
Պապին-Լավ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 22։18։36-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ռաֆ ջան ալյո,
Ռաֆ-Լսում եմ,
Պապին-11-ից 11։30 գալու եմ հետևիցդ ախպեր ջան,
Ռաֆ-Ախպերը ը՞տեղա լինելու, թե չէ,
Պապին-Հա,
Ռաֆ-Լավ,
Պապին-Լավ։
09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 22։57։57-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/,
Պապին-Ռաֆ ջան գալիս եմ հետևիցդ,
Ռաֆ-Ու՞ր պտի էթանք որ ընգեր ջան,
Պապին-Շահումյան, էս Տիչինայից ներքև, ախպոր տուն,
Ռաֆ-Հա հելնեմ ընդե, էն բանի մոտ,
Պապին-Հա հելի դու էն որ եկա էն ինչ էր, դրա հետևը,
Ռաֆ-Հա էն պավառոտը որ թեքվար աջ ընդե կայնանք հա,
Պապին-Սվետաֆորից աջ կանեմ թեքվեմ,
Ռաֆ-Հա,
Պապին-Ըտե քեզ հարմար չի,
Ռաֆ-Խի հարմարա հեսա կհելնեմ ընդե,
Պապին-Դե հելի եկա (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 123-130-րդ թերթերը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ին զննման է ենթարկվել Ռաֆայել Խաչատրյանի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ փաստաթուղթը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2024 թվականի փետրվարի 7-ին՝ ժամը 14։27-ին, ՌԴ Մոսկվա քաղաքից «Զվարթնոց» օդանավակայանով մուտք է գործել ՀՀ, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 16։53-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով մեկնել է ՌԴ Մոսկվա քաղաք (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 93-րդ թերթը)։
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին զննման է ենթարկվել «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲԸ-ից և «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված տեղեկատվությունը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռուբեն Ավետիսյանը 2024 թվականի փետրվարի 15-ին և 16-ին երկու հեռախոսազանգ է ունեցել Վազգեն Խաչատրյանի հետ, Պապին Բեյբությանը 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 9-ն ընկած ժամանակահատվածում մի շարք հեռախոսազանգեր է ունեցել Վարդան Եղիազարյանի և Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ, 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում Արթուր Վարդանյանը բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է ունեցել Վազգեն Խաչատրյանի հետ, 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում Վազգեն Խաչատրյանը բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է ունեցել Վահրամ Կարապետյանի հետ։ Զննության արդյունքում պարզվել է նաև, որ 2024 թվականի փետրվարի 16-ին՝ ժամը 15։06-ից մինչև 18։27-ն ընկած ժամանակահատվածում, Վազգեն Խաչատրյանի, Արթուր Վարդանյանի և Ռուբեն Ավետիսյանի բջջային հեռախոսահամարները սկզբում սպասարկվել են Արարատի մարզի Արգավանդ գյուղում, որից հետո տևական ժամանակ սպասարկվել են Երևան քաղաքի Լուկաշին և Տիչինա փողոցների վրա տեղակայված ալեհավաք կայանների կողմից, որտեղ ժամը 19։02-ից մինչև 19։21-ը սպասարկվել է նաև Պապին Բեյբությանի բջջային հեռախոսահամարը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 70-80-րդ թերթերը)։
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին վարույթն իրականացնող մարմինը որոշում է կայացրել Պապին Բեյբությանի և Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» ՕՀՄ-ների արդյունքները պարունակող 2 սկավառակները, Պապին Բեյբությանի բջջային հեռախոսի տեղեկավությունը պարունակող էլեկտրոնային կրիչը, Պապին Բեյբությանի, Ռուբեն Ավետիսյանի, Վազգեն Խաչատրյանի և Արթուր Վարդանյանի կողմից օգտագործվող բջջային հեռախոսահամարների վերծանումները պարունակող 2 սկավառակները և Ռաֆայել Խաչատրյանի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 136-141-րդ թերթերը)։
Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
(․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(․․․) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված և վերը շարադրված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։ Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Այդ առնչությամբ հարկ է նաև փաստել, որ դեռևս նախնական դատալսումների ընթացքում պաշտպան Լ․Ավագյանը գրավոր միջնորդություն է ներկայացրել՝ խնդրելով Պապին Բեյբությանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի։ Նշված միջնորդության հիմնավորումները քննարկելով, ինչպես նաև դրանք համադրելով վարույթի փաստական տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում որևէ անձի սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները չեն ոտնահարվել, իսկ քննարկվող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ, հետևաբար պաշտպան Լ․Ավագյանի միջնորդությունը հիմնազուրկ է և ենթակա է մերժման։
Քննարկելով վերը շարադրված ապացույցների վերաբերելիության հարցը՝ Դատարանը փաստում է, որ թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն:
Անդրադառնալով Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալների թույլատրելիության հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
ՀՀ Սահմանադրության 33-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների և հաղորդակցության այլ ձևերի ազատության և գաղտնիության իրավունք:
2. Հաղորդակցության ազատությունը և գաղտնիությունը կարող են սահմանափակվել միայն օրենքով՝ պետական անվտանգության, երկրի տնտեսական բարեկեցության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:
3. Հաղորդակցության գաղտնիությունը կարող է սահմանափակվել միայն դատարանի որոշմամբ, բացառությամբ երբ դա անհրաժեշտ է պետական անվտանգության պաշտպանության համար և պայմանավորված է հաղորդակցվողների՝ օրենքով սահմանված առանձնահատուկ կարգավիճակով»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի իր անձնական ու ընտանեկան կյանքի, բնակարանի և նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունք։
2. Չի թույլատրվում պետական մարմինների միջամտությունն այդ իրավունքի իրականացմանը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դա նախատեսված է օրենքով և անհրաժեշտ է ժողովրդավարական հասարակությունում՝ ի շահ պետական անվտանգության, հասարակական կարգի կամ երկրի տնտեսական բարեկեցության, ինչպես նաև անկարգությունների կամ հանցագործությունների կանխման, առողջության կամ բարոյականության պաշտպանության կամ այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան) իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում նշել է, որ չնայած հեռախոսային խոսակցություններն ուղղակիորեն հիշատակված չեն Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասում, այդպիսիք ներառվում են «անձնական կյանք» և «նամակագրություն» հասկացություններում (տե΄ս Klass and others v. Germany գործով 1978 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5029/71, կետ 41):
Մեկ այլ վճռով Եվրոպական դատարանը փաստել է, որ Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 2-րդ կետի իմաստով` պետական մարմինների միջամտությունն անձնական կյանքի և նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունքին թույլատրվում է այն դեպքում, երբ «նախատեսված է օրենքով»: Համաձայն Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի` այս ձևակերպումը ոչ միայն պահանջում է համապատասխանություն ներպետական օրենքին, այլև վերաբերում է օրենքի որակին` պահանջելով դրա համապատասխանությունն իրավական պետությանը: Հասարակական հսկողության բացակայության և իշխանությունը չարաշահելու վտանգի պատճառով պետական մարմինների կողմից հեռահաղորդակցության հսկողության և գաղտնալսման գաղտնի միջոցառումների համատեքստում ներպետական օրենսդրությունը պետք է ապահովի 8-րդ հոդվածով սահմանված իրավունքներին կամայական միջամտությունից անձի պաշտպանությունը: Հետևաբար ներպետական օրենսդրությունը պետք է հստակ լուսաբանի պետական իրավասու մարմինների կողմից նման գաղտնի միջոցառումների կիրառման հանգամանքներն ու պայմանները (տե΄ս Halford v. the UK գործով 1997 թվականի հունիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20605/92, կետ 49):
Այլ խոսքով` օրենքը պետք է բավականաչափ հստակ լինի իր հասկացությունների մեջ` պատշաճ կերպով անձին մատնանշելով այն հանգամանքները, որոնց դեպքում հանրային իշխանություններն իրավասու են նման գաղտնի միջոցների դիմել (տե΄ս Malone v. the UK գործով 1984 թվականի օգոստոսի 2-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8691/79, կետ 67):
Եվրոպական դատարանը գտել է, որ հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումը և վերահսկման այլ ձևերը լուրջ միջամտություն են անձնական կյանքի և հաղորդակցության նկատմամբ և համապատասխանաբար պետք է հիմնված լինեն հատկապես հստակ «օրենքի» վրա: Կարևոր է խնդրի վերաբերյալ ունենալ հստակ և մանրամասն կանոններ, հատկապես երբ կիրառման համար առկա տեխնոլոգիաները շարունակաբար կատարելագործվում են (տե΄ս Kopp v. Switzerland գործով 1998 թվականի մարտի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 13/1997/797/1000, կետ 72):
Իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում Եվրոպական դատարանը մշակել է նվազագույն երաշխիքների շարք, որոնք պետք է սահմանվեն օրենսդրությամբ` լիազորությունների չարաշահումներից խուսափելու նպատակով. հանցագործությունների բնույթը, որոնք կարող են վերահսկման մասին որոշում կայացնելու հիմք հանդիսանալ, մարդկանց այն կատեգորիաների սահմանումը, որոնց հեռախոսները կարող են ենթակա լինել գաղտնալսման, հեռախոսների գաղտնալսման ժամանակահատվածը, այն ընթացակարգը, որին պետք է հետևել ձեռք բերված տվյալների ուսումնասիրության, օգտագործման և պահպանման համար, կանխարգելիչ միջոցները, որոնք պետք է ձեռնարկել այդ տվյալներն այլ կողմերին հաղորդելու դեպքում, և այն հանգամանքները, որոնց դեպքում ձայնագրությունները կարող են կամ պետք է ջնջվեն կամ ժապավենները` ոչնչացվեն (տե΄ս Weber and Saravia v. Germany գործով 2006 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը, գանգատ թիվ 54934/00, կետ 95, Association for Evropean Integration and Human Rights and Ekimdziev v. Bulgaria գործով 2007 թվականի հունիսի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 62540/00, կետ 76, Liberty and Others v. the UK գործով 2008 թվականի հուլիսի 1-ի որոշումը, գանգատ թիվ 58243/00, կետ 95):
Եվրոպական դատարանն արձանագրել է նաև, որ երբ պետությունը սկսում է գաղտնի հսկողություն, որի գոյությունը հայտնի չէ հսկվող անձանց, և արդյունքում այդ հսկողությունը հնարավոր չի լինում բողոքարկել, Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածը կարող է էականորեն նսեմացվել: Նման իրավիճակում հնարավոր է, որ անձի նկատմամբ վարվեն 8-րդ հոդվածին հակասող կերպով կամ անգամ զրկեն նրան այդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքից` առանց նշված անձի գիտության, և, հետևաբար, առանց իրավական պաշտպանության միջոց ստանալու հնարավորության թե՛ ներպետական մակարդակում և թե՛ կոնվենցիոն ինստիտուտներում (տե΄ս Klass and others v. Germany գործով 1978 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5029/71, կետ 36):
Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը գտել է, որ ուշադրությունից չպետք է դուրս մնան այն հատուկ պատճառները, որոնք հիմնավորում են գաղտնի միջոցների վերաբերյալ գործերով Եվրոպական դատարանի նահանջն ընդհանուր մոտեցումից, ինչը կհերքի անձի իրավունքը` in abstracto բողոքարկելու օրենքը: Հիմնական նպատակն է ապահովել, որ նման միջոցների գաղտնիությունը չհանգեցնի դրանց անբողոքարկելիությանը և ներպետական դատական մարմինների ու Եվրոպական դատարանի իրավասությունից դուրս գալուն: Կոնկրետ գործով գնահատելու համար, թե արդյոք ֆիզիկական անձը կարող էր բողոքել գաղտնի հսկողության միջոցներ թույլատրող օրենսդրության հասարակ գոյության հետևանք հանդիսացող միջամտության դեմ, Եվրոպական դատարանը պետք է հաշվի առնի ներպետական մակարդակում իրավական պաշտպանության ցանկացած միջոցի հասանելիությունը և անձի նկատմամբ գաղտնի հսկողության միջոցների կիրառման ռիսկը: Այն դեպքում, երբ ներպետական մակարդակում չկա գաղտնի հսկողության միջոցների ենթադրյալ կիրառումը բողոքարկելու հնարավորություն, լայն հասարակության մոտ մեծ տարածում ունեցող կասկածը և մտահոգությունն առ այն, որ գաղտնի հսկողության միջոցները չարաշահվում են, անհիմն չեն լինի: Այս դեպքերում, անգամ երբ հսկողության իրական ռիսկը ցածր է, այնուամենայնիվ, առկա է դատարանի կողմից ստուգման անհրաժեշտություն (տե΄ս Kennedy v. the UK գործով 2010 թվականի մայիսի 18-ի վճիռը, գանգատ թիվ 26839/05, կետ 124):
Անդրադառնալով վարույթի ըստ էության քննության փուլում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում ստացված տվյալների թույլատրելիության գնահատման դատարանի իրավասության հարցին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել հետևյալի մասին․ «(․․․) Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործողություններ կատարելու վերաբերյալ միջնորդության քննման արդյունքում ընդունված դատարանի որոշումը չբողոքարկելը չի կարող դիտվել որպես նահանջ ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքից:
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ապացույցների ազատ գնահատումն օրենսդիրը հռչակել է որպես քրեադատավարական օրենքի սկզբունք, ըստ որի` ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Համաձայն նշված սկզբունքի` ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով:
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործողություններ կատարելու վերաբերյալ միջնորդության քննման արդյունքում ընդունված և չբողոքարկված դատարանի որոշման առկայության փաստը չի ազատում հիմնական քրեական գործը քննող դատարանին, առանց այդ որոշման օրինականությունը կասկածի տակ առնելու, իր վարույթում գտնվող գործի նյութերով գնահատական տալու քրեական գործում առկա տվյալ ապացույցի թույլատրելիությանը, վերաբերելիությանը կամ արժանահավատությանը: Վերջին գործառույթը դատարանի պարտականությունն է և բխում է գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունն ապահովելու, ինչպես նաև՝ յուրաքանչյուր ապացույց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով գնահատելու անհրաժեշտությունից» (տե΄ս Սամվել Անդրանիկի Բաբայանի և մյուսների գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0189/01/17 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, վերը մեջբերված իրավանորմերի և նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո քննարկելով Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները սույն վարույթով որպես ապացույց օգտագործելու թույլատրելիության հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է համապատասխան օրենքի պահանջների խախտմամբ, ինչի արդյունքում ոտնահարվել են Վազգեն Խաչատրյանի՝ ՀՀ Սահմանադրության 33-րդ հոդվածով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքները։
Մասնավորապես, «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության ընթացքում կարող են անցկացվել օպերատիվ-հետախուզական հետևյալ միջոցառումները.
(․․․)
12) թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում.
(․․․)»։
Նույն օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ, 11-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով նախատեսված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարելի է անցկացնել միայն այն դեպքերում, երբ առերևույթ առկա են հիմքեր՝ կասկածելու, որ անձը, որի նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն և այլ եղանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից սույն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումը ողջամտորեն անհնարին է»:
Մեջբերված և վերաբերելի այլ նորմերի համադրված վերլուծությունից բխում է, որ լիազորությունների չարաշահումներից խուսափելու նպատակով օրենսդրությամբ սահմանվել են օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման թույլատրելիության նվազագույն երաշխիքներ։ Ըստ այդմ, օրենսդրի կողմից սահմանվել է իմպերատիվ պահանջ առ այն, որ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումը, ի թիվս այլ պահանջների, կարող է անցկացվել միայն այն դեպքերում, երբ առերևույթ առկա են հիմքեր՝ կասկածելու, որ անձը, որի նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն։
Մինչդեռ, սույն քրեական վարույթի նյութերում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ կասկածելու, որ Վազգեն Խաչատրյանը կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն։
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ հետաքննության մարմինը, միջնորդություն ներկայացնելով դատարան Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելը թույլատրելու վերաբերյալ, դրանում նշել է, որ ստացվել են օպերատիվ տեղեկություններ այն մասին, որ Վազգեն Խաչատրյանը ներգրավված է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը և խմբի կազմում մասնակցում է դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանը, մասնավորապես՝ իրականացնում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ և պարզաբանումներ, դրամական միջոցների հավաքագրում, ինչպես նաև այլ անօրինական գործողություններ։
Նշված միջնորդության քննության արդյունքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ներկայացված տվյալներն առերևույթ վկայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հնարավոր առկայության մասին, որը հանդիսանում է ծանր հանցանք։ Ուստի, Դատարանը որոշել է միջնորդությունը բավարարել և թույլատրել Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացնել «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում։
Այնինչ, քրեական վարույթի փաստական տվյալները վկայում են, որ Վազգեն Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ծանր հանցանքի կատարման մեջ երբևէ չի կասկածվել։ Ավելին, վարույթի նյութերը վկայում են, որ ի սկզբանե առկա են եղել տեղեկություններ այն մասին, որ Վազգեն Խաչատրյանի հորեղբայրը՝ Ռաֆայել Խաչատրյանը, վերջինի հետ ունեցած մասնավոր վեճի լուծման նպատակով դիմել է քրեական ենթամշակույթ կրող անձի, որպիսի փաստական տվյալների հիման վրա նախաձեռնվել է վարույթը և դրա ողջ քննության ընթացքում Վազգեն Խաչատրյանն ունեցել է վկայի կարգավիճակ։
Այն հանգամանքը, որ մինչև քրեական վարույթի նախաձեռնումը Վազգեն Խաչատրյանը չի կասկածվել քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը ներգրավված լինելու և դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանը խմբի կազմում մասնակցելու մեջ, հաստատվում է հենց հետաքննության մարմնի կողմից ներկայացված առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդմամբ։
Մասնավորապես, 2024 թվականի մարտի 13-ին ՀՀ ԱԱԾ ՍԿՊ և ԱՊԳՎ 3-րդ բաժնի 2-րդ բաժանմունքի ՀԿԳ ավագ օ/լ Ա․Ղարագյոզյանն առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդում ներկայացնելով քննչական մարմնին, ի թիվս այլնի, նշել է, որ «քրեական հեղինակություն» համարվող, «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանը, 2020 թվականի փետրվարի 22-ից հետո շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, կատարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ, մասնավորապես՝ ստանձնել է մասնավոր անձ Ռաֆայել Վազգենի Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, սակայն փաստացի Վազգեն Ռուբիկի Խաչատրյանի կողմից շահագործվող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանա-հյուրանոցային համալիրի վերադարձման խնդրին վերաբերող վեճի՝ իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և սպառնալիքի միջոցով իրեն դիմած անձի օգտին լուծելու հարցը։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված պահանջների խախտմամբ, ինչի արդյունքում ոչ իրավաչափորեն սահմանափակվել է վերջինի՝ նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների և հաղորդակցության այլ ձևերի ազատության և գաղտնիության սահմանադրական իրավունքը։
Հետևաբար, Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները, ինչպես նաև՝ դրանցից բխող վարութային գործողությունների արդյունքում ստացված տվյալները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հիմքով՝ հանդիսանում են անթույլատրելի ապացույցներ և չեն կարող օգտագործվել դատական ակտ կայացնելիս։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
(․․․)
3․ Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը։
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ (․․․)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(․․․) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով՝ պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(․․․) Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր):
Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «(․․․) ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (․․․)» (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (․․․)» (տե΄ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ «(․․․) հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (․․․)» (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
Վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների և վերլուծությունների համատեքստում անդրադառնալով Պապին Բեյբությանին ներկայացված մեղադրանքին, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների վրա և մեղադրյալի մեղավորության մաuին չփարատված բոլոր կաuկածները նրա oգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը ներքին համոզմամբ գտնում է, որ հնարավոր չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել, որ Պապին Բեյբությանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(․․․)
2. Սույն գլխի իմաստով՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը պահպանող (օրենքով գող կամ քրեական հեղինակություն) է համարվում այն անձը, որը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, համարվում է հեղինակություն և քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացման համար տալիս է հրահանգներ, կազմակերպում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կամ մասնակցում է դրանց կամ կազմակերպում կամ իրականացնում է դրամական միջոցների հավաքագրում (այդ թվում՝ մոլախաղերի միջոցով) կամ տնօրինում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման միջոցով ստացված անօրինական օգուտը կամ կատարում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանն ուղղված այլ գործողություններ:
3. Սույն հոդվածի իմաստով՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ (օրենքով գող կամ քրեական հեղինակություն) ստացած է համարվում այն անձը, որն, այդ կարգավիճակը ձեռք բերելով, իրական հնարավորություն է ունեցել կատարելու սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն գլխի իմաստով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում (գողական աշխարհ) է համարվում քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելը կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելը կամ դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելը կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելը կամ դրանց մասնակցելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 319-րդ և 321-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցանքների հատկանիշները`
պատժվում է (․․․)»։
Մեջբերված քրեաիրավական նորմերի վերլուծությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է՝
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ,
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու կամ,
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելու կամ,
- քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներին մասնակցելու ձևով, եթե բացակայում են քրեական օրենսգրքի 319-րդ (հանցավոր կազմակերպությանը մասնակցելը) և 321-րդ (օրենքով չնախատեսված զինված միավորմանը մասնակցելը) հոդվածներով նախատեսված հանցանքների հատկանիշները։
Ինչ վերաբերում է «քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում (գողական աշխարհ)» հասկացությանը, ապա այն սահմանված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասում, որի համաձայն՝ այդպիսին է համարվում քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելը կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը։
Այսպիսով, նման խմբավորման հիմնական հատկանիշներից է քրեական աստիճանակարգությունը և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերությունները։
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ «գողական աշխարհն» ունի իր առաջնորները և այն բնութագրվում է հատկապես լավ կազմակերպված ուժային կառուցվածքով և իր (քրեական) անդամների ու երբեմն նաև հասարակության տարբեր սեկտորների նկատմամբ վերահսկման խիստ համակարգով (տե΄ս Աշլարբան ընդդեմ Վրաստանի գործով ՄԻԵԴ 2014 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45554/08)։
«Գողական աշխարհի» աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեն և այդ անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերությունների գլխին կանգնած են «օրենքով գողերը» և «քրեական հեղինակությունները», որոնց հասկացությունները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 3-րդ մասում։ Ըստ այդմ, քրեական ենթամշակույթի հիշյալ ներկայացուցիչներն իրենց գաղափարակիցների շրջանում համարվում են հեղինակություններ, ովքեր կարող են տալ հրահանգներ, կազմակերպել կամ մասնակցել հավաքների, կազմակերպել կամ իրականացնել դրամական միջոցների հավաքագրում կամ տնօրինել ստացված անօրինական օգուտը, ինչպես նաև՝ կատարել քրեական ենթամշակույթի ներկայացուցիչների կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված այլ գործողություններ։
Հիշյալ աստիճանակարգությունից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումներում անվերապահ հեղինակություն ունեցողներն են «օրենքով գողերը», իսկ նրանց հաջորդում են «քրեական հեղինակությունները», ովքեր քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումներում հեղինակություն են ձեռք բերում իրենց հանցավոր համոզմունքների, սովորույթների և դրսևորած վարքագծի համար։
Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հատկանիշներից հաջորդը՝ պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին չհամապատասխանող՝ իրենց կողմից սահմանված և ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն գործելն է։
«Գողական աշխարհն» ունի նաև իր մշակված ավանդույթները և վարքագծի կանոնները, որոնք ժամանակի ընթացքում կրել են որոշակի փոփոխություններ (տե΄ս Աշլարբան ընդդեմ Վրաստանի գործով ՄԻԵԴ 2014 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45554/08)։ Մինչդեռ, արարքի որակման համար կարևոր է ոչ թե վարքագծի այդ կանոնների՝ կոնկրետ ժամանակահատվածում ընդունված լինելու, այլ պետության կողմից սահմանված իրավական նորմերին չհամապատասխանող, հակաիրավական վարքագծի կանոններով առաջնորդվելու հանգամանքը։
Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հատկանիշներից հաջորդը՝ հանցագործություն կատարելու կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելու կամ այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելու կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելու կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու նպատակ հետապնդելն է։
«Գողական աշխարհը» գործում է հստակ նպատակներ հետապնդելով։ Ընդ որում, նման խմբավորումների համար հանցագործություն կատարելը կարող է լինել ինչպես վերջնական, այնպես էլ միջանկյալ նպատակ։ Օրինակ՝ նման խմբավորումներն անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու վերջնական նպատակին հասնելու համար կարող են կազմակերպել և կատարել տարատեսակ հանցագործություններ։
Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումների համար հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը ևս, որպես կանոն, հանդիսանում է միջանկյալ նպատակ, քանզի այդպիսի վեճերը հաճախ լուծվում են նյութական օգուտ կամ որևէ այլ առավելություն ստանալու նպատակով։
Հարկ է նշել նաև, որ քննարկվող հանցակազմի իմաստով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման առկայությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է վերը նկարագրված երեք հատկանիշների համաժամանակյա առկայությունը։
Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կարող են կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։
Վերը շարադրված իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով սույն վարույթի քննությամբ ստացված և դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք չեն բովանդակում այնպիսի տվյալներ, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Պապին Բեյբությանը մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը (գողական աշխարհին)։
Մասնավորապես, Պապին Բեյբությանի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ արտացոլված այն տվյալը, որ Ալիկ Բանդուրյանը հանդիսանում է քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ՝ «քրեական հեղինակություն», որևէ ապացույցով (մեղադրյալի կամ վկաներից որևէ մեկի ցուցմունքով, իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքով կամ այլնով) ամրապնդված չէ, այդ առնչությամբ առկա են բացառապես հետաքննության մարմինների գրություններ։
Պապին Բեյբությանի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ արտացոլված մյուս տվյալը, այն, որ Ալիկ Բանդուրյանը ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում, այն է՝ քրեական աստիճանակարգությամբ և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված, պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին չհամապատասխանող՝ իրենց կողմից սահմանված և ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն գործող և հանցագործություն կատարելու կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելու կամ այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելու կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելու կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու նպատակ հետապնդող խմբավորում, իսկ Պապին Բեյբությանը և Ռուբեն Ավետիսյանը, ստանալով և կատարելով խմբավորման ղեկավարի հանձնարարությունները, մասնակցել են դրան, նույնպես որևէ ապացույցով հաստատված չէ։
Քրեական վարույթի դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացուցողական ողջ զանգվածը (այդ թվում՝ սույն դատական ակտով անթույլատրելի ճանաչված գաղտնալսումների ձայնագրառումները) վերաբերում է բացառապես Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրին հարակից հողատարածքի հետ կապված վեճի առնչությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից Պապին Բեյբությանին և նրա միջոցով Ալիկ Բանդուրյանին դիմելու հանգամանքներին։ Ընդ որում, այդ առնչությամբ հարցաքննված բոլոր անձինք թե΄ նախաքննության, թե΄ դատաքննության ընթացքում ըստ էության հերքել են վեճի լուծման նպատակով Պապին Բեյբությանին կամ Ալիկ Բանդուրյանին դիմելու հանգամանքը և նշել, որ խոսքը վերաբերել է ռեստորանային համալիրը և հողատարածքը վաճառելու խնդրին։
Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոգրյալն ինքնին վարույթի լուծման տեսանկյունից էական նշանակություն չի կարող ունենալ՝ հաշվի առնելով այն, որ Պապին Բեյբությանին վերագրվող արարքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի մյուս հատկանիշները, այն է՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման առկայությունը և դրան մեղադրյալի մասնակցությունն անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ չափանիշով հաստատված չէ։
Այսպիսով, գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Պապին Բեյբությանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցավոր արարքը։
Սույն դեպքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Պապին Բեյբությանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար այն ծավալով, որը կբացառի դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հիմնավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրենց մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Պապին Բեյբությանին պարզաբանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի կարգավորումները և վերջինը հայտարարել է, որ որևէ պահանջ չունի, հետևաբար այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հարցը՝ Դատարանը եզրահանգում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավն անհրաժեշտ է վերացնել, իսկ դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարված 11․000․000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի նկատմամբ կայացվում է արդարացման դատավճիռ՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 345-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Ճանաչել և հռչակել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավը վերացնել, իսկ դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարված 11․000․000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ
ԵԴ1/3308/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
հատուկ վերանայման բողոքը մերժելու մասին
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Հ.Ավագյան
2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ք.Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, նա¬խա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ադրինե Ղուկասյանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բո¬ղոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական ընթացքը.
2025 թվականի հուլիսի 28-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց են կիրառվել վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանը (այսուհետ նաև` Բողոքաբեր)։
2025 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:
2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Պապին Բեյբությանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. «[Ն]ա, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
«Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված՝ ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով՝ հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն» քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով:
Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը:
Այսպես. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրի հարակից գտնվող և հողատարածքի՝ խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը:
Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը անձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից լեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր ու Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ: Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներ՝ Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել Հայաստանի Հանրապետություն: Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։
Այնուհետև հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած շուրջ հարցին վերաբերող հարցի մասնավոր զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով` խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ:»։
Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն՝
«(…) Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանը նախևառաջ արձանագրում է, որ սույն վարույթով Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Հարկ է նաև փաստել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, մինչ այս պահը Պապին Բեյբությանը որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, օրենսդրությամբ նախատեսված այլ ոչ իրավաչափ վարքագիծ չի դրսևորել, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել։
Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Դատարանի 2025 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկերը:
Այդ համատեքստում քննարկելով տնային կալանքի հետագա պահպանման անհրաժեշտության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի հիմքերը քրեական վարույթի քննության փուլերում մշտապես չեն կարող նույն հիմնավորմամբ հանդես գալ բարձր կենսունակությամբ, այլ դրանք ժամանակի ընթացքում էական նոր հիմնավորումների բացակայության պայմաններում նվազում են։
Սույն դեպքում, քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է, ստացված ապացույցները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և ներկայացվել դատարան, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը տևական ժամանակ գտնվել է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը բավարար չէ նրա նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խիստ խափանման միջոց կիրառելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու համար։
(…)
Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ պիտանելիության սկզբունքին համարժեք խափանման միջոցի ընտրության հարցը լուծելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի անձի կերպարի ընդհանուր նկարագիրը: Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրության կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և իր նպատակներին չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Սույն դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, մայրը, դատվածություն չունի, աշխատել է «ԴավԱրտ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, որ մինչ սույն դատական ակտը կայացնելու պահը վերջինը որևէ կերպ չի խուսափել իր քրեադատավարական պարտականությունները կատարելուց:
Նշված հանգամանքների հաշվառմամբ, նաև արձանագրելով, որ մեղադրյալն ազատության սահմանափակման պայմաներում ցուցաբերել է պատշաճ վարքագիծ՝ Դատարանը գտնում է, որ վերացել է տնային կալանք խափանման միջոցի պահպանման անհրաժեշտությունը։
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը հնարավոր է իրականացնել նաև վարչական հսկողության հետ համակցված վերջինի նկատմամբ գրավի և արդեն իսկ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ, որի պայմաններում համարժեքորեն կսահմանափակվի մեղադրյալի տեղաշարժվելու իրավունքը։
Նշված խափանման միջոցների կիրառումը կարող է ողջամիտ երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու գործում՝ հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննության ընթացքում ցանկացած ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու դեպքում վերջինի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը կարող է վերանայվել և ընտրվել ավելի խիստ խափանման միջոց, իսկ գրավի առարկան կարող է պետականացվել, ինչը լրացուցիչ և գործուն զսպող մեխանիզմ է։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխել և նրա նկատմամբ գործի դատական քննության ընթացքում համակցված որպես խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11.000.000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
(…)»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2025 թվականի հուլիսի 28-ի թիվ ԵԴ1/3308/01/24 որոշումն անհիմն է, չի բխում քրեական գործի փաստական հանգամանքների ամբողջությունից, հետևաբար ենթակա է բեկանման` հետևյալ պատճառաբանություններով.
(…)
Քննարկվող դեպքում Պապին Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Պապին Բեյբությանին մեղսագրված ենթադրյալ հանցագործության փաստական հանգամանքները, մասնավորապես՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելը, քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձանց հետ ենթադրյալ կապեր ունենալու հանգամանքը, ենթադրյալ հանցավոր գործողությունների կատարման բնույթը, դրանց դրսևորման ձևը, կատարման եղանակը, ենթադրյալ հանցագործությունների ծանրության աստիճանը (ծանր), ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված է պատիժ ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով), գործով անցնող վկաների հետ Պապին Բեյբությանի փոխհարաբերությունների բնույթը, գործով անցնող անձանց մոտ նրա ունեցած հեղինակությունը բավարար են փաստելու, որ առկա է գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հիմքը։
Նշված հետևությունն առավել ամրապնդվում է այն պայմաններում, որ դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չեն հարցաքննվել դատակոչման ենթակա բոլոր անձինք, ովքեր բնակվում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի հետ նույն տարածաշրջանում, իսկ հարցաքննված երկու վկաները հիմնական դատալսումների ընթացքում տվել են հակասական ցուցմունքներ:
Թեև հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների և հարցաքննված վկաների ցուցմունքների գնահատում Դատարանը չի իրականացնում, այնուամենայնիվ, վերը նշված հանգամանքներն առավել ամրապնդում են այն մտահոգությունը, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում էականորեն կարող է տուժել արդարադատության շահը և Պապին Բեյբությանը կարող է իրական հնարավորություն ստանալ խոչնդոտել մինչդատական վարույթում գործի քննությանը՝ դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ու Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման եղանակով:
Վերը նշված հանգամանքների համակցությունը թույլ է տալիս գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չի կարող երաշխիք լինել տնային կալանքի համապատասխան հիմքի չեզոքացման համար:
Դատարանը հաշվի չի առել, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որ վերջինս առնչություն ունենալով քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձանց հետ՝ ունի հանցավոր հեղինակություն, ինչով պայմանավորված էլ՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման համար ընդունելի՝ ապօրինի եղանակով մասնավոր հարցի լուծման նպատակով դիմել են հենց Պապին Բեյբությանին, ով, իր հանցավոր հեղինակությունն օգտագործելով՝ այդ նպատակով ունեցել է հեռախոսազանգեր, կազմակերպել է հանդիպումներ գործով անցնող անձանց մասնակցությամբ:
Վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք համակցված խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի օրինական վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ հետևության հանգելիս Դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել սույն գործում առկա մի շարք փաստական հանգամանքներ և իր եզրահանգումները չի կառուցել այդ հանգամանքների համակցված վերլուծության վրա:
Մասնավորապես, նախևառաջ Դատարանի կողմից պատշաճ գնահատման չի ենթարկվել Պապին Բեյբությանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման փաստական հանգամանքները և ծանրության աստիճանը, դրանց բնույթը, դրսևորման ձևի համատեքստում նաև մեղադրյալի դերակատարումը, եղանակը, ծանրության աստիճանը և ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը (ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով), գործի բարդությունն ու ծավալները, դատավարության մասնակիցների մեծ քանակը, որոնք առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը միջամտելու ռիսկի աստիճանի գնահատման տեսանկյունից:
Միաժամանակ հարկ է նկատել, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է բարձր լատենտայնություն ունեցող ծանր հանցագործություն, որն առավել դժվարությամբ բացահայտվող հանցագործություններից է, քանի որ հանցագործության բոլոր մասնակիցները գտնվում են քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակիցների և/կամ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանցավոր ազդեցության տակ, ուստի, որպես կանոն, չկա որևէ մեկը, ով շահագրգռված կլինի հանցագործության բացահայտման մեջ:
Նշված հանգամանքները, գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր:
(…)»։
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել վիճարկվող որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ և Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ 3 ամիս ժամկետով:
4․ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան է ներկայացրել մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի պաշտպան Ալեքսանդր Կոչուբաևը, ով նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ դատախազ Արման Բաղդասարյանի կողմից ներկայացված բողոքը պատշաճ հիմնավորված չէ և բողոքում բարձրացված հիմնավորումները կարող են հանգեցնել մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի իրավունքների և օրինական շահերի ոչ իրավաչափ սահմանափակման: Վերջինիս կողմից պատշաճ չի մեկնաբանվել և չի հիմնավորվել, որ միայն առավել խիստ այլընտրանքային խափանման միջոցի` տնային կալանքի կիրառման միջոցով է հնարավոր ապահովել Պապին Բեյբությանի պատշած վարքագիծը և գործի քննությանը միջամտելու ռիսկի նվազեցումը:
(…)
Այսպես․
Վերաքննիչ դատարնի ուշադրությունն ենք ուզում հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին վերագրվող արարքի բնույթն nւ հանրային վտանգավորության աստիճանն ինքնին չեն կարող հիմք հանդիսանալ վերջինիս նկատմամբ առավել խիստ խափանման միջոց կիրառելու համար:
Գործի դատաքննության ընթացքում, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն վերջինիս կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու մասնավորապես քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկերը:
Այնուհետև Պապին Բեյբությանը տնային կալանքի ողջ ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել:
Ուստի, հարկ է նշել նաև այն, որ առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման ենթարկելով առկա հանգամանքները կայացրել է որոշում, որը բխում է բացառապես օրենքի համապատասխան դրույթներից:
Հետևաբար, առկա պայմաններում, Պապին Բեյբությանի կողմից գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականությունը նվազ ատիճանի վրա է գտնվում: Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ դատարանը ևս չի արձանագրել փաստական տվյալների այնպիսի համակցություն, որը հիմք կհանդիսանար եզրահանգելու, որ մեղադրյալի կողմից նման ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը կարող է չեզոքացվել բացառապես օրենքով նախատեսված առավել խիստ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ:
Ինչ վերաբերում է դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չհարցաքննված վկաներին, ապա գտնում եմ, որ խոչընդոտելու վտանգը միևնույն հարթությամբ չի կարող դիտարկվել այն դեպքերում, երբ վարույթի համար հետաքրքրություն ներկայացնող անձինք դեռևս չեն հարցաքննվել և այն դեպքերում, երբ հարցաքննվել են, սակայն նրանց վրա կարող է հետագա ազդեցություն լինել: Խոսքն այն մասին է, որ այս իրավիճակներում առկա վտանգը համեմատաբար ավելի նվազ է` գոնե հաշվի առնելով այն, որ նախաքննական մարմինն արդեն իրականացրել է հարցաքննությունները և ձեռք է բերել որոշակի ապացույցներ, իսկ դրանց հետագա փոփոխման դեպքում դրանք կարող են համապատասխան իրավական գնահատականի արժանացվել:
Հարկ է ընդգծել, որ Պապին Բեյբությանը վարույթի ընթացքում երբևէ և որևէ եղանակով չի խոչընդոտել քննությանը, ունի անբասիր վարք, երբևէ չի ունեցել դատվածություն, աչքի չի ընկել վարչական իրավախախտումներ կատարելով, պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Արցախի պաշտպանության բանակում, Արցախյան երկու պատերազմների մարտական գործողություններին է մասնակցել, հանդիսանում է «ԴԱՎԱՐՏ» ՍՊ ընկերության հիմնադիրը, ունի մշտական բանկության վայր, հանդիսանում է երեք անչափահաս երեխաների հայր, մինչև անազատության մեջ գտնվելը հանդիսացել է ընտանիքի միակ կերակրողը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
Ստացվում է, որ խափանման միջոցի կիրառման շրջանակներում՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։
Վերոգրյալ առկա բոլոր հանգամանքների հաշվառումը կարևորվում է նաև անձի բարոյական կերպարի ընդհանուր նկարագիրը կազմելու հարցում: Այլ կերպ` թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Ուստի, գտնում եմ, որ հանրային մեղադրողի իր բողոքում մատնանշած մտավախությամբ պայմանավորված մեղադրյալի հավանական ոչ պատշաճ վարքագծի, ինչպես նաև քրեական վարույթի չխոչընդոտելու պարտականությունը չկատարելու զսպումը հնարավոր է այլընտրանքային խափանման միջոցների` մասնավորապես գրավի, բացակայելու արգելիքի և վարչական հսկողության համակցված կիրառման դեպքում` չդիմելով ծայրահեղ խափանման միջոցներից` տնային կալանքի շարունակականությանը:
Հետևաբար, հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, կատարման եղանակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, վարույթի մասնակիցների հետ մեղադրյալի փոխհարաբերությունների բնույթը, գտնում եմ, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել գրավի, բացակայելու արգելքի և վարչական հսկողության խափանման միջոցի կիրառմամբ:
Եվ անհիմն է հանրային մեղադրողի այն հետևությունը, համաձայն որի` Պապին Բեյբությանին մեղսագրվում է բարձր լատենտայնություն ունեցող ծանր հանցագործություն, որն աներկբա հիմք է նրա նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցը` տնային կալանքը, կիրառելու համար:
Ստացվում է, որ հանրային մեղադրողը, Պապին Բեյբությանին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնականում դիտարկել է նրան առաջադրված մեղադրանքի համատեքստում, ընդգծելով նաև այն հանգամանքը, որ հանցագործության բոլոր մասնակիցները գտնվում են քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակիցների և/կամ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանցավոր ազդեցության տակ:
Անթույլատրելի է անձի նկատմամբ տնային կալանքի ընտրությունը միայն այն հիմնավորմամբ, որ նրան մեղսագրված է ծանր հանցագործություն: Նշված հանգամանքը կարող է ունենալ էական նշանակություն, սակայն պետք է միանշանակ զուգորդված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կոնկրետ փաստերի վրա հիմնված այլ դատավարական մտավախությունների հետ` ինչպիսիք, սակայն, այս դեպքում առկա չեն:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձի վերաբերյալ տվյալներին, ապա հարկ է նշել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, 41 տարեկան է, ամուսնացած է, խմանքին են գտնվում անչափահաս զավակները:
Այսպիսով, վերը ներկայացված հիմնավորումները հիմք ընդունելով, գտնում եմ, որ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի կողմից իր վրա` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված մյուս պարտականությունների կատարումը, և տվյալ դեպքում առկա չէ հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջը անձի ազատության իրավունքի հարգանքից, և մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից, առանց տնային կալանքի տակ գտնվելու, քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկը կարող է չեզոքացվել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի ավելի մեղմ տեսակների` վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ։
Տվյալ դեպքում, գտնում եմ, որ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, համակցված գրավով, պիտանի է հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու է հակակշռելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը` հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Հարկ է ազրձանագրել, որ դատախազ Արման բաղդասարյանի կողմից չի ներկայացվել որևէ տեղեկություն կամ փաստական տվյալ, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
Ավելին, անհրաժեշտ է ընդգծել նաև, որ խափանման միջոցի հիմքերն ու պայմանները ոչ թե ստատիկ, այլ դինամիկ կատեգորիաներ են և ենթակա են ժամանակի ընթացքում փոփոխման, ուստի, սույն դեպքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք կարող է հանդիսանալ նաև ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը:
Այսպիսով, վերոշարադրյալի հիման վրա, գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը վարչական հսկողության փոփոխելով կայացրել է որոշում, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
(…)»։
Արդյունքում՝ պաշտպան Ալեքսանդր Կոչուբաևը խնդրել է ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել։
5. Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին. հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով:
(…)» :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
(...)
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
(…)
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
(…)»։
Վերը նշված իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ մարդու ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա՝ Կոնվենցիայով և Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, որոնց սահմանափակումը հնարավոր է բացառապես օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ծանրակշիռ հիմքերի առկայության պարագայում:
Մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու կոնվենցիոնալ իրավունքի առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան) ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետը դատական իշխանության մարմիններին հնարավորություն չի տալիս ընտրություն կատարելու անձին ողջամիտ ժամկետում դատարան տանելու կամ մինչև դատարանի առջև կանգնելը ժամանակավորապես ազատ արձակելու միջև: Մինչև դատապարտումն անձը համարվում է անմեղ, և այս դրույթի նպատակն առավելապես անձին ժամանակավորապես ազատ արձակելն է այն դեպքում, երբ շարունակական կալանքն այլևս ողջամիտ չէ: Այն հարցը, թե արդյո՞ք կալանքի տակ պահելու ժամկետը ողջամիտ է եղել, չի կարող գնահատվել վերացական եղանակով: Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ողջամտության հարցը պետք է գնահատվի՝ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից ելնելով: Շարունակական կալանքը կարող է արդարացված լինել միայն, եթե կոնկրետ գործով առկա են հանրային շահի իրական պահանջի մասին վկայող հատուկ ցուցիչներ, որոնք, չնայած անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին, գերակայում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով երաշխավորված անձնական ազատության իրավունքի նկատմամբ :
Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում Եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները․
- ներպետական իշխանությունները անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը ,
- Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետը ամրագրում է ոչ միայն «ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքը կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը», այլ նաև նախատեսում է, որ «ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով» ։
- ըստ ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի՝ կանխավարկածը միշտ պետք է գործի հօգուտ ազատ արձակման և Ազգային դատական մարմինները հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը պետք է ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում ։
- ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական, այլ պետք է պարունակեն հղումներ կոնկրետ փաստերին և անձի անձնային առանձնահատկություններին, որոնք հիմնավորում են վերջինիս կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը :
- կալանքի տակ պահելու փաստացի մեխանիկական երկարաձգումն անհամատեղելի է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի երաշխիքների հետ :
- շարունակական կալանքի հնարավոր հիմքերից՝ վարույթից թաքնվելու վտանգը չի կարող գնահատվել միայն նրան սպառնացող պատժի խստությամբ, այն պետք է գնահատել՝ վկայակոչելով մի շարք այլ վերաբերելի գործոններով, որոնք կարող են կամ հաստատել թաքնվելու վտանգի առկայությունը կամ կարող են այնքան չնչին դարձնել, որ այն չի կարող հիմնավորել կալանքը , ընդ որում, թաքնվելու վտանգը կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածին զուգահեռ նվազում է այն հանգամանքի հաշվառմամբ, որ արդեն իսկ կալանքի տակ եղած ժամանակահատվածը հաշվակցվելու է վերջնական պատժի ժամկետից :
- մեղադրյալ կողմից հանցագործություններ կատարելու հավանականության մասին եզրահանգումները պետք է հիմնավորված լինեն, և պատշաճ չի լինի ազատությունից զրկելը հիմնավորել՝ հղում անե¬լով նոր հանցանք կատարելու մտավախությանը միայն :
- մեղադրյալի կողմից վարույթի պատշաճ իրականացումը խոչընդոտելու վտանգը չի կարող որպես հիմք ընդունվել in abstracto (վերացական ձևով), այն պետք է հիմնավորվի և հաստատվի փաստական տվյալներով : Վկաների վրա ճնշում գործադրելու վտանգը կարող է ընդունելի լինել վարույթի սկզբնական փուլերում , սակայն այն չի կարող հիմնավորվել միայն ակնկալվող պատժի խստությամբ : Ընդ որում, երկարատև ժամանակահատվածում քննություն իրականացնելու անհրաժեշտությունը բավարար չէ կալանքն արդարացնելու համար. վարույթի բնականոն ընթացքի պարագայում ենթադրյալ վտանգները նվազում են, քանի որ հարցաքննությունները կատարվում են, ցուցմունքները վերցվում են և ստուգվում :
Այսինքն, օրենսդրի ընդհանուր տրամաբանությունը և Եվրոպակա դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հանգում են նրան, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման ռեալ հնարավորության պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է զերծ մնա առավել խիստ խափանման միջոցների կիրառումից և պետք է կիրառի այնպիսի խափանման միջոց, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար։
Վերաքննիչ դատարանն ուշագրավ է համարում այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը՝ խափանման միջոց ընտրելու հարցի քննարկման տեսանկյունից որդեգրել է «նվազագույնի սկզբունքը», որից բխում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս, առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով՝ արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը, միևնույն ժամանակ, կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելիս Դատարանը պարտավոր է քննարկման առարկա դարձնել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը և կալանավորման անհրաժեշտությունը:
Վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և հետևողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները:
Մասնավորապես՝ խափանման միջոցները, դասակարգվելով կալանքի ու կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցների, նպատակ ունեն ապահովելու քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, և կիրառվում են միայն այն դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ անձը կարող է կատարել ՀՀ քրեական դատավարության գործող օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները կամ դրանցից որևէ մեկը: Ընդ որում՝ վերոնշյալ նպատակի իրականացման համար անհրաժեշտ ու պիտանի խափանման միջոցի կոնկրետ տեսակի ընտրության հարցն օրենսդիրը վերապահել է վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողությանը՝ միաժամանակ երաշխավորելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ ապահովելու հնարավորությունը։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված խափանման միջոցների աստիճանակարգության մեջ, ելնելով ներգործության բնույթից, աստիճանից և վրա հասնող հետևանքներից՝ տնային կալանքը կալանքից հետո համարվում է խիստ խափանման միջոց, քանի որ այն ևս սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, և որպես անձի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման հնարավոր միջոց պետք է կիրառվի այն դեպքերում, երբ կհիմնավորվի մեղադրյալի օրինական վարքագիծն այլ այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցներով երաշխավորելու անհնարինությունը։ Ուստի՝ յուրաքանչյուր դեպքում խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննարկելիս ելակետ պետք է ընդունվի խափանման միջոցի նպատակների նվաճման հանգամանքը, և եթե հիշյալ նպատակներին հնարավոր է հասնել առանց անձին ազատությունից զրկելու, ապա ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցները չպետք է կիրառվեն, հակառակ դեպքում կխախտվի անձի իրավունքների սահմանափակման և դրա արդյունքում հետապնդվող նպատակի միջև անհրաժեշտ համաչափությունը, որի արդյունքում կալանավորումը կվերածվի պարզապես պատժիչ միջոցի կամ կհետապնդի պատժիչ նպատակներ: Նշվածի համատեքստում ուղենիշ է այն գաղափարը, որ իրավական պետությունում քրեական դատավարության նպատակներին պետք է հասնել ոչ թե ցանկացած, այլ՝ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման ճանապարհով, ինչն ուղղակիորեն պայմանավորված է մարդու իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության հրամայականով։
Վերոշարադրյալը բխում է անձին ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Հակառակ պարագայում կխախտվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, ինչն իր հերթին կարող է հանգեցնել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի անհարկի սահմանափակման:
Սույն բողոքի շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանը նախևաձաջ ցանկանում է քննարկման առարկա դարձնել հատկապես տնային կալանքը որպես ինքնուրույն այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հանգամանքը և հատկանշական է համարում այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան) իրավական դիրքորոշմանը ։ Մասնավորապես՝ Եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մեկ այլ՝ Դե Տոմմազոն ընդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանն անդրադառնալով տնային կալանքի կիրառման պայմաններին, հանգել է այն եզրակացության, որ Իտալիայի քրեական դատավարության օրենսգրքով կիրառված տնային կալանքը խախտել է դիմումատուի ազատ տեղաշարժման իրավունքը։ Տնային կալանքի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի նախադեպային որոշումների համեմատական ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ տնային կալանքի սխալ կիրառումը հանգեցնում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիությանը, ինչպես նաև տեղաշարժի ազատության իրավունքների խախտման։ Պարզելու համար, թե անձի որ իրավունքն է խախտվել պետության կողմից՝ Գուցարդին ընդդեմ Իտալիայի գործով , Եվրոպական դատարանը առաջարկել է ի գիտություն ընդունել մի շարք չափանիշներ, մասնավորապես` խափանման միջոցի տևողությունը, դրա կիրառման հետևանքները և իրականացման կարգը։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին ։ Սա նշանակում է, որ Եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո։
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոց տնային կալանքը էականորեն սահմանափակում է մեղադրյալի սահմանադրական իրավունքները, որի մասին վկայում է որոշակի արգելքների սահմանումը, ազատ տեղաշարժման իրավունքի սահմանափակումը, որն իր խստությամբ զիջում է միայն կալանավորմանը: Այս առումով վերջինս կարող է կիրառվել միայն այնպիսի դեպքերում, երբ ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառումն անհնարին է կամ անբավարար մեղադրյալի անօրինական վարքագիծը կանխելու համար: Այս գաղափարը բխում է Եվրոպական դատարանի կողմից բազմիցս արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ անձին ազատությունից զրկելն արդարացված է միայն այն դեպքում, երբ պակաս խիստ միջոցառումներն անբավարար են համարվել անհատի կամ հասարակական շահը պաշտպանելու համար, որը և պահանջում է տվյալ անձի մեկուսացումը:
Վերաքննիչ դատարանը, խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում անդրադառնալով դրա կիրառման իրավաչափության պայմանների քննարկմանը, արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված իրավաչափության պայմաններից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և դրանց վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված քրեական վարույթում/գործում առկա տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով :
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով։ Հետևաբար, խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում այն հայեցակարգը, որ խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևորագույն գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին հասնելու տեսանկյունից, իսկ անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս հարկ է առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով, քանի որ արգելվում է ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում անդրադառնալով խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմաններից՝ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հիմքի առկայության հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին, ապա Վերաքննիչ դատարանը դրանք ընդունելի է համարում և գտնում է, որ խափանման միջոցի կիրառման համար նշված հիմքի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, իսկ այն չեզոքացնելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցների տեսակի վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ հիմնավոր։
Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունը, որ քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է, ստացված ապացույցները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և ներկայացվել դատարան, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը տևական ժամանակ գտնվել է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը բավարար չէ նրա նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խիստ խափանման միջոցի ժամկետն երկարաձգելու համար։
Անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չեն հարցաքննվել դատակոչման ենթակա բոլոր անձինք, ովքեր բնակվում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի հետ նույն տարածաշրջանում, իսկ հարցաքննված երկու վկաները հիմնական դատալսումների ընթացքում տվել են հակասական ցուցմունքներ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արդեն իսկ հաշվի է առել վերոգրյալ հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, մայրը, դատվածություն չունի, աշխատել է «ԴավԱրտ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, որ մինչ սույն դատական ակտը կայացնելու պահը վերջինը որևէ կերպ չի խուսափել իր քրեադատավարական պարտականությունները կատարելուց և իրավամբ եկել է այն եզրահանգման, որ գործի քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, քանի որ համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի՝ «Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը»։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ պետք է փաստել, որ Վերաքննիչ դատարան ստացված նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների և փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու այնպիսի շարունակական ռիսկի առկայության վերաբերյալ, որը հնարավոր լինի չեզոքացնել բացառապես կիրառված տնային կալանքի երկարաձգման միջոցով:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի կողմից ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ սույն որոշմամաբ արձանագրված հավանական վտանգները, ոչ թե ի սպառ բացակայում են կամ վերացել են, այլ ողջամտորեն ենթադրելի են և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն անտեսվել խափանման միջոցի տեսակը ընտրելիս, այլ, այս պայմաններում դատարանը առաջնորդվել է նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել է առավել պիտանի խափանման միջոցներ, որոնք կարող են գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը ապահովել համար, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 5-րդ մասի՝ «Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»։
Հետևաբար, վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չի կարող երաշխիք լինել տնային կալանքի համապատասխան հիմքի չեզոքացման համար՝ Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության համապատասխան պայմանները հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ ենթադրաբար կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմանների համատեքստում այդ հնարավոր արարքները կատարելու վերաբերյալ ենթադրություններն ունեն միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չպետք է անցնեն ողջամիտ կասկածի շեմը, իսկ դատարանը խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմաններին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը: Հետևաբար, հաշվի առնելով, որ հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկներից բացի անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող որևիցե այլ բավարար տվյալ չի ներկայացվել իսկ արված եզրահանգումներն էլ ենթադրական են, ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ նշված իրավաչափության պայմանների հավանականության վերաբերյալ ենթադրություններն այն չափ իրատեսական չեն, որպեսզի սույն դեպքում արդարացնեն մեղադրյալի նկատմամբ անազատության հետ կապաված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգումը։ Սույն դեպքում օրենքով նախատեսված հիմքերի շարադրանքն ու խիստ ենթադրական դատողությունները ակնհայտորեն չեն կարող բավարար հիմք համարվել դատական քննության ընթացքում անձի ազատությունը սահմանափակելու համար: Ժողովրդավարական հասարակությունում արդարադատության տեսանելիության պահանջից բխում է, որ կալանավորման մասին դատարանի որոշումը պետք է պարունակի այնպիսի տեղեկություններ և փաստեր, որոնք անաչառ դիտորդի տեսանկյունից կհիմնավորեն գործի քննության ընթացքում անձի ազատության սահմանափակման անհրաժեշտությունը: Առավել ևս, որ կալանավորման նպատակները վերաբերում են ապագային, դրանք ենթադրություններ են դեռևս չկատարված գործողությունների վերաբերյալ։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը` որպես վարույթ իրականացնող մարմին, ընտրելով վերը նշված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը հաշվի է առնել մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի կողմից ներկայացված փաստարկներն ենթադրական ու վերացական բնույթի են և բավարար չեն մեղադրյալին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու շեմը հաղթահարելու համար։
Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր Աղասի Հովսեփյանի գործով որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի, Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում :
Այլ կերպ, վերը նշվածից բխում է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համատեքստում, Դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլ խափանման միջոցների կիրառման հնարավորություն՝ ինչպես անձի կալանավորման, այնպես էլ նրան հետագայում կալանքի տակ պահելու նպատակահարմարության վերաբերյալ հարցերը լուծելիս: Հետևաբար, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմը ՀՀ իրավունքի բաղկացուցիչ մասն է և Դատարաններն, անկախ անձին մեղսագրվող հանցագործության ծանրության աստիճանից, լիազորված են քննարկել մեղադրյալին այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ կալանքից ազատ արձակելու հնարավորության հարցը։ Ըստ ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի՝ անձին անհրաժեշտ է ազատ արձակել անգամ նախքան դատաքննությունը, եթե հնարավոր է նրանից ստանալ այնպիսի երաշխիքներ, որոնք կապահովեն նրա ներկայանալը։ Ներպետական դատարանը կարող է անձին ազատ արձակելու որոշում կայացնել՝ հաշվի առնելով նախքան այդ մի շարք գործողություններ կատարվելու փաստը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ելնելով ընտրված խափանման միջոցի ու հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից, պահպանելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքիների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, քանի որ խափանման միջոցների կիրառման հիմքերը փաստացի ծառայում են որպես նպատակներ և սույն գործի փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ չի կարելի է գալ այն եզրահանգման, որ Պապին Բեյբությանն ազատության մեջ գտնվելու պարագայում չի դրսևորի օրինապահ վարքագիծ։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, դատաքննության տվյալ փուլում վարչական հսկողությունը և համակցված կիրառված բացակայելու արգելքը ու գրավը այն պիտանի խափանման միջոցներն են, որոնք կարող են գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև արձանագրում է, որ առկա չեն այնպիսի հստակ նշաններ, որոնք արտացոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որը անկախ անմեղության կանխավարկածից, կգերակայի մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատմամբ։
Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելն է: Այլ կերպ՝ խափանման միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է գործի քննության բնականոն գործընթացը ապահովելու, քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի դիմակայությունը կանխելու և դատավարական գործընթացին մեղադրյալի մասնակցությունը ապահովելու համար։
Այսպիսով, վերոնշյալ հանգամանքների համադրման և գնահատման արդյունքում, առաջնորդվելով մարդու/քաղաքացու իրավունքները և ազատությունները հարգելու ու պաշտպանելու հանգամանքից, ելնելով անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության՝ պետության պոզիտիվ պարտավորության իրացվելիության, այնպես էլ հիշյալ հիմնարար իրավունքը վերացական ու պատրանքային հիմնադրույթի չվերածելու անհրաժեշտությունից, հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ սույն որոշմամբ արձանագրված իրավաչափություն պայմանների վերաբերյալ շարադրված դատողությունները, խափանման միջոցը կիրառելիս առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ կոնկրետ դեպքում վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի են հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու են հակակշռելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քննության ներկա փուլում չկան և չեն ներկայացվել այնպիսի տեղեկություններ, փաստական տվյալներ, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում: Այլ կերպ ասած՝ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը գտնվելով ազատության մեջ կարող է դրսևորել պատշաճ վարքագիծ։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության փուլում գտնվող գործով դատարանի կողմից մեղադրյալի ազատության իրավունքը սահմանափակող խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության ստուգման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը Արման և Արքա Մադաթյանների գործով որոշման մեջ կարևորել է այն հանգամանքը, որ գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ հարցը լուծելիս, առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ նման պայմաններում, որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս, վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը ։
Վերոշարադրյալի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է, որ անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովող երաշխիքների կիրառմամբ ազատ արձակվելու իրավունքը կարող է իրավաչափորեն սահմանափակվել միայն անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող բավարար հիմքերի առկայության դեպքում: Իսկ այդ հիմքերի առկայության մասին վկայող փաստարկները պետք է բխեն կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից և հիմնավորվեն կոնկրետ փաստական տվյալներով: Շարունակական կալանքի պարագայում վարույթի բնականոն ընթացքին զուգահեռ աստիճանաբար բարձրանում է մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու շեմը: Ընդ որում, առավել բարձր պետք է լինի վարույթն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի՝ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշումը վերադաս դատական ատյանի կողմից բեկանելիս կալանքի անհրաժեշտության հիմնավորվածության շեմը:
Ուստի, վերոգրյալից ելնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը՝ հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռության տեսանկյունից, հանգում է հետևության, որ սույն դեպքում բացակայում է մեղադրյալ Պապին Բեյբությանին տնային կալանքի տակ շարունակական պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը և վերջինիս օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ սույն բողոքում չեն մատնանշել ծանրակշիռ այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել քրեական վարույթն իրականացնող՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափ լինելու մասին։
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
հատուկ վերանայման բողոքը մերժելու մասին
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Հ.Ավագյան
2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ք.Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, նա¬խա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ադրինե Ղուկասյանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բո¬ղոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական ընթացքը.
2025 թվականի հուլիսի 28-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց են կիրառվել վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանը (այսուհետ նաև` Բողոքաբեր)։
2025 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:
2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Պապին Բեյբությանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. «[Ն]ա, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
«Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված՝ ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով՝ հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն» քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով:
Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը:
Այսպես. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրի հարակից գտնվող և հողատարածքի՝ խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը:
Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը անձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից լեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր ու Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ: Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներ՝ Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել Հայաստանի Հանրապետություն: Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։
Այնուհետև հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած շուրջ հարցին վերաբերող հարցի մասնավոր զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով` խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ:»։
Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն՝
«(…) Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանը նախևառաջ արձանագրում է, որ սույն վարույթով Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Հարկ է նաև փաստել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, մինչ այս պահը Պապին Բեյբությանը որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, օրենսդրությամբ նախատեսված այլ ոչ իրավաչափ վարքագիծ չի դրսևորել, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել։
Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Դատարանի 2025 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկերը:
Այդ համատեքստում քննարկելով տնային կալանքի հետագա պահպանման անհրաժեշտության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի հիմքերը քրեական վարույթի քննության փուլերում մշտապես չեն կարող նույն հիմնավորմամբ հանդես գալ բարձր կենսունակությամբ, այլ դրանք ժամանակի ընթացքում էական նոր հիմնավորումների բացակայության պայմաններում նվազում են։
Սույն դեպքում, քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է, ստացված ապացույցները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և ներկայացվել դատարան, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը տևական ժամանակ գտնվել է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը բավարար չէ նրա նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խիստ խափանման միջոց կիրառելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու համար։
(…)
Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ պիտանելիության սկզբունքին համարժեք խափանման միջոցի ընտրության հարցը լուծելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի անձի կերպարի ընդհանուր նկարագիրը: Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրության կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և իր նպատակներին չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Սույն դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, մայրը, դատվածություն չունի, աշխատել է «ԴավԱրտ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, որ մինչ սույն դատական ակտը կայացնելու պահը վերջինը որևէ կերպ չի խուսափել իր քրեադատավարական պարտականությունները կատարելուց:
Նշված հանգամանքների հաշվառմամբ, նաև արձանագրելով, որ մեղադրյալն ազատության սահմանափակման պայմաներում ցուցաբերել է պատշաճ վարքագիծ՝ Դատարանը գտնում է, որ վերացել է տնային կալանք խափանման միջոցի պահպանման անհրաժեշտությունը։
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը հնարավոր է իրականացնել նաև վարչական հսկողության հետ համակցված վերջինի նկատմամբ գրավի և արդեն իսկ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ, որի պայմաններում համարժեքորեն կսահմանափակվի մեղադրյալի տեղաշարժվելու իրավունքը։
Նշված խափանման միջոցների կիրառումը կարող է ողջամիտ երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու գործում՝ հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննության ընթացքում ցանկացած ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու դեպքում վերջինի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը կարող է վերանայվել և ընտրվել ավելի խիստ խափանման միջոց, իսկ գրավի առարկան կարող է պետականացվել, ինչը լրացուցիչ և գործուն զսպող մեխանիզմ է։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխել և նրա նկատմամբ գործի դատական քննության ընթացքում համակցված որպես խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11.000.000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
(…)»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2025 թվականի հուլիսի 28-ի թիվ ԵԴ1/3308/01/24 որոշումն անհիմն է, չի բխում քրեական գործի փաստական հանգամանքների ամբողջությունից, հետևաբար ենթակա է բեկանման` հետևյալ պատճառաբանություններով.
(…)
Քննարկվող դեպքում Պապին Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Պապին Բեյբությանին մեղսագրված ենթադրյալ հանցագործության փաստական հանգամանքները, մասնավորապես՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելը, քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձանց հետ ենթադրյալ կապեր ունենալու հանգամանքը, ենթադրյալ հանցավոր գործողությունների կատարման բնույթը, դրանց դրսևորման ձևը, կատարման եղանակը, ենթադրյալ հանցագործությունների ծանրության աստիճանը (ծանր), ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված է պատիժ ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով), գործով անցնող վկաների հետ Պապին Բեյբությանի փոխհարաբերությունների բնույթը, գործով անցնող անձանց մոտ նրա ունեցած հեղինակությունը բավարար են փաստելու, որ առկա է գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հիմքը։
Նշված հետևությունն առավել ամրապնդվում է այն պայմաններում, որ դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չեն հարցաքննվել դատակոչման ենթակա բոլոր անձինք, ովքեր բնակվում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի հետ նույն տարածաշրջանում, իսկ հարցաքննված երկու վկաները հիմնական դատալսումների ընթացքում տվել են հակասական ցուցմունքներ:
Թեև հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների և հարցաքննված վկաների ցուցմունքների գնահատում Դատարանը չի իրականացնում, այնուամենայնիվ, վերը նշված հանգամանքներն առավել ամրապնդում են այն մտահոգությունը, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում էականորեն կարող է տուժել արդարադատության շահը և Պապին Բեյբությանը կարող է իրական հնարավորություն ստանալ խոչնդոտել մինչդատական վարույթում գործի քննությանը՝ դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ու Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման եղանակով:
Վերը նշված հանգամանքների համակցությունը թույլ է տալիս գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չի կարող երաշխիք լինել տնային կալանքի համապատասխան հիմքի չեզոքացման համար:
Դատարանը հաշվի չի առել, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որ վերջինս առնչություն ունենալով քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձանց հետ՝ ունի հանցավոր հեղինակություն, ինչով պայմանավորված էլ՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման համար ընդունելի՝ ապօրինի եղանակով մասնավոր հարցի լուծման նպատակով դիմել են հենց Պապին Բեյբությանին, ով, իր հանցավոր հեղինակությունն օգտագործելով՝ այդ նպատակով ունեցել է հեռախոսազանգեր, կազմակերպել է հանդիպումներ գործով անցնող անձանց մասնակցությամբ:
Վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք համակցված խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի օրինական վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ հետևության հանգելիս Դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել սույն գործում առկա մի շարք փաստական հանգամանքներ և իր եզրահանգումները չի կառուցել այդ հանգամանքների համակցված վերլուծության վրա:
Մասնավորապես, նախևառաջ Դատարանի կողմից պատշաճ գնահատման չի ենթարկվել Պապին Բեյբությանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման փաստական հանգամանքները և ծանրության աստիճանը, դրանց բնույթը, դրսևորման ձևի համատեքստում նաև մեղադրյալի դերակատարումը, եղանակը, ծանրության աստիճանը և ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը (ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով), գործի բարդությունն ու ծավալները, դատավարության մասնակիցների մեծ քանակը, որոնք առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը միջամտելու ռիսկի աստիճանի գնահատման տեսանկյունից:
Միաժամանակ հարկ է նկատել, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է բարձր լատենտայնություն ունեցող ծանր հանցագործություն, որն առավել դժվարությամբ բացահայտվող հանցագործություններից է, քանի որ հանցագործության բոլոր մասնակիցները գտնվում են քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակիցների և/կամ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանցավոր ազդեցության տակ, ուստի, որպես կանոն, չկա որևէ մեկը, ով շահագրգռված կլինի հանցագործության բացահայտման մեջ:
Նշված հանգամանքները, գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր:
(…)»։
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել վիճարկվող որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ և Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ 3 ամիս ժամկետով:
4․ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան է ներկայացրել մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի պաշտպան Ալեքսանդր Կոչուբաևը, ով նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ դատախազ Արման Բաղդասարյանի կողմից ներկայացված բողոքը պատշաճ հիմնավորված չէ և բողոքում բարձրացված հիմնավորումները կարող են հանգեցնել մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի իրավունքների և օրինական շահերի ոչ իրավաչափ սահմանափակման: Վերջինիս կողմից պատշաճ չի մեկնաբանվել և չի հիմնավորվել, որ միայն առավել խիստ այլընտրանքային խափանման միջոցի` տնային կալանքի կիրառման միջոցով է հնարավոր ապահովել Պապին Բեյբությանի պատշած վարքագիծը և գործի քննությանը միջամտելու ռիսկի նվազեցումը:
(…)
Այսպես․
Վերաքննիչ դատարնի ուշադրությունն ենք ուզում հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին վերագրվող արարքի բնույթն nւ հանրային վտանգավորության աստիճանն ինքնին չեն կարող հիմք հանդիսանալ վերջինիս նկատմամբ առավել խիստ խափանման միջոց կիրառելու համար:
Գործի դատաքննության ընթացքում, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն վերջինիս կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու մասնավորապես քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկերը:
Այնուհետև Պապին Բեյբությանը տնային կալանքի ողջ ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել:
Ուստի, հարկ է նշել նաև այն, որ առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման ենթարկելով առկա հանգամանքները կայացրել է որոշում, որը բխում է բացառապես օրենքի համապատասխան դրույթներից:
Հետևաբար, առկա պայմաններում, Պապին Բեյբությանի կողմից գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականությունը նվազ ատիճանի վրա է գտնվում: Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ դատարանը ևս չի արձանագրել փաստական տվյալների այնպիսի համակցություն, որը հիմք կհանդիսանար եզրահանգելու, որ մեղադրյալի կողմից նման ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը կարող է չեզոքացվել բացառապես օրենքով նախատեսված առավել խիստ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ:
Ինչ վերաբերում է դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չհարցաքննված վկաներին, ապա գտնում եմ, որ խոչընդոտելու վտանգը միևնույն հարթությամբ չի կարող դիտարկվել այն դեպքերում, երբ վարույթի համար հետաքրքրություն ներկայացնող անձինք դեռևս չեն հարցաքննվել և այն դեպքերում, երբ հարցաքննվել են, սակայն նրանց վրա կարող է հետագա ազդեցություն լինել: Խոսքն այն մասին է, որ այս իրավիճակներում առկա վտանգը համեմատաբար ավելի նվազ է` գոնե հաշվի առնելով այն, որ նախաքննական մարմինն արդեն իրականացրել է հարցաքննությունները և ձեռք է բերել որոշակի ապացույցներ, իսկ դրանց հետագա փոփոխման դեպքում դրանք կարող են համապատասխան իրավական գնահատականի արժանացվել:
Հարկ է ընդգծել, որ Պապին Բեյբությանը վարույթի ընթացքում երբևէ և որևէ եղանակով չի խոչընդոտել քննությանը, ունի անբասիր վարք, երբևէ չի ունեցել դատվածություն, աչքի չի ընկել վարչական իրավախախտումներ կատարելով, պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Արցախի պաշտպանության բանակում, Արցախյան երկու պատերազմների մարտական գործողություններին է մասնակցել, հանդիսանում է «ԴԱՎԱՐՏ» ՍՊ ընկերության հիմնադիրը, ունի մշտական բանկության վայր, հանդիսանում է երեք անչափահաս երեխաների հայր, մինչև անազատության մեջ գտնվելը հանդիսացել է ընտանիքի միակ կերակրողը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
Ստացվում է, որ խափանման միջոցի կիրառման շրջանակներում՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։
Վերոգրյալ առկա բոլոր հանգամանքների հաշվառումը կարևորվում է նաև անձի բարոյական կերպարի ընդհանուր նկարագիրը կազմելու հարցում: Այլ կերպ` թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Ուստի, գտնում եմ, որ հանրային մեղադրողի իր բողոքում մատնանշած մտավախությամբ պայմանավորված մեղադրյալի հավանական ոչ պատշաճ վարքագծի, ինչպես նաև քրեական վարույթի չխոչընդոտելու պարտականությունը չկատարելու զսպումը հնարավոր է այլընտրանքային խափանման միջոցների` մասնավորապես գրավի, բացակայելու արգելիքի և վարչական հսկողության համակցված կիրառման դեպքում` չդիմելով ծայրահեղ խափանման միջոցներից` տնային կալանքի շարունակականությանը:
Հետևաբար, հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, կատարման եղանակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, վարույթի մասնակիցների հետ մեղադրյալի փոխհարաբերությունների բնույթը, գտնում եմ, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել գրավի, բացակայելու արգելքի և վարչական հսկողության խափանման միջոցի կիրառմամբ:
Եվ անհիմն է հանրային մեղադրողի այն հետևությունը, համաձայն որի` Պապին Բեյբությանին մեղսագրվում է բարձր լատենտայնություն ունեցող ծանր հանցագործություն, որն աներկբա հիմք է նրա նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցը` տնային կալանքը, կիրառելու համար:
Ստացվում է, որ հանրային մեղադրողը, Պապին Բեյբությանին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնականում դիտարկել է նրան առաջադրված մեղադրանքի համատեքստում, ընդգծելով նաև այն հանգամանքը, որ հանցագործության բոլոր մասնակիցները գտնվում են քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակիցների և/կամ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանցավոր ազդեցության տակ:
Անթույլատրելի է անձի նկատմամբ տնային կալանքի ընտրությունը միայն այն հիմնավորմամբ, որ նրան մեղսագրված է ծանր հանցագործություն: Նշված հանգամանքը կարող է ունենալ էական նշանակություն, սակայն պետք է միանշանակ զուգորդված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կոնկրետ փաստերի վրա հիմնված այլ դատավարական մտավախությունների հետ` ինչպիսիք, սակայն, այս դեպքում առկա չեն:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձի վերաբերյալ տվյալներին, ապա հարկ է նշել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, 41 տարեկան է, ամուսնացած է, խմանքին են գտնվում անչափահաս զավակները:
Այսպիսով, վերը ներկայացված հիմնավորումները հիմք ընդունելով, գտնում եմ, որ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի կողմից իր վրա` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված մյուս պարտականությունների կատարումը, և տվյալ դեպքում առկա չէ հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջը անձի ազատության իրավունքի հարգանքից, և մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից, առանց տնային կալանքի տակ գտնվելու, քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկը կարող է չեզոքացվել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի ավելի մեղմ տեսակների` վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ։
Տվյալ դեպքում, գտնում եմ, որ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, համակցված գրավով, պիտանի է հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու է հակակշռելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը` հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Հարկ է ազրձանագրել, որ դատախազ Արման բաղդասարյանի կողմից չի ներկայացվել որևէ տեղեկություն կամ փաստական տվյալ, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
Ավելին, անհրաժեշտ է ընդգծել նաև, որ խափանման միջոցի հիմքերն ու պայմանները ոչ թե ստատիկ, այլ դինամիկ կատեգորիաներ են և ենթակա են ժամանակի ընթացքում փոփոխման, ուստի, սույն դեպքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք կարող է հանդիսանալ նաև ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը:
Այսպիսով, վերոշարադրյալի հիման վրա, գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը վարչական հսկողության փոփոխելով կայացրել է որոշում, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
(…)»։
Արդյունքում՝ պաշտպան Ալեքսանդր Կոչուբաևը խնդրել է ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել։
5. Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին. հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով:
(…)» :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
(...)
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
(…)
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
(…)»։
Վերը նշված իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ մարդու ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա՝ Կոնվենցիայով և Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, որոնց սահմանափակումը հնարավոր է բացառապես օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ծանրակշիռ հիմքերի առկայության պարագայում:
Մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու կոնվենցիոնալ իրավունքի առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան) ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետը դատական իշխանության մարմիններին հնարավորություն չի տալիս ընտրություն կատարելու անձին ողջամիտ ժամկետում դատարան տանելու կամ մինչև դատարանի առջև կանգնելը ժամանակավորապես ազատ արձակելու միջև: Մինչև դատապարտումն անձը համարվում է անմեղ, և այս դրույթի նպատակն առավելապես անձին ժամանակավորապես ազատ արձակելն է այն դեպքում, երբ շարունակական կալանքն այլևս ողջամիտ չէ: Այն հարցը, թե արդյո՞ք կալանքի տակ պահելու ժամկետը ողջամիտ է եղել, չի կարող գնահատվել վերացական եղանակով: Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ողջամտության հարցը պետք է գնահատվի՝ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից ելնելով: Շարունակական կալանքը կարող է արդարացված լինել միայն, եթե կոնկրետ գործով առկա են հանրային շահի իրական պահանջի մասին վկայող հատուկ ցուցիչներ, որոնք, չնայած անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին, գերակայում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով երաշխավորված անձնական ազատության իրավունքի նկատմամբ :
Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում Եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները․
- ներպետական իշխանությունները անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը ,
- Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետը ամրագրում է ոչ միայն «ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքը կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը», այլ նաև նախատեսում է, որ «ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով» ։
- ըստ ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի՝ կանխավարկածը միշտ պետք է գործի հօգուտ ազատ արձակման և Ազգային դատական մարմինները հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը պետք է ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում ։
- ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական, այլ պետք է պարունակեն հղումներ կոնկրետ փաստերին և անձի անձնային առանձնահատկություններին, որոնք հիմնավորում են վերջինիս կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը :
- կալանքի տակ պահելու փաստացի մեխանիկական երկարաձգումն անհամատեղելի է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի երաշխիքների հետ :
- շարունակական կալանքի հնարավոր հիմքերից՝ վարույթից թաքնվելու վտանգը չի կարող գնահատվել միայն նրան սպառնացող պատժի խստությամբ, այն պետք է գնահատել՝ վկայակոչելով մի շարք այլ վերաբերելի գործոններով, որոնք կարող են կամ հաստատել թաքնվելու վտանգի առկայությունը կամ կարող են այնքան չնչին դարձնել, որ այն չի կարող հիմնավորել կալանքը , ընդ որում, թաքնվելու վտանգը կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածին զուգահեռ նվազում է այն հանգամանքի հաշվառմամբ, որ արդեն իսկ կալանքի տակ եղած ժամանակահատվածը հաշվակցվելու է վերջնական պատժի ժամկետից :
- մեղադրյալ կողմից հանցագործություններ կատարելու հավանականության մասին եզրահանգումները պետք է հիմնավորված լինեն, և պատշաճ չի լինի ազատությունից զրկելը հիմնավորել՝ հղում անե¬լով նոր հանցանք կատարելու մտավախությանը միայն :
- մեղադրյալի կողմից վարույթի պատշաճ իրականացումը խոչընդոտելու վտանգը չի կարող որպես հիմք ընդունվել in abstracto (վերացական ձևով), այն պետք է հիմնավորվի և հաստատվի փաստական տվյալներով : Վկաների վրա ճնշում գործադրելու վտանգը կարող է ընդունելի լինել վարույթի սկզբնական փուլերում , սակայն այն չի կարող հիմնավորվել միայն ակնկալվող պատժի խստությամբ : Ընդ որում, երկարատև ժամանակահատվածում քննություն իրականացնելու անհրաժեշտությունը բավարար չէ կալանքն արդարացնելու համար. վարույթի բնականոն ընթացքի պարագայում ենթադրյալ վտանգները նվազում են, քանի որ հարցաքննությունները կատարվում են, ցուցմունքները վերցվում են և ստուգվում :
Այսինքն, օրենսդրի ընդհանուր տրամաբանությունը և Եվրոպակա դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հանգում են նրան, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման ռեալ հնարավորության պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է զերծ մնա առավել խիստ խափանման միջոցների կիրառումից և պետք է կիրառի այնպիսի խափանման միջոց, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար։
Վերաքննիչ դատարանն ուշագրավ է համարում այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը՝ խափանման միջոց ընտրելու հարցի քննարկման տեսանկյունից որդեգրել է «նվազագույնի սկզբունքը», որից բխում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս, առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով՝ արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը, միևնույն ժամանակ, կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելիս Դատարանը պարտավոր է քննարկման առարկա դարձնել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը և կալանավորման անհրաժեշտությունը:
Վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և հետևողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները:
Մասնավորապես՝ խափանման միջոցները, դասակարգվելով կալանքի ու կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցների, նպատակ ունեն ապահովելու քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, և կիրառվում են միայն այն դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ անձը կարող է կատարել ՀՀ քրեական դատավարության գործող օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները կամ դրանցից որևէ մեկը: Ընդ որում՝ վերոնշյալ նպատակի իրականացման համար անհրաժեշտ ու պիտանի խափանման միջոցի կոնկրետ տեսակի ընտրության հարցն օրենսդիրը վերապահել է վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողությանը՝ միաժամանակ երաշխավորելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ ապահովելու հնարավորությունը։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված խափանման միջոցների աստիճանակարգության մեջ, ելնելով ներգործության բնույթից, աստիճանից և վրա հասնող հետևանքներից՝ տնային կալանքը կալանքից հետո համարվում է խիստ խափանման միջոց, քանի որ այն ևս սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, և որպես անձի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման հնարավոր միջոց պետք է կիրառվի այն դեպքերում, երբ կհիմնավորվի մեղադրյալի օրինական վարքագիծն այլ այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցներով երաշխավորելու անհնարինությունը։ Ուստի՝ յուրաքանչյուր դեպքում խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննարկելիս ելակետ պետք է ընդունվի խափանման միջոցի նպատակների նվաճման հանգամանքը, և եթե հիշյալ նպատակներին հնարավոր է հասնել առանց անձին ազատությունից զրկելու, ապա ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցները չպետք է կիրառվեն, հակառակ դեպքում կխախտվի անձի իրավունքների սահմանափակման և դրա արդյունքում հետապնդվող նպատակի միջև անհրաժեշտ համաչափությունը, որի արդյունքում կալանավորումը կվերածվի պարզապես պատժիչ միջոցի կամ կհետապնդի պատժիչ նպատակներ: Նշվածի համատեքստում ուղենիշ է այն գաղափարը, որ իրավական պետությունում քրեական դատավարության նպատակներին պետք է հասնել ոչ թե ցանկացած, այլ՝ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման ճանապարհով, ինչն ուղղակիորեն պայմանավորված է մարդու իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության հրամայականով։
Վերոշարադրյալը բխում է անձին ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Հակառակ պարագայում կխախտվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, ինչն իր հերթին կարող է հանգեցնել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի անհարկի սահմանափակման:
Սույն բողոքի շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանը նախևաձաջ ցանկանում է քննարկման առարկա դարձնել հատկապես տնային կալանքը որպես ինքնուրույն այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հանգամանքը և հատկանշական է համարում այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան) իրավական դիրքորոշմանը ։ Մասնավորապես՝ Եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մեկ այլ՝ Դե Տոմմազոն ընդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանն անդրադառնալով տնային կալանքի կիրառման պայմաններին, հանգել է այն եզրակացության, որ Իտալիայի քրեական դատավարության օրենսգրքով կիրառված տնային կալանքը խախտել է դիմումատուի ազատ տեղաշարժման իրավունքը։ Տնային կալանքի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի նախադեպային որոշումների համեմատական ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ տնային կալանքի սխալ կիրառումը հանգեցնում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիությանը, ինչպես նաև տեղաշարժի ազատության իրավունքների խախտման։ Պարզելու համար, թե անձի որ իրավունքն է խախտվել պետության կողմից՝ Գուցարդին ընդդեմ Իտալիայի գործով , Եվրոպական դատարանը առաջարկել է ի գիտություն ընդունել մի շարք չափանիշներ, մասնավորապես` խափանման միջոցի տևողությունը, դրա կիրառման հետևանքները և իրականացման կարգը։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին ։ Սա նշանակում է, որ Եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո։
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոց տնային կալանքը էականորեն սահմանափակում է մեղադրյալի սահմանադրական իրավունքները, որի մասին վկայում է որոշակի արգելքների սահմանումը, ազատ տեղաշարժման իրավունքի սահմանափակումը, որն իր խստությամբ զիջում է միայն կալանավորմանը: Այս առումով վերջինս կարող է կիրառվել միայն այնպիսի դեպքերում, երբ ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառումն անհնարին է կամ անբավարար մեղադրյալի անօրինական վարքագիծը կանխելու համար: Այս գաղափարը բխում է Եվրոպական դատարանի կողմից բազմիցս արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ անձին ազատությունից զրկելն արդարացված է միայն այն դեպքում, երբ պակաս խիստ միջոցառումներն անբավարար են համարվել անհատի կամ հասարակական շահը պաշտպանելու համար, որը և պահանջում է տվյալ անձի մեկուսացումը:
Վերաքննիչ դատարանը, խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում անդրադառնալով դրա կիրառման իրավաչափության պայմանների քննարկմանը, արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված իրավաչափության պայմաններից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և դրանց վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված քրեական վարույթում/գործում առկա տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով :
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով։ Հետևաբար, խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում այն հայեցակարգը, որ խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևորագույն գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին հասնելու տեսանկյունից, իսկ անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս հարկ է առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով, քանի որ արգելվում է ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում անդրադառնալով խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմաններից՝ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հիմքի առկայության հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին, ապա Վերաքննիչ դատարանը դրանք ընդունելի է համարում և գտնում է, որ խափանման միջոցի կիրառման համար նշված հիմքի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, իսկ այն չեզոքացնելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցների տեսակի վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ հիմնավոր։
Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունը, որ քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է, ստացված ապացույցները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և ներկայացվել դատարան, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը տևական ժամանակ գտնվել է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը բավարար չէ նրա նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խիստ խափանման միջոցի ժամկետն երկարաձգելու համար։
Անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չեն հարցաքննվել դատակոչման ենթակա բոլոր անձինք, ովքեր բնակվում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի հետ նույն տարածաշրջանում, իսկ հարցաքննված երկու վկաները հիմնական դատալսումների ընթացքում տվել են հակասական ցուցմունքներ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արդեն իսկ հաշվի է առել վերոգրյալ հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, մայրը, դատվածություն չունի, աշխատել է «ԴավԱրտ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, որ մինչ սույն դատական ակտը կայացնելու պահը վերջինը որևէ կերպ չի խուսափել իր քրեադատավարական պարտականությունները կատարելուց և իրավամբ եկել է այն եզրահանգման, որ գործի քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, քանի որ համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի՝ «Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը»։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ պետք է փաստել, որ Վերաքննիչ դատարան ստացված նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների և փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու այնպիսի շարունակական ռիսկի առկայության վերաբերյալ, որը հնարավոր լինի չեզոքացնել բացառապես կիրառված տնային կալանքի երկարաձգման միջոցով:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի կողմից ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ սույն որոշմամաբ արձանագրված հավանական վտանգները, ոչ թե ի սպառ բացակայում են կամ վերացել են, այլ ողջամտորեն ենթադրելի են և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն անտեսվել խափանման միջոցի տեսակը ընտրելիս, այլ, այս պայմաններում դատարանը առաջնորդվել է նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել է առավել պիտանի խափանման միջոցներ, որոնք կարող են գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը ապահովել համար, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 5-րդ մասի՝ «Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»։
Հետևաբար, վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չի կարող երաշխիք լինել տնային կալանքի համապատասխան հիմքի չեզոքացման համար՝ Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության համապատասխան պայմանները հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ ենթադրաբար կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմանների համատեքստում այդ հնարավոր արարքները կատարելու վերաբերյալ ենթադրություններն ունեն միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չպետք է անցնեն ողջամիտ կասկածի շեմը, իսկ դատարանը խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմաններին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը: Հետևաբար, հաշվի առնելով, որ հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկներից բացի անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող որևիցե այլ բավարար տվյալ չի ներկայացվել իսկ արված եզրահանգումներն էլ ենթադրական են, ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ նշված իրավաչափության պայմանների հավանականության վերաբերյալ ենթադրություններն այն չափ իրատեսական չեն, որպեսզի սույն դեպքում արդարացնեն մեղադրյալի նկատմամբ անազատության հետ կապաված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգումը։ Սույն դեպքում օրենքով նախատեսված հիմքերի շարադրանքն ու խիստ ենթադրական դատողությունները ակնհայտորեն չեն կարող բավարար հիմք համարվել դատական քննության ընթացքում անձի ազատությունը սահմանափակելու համար: Ժողովրդավարական հասարակությունում արդարադատության տեսանելիության պահանջից բխում է, որ կալանավորման մասին դատարանի որոշումը պետք է պարունակի այնպիսի տեղեկություններ և փաստեր, որոնք անաչառ դիտորդի տեսանկյունից կհիմնավորեն գործի քննության ընթացքում անձի ազատության սահմանափակման անհրաժեշտությունը: Առավել ևս, որ կալանավորման նպատակները վերաբերում են ապագային, դրանք ենթադրություններ են դեռևս չկատարված գործողությունների վերաբերյալ։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը` որպես վարույթ իրականացնող մարմին, ընտրելով վերը նշված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը հաշվի է առնել մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի կողմից ներկայացված փաստարկներն ենթադրական ու վերացական բնույթի են և բավարար չեն մեղադրյալին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու շեմը հաղթահարելու համար։
Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր Աղասի Հովսեփյանի գործով որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի, Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում :
Այլ կերպ, վերը նշվածից բխում է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համատեքստում, Դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլ խափանման միջոցների կիրառման հնարավորություն՝ ինչպես անձի կալանավորման, այնպես էլ նրան հետագայում կալանքի տակ պահելու նպատակահարմարության վերաբերյալ հարցերը լուծելիս: Հետևաբար, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմը ՀՀ իրավունքի բաղկացուցիչ մասն է և Դատարաններն, անկախ անձին մեղսագրվող հանցագործության ծանրության աստիճանից, լիազորված են քննարկել մեղադրյալին այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ կալանքից ազատ արձակելու հնարավորության հարցը։ Ըստ ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի՝ անձին անհրաժեշտ է ազատ արձակել անգամ նախքան դատաքննությունը, եթե հնարավոր է նրանից ստանալ այնպիսի երաշխիքներ, որոնք կապահովեն նրա ներկայանալը։ Ներպետական դատարանը կարող է անձին ազատ արձակելու որոշում կայացնել՝ հաշվի առնելով նախքան այդ մի շարք գործողություններ կատարվելու փաստը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ելնելով ընտրված խափանման միջոցի ու հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից, պահպանելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքիների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, քանի որ խափանման միջոցների կիրառման հիմքերը փաստացի ծառայում են որպես նպատակներ և սույն գործի փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ չի կարելի է գալ այն եզրահանգման, որ Պապին Բեյբությանն ազատության մեջ գտնվելու պարագայում չի դրսևորի օրինապահ վարքագիծ։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, դատաքննության տվյալ փուլում վարչական հսկողությունը և համակցված կիրառված բացակայելու արգելքը ու գրավը այն պիտանի խափանման միջոցներն են, որոնք կարող են գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև արձանագրում է, որ առկա չեն այնպիսի հստակ նշաններ, որոնք արտացոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որը անկախ անմեղության կանխավարկածից, կգերակայի մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատմամբ։
Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելն է: Այլ կերպ՝ խափանման միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է գործի քննության բնականոն գործընթացը ապահովելու, քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի դիմակայությունը կանխելու և դատավարական գործընթացին մեղադրյալի մասնակցությունը ապահովելու համար։
Այսպիսով, վերոնշյալ հանգամանքների համադրման և գնահատման արդյունքում, առաջնորդվելով մարդու/քաղաքացու իրավունքները և ազատությունները հարգելու ու պաշտպանելու հանգամանքից, ելնելով անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության՝ պետության պոզիտիվ պարտավորության իրացվելիության, այնպես էլ հիշյալ հիմնարար իրավունքը վերացական ու պատրանքային հիմնադրույթի չվերածելու անհրաժեշտությունից, հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ սույն որոշմամբ արձանագրված իրավաչափություն պայմանների վերաբերյալ շարադրված դատողությունները, խափանման միջոցը կիրառելիս առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ կոնկրետ դեպքում վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի են հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու են հակակշռելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քննության ներկա փուլում չկան և չեն ներկայացվել այնպիսի տեղեկություններ, փաստական տվյալներ, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում: Այլ կերպ ասած՝ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը գտնվելով ազատության մեջ կարող է դրսևորել պատշաճ վարքագիծ։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության փուլում գտնվող գործով դատարանի կողմից մեղադրյալի ազատության իրավունքը սահմանափակող խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության ստուգման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը Արման և Արքա Մադաթյանների գործով որոշման մեջ կարևորել է այն հանգամանքը, որ գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ հարցը լուծելիս, առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ նման պայմաններում, որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս, վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը ։
Վերոշարադրյալի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է, որ անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովող երաշխիքների կիրառմամբ ազատ արձակվելու իրավունքը կարող է իրավաչափորեն սահմանափակվել միայն անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող բավարար հիմքերի առկայության դեպքում: Իսկ այդ հիմքերի առկայության մասին վկայող փաստարկները պետք է բխեն կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից և հիմնավորվեն կոնկրետ փաստական տվյալներով: Շարունակական կալանքի պարագայում վարույթի բնականոն ընթացքին զուգահեռ աստիճանաբար բարձրանում է մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու շեմը: Ընդ որում, առավել բարձր պետք է լինի վարույթն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի՝ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշումը վերադաս դատական ատյանի կողմից բեկանելիս կալանքի անհրաժեշտության հիմնավորվածության շեմը:
Ուստի, վերոգրյալից ելնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը՝ հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռության տեսանկյունից, հանգում է հետևության, որ սույն դեպքում բացակայում է մեղադրյալ Պապին Բեյբությանին տնային կալանքի տակ շարունակական պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը և վերջինիս օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ սույն բողոքում չեն մատնանշել ծանրակշիռ այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել քրեական վարույթն իրականացնող՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափ լինելու մասին։
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Պապին Ռուբենի Բեյբությանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3308/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 13-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 69134424 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում՝ դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով: Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Պապին |
| Ազգանուն | Բեյբության |
| Հայրանուն | Ռուբենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 13.17 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 13-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հովհաննես |
| Ազգանուն | Ավագյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 15-11-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3308/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ք.Երևան 15.11.2024թ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը, ծանոթանալով քրեական գործին ըստ մեղադրանքի Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՊԱՐԶԵՑԻ 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է թիվ 69134424 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին քրեական գործը մակագրվել է Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանին, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3308/01/24 համարը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Հ.Ավագյանի աշխատակազմին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ ‹‹1.Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը՝ դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (…) 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: (…)››։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 16:00-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավանի նստավայրում թիվ 3 դատական նիստերի դահլիճում (ք.Երևան, Նոր Նորքի 4-րդ զանգված, Գյուլիքևխվյան փողոց 20) դռնբաց դատական նիստում, դատավոր Հ.Ավագյանի նախագահությամբ: Որոշման պատճենը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթիկ: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Պապին |
| Ազգանուն | Բեյբության |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ավագյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ գլխավորդատախազության դատախազ Ա.Բաղդասարյան |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան, Վ.Սարգսյան 5 |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3308/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «27» նոյեմբերի 2024թ. քաղ.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` նախագահությամբ դատավոր Հ.Ավագյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Թովմասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանի, պաշտպաններ Լ.Ավագյանի, Ա.Հարությունյանի, մեղադրյալ Պ.Բեյբությանի, նախնական դատական լսումների ընթացքում քննարկելով Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ քննիչ Լ.Լևոնյանի կաղմից նախաձեռնվել է թիվ 69107524 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 323-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի, 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5-րդ կետի հատկանիշներով: ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամբ Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 323-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-կետով: Դատախազ Ա.Մանուկյանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Դատախազ Ա.Մանուկյանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2024 թվականի հուլիսի 29-ին Պապին Ռուբենի Բեյբությանը ձերբակալվել է։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ երկու ամիս ժամկետով: Նույն դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ երկու ամիս ժամկետով: Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: Նույն դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ Ալիկ Բանդուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ երկու ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Ալիկ Բանդուրյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: Դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է մեկ ամսով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ը։ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասրակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված՝ ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով՝ հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն» քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով: Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը: Այսպես. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրի հարակից գտնվող և հողատարածքի՝ խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը: Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը անձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից լեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր ու Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ: Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներ՝ Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել Հայաստանի Հանրապետություն: Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։ Այնուհետև հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած շուրջ հարցին վերաբերող հարցի մասնավոր զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով` խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ: 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին թիվ 69107524 քրեական վարույթից անջատվել է մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի մասը, որին շնորհվել է թիվ 69134424 վարույթի համարը: 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3308/01/24 համարը: 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Դատարանի դատավոր Հ․Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած դիրքորոշումները. Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանը միջնորդել է Պապին Բեյբությանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը դատական քննության ընթացքում երկարացնել՝ փաստելով, որ տվյալ դեպքում պահպանվել են կալանավորման հիմքերը և պայմանը։ Պաշտպաններ Լ.Ավագյանը և Ա.Հարությունյանը խնդրել են Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինել այլընտրանքային խափանման միջոցներով՝ տնային կալանքով և գրավով՝ 5.000.000 միլիոն ՀՀ դրամի չափով՝ փաստելով, որ դրանք կարող են ապահովել նրա օրինական վարքագիծը։ Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հայտարարել է, որ միանում է իր պաշտպաններին։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` ‹‹1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)››: ‹‹Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին›› եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` ‹‹1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, այն նկատառումով, որ նա կանգնի իրավասու դատական մարմնի առջև` հիմնավոր կերպով կասկածվելով իրավազանցություն կատարելու մեջ, կամ այն դեպքում, երբ հիմքեր կան ենթադրելու, որ անհրաժեշտ է կանխել նրա կողմից իրավազանցության կատարելը կամ այն կատարելուց հետո նրա խանգարել թաքնվելու (…)››: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ‹‹Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները››։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ ‹‹1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)››: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ ‹‹1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)››: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ ‹‹Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով››։ Այսպիսով, վերը մեջբերված իրավանորմերի, ինչպես նաև՝ քննարկվող հարցի առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կայուն նախադեպային իրավունքի վերլուծությամբ՝ Դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ճանաչված է անօտարելի և բարձրագույն արժեք։ Ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից։ Ընդ որում, անձի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից։ Ըստ այդմ, կալանավորումը ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված ամենախիստ խափանման միջոցն է, որը կարող է կիրառվել բացառապես այն դեպքերում, երբ գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով հիմնավոր կերպով կհաստատվի, որ օրենսդրությամբ նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը գործի քննության ընթացքում և չեզոքացնել նրա կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված ոչ իրավաչափ գործողությունների կատարման հավանականությունը։ Անդրադառնալով կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելիս հաշվի առնվող հանգամանքներին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ դատարանը պատշաճ ուշադրություն պետք է դարձնի նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթին և վտանգավորության աստիճանին: Հանցագործության նշված հատկանիշներն էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Դրանք հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին (տես mutatis mutandis Վահագն Պողոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշումը): Դատարանն արձանագրում է նաև, որ թեև վերագրվող արարքի ծանրությունը ինքնուրույն հիմք չէ մեղադրյալի կալանքի հիմքերի առկայությունը հավաստելու համար, այդուհանդերձ, նշված հանգամանքը, այդ թվում՝ ակընկալվող պատժի խստությունը կարևոր նշանակություն ունի անձի հետագա վարքագծի վերաբերյալ դատողություններ կատարելու համար և պետք է գնահատվի գործի մյուս տվյալների հետ համակցությամբ։ Տվյալ դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար, որի սանկցիան նախատեսում է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով: Քննարկելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, գործում առկա փաստական տվյալները վերլուծելով և գնահատելով, հաշվի առնելով արարքի առանձնահատկությունները, շարժառիթը, մեղքի ձևը, դրա հետևանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Պապին Բեյբությանին վերագրվող հանցավոր արարքն օժտված է հանրային վտանգավորության առանձնահատուկ բարձր աստիճանով և բնույթով։ Դատարանը հարկ է համարում նաև փաստել, որ առերևույթ հանցավոր դեպքին մասնակցություն են ունեցել ենթադրաբար քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ Ալիկ Բանդուրյանը ր ենթադրաբար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Ռուբեն Ավետիսյանը և Պապին Բեյբությանը: Ըստ վարույթի փաստական տվյալների՝ Ալիկ Բանդոււրյանը և Ռուբեն Ավետիսյանը Պապին Բեյբությանի հետ գտնվում են մտերիմ հարացերությունների մեջ և նրանց նկատմամբ հայտարարված է հետախուզում: Դատարանի գնահատմամբ՝ վերը մեջբերված հանգամանքները հիմք են տալիս ողջամտորեն ենթադրելու, որ կալանքի տակ չգտնվելու դեպքում Պապին Բեյբությանը կարող է թաքնվել քննությունից, կատարել նոր հանցանք կամ անօրինական ազդեցություն գործադրել վարույթի մասնավոր մասնակիցների վրա։ Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը շարունակում է արձանագրել մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ հարցաքննվող անձնանց վրա հնարավոր ապօրինի ազդեցություն ունենալու եղանակով քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայությունը: Դատարանը թեև արձանագրում է, որ մեղադրյալը որոշակի ժամանակ գտնվում է անազատության մեջ, սակայն հարկ է համարում փաստել, որ միայն տվյալ հանգամանքը դեռևս բավարար ծանրակշիռ չի կարող լինել քրեական վարույթի ներկա փուլում մեղադրյալի նկատմամբ շարունակական կալանքի անհրաժեշտության և իրավաչափության բացակայության մասին եզրահանգման գալու տեսանկյունից: Ընդ որում, թեև գործը դատարանի վարույթում գտնվելու հանգամանքով պայմանավորված քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականության աստիճանը որոշակիորեն նվազել է, սակայն ոչ այն աստիճան, որ հնարավորություն կտա Դատարանին պատճառաբանված որոշում կայացնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ, ինչպես նաև՝ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու համար Պապին Բեյբությանին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի նոր հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել պիտանի այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը: Հաշվի առնելով վերոգրյալ փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի նյութերը հնարավորություն են տալիս հիմնավոր ենթադրություն անելու, որ ազատության մեջ լինելով մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հնարավոր է չկատարի իր վրա քրեադատավարական օրենսդրությամբ դրված պարտականությունները, կարող է կատարել քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կամ թաքնվի քննությունից։ Այսինքն, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունների կատարման հավանականության մասին վկայող բավարար փաստական տվյալներ։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի ընտրությունը, այդ թվում՝ տնային կալանքի և գրավի կիրառությունը, գործի քննության տվյալ փուլում անթույլատրելի է, քանի որ վերը շարադրված կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այդպիսիք ի զորու չեն կանխելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ նրան ազատ արձակելու դեպքում։ Ուստի, Դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարացնել երեք ամսով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 28-ը։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգել երեք ամսով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 28-ը։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3308/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «13» փետրվարի 2025թ. քաղ.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` նախագահությամբ դատավոր Հ.Ավագյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Թովմասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանի, պաշտպաններ Լ.Ավագյանի, Ա.Կոչուբաևի, Է.Ալեքսանյանի, մեղադրյալ Պ.Բեյբությանի, դատական լսումների ընթացքում քննարկելով Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նշված քրեական վարույթի շրջանակներում Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված՝ ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով՝ հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն» քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով: Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը: Այսպես. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրի հարակից գտնվող և հողատարածքի՝ խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը: Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը անձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից լեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր ու Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ: Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներ՝ Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել Հայաստանի Հանրապետություն: Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։ Այնուհետև հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած շուրջ հարցին վերաբերող հարցի մասնավոր զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով` խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ: Այսինքն, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ դեռևս նախաքննության փուլից որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացվել է երեք ամիս ժամկետով: Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանը միջնորդել է Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել ևս երեք ամիս ժամկետով՝ փաստելով, որ նշված խափանման միջոցի կիրառության հիմքերը չեն վերացել։ Պաշտպանության կողմը միջնորդել է Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինել այլընտրանքային խափանման միջոցներով՝ տնային կալանքով և գրավով՝ 8.000.000 միլիոն ՀՀ դրամի չափով՝ փաստելով, որ դրանք կարող են ապահովել նրա օրինական վարքագիծը։ Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հայտարարել է, որ միանում է իր պաշտպաններին։ Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հիմնավորվածության հարցը, ուսումնասիրելով քրեական վարույթի նյութերը և լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` ‹‹1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)››: ‹‹Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին›› եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` ‹‹1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, այն նկատառումով, որ նա կանգնի իրավասու դատական մարմնի առջև` հիմնավոր կերպով կասկածվելով իրավազանցություն կատարելու մեջ, կամ այն դեպքում, երբ հիմքեր կան ենթադրելու, որ անհրաժեշտ է կանխել նրա կողմից իրավազանցության կատարելը կամ այն կատարելուց հետո նրան խանգարել թաքնվելու (…)››: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ‹‹Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները››։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ ‹‹1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)››: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ ‹‹1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)››: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ ‹‹Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով››։ Այսպիսով, վերը մեջբերված իրավանորմերի, ինչպես նաև՝ քննարկվող հարցի առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կայուն նախադեպային իրավունքի վերլուծությամբ՝ Դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ճանաչված է անօտարելի և բարձրագույն արժեք։ Ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից։ Ընդ որում, անձի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից։ Ըստ այդմ, կալանավորումը ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված ամենախիստ խափանման միջոցն է, որը կարող է կիրառվել բացառապես այն դեպքերում, երբ գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով հիմնավոր կերպով կհաստատվի, որ օրենսդրությամբ նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը գործի քննության ընթացքում և չեզոքացնել նրա կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված ոչ իրավաչափ գործողությունների կատարման հավանականությունը։ Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանը նախևառաջ արձանագրում է, որ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ դատախազի կողմից հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով և վարույթի նյութերը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել են դատարան՝ գործն ըստ էության քննության առնելու համար։ 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Դատարանի դատավոր Հ․Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ միայն այն փաստը, որ վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար, արդեն իսկ ենթադրում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմի իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարած լինելու հիմնավոր կասկած։ Ընդ որում, Դատարանը գտնում է, որ գործի քննության այս փուլում, սույն որոշման շրջանակներում իրավասու չէ մանրամասնորեն քննարկել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը, մասնավորապես՝ հիմնավոր կասկածի առկայությանը, արարքի որակմանը, մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիությանը և այլն։ Նշված հարցերի քննարկումը և դրանց վերաբերյալ դատարանի կողմից դիրքորոշման ձևավորումն ըստ էության հանգեցնելու է արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ հաշվի առնելով, որ դատարանը, առանց ապացույցները հետազոտելու, դրանց վերաբերյալ կողմերի դիրքորոշումները լսելու և դատավարական ընթացակարգերը սպառելու դիրքորոշում է արտահայտելու գործի լուծմանը վերաբերող առանցքային հարցերի առնչությամբ՝ կանխորոշելով գործի ելքը, ինչն անթույլատրելի է (տե΄ս mutatis mutandis Նարեկ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշումը): Քննարկելով մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոց կալանավորման իրավաչափության մյուս պայմանները՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․ Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու հարցի առնչությամբ` Սահմանադրական դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ կալանավորումը՝ որպես քրեադատավարական հարկադրանքի վերջին՝ բացառիկ միջոց (ultima ratio), միշտ և պարտադիր կերպով պետք է այլընտրանք ունենա: Քրեադատավարական օրենքում ամրագրվելիք այդ այլընտրանքը պետք է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին փաստացի հնարավորություն ընձեռի և իրավաբանական պարտականություն դնի նրա վրա՝ ի սկզբանե ընտրություն կատարել տարբեր խափանման միջոցների միջև՝ իրավաչափ նպատակին հասնելու համար ընտրելով առավել պիտանի միջոցը: Միևնույն ժամանակ այն պետք է նաև պարտադիր կարգով լինի անձի հիմնական իրավունքները և ազատություններն առավել նվազ սահմանափակողը, այսինքն՝ անհրաժեշտ միջոցը (տե΄ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2019 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ ՍԴՈ-1480 որոշման 7․4 կետը)։ Առկա պայմաններում, նման տևական ժամանակահատվածում անձին կալանքի տակ պահելը դատարանի գնահատմամբ չի կարող համատեղելի լինել ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոց հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից և կարող է մեկնաբանվել որպես «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի խախտում, ինչն անթույլատրելի է: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում Եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները՝ - ներպետական իշխանությունները, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս, պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը (տե΄ս Idalov v. Russia գործով ՄԻԵԴ Մեծ պալատի 2012 թվականի մայիսի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5826/03, 140-րդ կետ), - կալանքը պետք է կիրառվի որպես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման վերջին կամ ծայրահեղ միջոց, երբ այլ միջոցներով հնարավոր չէ լիարժեք երաշխավորել վարույթի պատշաճ ընթացքը (տե΄ս Sahin Alpay v. Turkey գործով ՄԻԵԴ 2018 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16538/17, 181-րդ կետ), - կալանքի՝ որպես խիստ միջոցի կիրառումը կարող է արդարացվել, երբ այլ՝ ներգործության ուժով նվազ միջոցների կիրառելիությունը քննարկվել է և որոշվել, որ դրանք բավարար չեն մասնավոր կամ հանրային շահերի պաշտպանությունն ապահովելու համար, ինչը կարող է պահանջել, որ անձը կալանավորվի (տե΄ս Djundiks v. Latvia գործով ՄԻԵԴ 2014 թվականի ապրիլի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14920/05, 89-րդ կետ), - 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետն ամրագրում է ոչ միայն «ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքը կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը», այլ նաև նախատեսում է, որ «ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով» (տե΄ս Khudoyorov v. Russia գործով ՄԻԵԴ 2005 թվականի նոյեմբերի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 6847/02, 183-րդ կետ): «Ազատությունից զրկելու հետ չկապված միջոցների վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Տոկիոյի կանոններ») 6.1-րդ կետի համաձայն՝ մինչդատական կալանքը քրեական դատավարությունում պետք է կիրաովի որպես վերջին միջոց (last resort) հաշվի առնելով նախաքննության խնդիրները, հասարակության և տուժողի պաշտպանությունը: Նույն կանոնների 6.2-րդ կետի համաձայն՝ մինչդատական կալանքի այլընտրանքային միջոցները պետք է կիրառվեն հնարավորինս վաղ փուլում։ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. - ներպետական իշխանությունները, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս, պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը՝, անձին մեղսագրվող՝ ծանր հանցանքի կատարման հիմնավոր կասկածի առկայությունը թեև հիմնավոր գործոն է, սակայն չի կարող ինքնին արդարացնել երկարաժամկետ կալանքի կիրառումը, - կալանքը պետք է կիրառվի որպես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման վերջին կամ ծայրահեղ միջոց, երբ այլ միջոցներով հնարավոր չէ լիարժեք երաշխավորել վարույթի պատշաճ ընթացքը, - կանխավարկածը միշտ պետք է գործի` հօգուտ ազատ որձարան։ Ազգային դատական մարմինները պետք է հաշվի առնելով անմեծաւ կանխավարկածի սկզբունքը, ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ հանգչիոնալությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից՝ Հեուն հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման անարդությունների վերաբերյալ իրենց որոշումներում, - կալանքի՝ որպես խիստ միջոցի կիրառումը կարող է արդարացվել, երբ այլ՝ ներգործության ուժով նվազ միջոցների կիրառելիությունը քննարկվել է և որոշվել, որ դրանք բավարար չեն մասնավոր կամ հանրային շահերի պաշտպանությունն ապահովելու համար, ինչը կարող է պահանջել, որ անձը կալանավորվի, - ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական, - մեղադրյալի թաքնվելու վտանգը չի կարող գնահատվել միայն նրան սպառնացող պատժի խստությամբ, այն պետք է գնահատել՝ վկայակոչելով մի շարք այլ վերաբերելի գործոններով, որոնք կարող են կամ հաստատել թաքնվելու վտանգի առկայությունը կամ կարող են այնքան չնչին դարձնել, որ այն չի կարող հիմնավորել կալանքը, -հանցագործություններ կատարելու հավանականության մասին եզրահանգումները պետք է հիմնավորված լինեն, և պատշաճ չի լինի ազատությունից զրկելը հիմնավորել՝ հղում անելով նոր հանցանք կատարելու մտավախությանը միայ, - մեղադրյալի կողմից վարույթի պատշաճ իրականացումը խոչընդոտելու վտանգը չի կարող որպես հիմք ընդունվել in abstracto (վերացական ձևով), այն պետք է հիմնավորել փաստացի ապացույցներով: Հարկ է նաև ընդգծել, որ 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը՝ խափանման միջոց ընտրելու հարցի քննարկման տեսանկյունից որդեգրել է «նվազագույնի սկզբունքը», որից բխում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս, պարտավոր է առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ Միևնույն ժամանակ, կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելիս Դատարանը պարտավոր է քննարկման առարկա դարձնել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը և կալանավորման անհրաժեշտությունը: Նշվածը բխում է անձին ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Հակառակ պարագայում կխախտվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, ինչն իր հերթին կարող է հանգեցնել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի անհարկի սահմանափակման։ Վերոգրյալի լույսի ներքո անդրադառնալով սույն քրեական վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանը նախևառաջ արձանագրում է, որ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին վերագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանն ինքնին չի կարող հիմք հանդիսանալ արձանագրելու, որ կալանավորումից ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառության պայմաններում կբացառվի մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը գործի դատական քննության փուլում։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձի վերաբերյալ տվյալներին, ապա հարկ է փաստել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, 41 տարեկան է, ամուսնացած է, խմանքին են գտնվում անչափահաս զավակները: Բացի այդ, մինչ այս պահն Պապին Բեյբությանը որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել։ Եվրոպական դատարանն իր բազմաթիվ նախադեպային վճիռներում նշել է, որ կալանք նշանակելիս և դրա ժամկետը երկարաձգելիս կարծրատիպային ձևակերպումների օգտագործումը հաճախ հանդիպող խնդիր է Հայաստանում (տե΄ս Piruzyan v. Armenia, թիվ 33376/07, §§ 97-100, 2012 թվականի հունիսի 26, Malkhasyan v. Armenia, թիվ 6729/07, §§ 74-77, 2012 թվականի հունիսի 26, Sefilyan v. Armenia, թիվ 22491/08, §§ 88-93, 2012 թվականի հոկտեմբերի 2, Ara Harutyunyan v. Armenia, թիվ 629/11, §§ 48-53, 2016 թվականի հոկտեմբերի 20 և այլն)։ Ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության կայացրած մի շարք վճիռներում Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ՝ «(…) [Ն]երպետական դատարանները նույն ձևով են հիմնավորել դիմումատուի շարունակական կալանքը՝ միայն մեջբերելով ներպետական օրենսդրության դրույթները և անդրադառնալով վերագրվող հանցագործության ծանրությանը՝ առանց ներկայացնելու նրա գործի հատուկ փաստերը կամ մանրամասներ այն մասին, թե ինչպես է հիմնավորվում թաքնվելու, արդարադատության իրականացումը խոչընդոտելու կամ կրկին հանցագործություն կատարելու ռիսկը: Ուստի Դատարանը եզրակացնում է, որ ներպետական դատարանները չեն ներկայացրել վերաբերելի և բավարար պատճառներ դիմումատուին կալանավորելու համար» (տե΄ս Jhangiryan v. Armenia, 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 44841/08 ու 63701/09, կետ 91 և Martirosyan v. Armenia, 2020 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 13610/12, կետեր 48, 53»: Առկա պայմաններում, Պապին Բեյբությանի կողմից ապացուցման գրոծընթացին ազդելու եղանակով վարույթի ընթացքին խոչընդոտելու կամ նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը Դատարանի գնահատմամբ էականորեն նվազել է։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ գործի քննության սույն փուլում առկա չէ փաստական տվյալների այնպիսի համակցություն, որը հիմք կտար եզրահանգելու, որ մեղադրյալի կողմից նման ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը կարող է չեզոքացվել բացառապես օրենքով նախատեսված ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը Հայաստանի Հանրապետության դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն ներկայացնում է գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: Տվյալ դեպքում, Դատարանը գտնում է, որ տնային կալանք և գրավ խափանման միջոցների համակցված կիրառությունն ամբողջությամբ կարող է ապահովել մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի պատշաճ վարքագիծը գործի դատական քննության ընթացքում և բերել հանրային շահի ու մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքի ողջամիտ հարաբերակցության։ Ելնելով անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության՝ պետության պոզիտիվ պարտավորության իրացվելիության, հիշյալ հիմնարար իրավունքը վերացական ու պատրանքային հիմնադրույթի չվերածելու անհրաժեշտությունից, հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ սույն որոշմամբ արձանագրված իրավաչափություն պայմանի վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայությունը և խա¬փանման միջոցը կիրառելիս առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով՝ Դատարանը եզրահանգում է, որ կոնկրետ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը, համակցված գրավով, պիտանի է հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու է հակակշռելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված խափանման միջոցներից պետք է ընտրել նաև վերջինիս իրավունքները նվազ սահմանափակողը՝ բացակայելու արգելքը, քանի որ տվյալ խափանման միջոցով հնարավոր է կանխել նրա կողմից առանց Դատարանի թույլտվության ՀՀ սահմանը հատելու հնարավորությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ քննության ներկա փուլում չկան և չեն ներկայացվել այնպիսի տեղեկություններ կամ փաստական տվյալներ, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ առավել մեղմ պայմաններով ազատության սահմանափակման դեպքում: Այլ կերպ ասած՝ Դատարանի համոզմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը, գտնվելով առավել մեղմ պայմաններով անազատության մեջ, կարող է դրսևորել պատշաճ վարքագիծ, իսկ ամենախիստ խափանման միջոց հանդիսացող կալանքի՝ որպես դատավարական ծայրահեղ միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունն առկա չէ: Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ սկիզբը հաշվելով փաստացի կիրառելու պահից, գրավը՝ 8.000.000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-119-րդ, 122-123-րդ, 125-րդ, 270-րդ, 316-րդ, 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ սկիզբը հաշվելով փաստացի կիրառելու պահից, գրավը՝ 8.000.000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։ Տնային կալանքի ընթացքում մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին արգելել լքել իր բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանը, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, ինչպես նաև՝ իր հետ համատեղ բնակվող ընտանիքի անդամներից բացի շփում ունենալ այլ անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց։ Սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության մեղադրյալի բնակության վայրի ստորաբաժանմանը։ Գրավի գումարը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 900013298014 դեպոզիտ հաշվեհամարին վճարելու ժամկետ սահմանել երկօրյա ժամկետը՝ սույն որոշումը ստանալու օրվանից։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3308/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «14» մայիսի 2025թ. քաղ.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` նախագահությամբ դատավոր Հ.Ավագյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Թովմասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանի, պաշտպան Ա.Կոչուբաևի, մեղադրյալ Պ.Բեյբությանի, դատական լսումների ընթացքում քննարկելով Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ դեռևս նախաքննության փուլից որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացվել է երեք ամիս ժամկետով: Դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ սկիզբը հաշվելով փաստացի կիրառելու պահից, գրավը՝ 8.000.000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։ Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանը միջնորդել է Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ փաստելով, որ նշված խափանման միջոցի կիրառության հիմքերը չեն վերացել։ Պաշտպանության կողմը միջնորդել է Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի փոխարինել վարչկան հսկողությամբ փաստելով, որ այն գրավի հետ համակցությամբ կարող է ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը։ Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հայտարարել է, որ միանում է իր պաշտպանին։ Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հիմնավորվածության հարցը, ուսումնասիրելով քրեական վարույթի նյութերը և լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: Նույն օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1․ Նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդականությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում՝ (...) 4) մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը (...)»: Նույն օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը (...)»: Վերոգրյալի լույսի ներքո անդրադառնալով սույն քրեական վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքի ձևով խափանման միջոցն արդյունավետ է և դրա գործադրմամբ հնարավոր է չեզոքացնել մեղադրյալի կողմից գործի դատական քննության ընթացքում ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկը: Առկա պայմաններում,, որ քրեական վարույթի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, հաշվի առնելով նաև Պապին Բեյբությանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները և դրա հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև այն, որ դատակոչված վկաները դեռևս չեն հարցաքննվել՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի կողմից իր դատավարական պարտականությունները չկատարելու հավանականությունն առկա է և այդպիսի ռիսկը չեզոքացնելու համար տնային կալանքը կարող է լինել արդյունավետ միջոց։ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթում առկա չէ որևէ փաստական հանգամանք, որը կվկայի այն մասին, որ նշված այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը տնային կալանքի կիրառման պայմաններում: Նշված հանգամանքների հաշվառմամբ, նաև արձանագրելով, որ մեղադրյալն ազատության սահմանափակման պայմաներում ցուցաբերել է պատշաճ վարքագիծ, ունի մշտական բնակության վայր՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը գործի քննության սույն փուլում ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման ընթացքում անհրաժեշտ է արգելել մեղադրյալին իր բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում, հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով նշված մերձավոր ազգականների և նրա պաշտպանի, ինչպես նաև ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ տնային կալանքի և դրանից բխող սահմանափակման պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան բաժնին: Հաշվի առնելով վերը շարադրվածը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը լրանում է 2025 թվականի մայիսի 14-ին՝ Դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանքի ժամկետը պետք է երկարացնել երեք ամսով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 14-ը: Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային համակցված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը դատավարության ներկա փուլում ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-119-րդ, 122-125-րդ, 270-րդ, 316-րդ, 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարացնել երեք ամսով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 14-ը: Տնային կալանքի ընթացքում մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին արգելել լքել իր բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանը, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, ինչպես նաև՝ իր հետ համատեղ բնակվող ընտանիքի անդամներից բացի շփում ունենալ այլ անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց։ Սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության մեղադրյալի բնակության վայրի ստորաբաժանմանը։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3308/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «28» հուլիսի 2025թ. քաղ.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` նախագահությամբ դատավոր Հ.Ավագյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Թովմասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանի, պաշտպան Ա.Կոչուբաևի, մեղադրյալ Պ.Բեյբությանի, դատական լսումների ընթացքում քննարկելով Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ դեռևս նախաքննության փուլից որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացվել է երեք ամիս ժամկետով: Դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ սկիզբը հաշվելով փաստացի կիրառելու պահից, գրավը՝ 8.000.000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։ Դատարանի 2025 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարացվել է երեք ամսով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 14-ը: Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բաղդասարյանը միջնորդել է Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ փաստելով, որ նշված խափանման միջոցի կիրառության հիմքերը չեն վերացել։ Պաշտպանության կողմը միջնորդել է Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի փոխարինել վարչկան հսկողությամբ, ինչպես նաև՝ կիրառված 8.000.000 ՀՀ դրամի չափով գրավին ավելացնել ևս 3.000.000 ՀՀ դրամի չափով գրավ, փաստելով, որ այն գրավի և բացակայելու արգելքի հետ համակցությամբ կարող է ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը։ Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հայտարարել է, որ միանում է իր պաշտպանին։ Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հիմնավորվածության հարցը, ուսումնասիրելով քրեական վարույթի նյութերը և լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` ‹‹1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)››: ‹‹Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին›› եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` ‹‹1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, այն նկատառումով, որ նա կանգնի իրավասու դատական մարմնի առջև` հիմնավոր կերպով կասկածվելով իրավազանցություն կատարելու մեջ, կամ այն դեպքում, երբ հիմքեր կան ենթադրելու, որ անհրաժեշտ է կանխել նրա կողմից իրավազանցության կատարելը կամ այն կատարելուց հետո նրա խանգարել թաքնվելու (…)››: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը Հայաստանի Հանրապետության դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն ներկայացնում է գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ»: Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանը նախևառաջ արձանագրում է, որ սույն վարույթով Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Հարկ է նաև փաստել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, մինչ այս պահը Պապին Բեյբությանը որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, օրենսդրությամբ նախատեսված այլ ոչ իրավաչափ վարքագիծ չի դրսևորել, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել։ Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Դատարանի 2025 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկերը: Այդ համատեքստում քննարկելով տնային կալանքի հետագա պահպանման անհրաժեշտության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի հիմքերը քրեական վարույթի քննության փուլերում մշտապես չեն կարող նույն հիմնավորմամբ հանդես գալ բարձր կենսունակությամբ, այլ դրանք ժամանակի ընթացքում էական նոր հիմնավորումների բացակայության պայմաններում նվազում են։ Սույն դեպքում, քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է, ստացված ապացույցները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և ներկայացվել դատարան, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը տևական ժամանակ գտնվել է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը բավարար չէ նրա նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խիստ խափանման միջոց կիրառելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու համար։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ անձին ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը չի կարող գնահատվել բացառապես վերացական տեսանկյունից՝ ընդհանուր բնորոշումներով և ուղղակի նշված պայմանի վկայակոչմամբ, քանի որ կալանավորման հիմքում դրված նշված պայմանը հաստատող կանխատեսական դատողությունները պետք է լինեն ենթադրությունները հիմնավորված և փաստարկված (մեղադրյալի դատական քննությանը չներկայանալու ռիսկի վերաբերյալ առավել մանրամասն տե΄ս ՄԻԵԴ Իլիջկովն ընդդեմ Բուլղարիայի, գանգատ թիվ 33977/96, 26.7.01, W-ն ընդդեմ Շվեյցարիայի, գանգատ թիվ 14379/88, 26.1.93, Շարք Ա, թիվ 254-Ա, Լեթելիերն ընդդեմ Ֆրանսիայի [Letellier v. France], 1991 թվականի հունիսի 26-ի վճռում, կետ 43, շարք Ա թիվ 207, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի (Piruzyan v. Armenia) գործով 2012 թվականի հունիսի 26-ի վճռում, կետ 95 և այլն)։ Ավելին, Եվրոպական դատարանն իր բազմաթիվ նախադեպային վճիռներում նշել է, որ կալանք նշանակելիս և դրա ժամկետը երկարաձգելիս կարծրատիպային ձևակերպումների օգտագործումը հաճախ հանդիպող խնդիր է Հայաստանում (տե΄ս Piruzyan v. Armenia, թիվ 33376/07, §§ 97-100, 2012 թվականի հունիսի 26, Malkhasyan v. Armenia, թիվ 6729/07, §§ 74-77, 2012 թվականի հունիսի 26, Sefilyan v. Armenia, թիվ 22491/08, §§ 88-93, 2012 թվականի հոկտեմբերի 2, Ara Harutyunyan v. Armenia, թիվ 629/11, §§ 48-53, 2016 թվականի հոկտեմբերի 20 և այլն)։ Ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության կայացրած մի շարք վճիռներում Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ՝ «(…) [Ն]երպետական դատարանները նույն ձևով են հիմնավորել դիմումատուի շարունակական կալանքը՝ միայն մեջբերելով ներպետական օրենսդրության դրույթները և անդրադառնալով վերագրվող հանցագործության ծանրությանը՝ առանց ներկայացնելու նրա գործի հատուկ փաստերը կամ մանրամասներ այն մասին, թե ինչպես է հիմնավորվում թաքնվելու, արդարադատության իրականացումը խոչընդոտելու կամ կրկին հանցագործություն կատարելու ռիսկը: Ուստի Դատարանը եզրակացնում է, որ ներպետական դատարանները չեն ներկայացրել վերաբերելի և բավարար պատճառներ դիմումատուին կալանավորելու համար» (տե΄ս Jhangiryan v. Armenia, 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 44841/08 ու 63701/09, կետ 91 և Martirosyan v. Armenia, 2020 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 13610/12, կետեր 48, 53»: Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ պիտանելիության սկզբունքին համարժեք խափանման միջոցի ընտրության հարցը լուծելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի անձի կերպարի ընդհանուր նկարագիրը: Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրության կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և իր նպատակներին չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել: Սույն դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, մայրը, դատվածություն չունի, աշխատել է «ԴավԱրտ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, որ մինչ սույն դատական ակտը կայացնելու պահը վերջինը որևէ կերպ չի խուսափել իր քրեադատավարական պարտականությունները կատարելուց: Նշված հանգամանքների հաշվառմամբ, նաև արձանագրելով, որ մեղադրյալն ազատության սահմանափակման պայմաներում ցուցաբերել է պատշաճ վարքագիծ՝ Դատարանը գտնում է, որ վերացել է տնային կալանք խափանման միջոցի պահպանման անհրաժեշտությունը։ Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը հնարավոր է իրականացնել նաև վարչական հսկողության հետ համակցված վերջինի նկատմամբ գրավի և արդեն իսկ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ, որի պայմաններում համարժեքորեն կսահմանափակվի մեղադրյալի տեղաշարժվելու իրավունքը։ Նշված խափանման միջոցների կիրառումը կարող է ողջամիտ երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու գործում՝ հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննության ընթացքում ցանկացած ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու դեպքում վերջինի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը կարող է վերանայվել և ընտրվել ավելի խիստ խափանման միջոց, իսկ գրավի առարկան կարող է պետականացվել, ինչը լրացուցիչ և գործուն զսպող մեխանիզմ է։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխել և նրա նկատմամբ գործի դատական քննության ընթացքում համակցված որպես խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11.000.000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ: Միաժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ վարչական հսկողության ժամանակահատվածում մեղադրյալ Պապին Բեյբությանին անհրաժեշտ է արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանը, ցանկացած տեսակի շփում ունենալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների՝ սույն գործով վկաների հետ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-119-րդ, 122-125-րդ, 270-րդ, 316-րդ, 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխել և նրա նկատմամբ գործի դատական քննության ընթացքում համակցված որպես խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11.000.000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ: Վարչական հսկողության ժամանակահատվածում մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանը, ցանկացած տեսակի շփում ունենալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների՝ սույն գործով վկաների հետ: Սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: Գրավի գումարը վճարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 900013298014 դեպոզիտ հաշվեհամարին։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 20-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | դատախազի չներկայանալու պատճառով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 03-04-2026 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Պապին |
| Ազգանուն | Բեյբության |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Արդարացման |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Պապին |
| Ազգանուն | Բեյբության |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3308/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝ Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի Մասնակցությամբ՝ Հանրային մեղադրողներ Ա․Բաղդասարյանի, Ե․Աբովյանի Պաշտպաններ Լ․Ավագյանի, Ա․Հարությունյանի, Ա․Կոչուբաևի, Է․Ալեքսանյանի Մեղադրյալ Պ․Բեյբությանի 2026 թվականի ապրիլի 13-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի` Պապին Ռուբենի Բեյբությանի՝ (ծնված՝ 1984 թվականի հունվարի 3-ին Գեղարքունքի մարզի Մադինա գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անչափահաս, աշխատում է «ԴավԱրտ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես գործադիր տնօրեն, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված ,,,,,,, բնակվում է ,,,,,,) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը, ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 69107524 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 323-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի, 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5-րդ կետի հատկանիշներով: ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամբ՝ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Դատախազ Ա․Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի այլ որոշումներով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել նաև Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանի և Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի նկատմամբ։ 2024 թվականի հուլիսի 29-ին Պապին Բեյբությանը ձերբակալվել է, և նրան ներկայացվել է մեղադրանք։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։ Նույն դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ՝ Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։ Նույն դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ՝ Ալիկ Բանդուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Դատախազ Ա․Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի այլ որոշումներով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել նաև Ալիկ Բանդուրյանի և Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ։ Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 69107524 քրեական վարույթից անջատել Պապին Բեյբությանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է թիվ 69134424 վարույթի համարը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին թիվ 69134424 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3308/01/24 համարը: 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և նրա նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը, գրավը՝ 8․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը: Դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ՝ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխվել է և նրա նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը: 2026 թվականի ապրիլի 3-ին Դատարանը Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ կայացրել է արդարացման վերդիկտ։ 2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները. Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում․ «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ և միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում՝ դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով։ Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը։ Այսպես․ «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրին հարակից գտնվող և Վազգեն Խաչատրյանին պատկանող հողատարածքի խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը։ Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը հանձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր և Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ։ Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներն Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել է Հայաստանի Հանրապետություն։ Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ է հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։ Այնուհետև, հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած մասնավոր հարցին վերաբերող հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ։ Այսինքն՝ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։ 3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հողի հետ կապված իրեն զանգահարել է իր ծանոթ, նկարիչ Վարդանը և ասել, որ հետաքրքիր թեմա կա, այդ գույքը վաճառվում է։ Քանի որ նախկինում իր ընկերներից շատերը հետաքրքրված են եղել, ինքն ասել է` թող գույքի տերը զանգի, զրուցեն։ Այնուհետև գույքի տերը կապ է հաստատել իր հետ, եկել է Հայաստան և խոսակցություն են ունեցել գույքի առուվաճառքի հետ կապված։ Այդ ժամանակ տեղեկացել է, որ տվյալ անձն իր եղբոր որդու հետ դատական պրոցեսի մեջ է, իր հարազատները, այն մարդիկ, ովքեր հետաքրքրված են եղել այդ գույքով, այլևս չեն ցանկացել գնել այն։ Դրանից հետո ինքն ընդհանրապես կապ չի ունեցել, մինչև իրեն զանգահարելը Ռաֆայելին չի ճանաչել, նա է Վարդանի միջոցով իր հետ կապ հաստատել։ Վարդանը մասնագիտությամբ նկարիչ է, վարպետ մարդ է, իրենց գույքերի վրա մշտապես աշխատանքներ է կատարել և կարծում է, որ նրա հետաքրքրությունը եղել է դա։ Ինքը որևէ վեճի արտաիրավական լուծմանը չի մասնակցել, այդպիսի հանձնարարություն չի ստացել, դա իրականությանը չի համապատասխանում։ Ռաֆայելը Վարդանի միջոցով է կապ հաստատել իր հետ, եկել է Հայաստան, հանդիպել են և իրենց խոսակցությունը եղել է առուվաճառքի վերաբերյալ։ Նրան հարցրել է, թե ինչ պայմաններ է առաջարկում, որպեսզի ինքն իր եղբայրներին, իր հարազատներին փոխանցի։ Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթի կրող է, ապա ինքը նրան այդպես չի ճանաչում, գիտի, որ նա գործարար մարդ է։ Իր հայրը և Ալիկ Բանդուրյանի հայրը նույն մարզի բնակիչներ են, միմյանց ճանաչել են ու իրենց կապն այդպես է ստեղծվել։ Ինքը շատ ջերմ, մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել նրա հոր հետ և այդպես իրենք երբեմն հանդիպել են, մասնակցել տարբեր միջոցառումների։ Ինքը նրանից որևէ հանձնարարություն չի ստացել, ինչպես կարող է որևէ հանձնարարություն տրվել իրեն իր երկրում։ Ինքն աշխատել է շինարարության ոլորտում, մինչև կալանավորվելը գնացել-եկել է արտագնա աշխատանքների։ Իր եղբայրը շինարարական կազմակերպություն ունի, զբաղվել է ասֆալտի աշխատանքներով, իսկ երբ եկել է Հայաստան, բացել է իր անձնական կազմակերպությունը՝ նույնպես շինարարությամբ է զբաղվել։ Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, թե իբր ինքը քրեական հեղինակություն է կամ շփվում է այդպիսի անձանց հետ, ապա կարող է ասել, որ ծնվել և մեծացել է Մարտունու շրջանի Մադինա գյուղում, դպրոցն ավարտելուց հետո 2002 թվականին զորակոչվել է բանակ և ծառայել հատուկ նշանակության զորքերում, այնուհետև տեղափոխվել է այլ զորամաս և հետախուզական դասակի առաջին ջոկի հրամանատար է եղել, կոչումով կրտսեր սերժանտ։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո մեկնել է արտագնա աշխատանքների, իր կյանքի ընթացքում երբևիցէ չի եղել մի դեպք, որ հայտնված լինի ուժային կառույցների՝ ոստիկանության, ազգային անվտանգության կամ քննչական մարմինների ուշադրության կենտրոնում կամ որևէ բանով աչքի ընկած լինի։ Ինքը 42 տարեկան է, եթե քրեական հեղինակություն լիներ, ապա գոնե մեկ անգամ որևէ անձ կասեր, որ այդպիսինն է։ Ինքն այդ աշխարհի մարդկանց հետ կապ չունի, առիթից-առիթ շփվել է ամեն ոլորտի մարդկանց հետ, հարսանիքի կամ այլ միջոցառումների ժամանակ տեսել են, բարևել են՝ որպես մի մարզի բնակիչ։ Իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ Ալիկ Բանդուրյանը ենթամշակույթ կրող կամ բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ է, որովհետև ինքը նրան ճանաչում է որպես գործարար մարդու, ով զբաղվում է իր բիզնեսներով։ Վազգեն Խաչատրյանին չի ճանաչել, առաջին անգամ տեսել է դատարանում։ Ձերբակալվելուց առաջ օգտագործել է 098-26-56-27 հեռախոսահամարը։ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ, Լենինգրադյան փողոցում գտնվող էլիտար շենքերի մոտ առկա սրճարանում։ Հանդիպման ամսաթիվը չի կարող հիշել, տեղյակ չէ նաև, թե Ռաֆայել Խաչատրյանի խնդիրը եղբոր որդու հետ լուծվել է, թե ոչ, քանի որ իր հարազատներն այլևս հետաքրքրություն չեն ունեցել այդ գույքը ձեռք բերելու հարցում։ Տեղյակ է, որ Ալիկ Բանդուրյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Շահումյան թաղամասում, սակայն հստակ հասցեն չի կարող նշել, նախկինում նրա հայրն է բնակվել այդ տանը։ Ինքը երբևէ Վազգեն Խաչատրյանի հետ հանդիպում չի ունեցել։ Երբ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ հանդիպել է, գրեթե պետք է հասնեին Ալիկենց ճանապարհին, երբ Ռաֆայելը պատմել է, թե «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը ինչ կարգավիճակ ունի։ Ռաֆայելն իրեն ասել է, որ իր և իր եղբոր որդու՝ Վազգենի միջև երկուսուկես տարի դատական վեճ կա, քանի որ եղբոր որդին խարդախ ձևով հողը գրանցել է իր անունով, իսկ շինությունն իր որդու անունով է։ Դրանից հետո ինքն արդեն ասել է, որ եթե դատական վեճ կա, անլուրջ է, որ ինչ-որ մեկին առաջարկի ռեստորանային համալիրը գնել և հետ են վերադարձել, Ռաֆայելին իջացրել է Լենինգրադյան փողոցում ու այլևս նրա հետ կապ չի ունեցել։ Ռեստորանը գնելու մասին պետք է Ալիկ Բանդուրյանին ասեին, քանի որ իրենց մարզում է գտնվում և իրենց հետաքրքիր է եղել, այդ թվում՝ Ալիկը, նրա հայրը ցանկացել են գնել այն։ Ինքն Ալիկ Բանդուրյանին որևէ բան չի ասել «Բուրգեր» ռեստորանի վաճառքի հետ կապված, քանի որ երբ այդ օրը Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն պատմել է դատական վեճի մասին, հասկացել է, որ նրան չի հետաքրքրի։ Վարդան Եղիազարյանին, ում հետ հեռախոսային խոսակցություն է ունեցել ռեստորանային համալիրի հետ կապված, ճանաչում է որպես նկարիչ, նրան նաև «փողոցային» են անվանում, քանի որ հաճախ նկարներ է անում տարբեր տեղերում, պատերին։ Վարդանի հետ խոսակցության ընթացքում, երբ նա հիշատակել է Ռաֆայելի եղբոր որդուն, ինքն էլ ասել է, որ ճանաչում է նրան՝ նկատի է ունեցել Ռաֆայելի ազգականին, ով դրսում էր աշխատում և նրա վերաբերյալ իր կարծիքն է արտահայտել։ Ինքը բնակվում է Անդրանիկի 43 հասցեում, Տիչինայի փողոցով օրվա մեջ մի քանի անգամ անցել-գնացել է։ Իր և Ալիկ Բանդուրյանի հարաբերությունների մասին կարող է ասել, որ հաճախակի չեն հանդիպում, ուղղակի առիթից առիթ են տեսնվել, միմյանց ճանաչել են։ Լյովա Բանդուրյանը՝ Ալիկի հայրը վաղուց ցանկություն է ունեցել գնել «Բուրգեր» ռեստորանը, ինչի հետ կապված մի քանի անգամ խոսակցություն է եղել։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանին ցանկանում էր տանել Ալիկ Բանդուրյանի հետ հանդիպման, որպեսզի այդ առուվաճառքի մասին խոսեն, սակայն երբ տեղեկացել է դատական վեճի մասին, այլևս չի տարել։ Դրանից հետո այդ թեման իրեն չի հետաքրքրել և նույնիսկ տեղյակ չի եղել, որ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ և վերջինը նրան առաջարկել է ռեստորանի դիմաց գտնվող հողակտորը վաճառել։ Իր հեռախոսային խոսակցություններից մեկում հիշատակվող ոմն Զապի հետ կապված կարող է ասել, որ նա Ախլքալակից է, դրսում է բնակվում, հարգանք վայելող մարդ է և նրան այդպես է ճանաչում։ Ինչ վերաբերում է այն խոսքին, որ ինքն ասել է, թե Ալիկ Բանդուրյանն իր համար կարևոր մարդ է, ապա դա այդպես է, քանի որ իրենց ծնողների միջև ընկերություն է եղել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Վկա Վազգեն Ռուբիկի Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում։ Ինքը Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղի բնակիչ է, Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը։ Ինքը ժամանակին հող է ձեռք բերել, հորեղբայրն ասել է, որ այդ հողն իրեն տա, սակայն ինքը հրաժարվել է և նա դիմել է դատարան։ Այդ վեճի հետ կապված իրենց միջև առկա է միայն դատական պրոցես, որևէ մեկը, այդ թվում՝ 2024 թվականի փետրվար ամսին, դրա հետ կապված իրեն չի դիմել։ Տեղյակ չէ, թե 2024 թվականին ինչու է Ռաֆայել Խաչատրյանը ժամանել Հայաստան, այդ ժամանակ նիստ է եղել, նա մասնակցել է, սակայն ամսաթվերը չի հիշի, թե դրանից բացի այլ պատճառ եղել է, ինքը չի կարող ասել։ 2024 թվականի փետրվար ամսին օգտագործել է 098-80-02-01 հեռախոսահամարը։ Իր հետ հեռախոսային խոսակցություն ունեցած Ռուբոյի մասին կարող է ասել, որ նա իրենց մարզի տղա է, իրար հետ աշխատել են, ինքն աշխատացրել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, իսկ Ռուբոն օղի է բերել իր համար, առաքիչ է աշխատել։ Իրենց միջև զանգը և հանդիպումը զուտ գործնական է եղել։ Արթուր Վարդանյանն իր քրոջ ամուսինն է, նրա հետ ունի ջերմ հարաբերություններ։ Ալիկ Բանդուրյանին անձամբ չի ճանաչում, նրա մասին լսել է, նրան որպես «քերոբ» չի ճանաչում։ 2024 թվականի ընթացքում Ալիկ Բանդուրյանը կամ նրա հետ կապված մարդիկ իրեն դիմել են, ասել են, որ հողակտոր ունի, հնարավոր է վաճառի, ցանկանում են այդտեղ օբյեկտ կառուցել, ինքն էլ ասել է, որ չի վաճառում։ Քանի որ վաղուց է եղել, մանրամասները չի հիշում, իրեն զանգահարել են, ասել, թե կարող է Երևան իջնել, խոսելու բան կա, ինքն էլ գնացել է և հանդիպել, չի էլ իմացել, թե ում հետ է հանդիպում, հարցրել են՝ հող է վաճառում, ինքն ասել է՝ ոչ և այդպիսով ավարտվել է։ Հանդիպումը եղել է Երևանի Մալաթիա վարչական շրջանում, կոնկրետ հասցեն չի կարող ասել։ Իրեն զանգահարողն անծանոթ մարդ է եղել, իրեն ասել է, որ տեղեկություններ ունեն, որ հող է վաճառում, ինքն էլ պատասխանել է, որ չի վաճառում, որից հետո ասել է, որ հանդիպեն, խոսեն։ Իրենց հանդիպումը մոտ 5 րոպե է տևել, ասել է կարող է վաճառի, սակայն ինքը հրաժարվել է ու այդքանով հանդիպումն ավարտվել է։ Ինքը չի էլ իմացել, որ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ, հետո է այդ մասին քննիչներից իմացել։ Հաճախ լինում է, որ ինքն անծանոթ մարդկանց հետ հանդիպման է գնում, քանի որ վախենալու բան չունի, եթե իրեն զանգահարում են և ասում, որ գործնական հարցի հետ կապված ցանկանում են հանդիպել, ինքն էլ գնում է։ Հանդիպման վայրի մասին իմացել է հեռախոսազանգով, տվյալ անձն իրեն ասել է, որ մի փոքր վատառողջ է, չի կարող տանից դուրս գալ, այստեղ հանդիպենք, ինքն էլ պատասխանել է, որ այդ կողմ իջնի, կհանդիպեն։ Այնուհետև գնացել է տան բակ, դարպասների մոտ հանդիպել են, իրեն ասել է, որ լսել է այդ հողը վաճառում է, ինքն էլ պարզաբանել է, որ չի վաճառում և այդքանով խոսակցությունն ավարտվել է։ Վահրամ Կարապետյանին ճանաչում է, նա Չկալովկա համայնքի ղեկավարն է, նրա հետ ունի մտերիմ հարաբերություններ, բազմիցս նրա հետ զանգեր է ունեցել, քննարկել է դատական պրոցեսի հետ կապված հարցերը։ Այն տունը, որտեղ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանի հետ, չի կարող նկարագրել, հանդիպմանն այլ անձ ներկա չի եղել։ Չկալովկա գյուղում գտնվող նշված հողամասի հետ կապված հարցերի առնչությամբ իրեն քրեական աշխարհի որևէ ներկայացուցիչ չի դիմել, հաշվի առնելով, որ դրա հետ կապված ընթացիկ դատական գործ կա, այդպիսի բան չէր կարող լինել։ Ինքը երբևէ դատված չի եղել, քրեակատարողական հիմնարկում չի գտնվել։ Ալիկ Բանդուրյանի կամ Նորատուսցի Ալիկի մասին լսել է, որ իրենց մարզի բնակիչ է, հեռուստացույցով է լսել, գիտի, որ հարգված մարդ է։ Չի կարող ասել, որ Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթի կրող է։ Ռաֆայել Խաչատրյանն իր հարազատ հորեղբայրն է։ Տեղյակ չէ, որ Ռաֆայելը հողի հետ կապված հարցով երբևէ քրեական աշխարհի մարդկանց դիմի, քանի որ այդ հարցով իրեն ԴԱՀԿ-ից, ոստիկանությունից դիմել են, դատական նիստերի գնացել է, սակայն ուրիշ բան չի եղել։ Չի կարծում, որ Ռաֆայել Խաչատրյանն այդ հարցով դիմեր քրեական կյանքով ապրող անձանց, քանի որ նա տվյալ մարդկանց հետ կապ չի ունեցել։ Քննիչի մոտ երկու անգամ է հարցաքննվել, առաջին անգամ առավոտյան ժամը 5-ին մտել են իրենց տուն, տարել որպես քրեական ենթամշակույթի մասնակից, հետո հասկացել են, որ ինքն ընդհանրապես կապ չունի այդ մարդկանց հետ։ Հարցաքննությունների ժամանակ իր նկատմամբ որևէ ճնշում չի եղել, հայտնել է իրականությունը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Մինչդատական վարույթի ընթացքում Վազգեն Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը, ում հետ որևէ հարաբերություն չունի։ Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղում գտնվող հողամասի հետ կապված հորեղբոր հետ գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ և իր տեղեկություններով՝ հարեղբայրն այդ հողամասն իրենից վերցնելու համար դիմել է «Նորատուսցի Ալիկին», սակայն այդ հարցով Ալիկը կամ նրա մերձավոր շրջապատի անձինք իրեն չեն դիմել։ Նշված հողամասի հետ կապված շուրջ մեկ տարի առաջ իրեն զանգահարել է անծանոթ անձ, ում հետ պայմանավորվել են հանդիպել Երևան քաղաքում։ Գնալով պայմանավորված հասցեով, որը գտնվել է Երևան քաղաքի Մալաթիա վարչական շրջանում՝ Հյուսիս-Հարավ ճանապարհի մոտակայքում, տան բակում նկատել է, որ իրեն հանդիպող անձը հանդիսանում է «Նորատուսցի Ալիկը»։ Ալիկի հետ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վերջինն իրենից հետաքրքրվել է հյուրանոցային համալիրի և հողամասի վաճառքի հետ կապված, ինչին պատասխանել է, որ շենքն իրենը չէ, իսկ հողամասը գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ։ Ալիկն իրենից հետաքրքրվել է վաճառքի հարցով, ինչին պատասխանել է, որ դատական պրոցեսից հետո նոր կարող է պատասխանել, ինչի արդյունքում խոսակցությունն ավարտվել է և ինքը հեռացել է այդ վայրից։ Ռուբոն Սևան քաղաքից է, վերջինս «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի համար երբեմն ապրանք է բերել, որտեղից էլ ճանաչել և շփվել է նրա հետ։ Իրենք հեռախոսազանգով պայմանավորվել են հանդիպել, սակայն հետագայում իմացել է, որ Ռուբոյին վիրահատել են ու իրենք պայմանավորվել են զրուցել հետագայում։ Ռուբոյին «սև» մականունով չի ճանաչում։ Տեղյակ չէ, թե Ռուբոն և Ալիկ Բանդուրյանը միմյանց ճանաչում են, թե ոչ, հնարավոր է ճանաչեն, քանի որ նույն գյուղից են։ Ալիկի հետ հանդիպմանն իր հետ է եղել հարազատ եղբայրը՝ Ռուդիկը, իսկ հանդիպումը տեղի է ունեցել նշված զանգերից հետո։ Այդ օրն ինքը, իր եղբայր Ռուդիկ Խաչատրյանը և քրոջ ամուսին Արթուր Վարդանյանը միասին Սևանից գնացել են Երևան, սակայն Երևանում Արթուրն իջել է, քանի որ ավտոմեքենայի շարժիչ պետք է վերցներ, իսկ ինքն ու Ռուդիկը գնացել են հանդիպման։ Վահրամ Կարապետյանի հետ տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի այն հատվածը, որը վերաբերել է հանդիպման արդյունքները Վահրամին ներկայացնելուն, ներկայում չի հիշում, սակայն վստահ է, որ հեռախոսազրույցը չի վերաբերել Ալիկի հետ հանդիպմանը, այլ ուրիշ թեմայի է վերաբերել։ Ալիկի հետ հանդիպման ժամանակ խոսակցություն է տեղի ունեցել օբյեկտի վաճառքի հետ կապված, ինչին պատասխանել է, որ օբյեկտն իրենը չէ, իսկ հողատարածքը գտնվում է դատական պրոցեսի մեջ և այդքանով հանդիպումն ավարտվել է (տե՛ս քրեական վարույթի 3-րդ հատորի 132-137-րդ թերթերը, 4-րդ հատորի 163-177-րդ թերթերը): Ցուցմունքները հրապարակելուց հետո Վազգեն Խաչատրյանը հայտարարել է, որ դրանք ճիշտ են (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։ Վկա Վահրամ Սամվելի Կարապետյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, առաջին անգամ տեսել է նիստերի դահլիճում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանի հետ մանկության ընկերներ են, ունեն քավոր-սանիկ հարաբերություններ։ Ինքը 2016 թվականից հանդիսանում է Չկալովկա համայնքի ղեկավարը, տեղյակ է, որ Վագենը աշխատացրել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, դրա հետ կապված բոլոր վճարումները կատարվել են նրա կողմից։ Տեղյակ չէ, թե ում անունով է գրանցված «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը, սակայն մինչև համայնքի խոշորացումը՝ 2021 թվականը բոլոր հարկերը վճարել է Վազգեն Խաչատրյանը, իսկ ներկայում չի կարող ասել, քանի որ վճարումները կատարվում են առցանց եղանակով։ Գիտի նաև, որ Վագենն իր հորեղբոր՝ Ռաֆիկի հետ դատական վեճ ունի, սակայն մանրամասներից տեղեկացված չէ, երբևէ իրեն թույլ չի տվել հարցեր տալ նեղ ընտանեկան հարցերի վերաբերյալ։ Միանշանակ տեղյակ չէ նաև, թե Ռաֆայել Խաչատրյանն առաջացած խնդրի լուծման համար որևէ անձի դիմել է, թե ոչ։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, տեսել է միայն մամուլի հրապարակումներից։ 2024 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին օգտագործել է 093-80-44-22 բջջային հեռախոսահամարը։ Տեղյակ է, որ Վազգեն Խաչատրյանն Ալիկ Բանդուրյանի հետ հանդիպել է հողի առուվաճառքի հետ կապված հարցով, եթե այլ հարց լիներ, ինքը վստահաբար կիմանար դրա մասին, քանի որ իրենք միշտ միասին են և եթե ինքն այդ հանդիպմանը ներկա չի եղել, ուրեմն լուրջ հարց չի եղել։ Չի կարող հիշել, թե երբ է եղել այդ հանդիպումը, Վազգենն է իրեն պատմել, որ հողի վաճառքի հարցով են հանդիպել։ Ինքն ընտանիքի հետ, բացի Չկալովկա գյուղից, բնակվել է նաև Երևանի Զեյթուն թաղամասում։ Վազգենի հետ մշտապես հեռախոսային կապի մեջ են եղել, չի կարող հիշել, թե ինչ թեմաներով են միմյանց հետ խոսել։ Ռուբեն Ավետիսյան տվյալներով անձի, «սև» մականունով, չի ճանաչում։ Չի կարող ասել, թե Վազգեն Խաչատրյանն Արգավանդում բնակվող ծանոթ կամ բարեկամ ունի, թե ոչ։ Վազգեն Խաչատրյանի և նրա հորեղբոր՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի խնդիրների մեջ ինքը չի մտել, քանի որ նրանք ազգականներ են և դրա անհրաժեշտությունը չի տեսել։ Տեղյակ է, որ նրանց միջև հողի հետ կապված վարչական դատարանում վեճ է եղել։ Վեճի առարկան եղել է Վագեն Խաչատրյանին պատկանող հողը, որը գտնվել է «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի դիմաց։ Կարծում է նաև, որ եթե որևէ հարցի հետ կապված դատական պրոցես է ընթացքում, քրեական ենթամշակույթին առնչվող անձինք չեն կարող այդ վեճի լուծմանը միջամտել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։ Վկա Արթուր Իվանի Վարդանյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիսանում է իր կնոջ եղբայրը, նրա հետ ունի ջերմ հարաբերություններ։ Տեղյակ է, որ Վազգեն Խաչատրյանը խնդիրներ ունի հորեղբոր՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ, ինչը կապված է «Բուրգեր» ռեստորանի հարակից հողի հետ։ Տվյալ հողատարածքը սեփականության իրավունքով պատկանում է Վազգենին, սակայն Ռաֆայելը ցանկանում է, որ Վազգենն այն փոխանցի իրեն և դրա հետ կապված առկա է նաև դատական վեճ։ Տեղեկություններ չունի Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից նշված հարցով որևէ քրեական հեղինակության դիմելու վերաբերյալ։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, նրա մասին գիտի միայն մամուլի հրապարակումներից և հեռուստատեսությունից։ Ռուբեն Ավետիսյան կամ «սև» մականունով անձի չի ճանաչում։ 2024 թվականի սկսզբներին օգտագործել է 093-63-37-84 հեռախոսահամարը։ Տեղյակ է նաև, որ Վազգեն Խաչատրյանը մեկ անգամ հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանին՝ ռեստորանի առուվաճառքի հարցով։ Մասնավորապես, Վազգենն իրեն պատմել է, որ հանդիպման ժամանակ իրեն հարցրել են, թե հնարավոր է ռեստորանային համալիրը վաճառում է, ինքն էլ պատասխանել է, որ օբյեկտը իրենը չէ, դրա դիմացի հողն է իրենը, որը դատական գործընթացի մեջ է և դրանով հանդիպումն ավարտվել է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։ Վկա Ռուբիկ Վազգենի Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում, իսկ Վազգեն Խաչատրյանը հանդիսանում է իր որդին։ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը պատկանում է իր փոքր եղբորը՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին, իսկ որդին՝ Վազգենը երկար տարիներ աշխատել է այդտեղ։ Իր եղբոր և որդու հարաբերությունները մի փոքր լարվել են հայրական տան պատճառով, քանի որ իրենց հայրը տունը նվիրաբերել է իր կնոջը, իսկ իրենց հոր մահից հետո Ռաֆայելը Վազգենին ասել է, որ այդ տունը պետք է գրի իր անունով, Վազգենն էլ պատասխանել է, որ չի կարող, դա իրենց պապի նվիրատվությունն է։ Տեղյակ է նաև, որ Ռաֆայելի և Վազգենի միջև վեճ է եղել «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի հարակից հողի հետ կապված, Ռաֆայելը պահանջել է իրեն փոխանցել նաև այդ հողը, սակայն մանրամասներին չի տիրապետում։ Տեղյակ չէ, թե Ռաֆայելն այդ հարցի հետ կապված որևէ մեկին դիմել է, թե ոչ, Վազգենն իրեն ոչինչ չի պատմել։ Նույնիսկ քննիչի մոտ հարցաքննվելուց հետո, երբ տեղեկացել է, թե ինչ գործ է քննվում, Վազգենին չի հարցրել՝ թե ինչ է տեղի ունեցել։ Իր որդին շատ խելոք, համեստ, իր ընտանիքին նվիրված անձ է, վստահ է, որ նա որևէ սխալ քայլ չի անի, դրա համար էլ չի հետաքրքրվում, թե Վազգենը ում հետ է հանդիպում, ինչ է անում։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, լսել է Նորատուսցի Ալիկ, չի կարող ասել, թե այդ անձը հեղինակություն է հանդիսանում, թե ոչ։ Իր որդու ընկերական շրջապատին ճանաչում է, սակայն դրանց մեջ Ռուբեն Ավետիսյան տվյալներով անձ չկա։ Իր եղբայր Ռաֆայելը նորմալ մարդ էր, սակայն այդ տան պատճառով շատ է փոխվել, նրա հետ մոտ 2 տարի արդեն չի շփվում։ Ինքը նրա հետ այդ թեմայով չի փորձել խոսել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։ Վկա Վարդան Ռաֆիկի Եղիազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին ճանաչում է, ինքը մասնագիտությամբ գեղանկարիչ է, Պապինը նկարներ է իրեն պատվիրել և այդպես ծանոթացել են։ Ինքը տեղյակ էր, որ Պապինը շրջապատի տղա է, երբ իմացել է, որ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը վաճառվում է, նրան տեղեկացրել է, ասել է, որ հնարավոր է ինչ-որ մեկը ցանկանա գնել այն։ Մտածել է, որ եթե ռեստորանը գնեն, ինքն էլ դիզայներ-նկարիչ է, այնտեղ ինչ-որ աշխատանք կտան իրեն։ Պապին Բեյբությանի հետ ծանոթացել է ընդհանուր ընկերների միջոցով, շուրջ 5-6 տարի առաջ, որից հետո զանգվել են, ծանոթացել է իր աշխատանքներին, նկարներ է պատվիրել։ Պապին Բեյբությանին որպես հեղինակություն չի ճանաչում, նա շատ հանգիստ, կիրթ անձ է։ Ինքը մի տեղ, Բանգլադեշ թաղամասում աշխատում էր, Պապինին տեսել է, հրավիրել է իր ֆրեսկաները տեսնելու, իրենք հիմնականում մասնագիտական թեմաներով են շփվել։ Ալիկ Բանդուրյանին նույնպես ճանաչում է, նրա հետ նույնպես առանձնապես մտերիմ չէ, ավելի շատ ճանաչել է նրա հորը՝ Լյովային, նրանց համար նույնպես նկարներ է արել, շփվել են մասնագիտական թեմաներով։ Որևէ տեղեկություն չունի Ալիկ Բանդուրյանի քրեական հեղինակություն հանդիսանալու մասին, նրա հետ առանձնապես չի էլ շփվել, աշխատելու ընթացքում մի քանի անգամ տանը տեսել է։ Համացանցում տեսել է, որ գրում են Ալիկ Բանդուրյանը քրեական հեղինակություն է, սակայն հիմա ինչ խառը բան ասես գրում են, ինքն այդ առնչությամբ որևէ հստակ տեղեկատվություն չունի։ Գիտի նաև, որ Պապին Բեյբությանը և Ալիկ Բանդուրյանն իրար ճանաչում են, Պապինին տեսել է Ալիկենց տանը, սակայն թե ինչ հարաբերություններ ունեն, տեղյակ չէ։ «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի վաճառքի մասին տեղեկացել է արհեստավորների, դիզայներների խոսակցություններից, ասել են նաև, որ այնտեղ վերանորոգման կարիք կա, ֆրեսկաներ պետք է արվի։ Իր հետաքրքրվածությունն այդ ռեստորանի վաճառքի հետ կապված եղել է այն, որ այնտեղ նկարեր, աշխատանք կատարեր, ինքը շատ ռեստորաններում է ներքին հարդարման աշխատանքներ կատարել։ Դրանից հետո պատահական տեսել է Պապինին և նրան ասել է, որ հնարավոր է ինչ-որ մեկը ցանկանա գնել ռեստորանը, ինքն էլ այնտեղ աշխատի։ Տեղյակ չէ, թե ում է պատկանում «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրը կամ դրա հետ կապված ինչ-որ խնդիրներ կան, թե ոչ։ Տեղյակ է միայն, որ ռեստորանի տերը բնակվել է Ռուսաստանում, բայց նրան չի ճանաչել, նույնիսկ անունը չգիտի։ 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարը պատկանում է իրեն։ Նշված հեռախոսահամարով Պապին Բեյբությանի հետ խոսակցությունների ընթացքում ինքը հայտնել է Չկալովկա գյուղում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրի խնդիրների մասին տարբեր անձանցից լսելով, բայց այդ անձանց չի ճանաչել և մանրամասներին տեղյակ չի եղել։ Այդ պահին խնդրի մանրամասների մասին իմացել է և Պապինին փոխանցել է։ Իր ամբողջ շահագրգռվածությունը եղել է, որ ռեստորանը վաճառվի, ինքն էլ աշխատանք ունենա այդտեղ։ Վեճի մանրամասներն իրեն փոխանցել է իրավաբանը, ինքն էլ նույնությամբ ասել է Պապինին։ Իրեն ասել են, որ ռեստորանի իրական տերը, ով բնակվում է Օրենբուրգում, ցանականում է այն վաճառել, դրա համար էլ փոխանցել է Պապինին և նա ասել է, որ պետք է գա Հայաստան և հանդիպեն։ Չի կարող ասել, թե վաճառքի դեպքում ինչով է պայմանավորված, որ Պապինը պետք է խոսեր և ռեստորանի իրական տիրոջ հետ, և այն անձի հետ, ում հետ սեփականատերը ունի խնդիր։ Չի կարող ասել, թե ինչ է նկատի ունեցել Պապին Բեյբությանը, երբ խոսակցության ընթացքում ասել է, որ կօգնեն սեփականատիրոջը։ Ենթադրում է, որ պետք է եղբոր որդու հետ ինչ-որ հայտարարի գային, որ կարողանային վաճառել, իր իմանալով՝ ռեստորանի կեսը նրանն էր։ Ռեստորանի տիրոջ եղբոր տղայի մասին ինքը կողքից լսել է և հեռախոսային խոսակցության ընթացքում ասել է նաև Պապին Բեյբությանին։ Իրեն որևէ մեկը չի դիմել, որ Պապին Բեյբությանին միջնորդի այդ վեճին լուծում տան, իրավաբանը՝ Ռուբեն Այվազյանն է իրեն ասել մանրամասները և այն, որ ցանականում են վաճառել ռեստորանը, ինչն էլ փոխանցել է Պապին Բեյբությանին։ Տեղեկություն չունի, թե ռեստորանի սեփականատերը այնուհետև կապ հաստատել է Պապինի հետ կամ ժամանել է Հայաստան, թե ոչ։ Նախկինում երբևէ Պապին Բեյբությանին որևէ հարցով չի դիմել, եթե պատահական չհանդիպեին, ռեստորանի հետ կապված հարցը ևս նրան չէր ասելու։ Նույնիսկ հետո, երբ տեսել է, որ այդպիսի խճճված պատմություն է, փոշմանել է, որ նրան ասել է դրա մասին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։ Վկա Ռուբեն Լևի Այվազյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Պապին Բեյբությանին չի ճանաչում։ Ինքը մասնագիտությամբ իրավաբան է, իր ընկերներից մեկը՝ Հովհաննես Սահակյանն իրեն ծանոթացրել է Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ։ Ռաֆայելն իրեն ասել է, որ իր փաստաբանը, անունը Կարեն, իրեն խաբում է, գործը սխան ուղղությամբ է տանում, խնդրել է այդ հարցով զբաղվել, խորհրդատվություն տալ։ Վեճի էությունը եղել է նրանում, որ Չկալովկա գյուղում «Բուրգեր» ռեստորանի կառուցման ժամանակ Ռաֆայել Խաչատրյանը գումար է փոխանցել իր եղբոր որդուն և կառուցել են ու սկսել աշախատացնել։ Հետո ինչ-որ տեղեկություններ է ստացել, որ եղբոր որդին իրեն խաբում է, գումարը քիչ է տալիս, որոշել է գալ և իր անունով գրանցել ռեստորանը, բայց եղբոր որդին խաբել է, մի հատվածը չի գրանցել։ Ինքն առաջարկել է, որ այդ հատվածը, որը չի գրանցել Ռաֆայել Խաչատրյանի անունով, գնորդ ճարեն և գնեն։ Դրանից հետո այդ հարցով դիմել է տարբեր անձանց, այդ թվում՝ իր ընկերոջը՝ նկարիչ Վարդան Եղիազարյանին։ Հետագայում քննիչից է տեղեկացել, որ Վարդանն այդ հարցով դիմել է տարբեր մարդկանց, որ գնեն։ Դրանից ավել այս դեպքի վերաբերյալ տեղեկատվություն չունի։ Տեղեկություն չունի, թե Վարդանը ռեստորանը գնելու հարցով ում է դիմել, նույնիսկ քննիչին է հարցրել, սակայն նա չի պատասխանել։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցել է գործնական հարաբերություններ, պայմանագիր են ստորագրել, սակայն ներկայում նրա զանգերին չի պատասխանում, քանի որ մի անգամ շատ վատ է խոսել իր հետ։ Ռեստորանի մի հատված ասելով, որը պետք է գնեին, նկատի ունի Ռաֆայելի եղբոր որդուն պատկանող հողամասը, որով ճանապարհն է դեպի ռեստորան, սակայն հետագայում պարզվել է, որ այնտեղ առկա է նաև համայնքային հողամաս, որի միջոցով հնարավոր է ճանապարհ բացել։ Որևէ վստահություն չի ունեցել, որ հողի տերը այն կվաճառի, սակայն հողը ամայի տարածքում է եղել և հնարավոր չէ, որ նորմալ գումար առաջարկեին ու չհամաձայներ վաճառել։ Վարդան Եղիազարյանին այդ մասին ասել է լավության կարգով, քանի որ նա ֆինանսական խնդիրներ ունի, նույնիսկ նրա տունն են վաճառքի հանել, որն ինքը կասեցրել է և կարծել է, որ Վարդանն այդ եղանակով կարող է փող աշխատել, իր խնդիրները լուծել։ Տեղյակ չէ, թե Վարդան Եղիազարյանին դիմելուց հետո ինչ իրադարձություններ են զարգացել, միայն ենթադրում է, որ Վարդանը դիմել է գնորդի, որից հետո վեճ է առաջացել։ Ալիկ Բանդուրյանին չի ճանաչում, նրա մասին ոչ լսել է, ոչ էլ դեմքով գիտի։ Կարծում է, որ Վարդան Եղիազարյանը դիմել է Պապին Բեյբությանին, որ կամ ինքը գնի, կամ գնորդ գտնի։ Ինքը Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ անձամբ չի հանդիպել, միայն հեռախոսով է խոսել։ 2024 թվականի փետրվար ամսին Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն զանգահարել է ինչ-որ հայկական համարով, ասել է, որ Հայաստանում է, եթե ժամանակ լինի, կհանդիպեն ու այդպես էլ չեն հանդիպել։ Որևէ տեղեկություն չունի, թե ինչի համար է եկել Հայաստան, մինչ այդ իրեն ասել էր, որ հայցադիմում գրի սերվիտուտի պահանջի մասին։ Երբ Ռաֆայելը եկել է Հայաստան, իրեն հարցրել է, թե արդյոք հայցադիմումը հանձնել է դատարան, ինքն էլ պատասխանել է, որ դեռ չի հանձնել, ասել է, որ չհանձնի։ Նույնիսկ իրեն այդ հայցադիմումը պատրաստելու նպատակով վճարած 100․000 ՀՀ դրամը Ռաֆայելը հետ է պահանջել։ Ռաֆայելն իրեն զանգահարել է Ռուսաստանից և խնդրել է իրավաբանական օգնություն ցույց տալ։ Ինքը գնացել է «Բուրգեր» ռեստորան և ծանոթացել է դրան, շատ գեղեցիկ, թանկարժեք գույք է, սակայն դադարել է գործել և եկամուտ ստանալ, քանի որ մուտք չի ունեցել։ Նրա եղբոր որդուն պատկանող հողատարածքը խաչընդոտում էր, որ ռեստորանային համալիրն աշխատի, չնայած հետագայում փաստաբանական հարցումներով պարզվել է, որ մեկ այլ՝ համայնքային հողամասով կարող էր հանգիստ մտնել։ Ինքը Վարդան Եղիազարյանին և Ռաֆայել Խաչատրյանին իրար հետ չի ծանոթացրել, հեռախոսահամար չի փոխանցել, դժվար թե իրար հետ կապված լինեն։ Ինքը գիտեր, որ Վարդանը չի կարողանա գնել այդ հողամասը, սակայն նրան ասել է, որ մարդ գտնի, ով կարող է գնել և հողամասը ամսական 1 միլիոն դրամով վարձով կարող էին տալ Ռաֆայելին։ Տեղյակ չէ, թե Վարդանը կամ որևէ այլ անձ հողի վաճառքի հետ կապված խոսել են սեփականատիրոջ հետ, թե ոչ։ Որևէ տեղեկություն չունի, որ Ռաֆայել Խաչատրյանն այդ հողամասի հետ կապված հարցը հանցավոր աշխարհի կանոններով լուծելու նպատակով ինչ-որ հեղինակության դիմեր։ Եթե այդպիսի բան իմանար, ինքը որևէ կերպ չէր զբաղվի խնդրի իրավական լուծման տարբերակներով (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։ Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները. Խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հուլիսի 29-ին Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում կատարված խուզարկության ժամանակ Պապին Բեյբությանը ներկայացրել է իր կողմից օգտագործվող «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 3-րդ հատորի 98-100-րդ թերթերը)։ Թվային խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին թվային խուզարկության է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից ներկայացված «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսը, որից արտածված տեղեկատվությունը գրառվել է էլեկտորնային կրիչի վրա (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 4-րդ հատորի 11-112-րդ թերթերը)։ Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին զննման է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից ներկայացված «Այֆոն 15 պրո մաքս» մոդելի բջջային հեռախոսի ներքին հիշողության կրիչի տրամաբանական պատճեններից արտածված տեղեկատվությունը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ նշված բջջային հեռախոսում ներբեռնված «WhatsApp» հավելվածին ամրակցված է 79857554469 հեռախոսահամարը, «Viber» հավելվածին՝ +37499-97-15-10 հեռախոսահամարը, իսկ «Telegram» հավելվածին՝ 37498-26-56-27 հեռախոսահամարը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 4-րդ հատորի 123-րդ թերթը)։ Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հունիսի 3-ին զննման է ենթարկվել Պապին Բեյբությանի կողմից օգտագործվող 35390710494439 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսով իրականացված «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» ՕՀ միջոցառման արդյունքները պարունակող լազերային սկավառակը և արձանագրվել են հետևյալ ձայնագրառումները՝ 19․01․2024թ․-ին՝ ժամը 15։40։48-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 077-64-06-40 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /զրուցակիցը տղամարդ է/, Զրուցում են առօրյա թեմաներից- Հեռախոսազրույցի 5 րոպե 28 վայրկյանին, Պապին-Էրեկ Զապն ու Արսենը մեր մոտ էին, Տղամարդ-Հա, Պապին-Տենց խոսացինք բան, բա ինձ Ալիկի մոտ ասումա, ապ ջան, ասումա, քեզի իմ կողմից ասոբի նվեր ունես, ասում եմ ինչ նվեր, Տղամարդ-Զապնա ասում, Պապին-Հա, ասում եմ տենց էնքան եմ լսել, Տղամարդ-Հա, Պապին-Ապ ջան ինձի պրեդյավկա կենես չեմ ջոկե, էդ երբվանից եմ քեզի պովըդ տվե կասկածելու, Տղամարդ-Հա, Պապին- Ասի չէ ախպեր ես, ասի ախպեր անցած անգամ էլ ասի քու կոլեգաներից էս մարդիկ էկան, ասի սենց էղավ, կորան ու կորան, Տղամարդ-Հա, Պապին-Տո չէ ապ ջան հո խելառ չես, էդ երբվանից առիթ տվել եմ, որ իմ վրեն կկասկածես, ասի մեր մեծ ախպոր ընտանիքը որ էկավ գնաց, ըտեղից Մեհրաբը ասեց, որ ինձի բան տվցվի չասավ, Տղամարդ-Հա, Պապին-Բա ում անունից է ըսէ, ասի քո անունից ու Սուրոյի, Տղամարդ-Հա, Պապին-Ախպորը ասումա պուցը ով ք․նե ջառմեն ով քաշե, ասի ախպեր բա դրա համար եմ ասում, Տղամարդ-Բա, Պապին-Տո չէ ախպեր ես հո խելառ չես, ախպորս ես քո ջանին մեռնեմ, էրեկ կայֆ էր ինձի էր գովում, ասումա դու հավատարիմ մինչև վերջ ախպորս կողքն ես եղել, ինձի ասումա էն թվերից հոր քարը շուռ ենք տվել, դու տակից հելել ես, Տղամարդ-Հա, Պապին-Ասի մերսի որ գնահատող կա գոնե մի հոգի մեր ժողովրդից, Տղամարդ-Գնահատողները չեն գնահատում ասա դու ես գնահատում, Պապին-Չէ դե ախպերը, Ալիկը արդեն աշխարհը մի յան իմ համար պրոբլեմ չկա, իմ հետ կապված վաբշե, էտի լավ էր իրա կաշվի վրեն զգաց, Հեռախոսազրույցը շարունակվում է կենցաղային թեմաներից։ 31․01․2024թ․-ին՝ ժամը 12։43։23-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /զրուցակիցը տղամարդ է/, Պապին-Փողոցային, Տղամարդ-Հա փողոցայինը, ստե լավ չի բռնում է ախր Պապին ջան, ստե տեղս նենց բանա չի բռնում, Պապին-Ի՞նչ կա ախպերս, ասա տենամ ի՞նչա եղել, Տղամարդ-Էն Չկալովկի բուրգերը որ կան է, էդ բուրգերի թեմանա, Պապին-Հա ի՞նչա բուրգերի թեման, Տղամարդ-Ուրեմն էդ բուրգերի տերը Օրենբուրգա ապրում, իսկական տերը, ինքը էդ փողերը որ ուղարկելա, ախպոր տղենա սեփականությամբ զբաղվել, շինարարություն արել, սարքել, աշխատացրել բան, հետո մեջները անհամաձայնությունա եղել, որ փող չի տվել, բան չի արել, վերջը գործա արել տենց չեն բան արել, Պապին-Ո՞վա գործ չի տվել, փող չի տվել, ո՞վ, Տղամարդ-Էդ ախպոր տղեն, Պապին-Հա, գործա արել փող չի տվել էդ մարդուն, իսկական տիրոջը փող չի տվել, Տղամարդ-Իսկական տերը Օրենբուրգա ապրում, էդ մարդն էլ ուզումա, դե իրան հանելա գործից, էդ տղեն էլ, որ սեփականացրելա էդ բուրգերի մուտքի դիմացի մասը իրա անունովա սեփականացրել, բլոկա քցել էլի ոնց որ, մուտքը փակվածա, Պապին-Հա աֆյոռայա արել էլի, Տղամարդ-Հա դե ինքը իրա ստրախովկի համար տենց պրյոմա արել, հիմա սենց պրոբլեմի մեջ են էլի դրանք, Պապին-Տերը կարա՞ մի հատ ինձի զանգի էս համարիս վոցափ տամ, վոցափիս զանգի, Տղամարդ-Ես քեզ մի հատ հիմա ասեմ, մի հատ ավելի, մի հատ տղու համար կասեմ դու զանգես իրան էլի, ուրեմն էդ տղեն իրավաբան տղայա, ինքը բան գործա անում էլի կադաստրային գործեր էդ հողերի բանի, ինձ մոտիկ տղայա, ընգեր տղայա էդ տղեն, Պապին-Հա, Տղամարդ-Էդ տղենա էլի թղթաբանություններն անում, ավելի մանրամասն գիտի, Պապին-Չէ ինձի տերնա պետք, տիրոջը կարա, տերը ինձի զանգի, համար տամ զանգի, Տղամարդ-Տերը, Պապին-Հա, Տղամարդ-Լավ գիտես, Պապին-Էս իմ համարին թող զանգի, Տղամարդ-Հենց էս համարին ասեմ քեզ զանգի, Պապին-Հենց էս համարին թող զանգի, ես իրանից վոցափը կվերցնեմ կխոսամ հետը, որ հասկանանք իրան ինչա պետք, ինքը ինչա ուզում, Տղամարդ-Հիմա նայի, էդ տղեն էլ կարա զանգի քեզ բացատրի էլի, Պապին-Չէ, չէ էդ տղու հետ գործ չունենք ընգեր, էդ տղու հետ մենք գործ չունենք ընգեր, Տղամարդ-Հա որ իրավաբանա բան դրա համար, Պապին-Չէ ոչ թե իրավաբանա, այլ ինչ կապ ունի, տիրոջ հետ ինչ կա, թող զանգի ասի իրան ինչա պետք, որ ես էլ խոսամ ախպորը ասեմ, ախպեր էս մարդուն էսա պետք, մենք էս ենք անելու էդ մարդու համար, Տղամարդ-Հա, Պապին-Իրավաբանի հետ ես զանգեմ որ ինչ խոսամ, էդի ճիշտ չի էլի, դու փողոցային տղա ես, դու պտի ջոկես, Տղամարդ-Ես ջոկում եմ դրա համար եմ բան անում, հեսա ես քո համարը կասեմ կզանգեն քեզ, Պապին-Ֆսյո թող զանգի խոսանք, ասի իրան ինչա պետք կազմակերպենք, Տղամարդ-Հա դե ինքն էլ պտի լավության տակից դուրս գա մի խոսքով, Պապին-Հա խոսանք պայմանավորվենք, ես ախպորը ասեմ, հարցնեմ իրան ինչա պետք, ինքը ինչա ուզում, որ սաղ մանրամասն ասեմ, Տղամարդ-Հա էղավ-էղավ, Պապին-Լավ բռատ, Տղամարդ-Հա ախպերս։ 31․01․2024թ․-ին՝ ժամը 18։40։20-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 79620500301 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆո/, Պապին-Ալյո, Ռաֆո-Բարև ախպերս, Պապին-Բարի օր ցավդ տանեմ, Ռաֆո-Անունս Ռաֆոյա, Պապին-Գիտեմ քեզ, Ռաֆո-Հա գիտես, էղավ ախպերս, մի հատ ո՞նց անենք, ուզում էի մի հատ հանդիպենք Ալիկի հետ, ես հիմի դուրսն եմ, թե հարմար չի խոսալ կարամ թռնեմ գամ, թե ոնց, ո՞նց հարմարացնենք, ո՞նց կարելիա, Պապին-Վոցափ ունե՞ս դու, Ռաֆո-Ես Ռուսաստանում եմ, Պապին-Դու վոցափ ունե՞ս, վոցափ, Ռաֆո-Հա հա ունեմ, Պապին-Էս համարի տակ ունե՞ս, Ռաֆո-Չէ էս համարի տակ չունեմ, Պապին-Մի հատ էս համարի վրեն մի հատ զանգ թող, ես քեզ վոցափով զանգեմ կամ սաաբշենի ղրգի վոցափով քեզ զանգեմ, Ռաֆո-Էղավ, էս համարին կա՞ վոցափ բայց քո, Պապին-Չէ իմը ռուսականա, Ռաֆո-Հա ռուսական համարա։ 01․02․2024թ․-ին՝ ժամը 10։51։42-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 098-31-21-37 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Վարդան/, Պապին-Հա Վարդան ջան, Վարդան-Բարլուս-բարլուս Պապին ջան, Պապին-Բարլուս ախպերս, Վարդան-Ես էրեկ իրիկուն ուղարկել եմ համարդ, Պապին-Հա զանգելա ինձ ախպերս ինքը, Վարդան-Հա լավա ուրեմն, Պապին-Զանգեց Վարդան ջան, Վարդան-Խելքը գլխին գործ բանա ասում, Պապին-Դե ախպերս ինքը պտի խոսքի գա ստե Վարդան ջան, ես չեմ կարա էլի տենց, ինքը պտի ստե լինի, որ խոսանք մենք էլ մեր պայմանն իրան ասենք, ջոկիր, Վարդան-Հա, հա, Պապին-Հիմա ինքը ասումա մի բան, որ խոսքի էն կողմն էլ պտի լսենք, ախպերը ասելա ճիշտա զբաղվեմ, բայց պտի խոսքի լսենք էլի, Վարդան-Հա բա ոնց, Պապին-Էդ տղուն էլ լսենք, էդ մարդուն էլ լսենք, տենանք ինչա խոսում էդ տղեն, Վարդան-Էդ իրա ախպոր տղուն ճանաչում ես, բան արել ես, Պապին-Հա ախպերս ճանաչում եմ, խելոք տուֆտա գյադայա, Վարդան-Հա հա գիտեմ, դաժե մի անգամ տենց, դե բեսամթ վախումա ձեզնից էդի, Պապին-Գիտեմ ախպերս, էդ մի անգամ մեր հետ հարց ունեցելա, Վարդան-Հա հա, Պապին-Բայց ինքը չէ էլի, հենց էդ մարդը ով որ քեզ զանգելա, Վարդան-Հա, Պապին-Բայց իրան ուժեղա պահել մեր նկատմամբ, Վարդան-Հա, Պապին-Հա շնորքով պահեց, Վարդան-Դե լավա, Պապին-Ինքը վատ մարդ չի, լավ մարդա, Վարդան-Հա, Պապին-Պադձերժկա կանենք, բայց ինքը պտի մեզի, որ լսի, դե էղավ Վարդ ջան, Վարդան-Հա ցավդ տանեմ էղավ ախպերս, Պապին-Լավ բռատս։ 07․02․2024թ․-ին՝ ժամը 16։52։18-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Պապին-Ալյո, Ռաֆ-Պապին ջան բարլուս ախպերս, Պապին-Պրիվետ պրիվետ, Ռաֆ-Ռաֆոնա, էկել եմ, ստեղ եմ, Երևան եմ, Պապին-Հա է՞կել ես արդեն, Ռաֆ-Հա ե՞րբ հարմար կլինի, քանիսի՞ն, ո՞րդե, Պապին-Ֆսյո Ռաֆ ջան ես քեզ ճիշտն ասած վաղն էի սպասում, Ռաֆ-Չէ ես չասի 7-ին գալու եմ, Պապին-Հա 7-ին ես ասել, Ռաֆ-Ասի 7-ին ժամը 8-ին իրիգունը, դու էլ ասեցիր, Պապին-Հա ֆսյո ես եմ սխալ հասկացել ուրեմն, Ռաֆ-Ոչինչ ցավդ տանեմ, Պապին-Ֆսյո ես քեզի կզանգեմ ցավդ տանեմ, Ռաֆ-Էղավ ախպերս, Պապին-Լալ լավ։ 07․02․2024թ․-ին՝ ժամը 20։59։03-ին, Պապին Բեյբությանի 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարին մուտքային հեռախոսազանգ է ստացվում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդից /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Պապին-Հա ցավդ տանեմ, Ռաֆ-Պապին ջան կներես էլի զանգում եմ ախպերս, դու էսօր պիտի զանգես, թե ես կարամ դուրս գամ, Պապին-Հա ես էսօր կզանգեմ քեզի ցավդ տանեմ, Ռաֆ-Է՞սօր, Պապին-Հա մի հատ տեղ եմ ախպերս, Ռաֆ-Էղավ ախպերս, ուրեմն ես Էրևանում սպասում եմ, ուզում էի Սևանի կողմ գնայի դրա համար եմ ասում, ավելի լավա կսպասեմ էղավ, Պապին-Չէ չէ սպասի, Ռաֆ-Ֆսյո սպասում եմ։ 08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 00։13։47-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Ռաֆ-Հա Պապին, Պապին-Ախպեր ջան հո քնած չէիր, Ռաֆ-Չէ ասա, Պապին-Ու՞րդե ես, դու ու՞րդե ես հմի ախպերս, ո՞րդե տենանք իրար, Ռաֆ-Ուրդեյա հարմար ասա մոտենամ, ես բանում եմ, Լենինգրադյան եմ էլի, էս Եվրոպայի բանի հետևը, Համալիրի մոտերն եմ ասա որտեղ գամ, Պապին-Ֆսյո էդ Եվրոպայի մոտ հանդիպենք, Ռաֆ-Եվրոպայի մոտ ըլնեմ ընդե դուրսը հա՞, Պապին-Հա Եվրոպա ռեստորանի մոտ հեսա ես էլ կիջնեմ, քեզ զանգեմ դու էդ բանի մոտ ես, էն սեփական տների մոտ ես՞ Ռաֆ-Հա սեփական չի, էս կվառտիրեքի մոտ եմ, Պապին-Հա էդ Եվրոպա ռեստորանի հետևը, Ռաֆ-Հա հա, Պապին-Հա ֆսյո կգամ ըտե, սֆետաֆորից որ աջ ես անում գալիս ես, մտնում ես ներս, Ռաֆ-Հա, Պապին-Տակից հելնելուց, Ռաֆ-Տակից հելնելուց հա աջ ես մտնում, հա սռազու հենց, Պապին-Ֆսյո գամ զանգեմ, Ռաֆ-Լավ։ 08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 00։27։38-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Ռաֆ-Հա, Պապին-Էկել եմ ես աջ եմ արել սվետաֆորից մտել եմ, էս նորակառույց շենքերի հայաթ, ըտեյա՞, Ռաֆ-Հա էդ սուպերմարկետի մոտն ե՞ս, Պապին-Ուրդե՞, Ռաֆ-Սուպերմարկետ կա ըտե հա, Պապին-Չէ նոր եմ աջ անում մտնում եմ, հեսա մտա արդեն, Ռաֆ-Ի՞նչ ավտոյա, Պապին-X5-ա 86 888, Ռաֆ-86 888 ինչա, հա տեսա ստեղ կայնի հեսա ես ստեղ եմ ձախի վրա նայի, Պապին-Հա տեսա։ 08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 11։21։09-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Ռաֆ-Հա, Պապին-Ռաֆ ջան բարիլուս, Ռաֆ-Բարև Պապին ջան, Պապին-Ո՞նց ես, Ռաֆ-Ոչինչ յոլա, Պապին-Ստեղ ե՞ս, թե գնացել ես գյուղ, Ռաֆ-Գնացել էի, եկել եմ, ստեղ եմ, Պապին-Դե ախպերս ժամ կասեմ 7-ի 8-ի կողմերը զանգեմ կերևաս կխոսանք ախպեր, ախպորն էլ կտենաս, Ռաֆ-Հա պրոբլեմ չի քանիսին որդե ասես, Պապին-Ֆսյո էղավ ախպեր ջան, ես քեզի կզանգեմ 1 ժամ առաջ, Ռաֆ-Էղավ, Պապին-Լավ։ 08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 19։21։15-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Ռաֆ-Հա Պապին ջան, Պապին-Ռաֆ ջան բարի օր, Ռաֆ-Բարև ախպերս, Պապին-Ո՞րդե ես ցավդ տանեմ բա, Ռաֆ-Էլի ստեղ էլի, էս Կարաս կաֆեյում եմ Եվրոպայի կողը, Պապին-Հա լավ հեսա ես կգամ, Ռաֆ-Հա էղավ։ 08․02․2024թ․-ին՝ ժամը 19։49։39-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Ռաֆ-Հա ապեր, Պապին-Ռաֆ ջան դու էրեկվա տեղն ես կանգնած, Ռաֆ-Չէ ուգլի վրե, ըտե չհասած, որ ներքևից իջնում ես հենց ուգլավոյ կաֆեն որ կա Կարաս, Պապին-Հա վերևից իջնող, Ռաֆ-Չէ ներքևից հելնող, Պապին-Ներքևից հելնող Կարաս, Ռաֆ-Կարաս հենց ուգլի վրի, Պապին-Պռոշի վրինը, Ռաֆ-Հա էն որ հացը թխում են հա, Պապին-Հա լավ, Ռաֆ-Հա, Պապին-Լավ ախպերս, հա կգամ։ 09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 01։22։23-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Ռաֆ-Ալո, Պապին-Ռաֆ ջան հո քնած չէիր, Ռաֆ-Մի քիչ քնած էի, ոչինչ ասա Պապին ջան, Պապին-Ցավդ տանեմ վաղը քեզի ժամ կասեմ, կգամ հետևիցդ ցավդ տանեմ, ախպոր հետ կհանդիպես վաղը, Ռաֆ-Վաղը քա՞նիսին, Պապին-Ես քեզի ժամ կասեմ վաղը կգաս, ես կգամ հետևիցդ, Ռաֆ-Էղավ ախպերս, Պապին-Լավ։ 09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 18։33։59-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Պապին-Ռաֆ ջան բարի օր, Ռաֆ-Բարև, Պապին-Ախպերս քաղաք ես չէ՞ դու, Ռաֆ-Հա, Պապին-Ֆսյո ուշոտ ախպերս զանգեմ գամ հետևիցդ տենանք, Ռաֆ-Էղավ, Պապին-Լավ։ 09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 22։18։36-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Պապին-Ռաֆ ջան ալյո, Ռաֆ-Լսում եմ, Պապին-11-ից 11։30 գալու եմ հետևիցդ ախպեր ջան, Ռաֆ-Ախպերը ը՞տեղա լինելու, թե չէ, Պապին-Հա, Ռաֆ-Լավ, Պապին-Լավ։ 09․02․2024թ․-ին՝ ժամը 22։57։57-ին, Պապին Բեյբությանը 098-26-56-27 բջջային հեռախոսահամարից ելքային հեռախոսազանգ է կատարում 043-22-90-94 բջջային հեռախոսահամարի բաժանորդին /ըստ դիմելաձևի Ռաֆ/, Պապին-Ռաֆ ջան գալիս եմ հետևիցդ, Ռաֆ-Ու՞ր պտի էթանք որ ընգեր ջան, Պապին-Շահումյան, էս Տիչինայից ներքև, ախպոր տուն, Ռաֆ-Հա հելնեմ ընդե, էն բանի մոտ, Պապին-Հա հելի դու էն որ եկա էն ինչ էր, դրա հետևը, Ռաֆ-Հա էն պավառոտը որ թեքվար աջ ընդե կայնանք հա, Պապին-Սվետաֆորից աջ կանեմ թեքվեմ, Ռաֆ-Հա, Պապին-Ըտե քեզ հարմար չի, Ռաֆ-Խի հարմարա հեսա կհելնեմ ընդե, Պապին-Դե հելի եկա (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 123-130-րդ թերթերը)։ Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ին զննման է ենթարկվել Ռաֆայել Խաչատրյանի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ փաստաթուղթը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2024 թվականի փետրվարի 7-ին՝ ժամը 14։27-ին, ՌԴ Մոսկվա քաղաքից «Զվարթնոց» օդանավակայանով մուտք է գործել ՀՀ, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 16։53-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով մեկնել է ՌԴ Մոսկվա քաղաք (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 93-րդ թերթը)։ Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին զննման է ենթարկվել «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲԸ-ից և «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված տեղեկատվությունը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռուբեն Ավետիսյանը 2024 թվականի փետրվարի 15-ին և 16-ին երկու հեռախոսազանգ է ունեցել Վազգեն Խաչատրյանի հետ, Պապին Բեյբությանը 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 9-ն ընկած ժամանակահատվածում մի շարք հեռախոսազանգեր է ունեցել Վարդան Եղիազարյանի և Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ, 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում Արթուր Վարդանյանը բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է ունեցել Վազգեն Խաչատրյանի հետ, 2024 թվականի հունվարի 31-ից մինչև փետրվարի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում Վազգեն Խաչատրյանը բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է ունեցել Վահրամ Կարապետյանի հետ։ Զննության արդյունքում պարզվել է նաև, որ 2024 թվականի փետրվարի 16-ին՝ ժամը 15։06-ից մինչև 18։27-ն ընկած ժամանակահատվածում, Վազգեն Խաչատրյանի, Արթուր Վարդանյանի և Ռուբեն Ավետիսյանի բջջային հեռախոսահամարները սկզբում սպասարկվել են Արարատի մարզի Արգավանդ գյուղում, որից հետո տևական ժամանակ սպասարկվել են Երևան քաղաքի Լուկաշին և Տիչինա փողոցների վրա տեղակայված ալեհավաք կայանների կողմից, որտեղ ժամը 19։02-ից մինչև 19։21-ը սպասարկվել է նաև Պապին Բեյբությանի բջջային հեռախոսահամարը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 70-80-րդ թերթերը)։ Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին վարույթն իրականացնող մարմինը որոշում է կայացրել Պապին Բեյբությանի և Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» ՕՀՄ-ների արդյունքները պարունակող 2 սկավառակները, Պապին Բեյբությանի բջջային հեռախոսի տեղեկավությունը պարունակող էլեկտրոնային կրիչը, Պապին Բեյբությանի, Ռուբեն Ավետիսյանի, Վազգեն Խաչատրյանի և Արթուր Վարդանյանի կողմից օգտագործվող բջջային հեռախոսահամարների վերծանումները պարունակող 2 սկավառակները և Ռաֆայել Խաչատրյանի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 5-րդ հատորի 136-141-րդ թերթերը)։ Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել: 2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց: (․․․) 4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ: (․․․)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(․․․) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (․․․)»։ Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված և վերը շարադրված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։ Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։ Այդ առնչությամբ հարկ է նաև փաստել, որ դեռևս նախնական դատալսումների ընթացքում պաշտպան Լ․Ավագյանը գրավոր միջնորդություն է ներկայացրել՝ խնդրելով Պապին Բեյբությանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի։ Նշված միջնորդության հիմնավորումները քննարկելով, ինչպես նաև դրանք համադրելով վարույթի փաստական տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում որևէ անձի սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները չեն ոտնահարվել, իսկ քննարկվող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ, հետևաբար պաշտպան Լ․Ավագյանի միջնորդությունը հիմնազուրկ է և ենթակա է մերժման։ Քննարկելով վերը շարադրված ապացույցների վերաբերելիության հարցը՝ Դատարանը փաստում է, որ թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն: Անդրադառնալով Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալների թույլատրելիության հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․ ՀՀ Սահմանադրության 33-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների և հաղորդակցության այլ ձևերի ազատության և գաղտնիության իրավունք: 2. Հաղորդակցության ազատությունը և գաղտնիությունը կարող են սահմանափակվել միայն օրենքով՝ պետական անվտանգության, երկրի տնտեսական բարեկեցության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով: 3. Հաղորդակցության գաղտնիությունը կարող է սահմանափակվել միայն դատարանի որոշմամբ, բացառությամբ երբ դա անհրաժեշտ է պետական անվտանգության պաշտպանության համար և պայմանավորված է հաղորդակցվողների՝ օրենքով սահմանված առանձնահատուկ կարգավիճակով»: ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է»։ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի իր անձնական ու ընտանեկան կյանքի, բնակարանի և նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունք։ 2. Չի թույլատրվում պետական մարմինների միջամտությունն այդ իրավունքի իրականացմանը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դա նախատեսված է օրենքով և անհրաժեշտ է ժողովրդավարական հասարակությունում՝ ի շահ պետական անվտանգության, հասարակական կարգի կամ երկրի տնտեսական բարեկեցության, ինչպես նաև անկարգությունների կամ հանցագործությունների կանխման, առողջության կամ բարոյականության պաշտպանության կամ այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան) իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում նշել է, որ չնայած հեռախոսային խոսակցություններն ուղղակիորեն հիշատակված չեն Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասում, այդպիսիք ներառվում են «անձնական կյանք» և «նամակագրություն» հասկացություններում (տե΄ս Klass and others v. Germany գործով 1978 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5029/71, կետ 41): Մեկ այլ վճռով Եվրոպական դատարանը փաստել է, որ Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 2-րդ կետի իմաստով` պետական մարմինների միջամտությունն անձնական կյանքի և նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունքին թույլատրվում է այն դեպքում, երբ «նախատեսված է օրենքով»: Համաձայն Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի` այս ձևակերպումը ոչ միայն պահանջում է համապատասխանություն ներպետական օրենքին, այլև վերաբերում է օրենքի որակին` պահանջելով դրա համապատասխանությունն իրավական պետությանը: Հասարակական հսկողության բացակայության և իշխանությունը չարաշահելու վտանգի պատճառով պետական մարմինների կողմից հեռահաղորդակցության հսկողության և գաղտնալսման գաղտնի միջոցառումների համատեքստում ներպետական օրենսդրությունը պետք է ապահովի 8-րդ հոդվածով սահմանված իրավունքներին կամայական միջամտությունից անձի պաշտպանությունը: Հետևաբար ներպետական օրենսդրությունը պետք է հստակ լուսաբանի պետական իրավասու մարմինների կողմից նման գաղտնի միջոցառումների կիրառման հանգամանքներն ու պայմանները (տե΄ս Halford v. the UK գործով 1997 թվականի հունիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20605/92, կետ 49): Այլ խոսքով` օրենքը պետք է բավականաչափ հստակ լինի իր հասկացությունների մեջ` պատշաճ կերպով անձին մատնանշելով այն հանգամանքները, որոնց դեպքում հանրային իշխանություններն իրավասու են նման գաղտնի միջոցների դիմել (տե΄ս Malone v. the UK գործով 1984 թվականի օգոստոսի 2-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8691/79, կետ 67): Եվրոպական դատարանը գտել է, որ հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումը և վերահսկման այլ ձևերը լուրջ միջամտություն են անձնական կյանքի և հաղորդակցության նկատմամբ և համապատասխանաբար պետք է հիմնված լինեն հատկապես հստակ «օրենքի» վրա: Կարևոր է խնդրի վերաբերյալ ունենալ հստակ և մանրամասն կանոններ, հատկապես երբ կիրառման համար առկա տեխնոլոգիաները շարունակաբար կատարելագործվում են (տե΄ս Kopp v. Switzerland գործով 1998 թվականի մարտի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 13/1997/797/1000, կետ 72): Իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում Եվրոպական դատարանը մշակել է նվազագույն երաշխիքների շարք, որոնք պետք է սահմանվեն օրենսդրությամբ` լիազորությունների չարաշահումներից խուսափելու նպատակով. հանցագործությունների բնույթը, որոնք կարող են վերահսկման մասին որոշում կայացնելու հիմք հանդիսանալ, մարդկանց այն կատեգորիաների սահմանումը, որոնց հեռախոսները կարող են ենթակա լինել գաղտնալսման, հեռախոսների գաղտնալսման ժամանակահատվածը, այն ընթացակարգը, որին պետք է հետևել ձեռք բերված տվյալների ուսումնասիրության, օգտագործման և պահպանման համար, կանխարգելիչ միջոցները, որոնք պետք է ձեռնարկել այդ տվյալներն այլ կողմերին հաղորդելու դեպքում, և այն հանգամանքները, որոնց դեպքում ձայնագրությունները կարող են կամ պետք է ջնջվեն կամ ժապավենները` ոչնչացվեն (տե΄ս Weber and Saravia v. Germany գործով 2006 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը, գանգատ թիվ 54934/00, կետ 95, Association for Evropean Integration and Human Rights and Ekimdziev v. Bulgaria գործով 2007 թվականի հունիսի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 62540/00, կետ 76, Liberty and Others v. the UK գործով 2008 թվականի հուլիսի 1-ի որոշումը, գանգատ թիվ 58243/00, կետ 95): Եվրոպական դատարանն արձանագրել է նաև, որ երբ պետությունը սկսում է գաղտնի հսկողություն, որի գոյությունը հայտնի չէ հսկվող անձանց, և արդյունքում այդ հսկողությունը հնարավոր չի լինում բողոքարկել, Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածը կարող է էականորեն նսեմացվել: Նման իրավիճակում հնարավոր է, որ անձի նկատմամբ վարվեն 8-րդ հոդվածին հակասող կերպով կամ անգամ զրկեն նրան այդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքից` առանց նշված անձի գիտության, և, հետևաբար, առանց իրավական պաշտպանության միջոց ստանալու հնարավորության թե՛ ներպետական մակարդակում և թե՛ կոնվենցիոն ինստիտուտներում (տե΄ս Klass and others v. Germany գործով 1978 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5029/71, կետ 36): Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը գտել է, որ ուշադրությունից չպետք է դուրս մնան այն հատուկ պատճառները, որոնք հիմնավորում են գաղտնի միջոցների վերաբերյալ գործերով Եվրոպական դատարանի նահանջն ընդհանուր մոտեցումից, ինչը կհերքի անձի իրավունքը` in abstracto բողոքարկելու օրենքը: Հիմնական նպատակն է ապահովել, որ նման միջոցների գաղտնիությունը չհանգեցնի դրանց անբողոքարկելիությանը և ներպետական դատական մարմինների ու Եվրոպական դատարանի իրավասությունից դուրս գալուն: Կոնկրետ գործով գնահատելու համար, թե արդյոք ֆիզիկական անձը կարող էր բողոքել գաղտնի հսկողության միջոցներ թույլատրող օրենսդրության հասարակ գոյության հետևանք հանդիսացող միջամտության դեմ, Եվրոպական դատարանը պետք է հաշվի առնի ներպետական մակարդակում իրավական պաշտպանության ցանկացած միջոցի հասանելիությունը և անձի նկատմամբ գաղտնի հսկողության միջոցների կիրառման ռիսկը: Այն դեպքում, երբ ներպետական մակարդակում չկա գաղտնի հսկողության միջոցների ենթադրյալ կիրառումը բողոքարկելու հնարավորություն, լայն հասարակության մոտ մեծ տարածում ունեցող կասկածը և մտահոգությունն առ այն, որ գաղտնի հսկողության միջոցները չարաշահվում են, անհիմն չեն լինի: Այս դեպքերում, անգամ երբ հսկողության իրական ռիսկը ցածր է, այնուամենայնիվ, առկա է դատարանի կողմից ստուգման անհրաժեշտություն (տե΄ս Kennedy v. the UK գործով 2010 թվականի մայիսի 18-ի վճիռը, գանգատ թիվ 26839/05, կետ 124): Անդրադառնալով վարույթի ըստ էության քննության փուլում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում ստացված տվյալների թույլատրելիության գնահատման դատարանի իրավասության հարցին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել հետևյալի մասին․ «(․․․) Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործողություններ կատարելու վերաբերյալ միջնորդության քննման արդյունքում ընդունված դատարանի որոշումը չբողոքարկելը չի կարող դիտվել որպես նահանջ ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքից: Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ապացույցների ազատ գնահատումն օրենսդիրը հռչակել է որպես քրեադատավարական օրենքի սկզբունք, ըստ որի` ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Համաձայն նշված սկզբունքի` ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով: Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործողություններ կատարելու վերաբերյալ միջնորդության քննման արդյունքում ընդունված և չբողոքարկված դատարանի որոշման առկայության փաստը չի ազատում հիմնական քրեական գործը քննող դատարանին, առանց այդ որոշման օրինականությունը կասկածի տակ առնելու, իր վարույթում գտնվող գործի նյութերով գնահատական տալու քրեական գործում առկա տվյալ ապացույցի թույլատրելիությանը, վերաբերելիությանը կամ արժանահավատությանը: Վերջին գործառույթը դատարանի պարտականությունն է և բխում է գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունն ապահովելու, ինչպես նաև՝ յուրաքանչյուր ապացույց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով գնահատելու անհրաժեշտությունից» (տե΄ս Սամվել Անդրանիկի Բաբայանի և մյուսների գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0189/01/17 որոշման 14-րդ կետը)։ Այսպիսով, վերը մեջբերված իրավանորմերի և նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո քննարկելով Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները սույն վարույթով որպես ապացույց օգտագործելու թույլատրելիության հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է համապատասխան օրենքի պահանջների խախտմամբ, ինչի արդյունքում ոտնահարվել են Վազգեն Խաչատրյանի՝ ՀՀ Սահմանադրության 33-րդ հոդվածով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքները։ Մասնավորապես, «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության ընթացքում կարող են անցկացվել օպերատիվ-հետախուզական հետևյալ միջոցառումները. (․․․) 12) թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում. (․․․)»։ Նույն օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ, 11-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով նախատեսված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարելի է անցկացնել միայն այն դեպքերում, երբ առերևույթ առկա են հիմքեր՝ կասկածելու, որ անձը, որի նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն և այլ եղանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից սույն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումը ողջամտորեն անհնարին է»: Մեջբերված և վերաբերելի այլ նորմերի համադրված վերլուծությունից բխում է, որ լիազորությունների չարաշահումներից խուսափելու նպատակով օրենսդրությամբ սահմանվել են օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման թույլատրելիության նվազագույն երաշխիքներ։ Ըստ այդմ, օրենսդրի կողմից սահմանվել է իմպերատիվ պահանջ առ այն, որ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումը, ի թիվս այլ պահանջների, կարող է անցկացվել միայն այն դեպքերում, երբ առերևույթ առկա են հիմքեր՝ կասկածելու, որ անձը, որի նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն։ Մինչդեռ, սույն քրեական վարույթի նյութերում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ կասկածելու, որ Վազգեն Խաչատրյանը կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն։ Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ հետաքննության մարմինը, միջնորդություն ներկայացնելով դատարան Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելը թույլատրելու վերաբերյալ, դրանում նշել է, որ ստացվել են օպերատիվ տեղեկություններ այն մասին, որ Վազգեն Խաչատրյանը ներգրավված է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը և խմբի կազմում մասնակցում է դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանը, մասնավորապես՝ իրականացնում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ և պարզաբանումներ, դրամական միջոցների հավաքագրում, ինչպես նաև այլ անօրինական գործողություններ։ Նշված միջնորդության քննության արդյունքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ներկայացված տվյալներն առերևույթ վկայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հնարավոր առկայության մասին, որը հանդիսանում է ծանր հանցանք։ Ուստի, Դատարանը որոշել է միջնորդությունը բավարարել և թույլատրել Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացնել «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում։ Այնինչ, քրեական վարույթի փաստական տվյալները վկայում են, որ Վազգեն Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ծանր հանցանքի կատարման մեջ երբևէ չի կասկածվել։ Ավելին, վարույթի նյութերը վկայում են, որ ի սկզբանե առկա են եղել տեղեկություններ այն մասին, որ Վազգեն Խաչատրյանի հորեղբայրը՝ Ռաֆայել Խաչատրյանը, վերջինի հետ ունեցած մասնավոր վեճի լուծման նպատակով դիմել է քրեական ենթամշակույթ կրող անձի, որպիսի փաստական տվյալների հիման վրա նախաձեռնվել է վարույթը և դրա ողջ քննության ընթացքում Վազգեն Խաչատրյանն ունեցել է վկայի կարգավիճակ։ Այն հանգամանքը, որ մինչև քրեական վարույթի նախաձեռնումը Վազգեն Խաչատրյանը չի կասկածվել քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը ներգրավված լինելու և դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանը խմբի կազմում մասնակցելու մեջ, հաստատվում է հենց հետաքննության մարմնի կողմից ներկայացված առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդմամբ։ Մասնավորապես, 2024 թվականի մարտի 13-ին ՀՀ ԱԱԾ ՍԿՊ և ԱՊԳՎ 3-րդ բաժնի 2-րդ բաժանմունքի ՀԿԳ ավագ օ/լ Ա․Ղարագյոզյանն առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդում ներկայացնելով քննչական մարմնին, ի թիվս այլնի, նշել է, որ «քրեական հեղինակություն» համարվող, «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանը, 2020 թվականի փետրվարի 22-ից հետո շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, կատարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ, մասնավորապես՝ ստանձնել է մասնավոր անձ Ռաֆայել Վազգենի Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, սակայն փաստացի Վազգեն Ռուբիկի Խաչատրյանի կողմից շահագործվող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանա-հյուրանոցային համալիրի վերադարձման խնդրին վերաբերող վեճի՝ իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և սպառնալիքի միջոցով իրեն դիմած անձի օգտին լուծելու հարցը։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված պահանջների խախտմամբ, ինչի արդյունքում ոչ իրավաչափորեն սահմանափակվել է վերջինի՝ նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների և հաղորդակցության այլ ձևերի ազատության և գաղտնիության սահմանադրական իրավունքը։ Հետևաբար, Վազգեն Խաչատրյանի նկատմամբ իրականացված «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները, ինչպես նաև՝ դրանցից բխող վարութային գործողությունների արդյունքում ստացված տվյալները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հիմքով՝ հանդիսանում են անթույլատրելի ապացույցներ և չեն կարող օգտագործվել դատական ակտ կայացնելիս։ 4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ (․․․) 3․ Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը։ 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ (․․․)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել: Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(․․․) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով՝ պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: (․․․) Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «(․․․) ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (․․․)» (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։ Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (․․․)» (տե΄ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը): Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ «(․․․) հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (․․․)» (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը): Վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների և վերլուծությունների համատեքստում անդրադառնալով Պապին Բեյբությանին ներկայացված մեղադրանքին, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների վրա և մեղադրյալի մեղավորության մաuին չփարատված բոլոր կաuկածները նրա oգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը ներքին համոզմամբ գտնում է, որ հնարավոր չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել, որ Պապին Բեյբությանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը։ Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 2. Սույն գլխի իմաստով՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը պահպանող (օրենքով գող կամ քրեական հեղինակություն) է համարվում այն անձը, որը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, համարվում է հեղինակություն և քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացման համար տալիս է հրահանգներ, կազմակերպում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կամ մասնակցում է դրանց կամ կազմակերպում կամ իրականացնում է դրամական միջոցների հավաքագրում (այդ թվում՝ մոլախաղերի միջոցով) կամ տնօրինում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման միջոցով ստացված անօրինական օգուտը կամ կատարում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանն ուղղված այլ գործողություններ: 3. Սույն հոդվածի իմաստով՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ (օրենքով գող կամ քրեական հեղինակություն) ստացած է համարվում այն անձը, որն, այդ կարգավիճակը ձեռք բերելով, իրական հնարավորություն է ունեցել կատարելու սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն գլխի իմաստով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում (գողական աշխարհ) է համարվում քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելը կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելը կամ դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելը կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելը կամ դրանց մասնակցելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 319-րդ և 321-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցանքների հատկանիշները` պատժվում է (․․․)»։ Մեջբերված քրեաիրավական նորմերի վերլուծությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է՝ - քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ, - քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու կամ, - քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելու կամ, - քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներին մասնակցելու ձևով, եթե բացակայում են քրեական օրենսգրքի 319-րդ (հանցավոր կազմակերպությանը մասնակցելը) և 321-րդ (օրենքով չնախատեսված զինված միավորմանը մասնակցելը) հոդվածներով նախատեսված հանցանքների հատկանիշները։ Ինչ վերաբերում է «քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում (գողական աշխարհ)» հասկացությանը, ապա այն սահմանված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասում, որի համաձայն՝ այդպիսին է համարվում քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելը կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը։ Այսպիսով, նման խմբավորման հիմնական հատկանիշներից է քրեական աստիճանակարգությունը և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերությունները։ Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ «գողական աշխարհն» ունի իր առաջնորները և այն բնութագրվում է հատկապես լավ կազմակերպված ուժային կառուցվածքով և իր (քրեական) անդամների ու երբեմն նաև հասարակության տարբեր սեկտորների նկատմամբ վերահսկման խիստ համակարգով (տե΄ս Աշլարբան ընդդեմ Վրաստանի գործով ՄԻԵԴ 2014 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45554/08)։ «Գողական աշխարհի» աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեն և այդ անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերությունների գլխին կանգնած են «օրենքով գողերը» և «քրեական հեղինակությունները», որոնց հասկացությունները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 3-րդ մասում։ Ըստ այդմ, քրեական ենթամշակույթի հիշյալ ներկայացուցիչներն իրենց գաղափարակիցների շրջանում համարվում են հեղինակություններ, ովքեր կարող են տալ հրահանգներ, կազմակերպել կամ մասնակցել հավաքների, կազմակերպել կամ իրականացնել դրամական միջոցների հավաքագրում կամ տնօրինել ստացված անօրինական օգուտը, ինչպես նաև՝ կատարել քրեական ենթամշակույթի ներկայացուցիչների կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված այլ գործողություններ։ Հիշյալ աստիճանակարգությունից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումներում անվերապահ հեղինակություն ունեցողներն են «օրենքով գողերը», իսկ նրանց հաջորդում են «քրեական հեղինակությունները», ովքեր քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումներում հեղինակություն են ձեռք բերում իրենց հանցավոր համոզմունքների, սովորույթների և դրսևորած վարքագծի համար։ Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հատկանիշներից հաջորդը՝ պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին չհամապատասխանող՝ իրենց կողմից սահմանված և ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն գործելն է։ «Գողական աշխարհն» ունի նաև իր մշակված ավանդույթները և վարքագծի կանոնները, որոնք ժամանակի ընթացքում կրել են որոշակի փոփոխություններ (տե΄ս Աշլարբան ընդդեմ Վրաստանի գործով ՄԻԵԴ 2014 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45554/08)։ Մինչդեռ, արարքի որակման համար կարևոր է ոչ թե վարքագծի այդ կանոնների՝ կոնկրետ ժամանակահատվածում ընդունված լինելու, այլ պետության կողմից սահմանված իրավական նորմերին չհամապատասխանող, հակաիրավական վարքագծի կանոններով առաջնորդվելու հանգամանքը։ Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հատկանիշներից հաջորդը՝ հանցագործություն կատարելու կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելու կամ այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելու կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելու կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու նպատակ հետապնդելն է։ «Գողական աշխարհը» գործում է հստակ նպատակներ հետապնդելով։ Ընդ որում, նման խմբավորումների համար հանցագործություն կատարելը կարող է լինել ինչպես վերջնական, այնպես էլ միջանկյալ նպատակ։ Օրինակ՝ նման խմբավորումներն անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու վերջնական նպատակին հասնելու համար կարող են կազմակերպել և կատարել տարատեսակ հանցագործություններ։ Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումների համար հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը ևս, որպես կանոն, հանդիսանում է միջանկյալ նպատակ, քանզի այդպիսի վեճերը հաճախ լուծվում են նյութական օգուտ կամ որևէ այլ առավելություն ստանալու նպատակով։ Հարկ է նշել նաև, որ քննարկվող հանցակազմի իմաստով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման առկայությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է վերը նկարագրված երեք հատկանիշների համաժամանակյա առկայությունը։ Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կարող են կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։ Վերը շարադրված իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով սույն վարույթի քննությամբ ստացված և դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք չեն բովանդակում այնպիսի տվյալներ, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Պապին Բեյբությանը մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը (գողական աշխարհին)։ Մասնավորապես, Պապին Բեյբությանի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ արտացոլված այն տվյալը, որ Ալիկ Բանդուրյանը հանդիսանում է քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ՝ «քրեական հեղինակություն», որևէ ապացույցով (մեղադրյալի կամ վկաներից որևէ մեկի ցուցմունքով, իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքով կամ այլնով) ամրապնդված չէ, այդ առնչությամբ առկա են բացառապես հետաքննության մարմինների գրություններ։ Պապին Բեյբությանի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ արտացոլված մյուս տվյալը, այն, որ Ալիկ Բանդուրյանը ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում, այն է՝ քրեական աստիճանակարգությամբ և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված, պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին չհամապատասխանող՝ իրենց կողմից սահմանված և ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն գործող և հանցագործություն կատարելու կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելու կամ այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելու կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելու կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու նպատակ հետապնդող խմբավորում, իսկ Պապին Բեյբությանը և Ռուբեն Ավետիսյանը, ստանալով և կատարելով խմբավորման ղեկավարի հանձնարարությունները, մասնակցել են դրան, նույնպես որևէ ապացույցով հաստատված չէ։ Քրեական վարույթի դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացուցողական ողջ զանգվածը (այդ թվում՝ սույն դատական ակտով անթույլատրելի ճանաչված գաղտնալսումների ձայնագրառումները) վերաբերում է բացառապես Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանային համալիրին հարակից հողատարածքի հետ կապված վեճի առնչությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից Պապին Բեյբությանին և նրա միջոցով Ալիկ Բանդուրյանին դիմելու հանգամանքներին։ Ընդ որում, այդ առնչությամբ հարցաքննված բոլոր անձինք թե΄ նախաքննության, թե΄ դատաքննության ընթացքում ըստ էության հերքել են վեճի լուծման նպատակով Պապին Բեյբությանին կամ Ալիկ Բանդուրյանին դիմելու հանգամանքը և նշել, որ խոսքը վերաբերել է ռեստորանային համալիրը և հողատարածքը վաճառելու խնդրին։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոգրյալն ինքնին վարույթի լուծման տեսանկյունից էական նշանակություն չի կարող ունենալ՝ հաշվի առնելով այն, որ Պապին Բեյբությանին վերագրվող արարքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի մյուս հատկանիշները, այն է՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման առկայությունը և դրան մեղադրյալի մասնակցությունն անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ չափանիշով հաստատված չէ։ Այսպիսով, գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Պապին Բեյբությանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցավոր արարքը։ Սույն դեպքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Պապին Բեյբությանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար այն ծավալով, որը կբացառի դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում»: Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հիմնավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրենց մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով: Անդրադառնալով մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Պապին Բեյբությանին պարզաբանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի կարգավորումները և վերջինը հայտարարել է, որ որևէ պահանջ չունի, հետևաբար այդ հարցը պետք է համարել լուծված։ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հարցը՝ Դատարանը եզրահանգում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավն անհրաժեշտ է վերացնել, իսկ դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարված 11․000․000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի նկատմամբ կայացվում է արդարացման դատավճիռ՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 345-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՎՃՌԵՑ Ճանաչել և հռչակել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով: Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավը վերացնել, իսկ դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարված 11․000․000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 13-04-2026 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 294 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 258 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 246 թերթ, 4-րդ հատորը՝ 249 թերթ, 5-րդ հատորը՝ 169 թերթ, 6-րդ հատորը՝ 198 թերթ, 7-րդ հատորը՝ 139 թերթ, |
| Էջերի քանակ | 8-րդ հատորը՝ 90 թերթ, 9-րդ հատորը՝ 113 թերթ, հավելված 1-ին՝ 84 թերթ, հավելված 2-րդ՝ 44 թերթ, հավելված 3-րդ՝ 104 թ., հավելված 4-րդ՝ 62 թ., հավելված 5-դ 89 թ. |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-06-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 08-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ 294 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 258 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 246 թերթ, 4-րդ հատորը՝ 249 թերթ, 5-րդ հատորը՝ 169 թերթ, 6-րդ հատորը՝ 198 թերթ, 7-րդ հատորը՝ 139 թերթ, |
| Էջերի քանակը | 8-րդ հատորը՝ 90 թերթ, 9-րդ հատորը՝ 113 թերթ, հավելված 1-ին՝ 84 թերթ, հավելված 2-րդ՝ 44 թերթ, հավելված 3-րդ՝ 104 թ., հավելված 4-րդ՝ 62 թ., հավելված 5-դ 89 թ. |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-71502/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3308/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ավագյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Պապին Բեյբության Բավարարել բողոքը : Բեկանել ամբողջությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 27.11.2024թ. որոշումը , վերացնել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված կալանավորոմը , նրա նկատմամբ ընտրել գրավ 5.000.000 ՀՀ դրամի չափով և տնային կալանք |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 16-12-2024 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 13.17 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 16-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 27-12-2024 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3308/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ «27» դեկտեմբերի 2024թ. ք. Երևան մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի պաշտպան Լ.Ավագյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/3308/01/24 որոշումը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․ 2024 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ քննիչ Լ.Լևոնյանի կաղմից նախաձեռնվել է թիվ 69107524 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 323-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի, 324-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5-րդ կետով: ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Մանուկյանի 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամբ Ալիկ Լյովայի Բանդուրյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 323-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-կետով: Դատախազ Ա.Մանուկյանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Դատախազ Ա.Մանուկյանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով: Նույն դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ երկու ամիս ժամկետով: Ռուբեն Ավետիսյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: Նույն դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ Ալիկ Բանդուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ երկու ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Ալիկ Բանդուրյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: Դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է մեկ ամսով: ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասրակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Բաղդասարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշմամբ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին թիվ 69107524 քրեական վարույթից անջատվել է մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի մասը, որին շնորհվել է թիվ 69134424 վարույթի համարը: 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3308/01/24 համարը: 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Դատարանի դատավոր Հ․Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել երեք ամսով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք է ստացվել պաշտպան Լ.Ավագյանից: Թիվ ԵԴ1/3308/01/24 վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա․ «Մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված՝ ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով՝ հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն» քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով: Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը: Այսպես. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրի հարակից գտնվող և հողատարածքի՝ խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը: Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը անձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից լեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր ու Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ: Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներ՝ Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել Հայաստանի Հանրապետություն: Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։ Այնուհետև հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած շուրջ հարցին վերաբերող հարցի մասնավոր զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով` խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ»։ Դատարանը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/3308/01/24 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «(…)Դատարանն արձանագրում է նաև, որ թեև վերագրվող արարքի ծանրությունը ինքնուրույն հիմք չէ մեղադրյալի կալանքի հիմքերի առկայությունը հավաստելու համար, այդուհանդերձ, նշված հանգամանքը, այդ թվում՝ ակընկալվող պատժի խստությունը կարևոր նշանակություն ունի անձի հետագա վարքագծի վերաբերյալ դատողություններ կատարելու համար և պետք է գնահատվի գործի մյուս տվյալների հետ համակցությամբ։ Տվյալ դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար, որի սանկցիան նախատեսում է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով: Քննարկելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, գործում առկա փաստական տվյալները վերլուծելով և գնահատելով, հաշվի առնելով արարքի առանձնահատկությունները, շարժառիթը, մեղքի ձևը, դրա հետևանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Պապին Բեյբությանին վերագրվող հանցավոր արարքն օժտված է հանրային վտանգավորության առանձնահատուկ բարձր աստիճանով և բնույթով։ Դատարանը հարկ է համարում նաև փաստել, որ առերևույթ հանցավոր դեպքին մասնակցություն են ունեցել ենթադրաբար քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ Ալիկ Բանդուրյանը ր ենթադրաբար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Ռուբեն Ավետիսյանը և Պապին Բեյբությանը: Ըստ վարույթի փաստական տվյալների՝ Ալիկ Բանդոււրյանը և Ռուբեն Ավետիսյանը Պապին Բեյբությանի հետ գտնվում են մտերիմ հարացերությունների մեջ և նրանց նկատմամբ հայտարարված է հետախուզում: Դատարանի գնահատմամբ՝ վերը մեջբերված հանգամանքները հիմք են տալիս ողջամտորեն ենթադրելու, որ կալանքի տակ չգտնվելու դեպքում Պապին Բեյբությանը կարող է թաքնվել քննությունից, կատարել նոր հանցանք կամ անօրինական ազդեցություն գործադրել վարույթի մասնավոր մասնակիցների վրա։ Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը շարունակում է արձանագրել մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ հարցաքննվող անձնանց վրա հնարավոր ապօրինի ազդեցություն ունենալու եղանակով քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայությունը: Դատարանը թեև արձանագրում է, որ մեղադրյալը որոշակի ժամանակ գտնվում է անազատության մեջ, սակայն հարկ է համարում փաստել, որ միայն տվյալ հանգամանքը դեռևս բավարար ծանրակշիռ չի կարող լինել քրեական վարույթի ներկա փուլում մեղադրյալի նկատմամբ շարունակական կալանքի անհրաժեշտության և իրավաչափության բացակայության մասին եզրահանգման գալու տեսանկյունից: Ընդ որում, թեև գործը դատարանի վարույթում գտնվելու հանգամանքով պայմանավորված քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականության աստիճանը որոշակիորեն նվազել է, սակայն ոչ այն աստիճան, որ հնարավորություն կտա Դատարանին պատճառաբանված որոշում կայացնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ, ինչպես նաև՝ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու համար Պապին Բեյբությանին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի նոր հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել պիտանի այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը: Հաշվի առնելով վերոգրյալ փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի նյութերը հնարավորություն են տալիս հիմնավոր ենթադրություն անելու, որ ազատության մեջ լինելով մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հնարավոր է չկատարի իր վրա քրեադատավարական օրենսդրությամբ դրված պարտականությունները, կարող է կատարել քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կամ թաքնվի քննությունից։ Այսինքն, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունների կատարման հավանականության մասին վկայող բավարար փաստական տվյալներ։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի ընտրությունը, այդ թվում՝ տնային կալանքի և գրավի կիրառությունը, գործի քննության տվյալ փուլում անթույլատրելի է, քանի որ վերը շարադրված կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այդպիսիք ի զորու չեն կանխելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ նրան ազատ արձակելու դեպքում։ Ուստի, Դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարացնել երեք ամսով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 28-ը։ (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով. Բողոք բերած անձը՝ պաշտպան Լ.Ավագյանը նշել է, որ Դատարանի կողմից կատարված հետևությունները հիմնավոր չեն և չեն բխում գործում առկա փաստերից՝ այդ թվում պաշտպանական կողմի ներկայացրած փաստերից, դատական ակտը պատճառաբանված չէ: Ալիկ Բանդուրյանի եւ Ռուբեն Ավետիսյանի հետախուզման մեջ գտնվելու հանգամանքը հիմք ընդունելով, Պապին Բեյբությանի, Ռուբեն Ավետիսյանի եւ Ալիկ Բանդուրյանի մտերմիկ հարաբերություններ ունենալու գոյություն չունեցող փաստական տվյալին կյանք տալով Դատարանը Բեյբությանին վերագրվող արարքի ծանրությունը եւ ակնկալվող պատիժը գնահատել է Ալիկ Բանդուրյանի եւ Ռուբեն Ավետիսյանի հետախուզման մեջ գտնվելու Պապին Բեյբությանի, Ռուբեն Ավետիսյանի եւ Ալիկ Բանդուրյանի մտերմիկ հարաբերություններ ունենալու հանգամանքների համատեքստում, քանի որ Ալիկ Բանդուրյանի եւ Ռուբեն Ավետիսյանի հետախուզման մեջ գտնվելու, Պապին Բեյբությանի, Ռուբեն Ավետիսյանի եւ Ալիկ Բանդուրյանի մտերմիկ հարաբերություններ ունենալու հանգամանքների բացակայության պայմաններում Բեյբությանին վերագրվող արարքի ծանրությունը եւ ակնկալվող պատիժն ինքնին ինքնուրույն հիմք չէ մեղադրյալի կալանքի հիմքերի առկայությունը հավաստելու համար։ Դատարանի նման եզրահանգումներն ու հետևություններն ակնհայտ ոչ իրավաչափ են, հետապնդում են Բեյբությանին ազատությունից զրկելու հիմքերի բացակայության պայմաններում նրան անազատության մեջ պահելու չարդարացված նպատակին։ Ստացվում է մի իրավիճակ, որ եթե նույն Դատարանի կողմից գործի քննության ավարտից հետո հրապարակվի դատական ակտ, իսկ մինչ դատական ակտի հրապարակումը Բանդուրյանը եւ Ավետիսյանը օրինակ գտնվեն հետախուզման մեջ, ապա Բեյբությանի նկատմամբ հրապարակվելիք մեղադարական դատավճիռը Դատարանն արդեն իսկ երաշխավորել է։ Բողոքարկվող դատական ակտով զուտ բլանկետային հիշատակելը, որ «Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը շարունակում է արձանագրել մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես հարցաքննվող անձանց վրա հնարավոր ապօրինի ազդեցություն ունենալու եղանակով քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայությունը» խոսում է դատական ակտի չպատճառաբանված լինելու մասին, հակառակ դեպքում փաստացի հերքելով գործում առկա բազմաթիվ փաստական տվյալների առկայությունը, Դատարանի ենթադրական մակարդակում նման հետևության գալը խախտում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 4-րդ և 6-րդ կետերը։ Դատարանն արձանագրել է հետեւյալը՝ «Հաշվի առնելով վերոգրյալ փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի նյութերը հնարավորություն են տալիս հիմնավոր ենթադրություն անելու, որ ազատության մեջ լինելով մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հնարավոր է չկատարի իր վրա քրեադատավարական օրենսդրությամբ դրված պարտականությունները, կարող է կատարել քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կամ թաքնվի քննությունից։ Այսինքն, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունների կատարման հավանականության մասին վկայող բավարար փաստական տվյալներ։....», մինչդեռ բողոքարկվող դատական ակտով չի արձանագրել վարույթի նյութերում առկա փաստական հանգամանք, որը կարող էր Դատարանին հիմնավոր ենթադրության բերել առ այն, որ ազատության մեջ լինելով մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը հնարավոր է չկատարի իր վրա քրեադատավարական օրենսդրությամբ դրված պարտականությունները, կարող է կատարել քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կամ թաքնվի քննությունից: Վարույթով առկա չէ փաստական տվյալ առ այն, որ Ալիկ Բանդուրյանը ունի քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվում է հեղինակություն և ունի «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հետեւաբար սույն գործով բացահայտ գործ ունենք հանցակազմի բացակայության հետ: Վարույթով առկա չէ փաստական տվյալ առ այն, որ Պապին Բեյբությանը հանդիսանում է Ալիկ Բանդուրյանի կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ: Վարույթում առկա չէ փաստական տվյալ առ այն, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիպել է Ալիկ Բանդուրյանին՝ այդ թվում իր և եղբոր որդու միջև առկա մասնավոր վեճի լուծման նպատակով, փոխարենը առկա է փաստական տվյալ առ այն, որ 24.03.2023թ-ին Ռաֆայել Խաչատրյանը դիմել է դատական պաշտպանության՝ առ այսօր այդ վեճը լուծված չէ, իսկ Ռաֆայել Խաչատրյանի Պապին Բեյբությանին հանդիպելու նպատակը եղել է իր ընտանիքն պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրի առք ու վաճառքի առաջարկ ներկայացնելը: Վարույթով առկա չէ փաստական տվյալ առ այն, որ Պապին Բեյբությանը Ալիկ Բանդուրյանի հանձնարարությամբ կապ է հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ, ինչ-որ մասնավոր պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր ու Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ, մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներ՝ Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել ՀՀ, փոխարենը գործով առկա է փաստական տվյալ, որ Ռաֆայել Խաչատրյանն է կապ հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ՝ սեփականության իրավունքով իր ընտանիքին պատկանող անշարժ գույքի առուվաճառքի առաջարկի նպատակով: Վարույթում առկա չէ փաստական տվյալ, որով հաստատվում է, որ Պապին Բեյբությանը Ալիկ Բանդուրյանի եւ Բեյբությանին անծանոթ Ռուբեն Ավետիսյանի հետ գտնվել է մտերիմ հարբերությունների մեջ, Պապին Բեյբությանը նույնիսկ Ռուբեն Ավետիսյան անձին չի ճանաչում։ Պապին Բեյբությանը վարույթի ընթացքում երբեւէ եւ որեւէ եղանակով չի խոչընդոտել քննությանը, ունի անբասիր վարք, երբեւէ չի ունեցել դատվածություն, աչքի չի ընկել վարչական իրավախախտումներ կատարելով, պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Արցախի պաշտպանության բանակում, Արցախյան երկու պատերազմների մարտական գործողություններին է մասնակցել, հանդիսանում է «ԴԱՎԱՐՏ» ՍՊ ընկերության հիմնադիրը, ունի մշտական բանկության վայր, հանդիսանում է երեք անչափահաս երեխաների հայր, մինչեւ անազատության մեջ գտնվելը հանդիսացել է ընտանիքի միակ կերակրողը, կինը՝ Անուշ Եգորյանը գտնվում է ժամանակավոր անաշխատունակության մեջ պայմանավորված հետծննդաբերական շրջանով: Չնայած այն հանգամանքին, որ Դատարանն արձանագրել է, որ բողոքարկվող դատական ակտով շարադրված կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցի ընտրությունը, այդ թվում տնային կալանքի և գրավի կիրառությունը, գործի քննության տվյալ փուլում անթույլատրելի է, բողոքարկվող դատական ակտով չեն կոնկրետ փաստ կամ փաստեր։ Վերոգրյալ հիմնավորումներով պաշտպանը խնդրել է. «Բավարարել հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքը, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 27.11.2024 թվականի կայացված խափանման միջոցի հարցը քննարկելու մասին որոշումն ամբողջությամբ՝ վերացնել Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը, նրա նկատմամբ ընտրել համակցված այլընտարանքային խափանաման միջոց այն է գրավ 5 000 000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով եւ տնային կալանք ՀՀ օերնսդրությամբ սահմանված կարգով»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի վբ-132/07 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»: Տիգրան Պետրոսյանի գործով 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ԵԿԴ/0084/06/16 որոշմամբ զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) (...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը, սակայն սույն դեպքում կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումն այն մասին, որ. «(…)որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։ Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը անփոփոխ թողնելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը նեջբերված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպանի փաստարկներին, արձանագրում է, որ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Դատարանը քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Պ.Բեյբությանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և հիմնավոր հետևության եկել այն մասին, որ մեղադրյալ Պ.Բեյբությանին շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունն առկա է: Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով վարույթի մեղադրյալի անձը, մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության բարձր աստիճանը, հանցանքի կատարման եղանակը, դա կատարելու հանգամանքները, Դատարանը իրավաչափ հետևության է եկել այն մասին, որ առկա է մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, նոր հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու վտանգը ու այդ վտանգները կարելի է չեզոքացնել միայն կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի պայմաններում: Պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին չեն բխում վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից: Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ կալանքից բացի այլ խափանման միջոցները դատաքննության այս փուլում դեռևս ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Պաշտպանը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից բացի որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի պաշտպան Լ.Ավագյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/3308/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-12-2024 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1հ. 84, 2հ. 42 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-02-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1հ. 84, 2հ. 42 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 8763/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 11-03-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-03-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Պապին Բեյբության Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 13.02.2025թ. որոշումը և Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանք՝ 2 ամիս ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 14-03-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 13.17 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
Բողոքն առանց քննության թողնելու որոշում
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակությունը | ԵԴ1/3308/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔՆ ԱՌԱՆՑ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԹՈՂՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «21» մարտի 2025թ. ք.Երևան Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)` նախագահությամբ դատավոր Է.Մանասյանի, ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/3308/01/24 քրեական վարույթի նյութերը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․ Վարույթի դատավարական նախապատմությունը․ 1․1․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)` 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ փոփոխվել է մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 8․000․000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը, ինչպես նաև նույն ժամանակահատվածում մեղադրյալին արգելվել է լքել իր բնակության վայրը, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, ինչպես նաև՝ իր հետ համատեղ բնակվող ընտանիքի անդամներից բացի շփում ունենալ այլ անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց։ 1․2․ 2025 թվականի մարտի 11-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել դատախազ Ա․ Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը, որով վերջինս խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել վիճարկվող որոշումը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով (դատական ակտի օրինակը Գլխավոր դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 25-ին, իսկ բողոքը փոստային ծառայությանն է հանձնվել 2025 թվականի մարտի 10-ին)։ 1․3․ Գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի մարտի 14-ին, նույն օրը մակագրվել, իսկ մարտի 18-ին հանձնվել են նախագահող դատավորի աշխատակազմին։ 2․ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 2․1․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքը բերվում է համապատասխան դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում։» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 391-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Հատուկ վերանայման բողոքը թողնվում է առանց քննության, եթե՝ 1) բողոքը վերաքննիչ դատարանի սահմանած ժամկետում չի համապատասխանեցվել սույն օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով սահմանված պահանջներին. 2) բողոքը բերել է բողոքարկման իրավունք չունեցող անձը. 3) բողոքը ժամկետանց է, իսկ հարուցված լինելու դեպքում մերժվել է բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդությունը. 4) բողոքը բերվել է այնպիսի դատական ակտի դեմ, որը ենթակա չէ վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման. 5) բողոքում նշված հիմքով, նույն դատական ակտի առնչությամբ և նույն անձի վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանն արդեն իսկ որոշում է կայացրել: (…)»: 2․2․ Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ըստ բողոքին կից ներկայացված գրության՝ բողոքարկվող դատական ակտի օրինակը Գլխավոր դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 25-ին։ Այսինքն՝ հատուկ վերանայման բողոքը բերելու վերջնաժամկետը 2025 թվականի մարտի 07-ն էր, մինչդեռ բողոքը փոստային ծառայությանն է հանձնվել 2025 թվականի մարտի 10-ին, այսինքն՝ բողոքարկման 10-օրյա ժամկետը լրանալուց հետո, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում ներկայացված բողոքը ժամկետանց դիտարկելու համար։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի կողմից չի պահպանվել հատուկ վերանայման բողոքը բերելու համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված տասնօրյա ժամկետը, այսինքն՝ ներկայացվել է ժամկետանց բողոք, իսկ բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու վերաբերյալ միջնորդություն հարուցված չէ, ուստի ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը պետք է թողնել առանց քննության։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-391-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1․ Թիվ ԵԴ1/3308/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2025 թվականի փետրվարի 13-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը թողնել առանց քննության։ 2․ Որոշումը կարող է բողոքարկվել Վճռաբեկ դատարան այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Է. ՄԱՆԱՍՅԱՆ |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 102 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 23-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 102 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 33670/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Պապին Բեյբության Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 28.07.2025թ. որոշումը , կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ և Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ 3 ամիս ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 02-09-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 13.17 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 02-09-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 05-09-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 05-09-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3308/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ հատուկ վերանայման բողոքը մերժելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր՝ Հ.Ավագյան 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ք.Երևանում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, նա¬խա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ադրինե Ղուկասյանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բո¬ղոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական ընթացքը. 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց են կիրառվել վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը։ Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանը (այսուհետ նաև` Բողոքաբեր)։ 2025 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: 2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Պապին Բեյբությանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. «[Ն]ա, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանված՝ ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն համարվելով՝ հեղինակություն և ունենալով «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, հանդիսանալով քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, և որի նպատակը հանցագործություն կատարելն է, հանցագործության կատարումը հովանավորելը, այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները լուծելը, անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալը, առնվազն մինչև 2024 թվականի փետրվարի 16-ը շարունակելով պահպանել «քրեական հեղինակություն» քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, մասնավորապես, իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով, մասնավոր հարցին առնչվող վեճը (խնդիրը) լուծելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց հանձնարարություններ տալու եղանակով: Իր հերթին, Պապին Ռուբենի Բեյբությանը, Ռուբեն Վանիկի Ավետիսյանի և այլոց հետ, ստանալով ու կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը: Այսպես. «Նորատուսցի Ալիկ» մականվամբ հայտնի, քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանը, իր կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Պապին Բեյբությանից տեղեկանալով ՌԴ Օրենբուրգ քաղաքում բնակվող Ռաֆայել Խաչատրյանի և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի բնակիչ Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին պատկանող, Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա համայնքում գտնվող «Բուրգեր» ռեստորանահյուրանոցային համալիրի հարակից գտնվող և հողատարածքի՝ խնդրին առնչվող մասնավոր վեճի մասին, անօրինական օգուտ, առավելություն ստանալու նպատակով ստանձնել է իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով նշված վեճի լուծումը: Հանցավոր գործունեությունն իրագործելու նպատակով Ալիկ Բանդուրյանը անձնարարել է իր հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ գտնվող և իր կողմից լեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակից Պապին Բեյբությանին կապ հաստատել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել իր ու Ռաֆայել Խաչատրյանի հանդիպման շուրջ: Իր հերթին, Պապին Բեյբությանը, Ալիկ Բանդուրյանից ստանալով համապատասխան հանձնարարությունը, հեռախոսազրույց է ունեցել Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ և նշված մասնավոր խնդրի լուծման մանրամասներ՝ Ալիկ Բանդուրյանի հետ առարկայական քննարկելու նպատակով նրան կանչել Հայաստանի Հանրապետություն: Ռաֆայել Խաչատրյանը, ժամանելով Երևան, կապ հաստատել Պապին Բեյբությանի հետ և 2024 թվականի փետրվարի 09-ին վերջինիս միջոցով հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին՝ ներկայացնելով իր ու Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը։ Այնուհետև հիշյալ մասնավոր հարցերին վերաբերող վեճը «քրեական հեղինակություն»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ալիկ Բանդուրյանի կողմից իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելու և այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծելու նպատակով, վերջինիս կողմից ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ Ռուբեն Ավետիսյանը, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակներն իրագործելու մտադրությամբ հեռախոսազանգով կապ է հաստատել Վազգեն Խաչատրյանի հետ և պահանջել հանդիպել՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի հետ ունեցած շուրջ հարցին վերաբերող հարցի մասնավոր զրուցելու նպատակով։ Պայմանավորվածության համաձայն Վազգեն Խաչատրյանն իր եղբոր՝ Ռուդիկ Խաչատրյանի և քրոջ ամուսնու՝ Արթուր Վարդանյանի հետ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին այցելել է Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղում բնակվող Ռուբեն Ավետիսյանի տուն, որտեղից, Ռուբեն Ավետիսյանի ուղեկցությամբ այցելել են Երևան քաղաքի Տիչինայի 138/21 հասցեում գտնվող տուն և հանդիպել Ալիկ Բանդուրյանին, ով իր անօրինական ազդեցությունն օգտագործելով՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ Պապին Բեյբությանի և Ռուբեն Ավետիսյանի մասնակցությամբ Ռաֆայել Խաչատրյանի և Վազգեն Խաչատրյանի միջև առկա մասնավոր հարցին վերաբերող վեճը լուծելու նպատակով` խոսակցություն է ունեցել վերջինիս հետ:»։ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն՝ «(…) Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանը նախևառաջ արձանագրում է, որ սույն վարույթով Պապին Ռուբենի Բեյբությանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Հարկ է նաև փաստել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, մինչ այս պահը Պապին Բեյբությանը որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, օրենսդրությամբ նախատեսված այլ ոչ իրավաչափ վարքագիծ չի դրսևորել, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել։ Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Դատարանի 2025 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկերը: Այդ համատեքստում քննարկելով տնային կալանքի հետագա պահպանման անհրաժեշտության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի հիմքերը քրեական վարույթի քննության փուլերում մշտապես չեն կարող նույն հիմնավորմամբ հանդես գալ բարձր կենսունակությամբ, այլ դրանք ժամանակի ընթացքում էական նոր հիմնավորումների բացակայության պայմաններում նվազում են։ Սույն դեպքում, քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է, ստացված ապացույցները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և ներկայացվել դատարան, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը տևական ժամանակ գտնվել է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը բավարար չէ նրա նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խիստ խափանման միջոց կիրառելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու համար։ (…) Մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ պիտանելիության սկզբունքին համարժեք խափանման միջոցի ընտրության հարցը լուծելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի անձի կերպարի ընդհանուր նկարագիրը: Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրության կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և իր նպատակներին չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել: Սույն դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, մայրը, դատվածություն չունի, աշխատել է «ԴավԱրտ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, որ մինչ սույն դատական ակտը կայացնելու պահը վերջինը որևէ կերպ չի խուսափել իր քրեադատավարական պարտականությունները կատարելուց: Նշված հանգամանքների հաշվառմամբ, նաև արձանագրելով, որ մեղադրյալն ազատության սահմանափակման պայմաներում ցուցաբերել է պատշաճ վարքագիծ՝ Դատարանը գտնում է, որ վերացել է տնային կալանք խափանման միջոցի պահպանման անհրաժեշտությունը։ Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը հնարավոր է իրականացնել նաև վարչական հսկողության հետ համակցված վերջինի նկատմամբ գրավի և արդեն իսկ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ, որի պայմաններում համարժեքորեն կսահմանափակվի մեղադրյալի տեղաշարժվելու իրավունքը։ Նշված խափանման միջոցների կիրառումը կարող է ողջամիտ երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու գործում՝ հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննության ընթացքում ցանկացած ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու դեպքում վերջինի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը կարող է վերանայվել և ընտրվել ավելի խիստ խափանման միջոց, իսկ գրավի առարկան կարող է պետականացվել, ինչը լրացուցիչ և գործուն զսպող մեխանիզմ է։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխել և նրա նկատմամբ գործի դատական քննության ընթացքում համակցված որպես խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 11.000.000 (տասնմեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ: (…)»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում. Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2025 թվականի հուլիսի 28-ի թիվ ԵԴ1/3308/01/24 որոշումն անհիմն է, չի բխում քրեական գործի փաստական հանգամանքների ամբողջությունից, հետևաբար ենթակա է բեկանման` հետևյալ պատճառաբանություններով. (…) Քննարկվող դեպքում Պապին Բեյբությանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Պապին Բեյբությանին մեղսագրված ենթադրյալ հանցագործության փաստական հանգամանքները, մասնավորապես՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելը, քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձանց հետ ենթադրյալ կապեր ունենալու հանգամանքը, ենթադրյալ հանցավոր գործողությունների կատարման բնույթը, դրանց դրսևորման ձևը, կատարման եղանակը, ենթադրյալ հանցագործությունների ծանրության աստիճանը (ծանր), ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված է պատիժ ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով), գործով անցնող վկաների հետ Պապին Բեյբությանի փոխհարաբերությունների բնույթը, գործով անցնող անձանց մոտ նրա ունեցած հեղինակությունը բավարար են փաստելու, որ առկա է գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հիմքը։ Նշված հետևությունն առավել ամրապնդվում է այն պայմաններում, որ դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չեն հարցաքննվել դատակոչման ենթակա բոլոր անձինք, ովքեր բնակվում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի հետ նույն տարածաշրջանում, իսկ հարցաքննված երկու վկաները հիմնական դատալսումների ընթացքում տվել են հակասական ցուցմունքներ: Թեև հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների և հարցաքննված վկաների ցուցմունքների գնահատում Դատարանը չի իրականացնում, այնուամենայնիվ, վերը նշված հանգամանքներն առավել ամրապնդում են այն մտահոգությունը, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում էականորեն կարող է տուժել արդարադատության շահը և Պապին Բեյբությանը կարող է իրական հնարավորություն ստանալ խոչնդոտել մինչդատական վարույթում գործի քննությանը՝ դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ու Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման եղանակով: Վերը նշված հանգամանքների համակցությունը թույլ է տալիս գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չի կարող երաշխիք լինել տնային կալանքի համապատասխան հիմքի չեզոքացման համար: Դատարանը հաշվի չի առել, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, որ վերջինս առնչություն ունենալով քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձանց հետ՝ ունի հանցավոր հեղինակություն, ինչով պայմանավորված էլ՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման համար ընդունելի՝ ապօրինի եղանակով մասնավոր հարցի լուծման նպատակով դիմել են հենց Պապին Բեյբությանին, ով, իր հանցավոր հեղինակությունն օգտագործելով՝ այդ նպատակով ունեցել է հեռախոսազանգեր, կազմակերպել է հանդիպումներ գործով անցնող անձանց մասնակցությամբ: Վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք համակցված խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի օրինական վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ հետևության հանգելիս Դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել սույն գործում առկա մի շարք փաստական հանգամանքներ և իր եզրահանգումները չի կառուցել այդ հանգամանքների համակցված վերլուծության վրա: Մասնավորապես, նախևառաջ Դատարանի կողմից պատշաճ գնահատման չի ենթարկվել Պապին Բեյբությանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման փաստական հանգամանքները և ծանրության աստիճանը, դրանց բնույթը, դրսևորման ձևի համատեքստում նաև մեղադրյալի դերակատարումը, եղանակը, ծանրության աստիճանը և ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը (ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով), գործի բարդությունն ու ծավալները, դատավարության մասնակիցների մեծ քանակը, որոնք առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը միջամտելու ռիսկի աստիճանի գնահատման տեսանկյունից: Միաժամանակ հարկ է նկատել, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է բարձր լատենտայնություն ունեցող ծանր հանցագործություն, որն առավել դժվարությամբ բացահայտվող հանցագործություններից է, քանի որ հանցագործության բոլոր մասնակիցները գտնվում են քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակիցների և/կամ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանցավոր ազդեցության տակ, ուստի, որպես կանոն, չկա որևէ մեկը, ով շահագրգռված կլինի հանցագործության բացահայտման մեջ: Նշված հանգամանքները, գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր: (…)»։ Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել վիճարկվող որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ և Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ 3 ամիս ժամկետով: 4․ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան է ներկայացրել մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի պաշտպան Ալեքսանդր Կոչուբաևը, ով նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ դատախազ Արման Բաղդասարյանի կողմից ներկայացված բողոքը պատշաճ հիմնավորված չէ և բողոքում բարձրացված հիմնավորումները կարող են հանգեցնել մեղադրյալ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի իրավունքների և օրինական շահերի ոչ իրավաչափ սահմանափակման: Վերջինիս կողմից պատշաճ չի մեկնաբանվել և չի հիմնավորվել, որ միայն առավել խիստ այլընտրանքային խափանման միջոցի` տնային կալանքի կիրառման միջոցով է հնարավոր ապահովել Պապին Բեյբությանի պատշած վարքագիծը և գործի քննությանը միջամտելու ռիսկի նվազեցումը: (…) Այսպես․ Վերաքննիչ դատարնի ուշադրությունն ենք ուզում հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Պապին Ռուբենի Բեյբությանին վերագրվող արարքի բնույթն nւ հանրային վտանգավորության աստիճանն ինքնին չեն կարող հիմք հանդիսանալ վերջինիս նկատմամբ առավել խիստ խափանման միջոց կիրառելու համար: Գործի դատաքննության ընթացքում, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն վերջինիս կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու մասնավորապես քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկերը: Այնուհետև Պապին Բեյբությանը տնային կալանքի ողջ ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որևէ կերպ չի խոչընդոտել վարույթի ընթացքին, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել: Ուստի, հարկ է նշել նաև այն, որ առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման ենթարկելով առկա հանգամանքները կայացրել է որոշում, որը բխում է բացառապես օրենքի համապատասխան դրույթներից: Հետևաբար, առկա պայմաններում, Պապին Բեյբությանի կողմից գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու և ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականությունը նվազ ատիճանի վրա է գտնվում: Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ դատարանը ևս չի արձանագրել փաստական տվյալների այնպիսի համակցություն, որը հիմք կհանդիսանար եզրահանգելու, որ մեղադրյալի կողմից նման ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը կարող է չեզոքացվել բացառապես օրենքով նախատեսված առավել խիստ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ: Ինչ վերաբերում է դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չհարցաքննված վկաներին, ապա գտնում եմ, որ խոչընդոտելու վտանգը միևնույն հարթությամբ չի կարող դիտարկվել այն դեպքերում, երբ վարույթի համար հետաքրքրություն ներկայացնող անձինք դեռևս չեն հարցաքննվել և այն դեպքերում, երբ հարցաքննվել են, սակայն նրանց վրա կարող է հետագա ազդեցություն լինել: Խոսքն այն մասին է, որ այս իրավիճակներում առկա վտանգը համեմատաբար ավելի նվազ է` գոնե հաշվի առնելով այն, որ նախաքննական մարմինն արդեն իրականացրել է հարցաքննությունները և ձեռք է բերել որոշակի ապացույցներ, իսկ դրանց հետագա փոփոխման դեպքում դրանք կարող են համապատասխան իրավական գնահատականի արժանացվել: Հարկ է ընդգծել, որ Պապին Բեյբությանը վարույթի ընթացքում երբևէ և որևէ եղանակով չի խոչընդոտել քննությանը, ունի անբասիր վարք, երբևէ չի ունեցել դատվածություն, աչքի չի ընկել վարչական իրավախախտումներ կատարելով, պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Արցախի պաշտպանության բանակում, Արցախյան երկու պատերազմների մարտական գործողություններին է մասնակցել, հանդիսանում է «ԴԱՎԱՐՏ» ՍՊ ընկերության հիմնադիրը, ունի մշտական բանկության վայր, հանդիսանում է երեք անչափահաս երեխաների հայր, մինչև անազատության մեջ գտնվելը հանդիսացել է ընտանիքի միակ կերակրողը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Ստացվում է, որ խափանման միջոցի կիրառման շրջանակներում՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Վերոգրյալ առկա բոլոր հանգամանքների հաշվառումը կարևորվում է նաև անձի բարոյական կերպարի ընդհանուր նկարագիրը կազմելու հարցում: Այլ կերպ` թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել: Ուստի, գտնում եմ, որ հանրային մեղադրողի իր բողոքում մատնանշած մտավախությամբ պայմանավորված մեղադրյալի հավանական ոչ պատշաճ վարքագծի, ինչպես նաև քրեական վարույթի չխոչընդոտելու պարտականությունը չկատարելու զսպումը հնարավոր է այլընտրանքային խափանման միջոցների` մասնավորապես գրավի, բացակայելու արգելիքի և վարչական հսկողության համակցված կիրառման դեպքում` չդիմելով ծայրահեղ խափանման միջոցներից` տնային կալանքի շարունակականությանը: Հետևաբար, հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, կատարման եղանակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, վարույթի մասնակիցների հետ մեղադրյալի փոխհարաբերությունների բնույթը, գտնում եմ, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել գրավի, բացակայելու արգելքի և վարչական հսկողության խափանման միջոցի կիրառմամբ: Եվ անհիմն է հանրային մեղադրողի այն հետևությունը, համաձայն որի` Պապին Բեյբությանին մեղսագրվում է բարձր լատենտայնություն ունեցող ծանր հանցագործություն, որն աներկբա հիմք է նրա նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցը` տնային կալանքը, կիրառելու համար: Ստացվում է, որ հանրային մեղադրողը, Պապին Բեյբությանին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնականում դիտարկել է նրան առաջադրված մեղադրանքի համատեքստում, ընդգծելով նաև այն հանգամանքը, որ հանցագործության բոլոր մասնակիցները գտնվում են քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակիցների և/կամ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանցավոր ազդեցության տակ: Անթույլատրելի է անձի նկատմամբ տնային կալանքի ընտրությունը միայն այն հիմնավորմամբ, որ նրան մեղսագրված է ծանր հանցագործություն: Նշված հանգամանքը կարող է ունենալ էական նշանակություն, սակայն պետք է միանշանակ զուգորդված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կոնկրետ փաստերի վրա հիմնված այլ դատավարական մտավախությունների հետ` ինչպիսիք, սակայն, այս դեպքում առկա չեն: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձի վերաբերյալ տվյալներին, ապա հարկ է նշել, որ Պապին Բեյբությանը դատվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, 41 տարեկան է, ամուսնացած է, խմանքին են գտնվում անչափահաս զավակները: Այսպիսով, վերը ներկայացված հիմնավորումները հիմք ընդունելով, գտնում եմ, որ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի կողմից իր վրա` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված մյուս պարտականությունների կատարումը, և տվյալ դեպքում առկա չէ հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջը անձի ազատության իրավունքի հարգանքից, և մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից, առանց տնային կալանքի տակ գտնվելու, քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկը կարող է չեզոքացվել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի ավելի մեղմ տեսակների` վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ։ Տվյալ դեպքում, գտնում եմ, որ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, համակցված գրավով, պիտանի է հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու է հակակշռելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը` հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Հարկ է ազրձանագրել, որ դատախազ Արման բաղդասարյանի կողմից չի ներկայացվել որևէ տեղեկություն կամ փաստական տվյալ, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Ավելին, անհրաժեշտ է ընդգծել նաև, որ խափանման միջոցի հիմքերն ու պայմանները ոչ թե ստատիկ, այլ դինամիկ կատեգորիաներ են և ենթակա են ժամանակի ընթացքում փոփոխման, ուստի, սույն դեպքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք կարող է հանդիսանալ նաև ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը: Այսպիսով, վերոշարադրյալի հիման վրա, գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը վարչական հսկողության փոփոխելով կայացրել է որոշում, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: (…)»։ Արդյունքում՝ պաշտպան Ալեքսանդր Կոչուբաևը խնդրել է ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին. հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»: (...) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» : ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (...) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: (…) 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: (…)»։ Վերը նշված իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ մարդու ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա՝ Կոնվենցիայով և Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, որոնց սահմանափակումը հնարավոր է բացառապես օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ծանրակշիռ հիմքերի առկայության պարագայում: Մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու կոնվենցիոնալ իրավունքի առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան) ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետը դատական իշխանության մարմիններին հնարավորություն չի տալիս ընտրություն կատարելու անձին ողջամիտ ժամկետում դատարան տանելու կամ մինչև դատարանի առջև կանգնելը ժամանակավորապես ազատ արձակելու միջև: Մինչև դատապարտումն անձը համարվում է անմեղ, և այս դրույթի նպատակն առավելապես անձին ժամանակավորապես ազատ արձակելն է այն դեպքում, երբ շարունակական կալանքն այլևս ողջամիտ չէ: Այն հարցը, թե արդյո՞ք կալանքի տակ պահելու ժամկետը ողջամիտ է եղել, չի կարող գնահատվել վերացական եղանակով: Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ողջամտության հարցը պետք է գնահատվի՝ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից ելնելով: Շարունակական կալանքը կարող է արդարացված լինել միայն, եթե կոնկրետ գործով առկա են հանրային շահի իրական պահանջի մասին վկայող հատուկ ցուցիչներ, որոնք, չնայած անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին, գերակայում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով երաշխավորված անձնական ազատության իրավունքի նկատմամբ : Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում Եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները․ - ներպետական իշխանությունները անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը , - Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետը ամրագրում է ոչ միայն «ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքը կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը», այլ նաև նախատեսում է, որ «ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով» ։ - ըստ ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի՝ կանխավարկածը միշտ պետք է գործի հօգուտ ազատ արձակման և Ազգային դատական մարմինները հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը պետք է ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում ։ - ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական, այլ պետք է պարունակեն հղումներ կոնկրետ փաստերին և անձի անձնային առանձնահատկություններին, որոնք հիմնավորում են վերջինիս կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը : - կալանքի տակ պահելու փաստացի մեխանիկական երկարաձգումն անհամատեղելի է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի երաշխիքների հետ : - շարունակական կալանքի հնարավոր հիմքերից՝ վարույթից թաքնվելու վտանգը չի կարող գնահատվել միայն նրան սպառնացող պատժի խստությամբ, այն պետք է գնահատել՝ վկայակոչելով մի շարք այլ վերաբերելի գործոններով, որոնք կարող են կամ հաստատել թաքնվելու վտանգի առկայությունը կամ կարող են այնքան չնչին դարձնել, որ այն չի կարող հիմնավորել կալանքը , ընդ որում, թաքնվելու վտանգը կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածին զուգահեռ նվազում է այն հանգամանքի հաշվառմամբ, որ արդեն իսկ կալանքի տակ եղած ժամանակահատվածը հաշվակցվելու է վերջնական պատժի ժամկետից : - մեղադրյալ կողմից հանցագործություններ կատարելու հավանականության մասին եզրահանգումները պետք է հիմնավորված լինեն, և պատշաճ չի լինի ազատությունից զրկելը հիմնավորել՝ հղում անե¬լով նոր հանցանք կատարելու մտավախությանը միայն : - մեղադրյալի կողմից վարույթի պատշաճ իրականացումը խոչընդոտելու վտանգը չի կարող որպես հիմք ընդունվել in abstracto (վերացական ձևով), այն պետք է հիմնավորվի և հաստատվի փաստական տվյալներով : Վկաների վրա ճնշում գործադրելու վտանգը կարող է ընդունելի լինել վարույթի սկզբնական փուլերում , սակայն այն չի կարող հիմնավորվել միայն ակնկալվող պատժի խստությամբ : Ընդ որում, երկարատև ժամանակահատվածում քննություն իրականացնելու անհրաժեշտությունը բավարար չէ կալանքն արդարացնելու համար. վարույթի բնականոն ընթացքի պարագայում ենթադրյալ վտանգները նվազում են, քանի որ հարցաքննությունները կատարվում են, ցուցմունքները վերցվում են և ստուգվում : Այսինքն, օրենսդրի ընդհանուր տրամաբանությունը և Եվրոպակա դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հանգում են նրան, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման ռեալ հնարավորության պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է զերծ մնա առավել խիստ խափանման միջոցների կիրառումից և պետք է կիրառի այնպիսի խափանման միջոց, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար։ Վերաքննիչ դատարանն ուշագրավ է համարում այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը՝ խափանման միջոց ընտրելու հարցի քննարկման տեսանկյունից որդեգրել է «նվազագույնի սկզբունքը», որից բխում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս, առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով՝ արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը, միևնույն ժամանակ, կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելիս Դատարանը պարտավոր է քննարկման առարկա դարձնել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը և կալանավորման անհրաժեշտությունը: Վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և հետևողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցները, դասակարգվելով կալանքի ու կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցների, նպատակ ունեն ապահովելու քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, և կիրառվում են միայն այն դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ անձը կարող է կատարել ՀՀ քրեական դատավարության գործող օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները կամ դրանցից որևէ մեկը: Ընդ որում՝ վերոնշյալ նպատակի իրականացման համար անհրաժեշտ ու պիտանի խափանման միջոցի կոնկրետ տեսակի ընտրության հարցն օրենսդիրը վերապահել է վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողությանը՝ միաժամանակ երաշխավորելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ ապահովելու հնարավորությունը։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված խափանման միջոցների աստիճանակարգության մեջ, ելնելով ներգործության բնույթից, աստիճանից և վրա հասնող հետևանքներից՝ տնային կալանքը կալանքից հետո համարվում է խիստ խափանման միջոց, քանի որ այն ևս սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, և որպես անձի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման հնարավոր միջոց պետք է կիրառվի այն դեպքերում, երբ կհիմնավորվի մեղադրյալի օրինական վարքագիծն այլ այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցներով երաշխավորելու անհնարինությունը։ Ուստի՝ յուրաքանչյուր դեպքում խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննարկելիս ելակետ պետք է ընդունվի խափանման միջոցի նպատակների նվաճման հանգամանքը, և եթե հիշյալ նպատակներին հնարավոր է հասնել առանց անձին ազատությունից զրկելու, ապա ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցները չպետք է կիրառվեն, հակառակ դեպքում կխախտվի անձի իրավունքների սահմանափակման և դրա արդյունքում հետապնդվող նպատակի միջև անհրաժեշտ համաչափությունը, որի արդյունքում կալանավորումը կվերածվի պարզապես պատժիչ միջոցի կամ կհետապնդի պատժիչ նպատակներ: Նշվածի համատեքստում ուղենիշ է այն գաղափարը, որ իրավական պետությունում քրեական դատավարության նպատակներին պետք է հասնել ոչ թե ցանկացած, այլ՝ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման ճանապարհով, ինչն ուղղակիորեն պայմանավորված է մարդու իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության հրամայականով։ Վերոշարադրյալը բխում է անձին ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Հակառակ պարագայում կխախտվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, ինչն իր հերթին կարող է հանգեցնել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի անհարկի սահմանափակման: Սույն բողոքի շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանը նախևաձաջ ցանկանում է քննարկման առարկա դարձնել հատկապես տնային կալանքը որպես ինքնուրույն այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հանգամանքը և հատկանշական է համարում այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան) իրավական դիրքորոշմանը ։ Մասնավորապես՝ Եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մեկ այլ՝ Դե Տոմմազոն ընդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանն անդրադառնալով տնային կալանքի կիրառման պայմաններին, հանգել է այն եզրակացության, որ Իտալիայի քրեական դատավարության օրենսգրքով կիրառված տնային կալանքը խախտել է դիմումատուի ազատ տեղաշարժման իրավունքը։ Տնային կալանքի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի նախադեպային որոշումների համեմատական ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ տնային կալանքի սխալ կիրառումը հանգեցնում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիությանը, ինչպես նաև տեղաշարժի ազատության իրավունքների խախտման։ Պարզելու համար, թե անձի որ իրավունքն է խախտվել պետության կողմից՝ Գուցարդին ընդդեմ Իտալիայի գործով , Եվրոպական դատարանը առաջարկել է ի գիտություն ընդունել մի շարք չափանիշներ, մասնավորապես` խափանման միջոցի տևողությունը, դրա կիրառման հետևանքները և իրականացման կարգը։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին ։ Սա նշանակում է, որ Եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո։ Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոց տնային կալանքը էականորեն սահմանափակում է մեղադրյալի սահմանադրական իրավունքները, որի մասին վկայում է որոշակի արգելքների սահմանումը, ազատ տեղաշարժման իրավունքի սահմանափակումը, որն իր խստությամբ զիջում է միայն կալանավորմանը: Այս առումով վերջինս կարող է կիրառվել միայն այնպիսի դեպքերում, երբ ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառումն անհնարին է կամ անբավարար մեղադրյալի անօրինական վարքագիծը կանխելու համար: Այս գաղափարը բխում է Եվրոպական դատարանի կողմից բազմիցս արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ անձին ազատությունից զրկելն արդարացված է միայն այն դեպքում, երբ պակաս խիստ միջոցառումներն անբավարար են համարվել անհատի կամ հասարակական շահը պաշտպանելու համար, որը և պահանջում է տվյալ անձի մեկուսացումը: Վերաքննիչ դատարանը, խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում անդրադառնալով դրա կիրառման իրավաչափության պայմանների քննարկմանը, արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված իրավաչափության պայմաններից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և դրանց վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված քրեական վարույթում/գործում առկա տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով : Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով։ Հետևաբար, խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում այն հայեցակարգը, որ խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևորագույն գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին հասնելու տեսանկյունից, իսկ անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս հարկ է առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով, քանի որ արգելվում է ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում անդրադառնալով խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմաններից՝ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հիմքի առկայության հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին, ապա Վերաքննիչ դատարանը դրանք ընդունելի է համարում և գտնում է, որ խափանման միջոցի կիրառման համար նշված հիմքի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, իսկ այն չեզոքացնելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցների տեսակի վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ հիմնավոր։ Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունը, որ քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է, ստացված ապացույցները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և ներկայացվել դատարան, մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը տևական ժամանակ գտնվել է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը բավարար չէ նրա նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խիստ խափանման միջոցի ժամկետն երկարաձգելու համար։ Անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ դեռևս հիմնական դատալսումների ընթացքում չեն հարցաքննվել դատակոչման ենթակա բոլոր անձինք, ովքեր բնակվում են մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի հետ նույն տարածաշրջանում, իսկ հարցաքննված երկու վկաները հիմնական դատալսումների ընթացքում տվել են հակասական ցուցմունքներ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արդեն իսկ հաշվի է առել վերոգրյալ հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, մայրը, դատվածություն չունի, աշխատել է «ԴավԱրտ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, որ մինչ սույն դատական ակտը կայացնելու պահը վերջինը որևէ կերպ չի խուսափել իր քրեադատավարական պարտականությունները կատարելուց և իրավամբ եկել է այն եզրահանգման, որ գործի քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, քանի որ համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի՝ «Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը»։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ պետք է փաստել, որ Վերաքննիչ դատարան ստացված նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների և փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել մեղադրյալ Պապին Բեյբությանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու այնպիսի շարունակական ռիսկի առկայության վերաբերյալ, որը հնարավոր լինի չեզոքացնել բացառապես կիրառված տնային կալանքի երկարաձգման միջոցով: Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի կողմից ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ սույն որոշմամաբ արձանագրված հավանական վտանգները, ոչ թե ի սպառ բացակայում են կամ վերացել են, այլ ողջամտորեն ենթադրելի են և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն անտեսվել խափանման միջոցի տեսակը ընտրելիս, այլ, այս պայմաններում դատարանը առաջնորդվել է նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել է առավել պիտանի խափանման միջոցներ, որոնք կարող են գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը ապահովել համար, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 5-րդ մասի՝ «Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»։ Հետևաբար, վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չի կարող երաշխիք լինել տնային կալանքի համապատասխան հիմքի չեզոքացման համար՝ Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության համապատասխան պայմանները հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ ենթադրաբար կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմանների համատեքստում այդ հնարավոր արարքները կատարելու վերաբերյալ ենթադրություններն ունեն միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չպետք է անցնեն ողջամիտ կասկածի շեմը, իսկ դատարանը խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմաններին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը: Հետևաբար, հաշվի առնելով, որ հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկներից բացի անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող որևիցե այլ բավարար տվյալ չի ներկայացվել իսկ արված եզրահանգումներն էլ ենթադրական են, ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ նշված իրավաչափության պայմանների հավանականության վերաբերյալ ենթադրություններն այն չափ իրատեսական չեն, որպեսզի սույն դեպքում արդարացնեն մեղադրյալի նկատմամբ անազատության հետ կապաված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգումը։ Սույն դեպքում օրենքով նախատեսված հիմքերի շարադրանքն ու խիստ ենթադրական դատողությունները ակնհայտորեն չեն կարող բավարար հիմք համարվել դատական քննության ընթացքում անձի ազատությունը սահմանափակելու համար: Ժողովրդավարական հասարակությունում արդարադատության տեսանելիության պահանջից բխում է, որ կալանավորման մասին դատարանի որոշումը պետք է պարունակի այնպիսի տեղեկություններ և փաստեր, որոնք անաչառ դիտորդի տեսանկյունից կհիմնավորեն գործի քննության ընթացքում անձի ազատության սահմանափակման անհրաժեշտությունը: Առավել ևս, որ կալանավորման նպատակները վերաբերում են ապագային, դրանք ենթադրություններ են դեռևս չկատարված գործողությունների վերաբերյալ։ Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը` որպես վարույթ իրականացնող մարմին, ընտրելով վերը նշված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը հաշվի է առնել մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի կողմից ներկայացված փաստարկներն ենթադրական ու վերացական բնույթի են և բավարար չեն մեղադրյալին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու շեմը հաղթահարելու համար։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր Աղասի Հովսեփյանի գործով որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի, Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում : Այլ կերպ, վերը նշվածից բխում է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համատեքստում, Դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլ խափանման միջոցների կիրառման հնարավորություն՝ ինչպես անձի կալանավորման, այնպես էլ նրան հետագայում կալանքի տակ պահելու նպատակահարմարության վերաբերյալ հարցերը լուծելիս: Հետևաբար, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմը ՀՀ իրավունքի բաղկացուցիչ մասն է և Դատարաններն, անկախ անձին մեղսագրվող հանցագործության ծանրության աստիճանից, լիազորված են քննարկել մեղադրյալին այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ կալանքից ազատ արձակելու հնարավորության հարցը։ Ըստ ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի՝ անձին անհրաժեշտ է ազատ արձակել անգամ նախքան դատաքննությունը, եթե հնարավոր է նրանից ստանալ այնպիսի երաշխիքներ, որոնք կապահովեն նրա ներկայանալը։ Ներպետական դատարանը կարող է անձին ազատ արձակելու որոշում կայացնել՝ հաշվի առնելով նախքան այդ մի շարք գործողություններ կատարվելու փաստը։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ելնելով ընտրված խափանման միջոցի ու հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից, պահպանելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքիների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Պապին Բեյբությանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, քանի որ խափանման միջոցների կիրառման հիմքերը փաստացի ծառայում են որպես նպատակներ և սույն գործի փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ չի կարելի է գալ այն եզրահանգման, որ Պապին Բեյբությանն ազատության մեջ գտնվելու պարագայում չի դրսևորի օրինապահ վարքագիծ։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, դատաքննության տվյալ փուլում վարչական հսկողությունը և համակցված կիրառված բացակայելու արգելքը ու գրավը այն պիտանի խափանման միջոցներն են, որոնք կարող են գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև արձանագրում է, որ առկա չեն այնպիսի հստակ նշաններ, որոնք արտացոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որը անկախ անմեղության կանխավարկածից, կգերակայի մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատմամբ։ Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելն է: Այլ կերպ՝ խափանման միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է գործի քննության բնականոն գործընթացը ապահովելու, քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի դիմակայությունը կանխելու և դատավարական գործընթացին մեղադրյալի մասնակցությունը ապահովելու համար։ Այսպիսով, վերոնշյալ հանգամանքների համադրման և գնահատման արդյունքում, առաջնորդվելով մարդու/քաղաքացու իրավունքները և ազատությունները հարգելու ու պաշտպանելու հանգամանքից, ելնելով անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության՝ պետության պոզիտիվ պարտավորության իրացվելիության, այնպես էլ հիշյալ հիմնարար իրավունքը վերացական ու պատրանքային հիմնադրույթի չվերածելու անհրաժեշտությունից, հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ սույն որոշմամբ արձանագրված իրավաչափություն պայմանների վերաբերյալ շարադրված դատողությունները, խափանման միջոցը կիրառելիս առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ կոնկրետ դեպքում վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի են հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու են հակակշռելու Պապին Բեյբությանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քննության ներկա փուլում չկան և չեն ներկայացվել այնպիսի տեղեկություններ, փաստական տվյալներ, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում: Այլ կերպ ասած՝ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ մեղադրյալ Պապին Բեյբությանը գտնվելով ազատության մեջ կարող է դրսևորել պատշաճ վարքագիծ։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության փուլում գտնվող գործով դատարանի կողմից մեղադրյալի ազատության իրավունքը սահմանափակող խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության ստուգման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը Արման և Արքա Մադաթյանների գործով որոշման մեջ կարևորել է այն հանգամանքը, որ գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ հարցը լուծելիս, առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ նման պայմաններում, որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս, վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը ։ Վերոշարադրյալի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է, որ անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովող երաշխիքների կիրառմամբ ազատ արձակվելու իրավունքը կարող է իրավաչափորեն սահմանափակվել միայն անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող բավարար հիմքերի առկայության դեպքում: Իսկ այդ հիմքերի առկայության մասին վկայող փաստարկները պետք է բխեն կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից և հիմնավորվեն կոնկրետ փաստական տվյալներով: Շարունակական կալանքի պարագայում վարույթի բնականոն ընթացքին զուգահեռ աստիճանաբար բարձրանում է մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու շեմը: Ընդ որում, առավել բարձր պետք է լինի վարույթն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի՝ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշումը վերադաս դատական ատյանի կողմից բեկանելիս կալանքի անհրաժեշտության հիմնավորվածության շեմը: Ուստի, վերոգրյալից ելնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը՝ հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռության տեսանկյունից, հանգում է հետևության, որ սույն դեպքում բացակայում է մեղադրյալ Պապին Բեյբությանին տնային կալանքի տակ շարունակական պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը և վերջինիս օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ սույն բողոքում չեն մատնանշել ծանրակշիռ այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել քրեական վարույթն իրականացնող՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափ լինելու մասին։ Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա․Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Պապին Ռուբենի Բեյբությանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։ Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 15-09-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 62,87 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 1-ին հատոր՝ 62 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 87 թերթ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 90617/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 10-06-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-06-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Եսայի |
| Ազգանուն | Աբովյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Պապին Բեյբության Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ Պապին Ռուբենի Բեյբությանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով 13.04.2026թ. կայացված արդարացման դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի քրեական դատարան՝ նոր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 12-06-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 13.17 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 12-06-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Բացակայող դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |