ԵԴ1/3293/01/24

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

«30» մարտի 2026 թվական ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Վ.Մարգարյանի, մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի պաշտպան Արման Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Մ․Մելքոնյան) 2026 թվականի փետրվարի 25-ի «Խափանման միջոցը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, վերացնելու այլ խափանման միջոց ընտրելու կամ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» թիվ ԵԴ1/3293/01/24 որոշումը.
ՊԱՐԶԵՑ

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը
1․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) քննվում է թիվ ԵԴ1/3293/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Աշոտ Տիգրանի Կուրեղյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ, 8-րդ կետերով և 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և մյուսի։
Առա¬ջին ատյա¬նի դատարա¬նի 2026 թվականի փետրվարի 25-ի «Խափանման միջոցը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, վերացնելու այլ խափանման միջոց ընտրելու կամ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» որոշմամբ մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3/երեք/ ամիս ժամկետով։
2026 թվականի մարտի 10-ին Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի պաշտպան Արման Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը, բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/3293/01/24 քրեական գործի հավելվածը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի մարտի 17-ին մակագրվել դատավոր Վ.Մարգարյանին, դատավորի աշխատակազմին են փոխանցվել 2026 թվականի մարտի 18-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ՝ որոշվել է վերանայման վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով՝ դատական ակտի կայացման օր նշանակելով 2026 թվականի մարտի 30-ը։
Դատական վարույթի փաստական հանգամանքները և վերանայման վարույթի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Աշոտ Կուրեղյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ, 8-րդ կետերով և 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. [ Աշոտ Տիգրանի Կուրեղյանը] Սերգեյ Գագիկի Գրիգորյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու՝ սպանելու նպատակով մի խումբ անձանց՝ Ռուստամ Ռոբերտի Ստեփանյանի, Հարություն Արծվիկի Սահակյանի և Սուրեն Արմենի Գրիգորյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ապօրինի կերպով ձեռք են բերել ու պահել ակոսափող հրազեն հանդիսացող «ԱԿ-103» տեսակի, 7.62մմ տրամաչափի, «171252475» համարի գործարանային արտադրության ինքնաձիգ և ակոսափող հրազենից կրակելու համար նախատեսված, ռազմամթերք հանդիսացող 7.62մմ տրամաչափի գործարանային արտադրության առնվազն 54 փամփուշտ, այնուհետև Ռուստամ Ստեփանյանի հետ կազմակերպել և ղեկավարել են մյուս հանցակիցների՝ Հարություն Սահակյանի ու Սուրեն Գրիգորյանի գործողությունները, որոնց անմիջական մասնակցությամբ 2024թ. հունիսի 11-ին՝ ժամը 23:15-ի սահմաններում, այլ անձանց կյանքի համար վտանգավոր եղանակով ապօրինաբար կյանքից զրկել՝ սպանել են Սերգեյ Գագիկի Գրիգորյանին:
Մասնավորապես՝ Աշոտ Կուրեղյանի մտերիմ Ռուստամ Ստեփանյանը 2018թ. փետրվար-մարտ ամիսներից մտերիմ փոխհարաբերությունների մեջ է գտնվել Երևան քաղաքի բնակչուհի Մարիա Ավետիսյանի հետ: 2020թ. դեկտեմբերին Ռուստամ Ստեփանյանից բաժանվելուց հետո Մարիա Ավետիսյանը սկսել է ընկերություն անել «Ֆազ» մականվամբ Սերգեյ Գրիգորյանի հետ, որի ընթացքում՝ 2020թ. դեկտեմբերի 10-ին, Ռուստամ Ստեփանյանի մտերիմ Արթուր Ալեքսանյանի «Ինստագրամյան» էջից սեռական բնույթի հայհոյանքների տեսքով մեկնաբանություններ են գրվել Մարիա Ավետիսյանի «Ինստագրամյան» էջին, որոնք վերաբերել են Մարիա Ավետիսյանին և Սերգեյ Գրիգորյանին: Նշված վիրավորական գրառումները կատարելու համար Արթուր Ալեքսանյանին պատժելու նպատակով Սերգեյ Գրիգորյանը մտերիմների հետ 2020թ. դեկտեմբերի 11-ին առևանգել են Արթուր Ալեքսանյանին, շուրջ 1 ժամ նրա կամքին հակառակ՝ ապօրինի ազատությունից զրկելով, ծեծի են ենթարկել՝ պահանջելով հայտնել «Ինստագրամյան» էջից վիրավորական գրառումներ կատարած անձի տվյալները, սակայն ստանալով բացասական պատասխան, բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, նրա կամքին հակառակ տեղափոխել են մեկ այլ վայր, տևական ժամանակ ապօրինի զրկել ազատությունից և ծեծի ենթարկել՝ ներկայացնելով նույն պահանջը: Այնուհետև՝ ժամը 01:25-ի սահմաններում Ռուստամ Ստեփանյանի միջամտությամբ Արթուր Ալեքսանյանն ազատ է արձակվել՝ հետագայում իր «Ինստագրամյան» էջից Սերգեյ Գրիգորյանի և նրա ընկերուհու հասցեին վիրավորական գրառումներ կատարած անձի տվյալները հայտնելու պայմանով: Որոշ ժամանակ անց Սերգեյ Գրիգորյանը Արթուր Ալեքսանյանից հեռախոսազանգով կրկին փորձել է պարզել հայհոյանքներ գրած անձին, սակայն ստանալով մերժում, սպառնացել է սպանել վերջինիս և իր հետ գտնվողներին: Դրանից հետո Սերգեյ Գրիգորյանի եղբայրը՝ Գրիգորի Գրիգորյանը, նախնական համաձայնության գալով մի խումբ անձանց հետ, 2021թ. հունվարի 13-ին՝ ժամը 14:00-ից 14:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ-Բեկի փողոցի 109/10 հասցեում գտնվող «Թոխմախի» գերեզմանատան ավտոկայանատեղիում, եղբոր՝ Սերգեյ Գրիգորյանի և նրա ընկերուհու՝ Մարիա Ավետիսյանի հասցեին Արթուր Ալեքսանյանի «Ինստագրամյան» էջից վիրավորական գրառումներ կատարելու համար վերջինիս և իր հետ եղած անձանց պատժելու շարժառիթով կրակոցներ են արձակել իրենց ավտոմեքենաների մեջ գտնվող Ռուստամ Ստեփանյանի, Աշոտ Կուրեղյանի և նրանց մյուս կողմնակիցների ուղղությամբ:
Նկարագրված դեպքերից հետո Սերգեյ Գրիգորյանի և Ռուստամ Ստեփանյանի միջև ձևավորվել են լարված, թշնամական հարաբերություններ, ինչի հետևանքով հետագայում վերջիններիս մտերիմների մասնակցությամբ տեղի են ունեցել մի շարք միջադեպեր, այդ թվում զենքի գործադրմամբ, որոնց կապակցությամբ նախաձեռնվել են քրեական վարույթներ:
Ձևավորված թշնամական հարաբերություններից ելնելով՝ Ռուստամ Ստեփանյանը Սերգեյ Գրիգորյանին դիտավորությամբ ապօրինաբար կյանքից զրկելու՝ սպանելու իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով, մտերիմներ Աշոտ Կուրեղյանի, Հարություն Սահակյանի և Սուրեն Գրիգորյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ապօրինի կերպով ձեռք են բերել ու պահել ակոսափող հրազեն հանդիսացող «ԱԿ-103» տեսակի, 7.62մմ տրամաչափի, «171252475» համարի գործարանային արտադրության ինքնաձիգ և ակոսափող հրազենից կրակելու համար նախատեսված, ռազմամթերք հանդիսացող 7.62մմ տրամաչափի գործարանային արտադրության առնվազն 54 փամփուշտներ, ինչպես նաև հանցանքի կատարումը հեշտացնելու, անվրեպ իրականացնելու, հնարավոր հետքերը թաքցնելու համար անհրաժեշտ առարկաներ, մասնավորապես. հեռադիտակ, ձեռնոցներ, դիմակներ, ոստիկանության համազգեստ, ռադիոկապի սարքեր, լապտեր, դյուրավառ հեղուկ, կեղծված 37 UT 502 հաշվառման համարանիշներ, «Opel Astra» մակնիշի ունիվերսալ թափքով ավտոմեքենա՝ դրա վրա փակցնելով նշված համարանիշները և նախապես հեռացնելով ավտոմեքենայի նույնականացման համարները: 2024թ. հունիսի 11-ին՝ ժամը 13:01-ին, Աշոտ Կուրեղյանը գնացել է Կոտայքի մարզի Պռոշյան գյուղի Խանջյան փողոցի 37-րդ հասցեում գտնվող Ռուստամ Ստեփանյանին պատկանող առանձնատուն, ուր ժամը 13:02-ին ժամանել է Ռուստամ Ստեփանյանը, իսկ ժամը 13:32-ին՝ նաև հանցակիցներից Սուրեն Գրիգորյանը: Ռուստամ Ստեփանյանն ու Սուրեն Գրիգորյանը նշված տանն են գտնվել մինչև ժամը 16:18-ը, որի ընթացքում Աշոտ Կուրեղյանը մեկնել է Երևան քաղաք, տևական ժամանակ գտնվել Երևանում, այդ ընթացքում հեռախոսազանգեր կատարելով Ռուստամ Ստեփանյանին: Ժամը 16:18-ին Ռուստամ Ստեփանյանը և Սուրեն Գրիգորյանը Պռոշյան գյուղից մեկնել են Երևան քաղաք, որտեղ Ռուստամ Ստեփանյանը մնացել է մինչև ժամը 23:39-ը, իսկ Սուրեն Գրիգորյանը հանդիպելով Աշոտ Կուրեղյանին, վերջինիս վարած «Toyota Camry» մակնիշի 70 SC 700 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ժամը 18:42-ին վերադարձել են Պռոշյան գյուղ: Մինչ Ռուստամ Ստեփանյանի տուն գնալը, Աշոտ Կուրեղյանը մոտակայքում գտնվող՝ Գ.Չաուշի փողոցի 9-8-րդ հասցեում գործող խանութից ժամը 17:43-ի սահմաններում գնել է մի շարք ապրանքներ, այդ թվում թվով 4 պլաստմասե տարաներով «DUET» տեսակի սառը սուրճ և Սուրեն Գրիգորյանի հետ գնացել Ռուստամ Ստեփանյանի տուն:
Նախքան Աշոտ Կուրեղյանի և Սուրեն Գրիգորյանի ժամանելը, Հարություն Սահակյանը իր փաստացի բնակության վայրից՝ Երևան քաղաքի Կիլիկիա թաղամասի 3 շենքից պատվիրել է տաքսի-ավտոմեքենա և մեկնել Ռուստամ Ստեփանյանի Պռոշյան գյուղի վերը նշված տուն՝ ժամը 18:22-ին ժամանելով այնտեղ: Ռուստամ Ստեփանյանի և Աշոտ Կուրեղյանի հետ ունեցած պայմանավորվածություններն իրագործելով՝ Սուրեն Գրիգորյանը և Հարություն Սահակյանը, իրենց հետ վերցնելով հանցակիցների հետ ապօրինի կերպով ձեռք բերված ակոսափող հրազեն հանդիսացող «ԱԿ-103» տեսակի, 7.62մմ տրամաչափի, «171252475» համարի գործարանային արտադրության ինքնաձիգը՝ լիցքավորված փամփուշտներով, հեռադիտակը, երկու զույգ ձեռնոցները, երկու դիմակը, ոստիկանության երկու համազգեստը, ռադիոկապի երկու սարքը, լապտերը, Աշոտ Կուրեղյանի կողմից գնած սուրճերը, 37 UT 502 կեղծված հաշվառման համարանիշներով «Opel Astra» մակնիշի ավտոմեքենայով ժամը 21-ի սահմաններում Ռուստամ Ստեփանյանի տնից ուղևորվել են դեպի Երևան քաղաք, որտեղ Սերգեյ Գրիգորյանի սպանությունն իրագործելու համար հարմար պահ և նպաստավոր տեղ գտնելու նպատակով հետապնդել են վերջինիս: Ժամը 23:15-ի սահմաններում Սերգեյ Գրիգորյանը ընկերների ուղեկցությամբ դուրս է եկել Երևան քաղաքի Շինարարների փողոցի 25-րդ հասցեում գտնվող բուքմեյքերական գրասենյակից, մոտեցել ու նստել է մայթեզրին կայանված իրեն պատկանող «Toyota Land Cruiser» մակնիշի 01 PI 001 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդի նստատեղին ու պատրաստվել հեռանալ այդտեղից: Ավտոմեքենայի առջևի աջ նստատեղին նստել է նրան ուղեկցողներից Բորիս Սիմոնյանը: Նկատելով, որ Սերգեյ Գրիգորյանը պատրաստվում է հեռանալ տվյալ վայրից, Հարություն Սահակյանը 37 UT 502 կեղծված հաշվառման համարանիշներով «Opel Astra» մակնիշի ավտոմեքենան կտրուկ վարելով առաջ, շրջանցել է Սերգեյ Գրիգորյանի ավտոմեքենան հետևից ուղեկցող, փողոցի բանուկ մասը մասնակի փակած ավտոմեքենան, ձախ կողմից շրջանցել է նաև Սերգեյ Գրիգորյանի վարած ավտոմեքենան, կտրուկ կանգնել դրա առջևի հատվածում՝ արգելափակելով առաջընթացը: Նույն պահին հիշյալ «Opel Astra» մակնիշի ավտոմեքենայի հետևի աջ նստատեղին նստած Սուրեն Գրիգորյանն իր մոտ ապօրինի կերպով պահվող՝ ակոսափող հրազեն հանդիսացող «ԱԿ-103» տեսակի, 7.62մմ տրամաչափի, «171252475» համարի գործարանային արտադրության ինքնաձիգից Սերգեյ Գրիգորյանին սպանելու դիտավորությամբ, այլ անձանց կյանքի համար վտանգավոր եղանակով, առնվազն 20 կրակոց է արձակել վերջինիս ուղղությամբ, որի հետևանքով Սերգեյ Գրիգորյանը գլխի և մարմնի տարբեր հատվածներում ստացել է կյանքի հետ անհամատեղելի՝ գլխի հրազենային գնդակային միջանցիկ և կույր վիրավորումներով մարմնական վնասվածքներ, իսկ Բորիս Սիմոնյանը՝ ձախից պարանոցի վերին երրորդի դրսային մակերեսի շրջանի հրազենային բեկորային կույր վիրավորման մուտքի անցքի վերքերի ձևով, առողջության թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով: Հանցանքի կատարումն ավարտելուց անմիջապես հետո Հարություն Սահակյանը և Սուրեն Գրիգորյանը, չկարողանալով դեպքի վայրից հեռանալ իրենց «Opel Astra» մակնիշի ավտոմեքենայով՝ այլ ավտոմեքենաներին բախված լինելու պատճառով, այն թողնելով դեպքի վայրում, դիմել են փախուստի:
Սերգեյ Գրիգորյանը և Բորիս Սիմոնյանն անմիջապես տեղափոխվել են «Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոն, որտեղ Սերգեյ Գրիգորյանը 12.06.2024թ. ժամը 00:10-ին մահացել է:
Դեպքի վայրից Հարություն Սահակյանը և Սուրեն Գրիգորյանը դիմելով փախուստի դեպի Հալաբյան փողոց, ճանապարհին տարբեր վայրերում գցել են ինքնաձիգը, իրենց հագին եղած ոստիկանության համազգեստները, դրանցից մեկի գրպանում առկա փամփուշտներով լիցքավորված փամփշտատուփը, լապտերը, ռադիոկապի երկու սարքերը, դիմակներն ու մեկ զույգ ձեռնոցը, փախչել են տարբեր ուղղություններով, սակայն այնուհետև երկուսն էլ միմյանցից առանձին գնացել են Ռուստամ Ստեփանյանի Պռոշյան գյուղի տուն, որտեղ նրանց է սպասել հանցագործության կազմակերպիչներից Աշոտ Կուրեղյանը, իսկ Ռուստամ Ստեփանյանը տուն է վերադարձել ժամը 23:39-ին: Շուրջ 13 րոպե անց Աշոտ Կուրեղյանն իր վերը նշված ավտոմեքենայով Սուրեն Գրիգորյանի հետ Ռուստամ Ստեփանյանի տնից մեկնել է Աշտարակ քաղաք, Սուրեն Գրիգորյանը մնացել է Աշտարակ քաղաքում, իսկ Աշոտ Կուրեղյանը 12.06.2024թ. ժամը 00:00-ին վերադարձել է Ռուստամ Ստեփանյանի տուն: Ժամը 00:44-ին Աշոտ Կուրեղյանը Ռուստամ Ստեփանյանի տնից կրկին գնացել է Աշտարակ քաղաք և Սուրեն Գրիգորյանի հետ ժամը 00:57-ին վերադարձել Ռուստամ Ստեփանյանի տուն: Ժամը 01:02-ին Շիրակի մարզի Անի համայնքի Ձիթհանքով գյուղից Ռուստամ Ստեփանյանի կանչով եկել է նաև վերջինիս մտերիմ Էդվարդ Մանուկյանն, ով Հարություն Սահակյանի հետ միասին իր վարած «Toyota Camry» մակնիշի 03 DO 044 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով գնացել են Ձիթհանքով գյուղ, որտեղից կրկին վերադարձել են Ռուստամ Ստեփանյանի Պռոշյան գյուղի տուն ժամը 05:09-ին: Մինչ այդ, Ռուստամ Ստեփանյանը ժամը 00:15-ին մեկնել է Երևան քաղաք ու ժամը 00:40-ին կրկին վերադարձել տուն՝ չբացակայելով այնտեղից 3 օր՝ մինչև 15.06.2024թ. ժամը 00:48-ը: Սուրեն Գրիգորյանը Աշոտ Կուրեղյանի հետ ժամը 01:27-ին գնացել է Երևան քաղաք, որտեղ առանձնացել են Աշոտ Կուրեղյանից, վերջինս գնացել է իր փաստացի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նոր-Նորք թաղամաս, իսկ Սուրեն Գրիգորյանը ժամը 03:17-ին կրկին վերադարձել է Ռուստամ Ստեփանյանի հիշյալ տուն, այնտեղ մնացել մինչև ժամը 03:50-ն ու այնուհետև գնացել իր փաստացի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Սայաթ Նովա փողոցի 21-րդ շենքի թիվ 10-րդ բնակարան, այնտեղից էլ՝ ժամը 04:28-ի սահմաններում մեկնել է «Զվարթնոց» օդանավակայան ու ժամը 05:18-ին հատելով ՀՀ սահմանը, թիվ «SU1967» չվերթով մեկնել է ՌԴ Մոսկվա քաղաք: Ժամը 05:09-ից 05:19-ը մնալով Ռուստամ Ստեփանյանի Պռոշյան գյուղի տանը, Հարություն Սահակյանը գնացել է իր փաստացի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Կիլիկիա թաղամասի 3-րդ շենքի թիվ 4 բնակարան: Ժամը 06:03-ին Հարություն Սահակյանը մուտքային հեռախոսազանգ է ստացել հանցակից Սուրեն Գրիգորյանից, որից անմիջապես հետո՝ ժամը 06:04-ի սահմաններում գնացել է «Զվարթնոց» օդանավակայան, ժամը 06:56-ին հատել է ՀՀ սահմանն ու թիվ «5G 509» չվերթով մեկնել ՌԴ Մոսկվա քաղաք:»։

3. Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 25-ի վիճարկվող, թիվ ԵԴ1/3293/01/24 որոշմամբ՝ մասնավորապես նշվել է. «(…) Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ իրավանորմերը և դրանք համադրելով վարույթի փաստական հանգամանքների հետ՝ դատարանը ողջամտորեն գալիս է եզրահանգման, որ մեղադրյալ Աշոտ Տիգրանի Կուրեղյանի առնչությունն իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ արարքներին հաստատված է և հիմնավոր կասկածի անհրաժեշտ շեմը հաղթահարված է:
(…) 4.4. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Տիգրանի Կուրեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
4.8. Դատարանը, քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, փաստում է, որ դեռևս առկա են կալանք խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները, այսինքն հիմնավոր կասկածը և խափանման միջոցի նպատակ հանդիսացող հիմնավորումն, այն է մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոցի կիրառումը, չնայած այն հանգամանքին, որ վարույթի ներկա փուլում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները և հարցաքննված են դատակոչված վկաները, սակայն Դատարանը որոշում է կայացրել, որպես վկա հարցաքննել Հարություն Սահակյանին և Սուրեն Գրիգորյանին, ովքեր կարող են էական նշանակություն ունեցող տեղեկություններ հաղորդել սույն գործով վերդիկտ կայացնելու համար, ուստի մեծ է հավանականությունը, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ա.Կուրեղյանը հնարավոր է ազդի քրեական գործի արդար քննության վրա՝ վկաների նկատմամբ հավանական ազդեցություն ունենալու միջոցով:
4.9. Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա.Կուրեղյանի նկատմամբ անազատության հետ չկապված խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային ցանկացած խափանման միջոց չունի այնպիսի գործիքակազմ, որը թույլ կտար զսպել Դատարանի մոտ առկա մտավախությունները, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես տնային կալանքն ու վարչական հսկողությունը էլեկտրոնային հեռավար հսկողություն են սահմանում մեղադրյալի վարքագծի վերաբերյալ և ի տարբերություն կալանք խափանման միջոցի՝ չեն զսպում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը, այլ միայն արձանագրում են դա, իսկ մտավախությունների բնույթով պայմանավորված Դատարանը գտնում է, որ որևէ երաշխիք առկա չէ, որ մեղադրյալը գտնվելով ազատության մեջ հաղորդակցության այլ կապի միջոցներով կամ հանդիպումների միջոցով կապ չի հաստատի վկաների, (հեռախոսակապի միջոցով) հետ, ուստի վերոգրյալ հանգամանքները հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները քննության ներկա փուլում ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալ Ա.Կուրեղյանի պատշաճ վարքագիծը:
4.10. Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի ընթացքում մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի պատշաճ վարքագիծն անազատության հետ չկապված խափանման միջոցների կիրառմամբ ապահովել հնարավոր չէ, քանի որ նախնական դատալսումների փուլում նախատեսված է նաև ձեռք բերված ապացույցների հետազոտման գործընթաց, չի բացառվում նաև նոր ապացույցների ձեռքբերման կամ հետազոտման անհրաժեշտությունը, հետևաբար նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ։ Դատարանը գտնում է, որ կալանավորումն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:(…)»:

Վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
4. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.
Բողոքում մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի պաշտպան Արման Հակոբյանը, մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, վերաբերելի իրավանորմեր, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներ, ի թիվս այլնի, նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ Դատարանը 25.02.2026թ. որոշմամբ թույլ է տվել այնպիսի դատական սխալ, էական դատավարական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա և առաջացրել են ծանր հետևանքներ՝ առանց կալանքի հիմքերի ու անհրաժեշտության առկայության մեղադրյալ՝ Ա.Կուրեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով:
(…)
Գտնում եմ, որ սույն դատական ակտում Դատարանի կատարած դատողություններն ու գնահատականները ընդհանրապես պատճառաբանված և հիմնավորված, հետևաբար օրինական չեն՝ հետևյալ պատճառաբանություններից ելնելով:
Վիճարկվող դատական ակտում Դատարանը
Կալանքի երկարաձգումը չի կարող հիմնվել հնացած կամ իրականությանը չհամապատասխանող փաստական տվյալների վրա, քանի որ ըստ օրենքի՝ դատարանը պարտավոր է ներկայացնել անհատական, կոնկրետ և փաստական հիմնավորում այն մասին, թե ինչու ազատության մեջ մնալը բերում է կոնկրետ ռիսկերի։ Երբ դատավարության ճնշող, մեծ մասը ավարտված է, այսինքն՝ բոլոր ապացույցները հետազոտված են, իսկ վկաները հարցաքննված, մտացածին, վերացական գնահատականները, որ իբրև ինչ-որ ժամանակ ինչ-որ ապացույց կարող է ձեռք բերվել, չի կարող դիտվել որպես դատավարությունը խոչընդոտող ռիսկ, ի դեմս «դատավարությունը խոչընդոտելու վտանգի»։ Այս սխալն իր հերթին հանգեցրել է մեղադրյալի ազատության իրավունքի խախտմանը՝ հակասելով ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածին, ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի դիրքորոշմանը, ըստ որի՝ կալանքի շարունակման համար դատարանը պարտավոր է ներկայացնել ոչ թե ընդհանուր, այլ ընթացիկ իրավիճակին համապատասխանող կոնկրետ փաստարկներ (լրիվ համապատասխան է «Buzadji v. Moldova» և «Nakhmanovich v. Russia» գործերի մոտեցումներին), կալանքը չի կարող երկարացվել այն դեպքում, երբ դատավարության անհետաձգելի մասը ավարտված է, իսկ դատարանը փաստական իրականությանը չհամապատասխանող հիմնավորում է ներկայացնում։
(…)
Պաշտպանության իրավունքներն անտեսվել են, կալանքի երկարաձգումը համարվում է ազատության սահմանափակման միջոց, հետևաբար այն պետք է հիմնված լինի բացառապես օբյեկտիվ և ստույգ հանգամանքների վրա։
(…)
Դատարանը հիմնավորել է կալանքի երկարացումը նրանով, որ ցանկանում հարցաքննել երկու անձանց, որոնք գտնվել են հետախուզման մեջ։ Սակայն այստեղ առաջանում են մի քանի իրավական խնդիրներ․
Դատարանը փաստացի հիմնվում է այն ենթադրության վրա, որ այդ անձանցից մեկը կհայտնաբերվի, իսկ մյուս շատ արագ կտեղափոխվի և կներկայացվի դատաքննությանը, իսկ մեղադրյալը կարող է ազդել նրանց վրա։ Սակայն պետք է նշել, որ նրանց գտնվելու վայրը երկար ժամանակ անհայտ է եղել, Սուրեն Գրիգորյանի գտնվելու վայրն ընդհանրապես հայտնի չէ, նրա հայտնաբերման ժամկետը անորոշ է, իսկ Հարություն Սահակյանի հայտնաբերման, ձերբակալման և ՀՀ տեղափոխման հանգամանքներն /այդ թվում Ռ.Դ-ում պահման վայրը, ՔԿՀ անվանումը և այլն/ անհայտ են, հետևաբար ռիսկը ոչ թե իրական է, այլ ենթադրական ու ընդհանրապես բացակայում է տեղեկությունն այն մասին, թե երբ են նրան արտահանձնելու և ընդհանրապես արտահանձնելու են թե ոչ, որովհետև դատարանում հետազոտվել է տեղեկությունն այն մասին, որ Հ.Սահակյանը մի քանի անգամ Ռ.Դ-ում հայտնաբերվել և քաղաքացիության հիմքով բաց է թողնվել ու փաստ չէ, որ նա ընդհանրապես արտահանձնվելու է ՀՀ-ին: Այսինքն Դատարանի բոլոր ակնկալիքներն այն մասին, որ Հ.Սահակյանը մի օր կանգնելու է դատարանի առջև և հարցաքննվելու է, չունի որևէ օբյեկտիվ հիմք:
Եվրոպական դատարանը բազմիցս նշել է, որ հիպոթետիկ վտանգը չի կարող արդարացնել կալանքի երկարացումը։
Կալանքը չի կարող օգտագործվել որպես միջոց՝ սպասելու համար, մինչև հնարավոր ապացույցները ձեռք բերվեն։ Այս մոտեցումը հաստատվել է նաև՝ Ilijkov v. Bulgaria գործով, որտեղ դատարանը նշել է, որ«ապացույցների հնարավոր ձեռքբերման սպասումը չի կարող արդարացնել անձի երկարատև կալանքը»։
Թեև նշված է, որ մեղադրյալը կալանքի տակ է 1.8 ամիս, սակայն նույնիսկ այդ դեպքում դատարանը պարտավոր է հիմնավորել՝ ինչու այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն, ինչու է անհրաժեշտ հենց ազատությունից զրկումը։ Դատարանը սահմանափակվել է ընդհանուր ձևակերպումներով (օրինակ՝ «կարող է ազդել», «կարող են ձեռք բերվել այլ ապացույցներ»), ինչը հակասում է անհատականացված հիմնավորման սկզբունքին։
Դատարանը առարկայորեն ու փաստարկված չի քննարկել՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման աննպատակահարմարության հարցը, որը հանգեցրել է կալանքի ոչ համաչափ կիրառություն։
Կարելի է եզրակացնել, որ դատարանի որոշումը իրավական առումով վիճարկելի է որովհետև․ վկաների վրա ազդելու վտանգը փաստացի նվազել է, քանի որ նրանք արդեն հարցաքննվել են, դատարանի հիմնավորումը հիմնված է հիպոթետիկ ապագա ապացույցների վրա, հետախուզվող անձանց հայտնաբերման ժամկետը անորոշ է, Դատարանը փաստարկված չի հիմնավորել, թե ինչու այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն:
Կալանքի երկարացումը հիմնված է ոչ թե իրական և անմիջական ռիսկերի, այլ ապագա անորոշ իրադարձությունների ենթադրությունների վրա, ինչը հակասում է անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտության և համաչափության սկզբունքներին։
Քրեական դատավարության տեսության և միջազգային չափանիշների համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ առկա է հիմնավոր կասկած, որ անձը կատարել է հանցագործություն։
(…)
Այսպիսով պարզվել է, որ.
1. Վկաների ցուցմունքները չեն հաստատում մեղադրանքը
Դրանք ոչ միայն չեն հաստատել մեղավորությունը, այլ նույնիսկ հերքել են մեղադրյալի մասնակցությունը։
2. Դատարանում հետազոտված ապացույցները չեն հիմնավորում մեղադրանքը
Այսինքն՝ դատաքննության փուլում մեղադրանքի ապացուցողական հիմքը թուլացել է։
3. Դատարանը հիմնվում է ապագա հիպոթեթիկ հնարավոր ապացույցների վրա
եթե հիմնավոր կասկածը բացակայում է, ապա կալանքի ցանկացած նպատակ (օրինակ՝ վկաների վրա ազդելու կանխումը) կորցնում է իրավական նշանակությունը։
Այսինքն՝ կալանքը չի կարող պահպանվել առանց հիմնավոր կասկածի, նույնիսկ եթե տեսականորեն գոյություն ունեն որոշ ռիսկեր։
Հետևաբար՝ Դատարանի որոշումը կալանքի երկարացման վերաբերյալ իրավաչափ չէ, քանի որ, դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցները չեն հաստատում մեղադրյալի մասնակցությունը, վկաների ցուցմունքները նույնիսկ հերքում են մեղադրանքը, այդ պայմաններում բացակայում է կալանքի հիմնական նախապայմանը՝ հիմնավոր կասկածը, դատարանը հիմնվում է միայն ապագա ենթադրական ապացույցների հնարավորության վրա, հետախուզվող անձանց հայտնաբերման ժամկետը անորոշ է, հետևաբար ռիսկը իրական չէ: Այս պայմաններում կալանքի երկարացումը հիմնված է ապագա ենթադրությունների վրա և չի համապատասխանում անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտության և համաչափության սկզբունքներին։
Ստացվում է, որ մեղադրյալի կալանքի ժամկետի երկարաձգման համար Դատարանը արհեստականորեն վկայակոչել է այնպիսի պայմաններ ու փաստարկներ, որոնք իրականության մեջ գոյություն չունեն կամ արդեն հաղթահարված են, որոնք մեխանիկորեն վատթարացնում, ծանրացնում են մեղադրյալի գտնվելու պայմաններն այնպես, որ նա հնարավորություն չունենա պաշտպանվելու և մեծապես հավանական լինի կալանքի երկարաձգման հնարավությունը: Այսինքն, տվյալ պարագայում Դատարանը դադարել է լինել որպես անկողմնակալ արբիտր և հանդես է եկել մեղադրանքի շահերի պաշտպանության դիրքերից, որի պարագայում բովանդակազրկվել են Ա.Կուրեղյանի հիմնական իրավունքները՝ արդար դատաքննության, դատարանի մատչելիության համատեքստում:
(…)
Պետք է շեշտել նաև, որ վերը նշվածներից հետևում է, որ դատական ակտը պատճառաբանված և հիմնավորված չէ: Եթե դատարանը կալանքի երկարաձգման ժամանակ պարզապես վերարտադրում է նախորդ որոշման բովանդակությունը՝ առանց նոր իրավական և փաստական հիմքերի մատնանշման, ապա այդպիսի վարքագիծը խախտում է մի քանի հիմնարար իրավունքներ, որոնք պաշտպանված են ինչպես ՀՀ օրենսդրությամբ, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով /ՄԻԵԿ 5-րդ հոդված՝ ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք, 6-րդ հոդված՝արդար դատաքննության իրավունք /:
(…)
Պետք է շեշտել որ խախտվել է նաև որոշակիության սկզբունքը, Դատարանը անիրական պայմաններին հղում անելով պատճառաբանել է կալանքի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, որպիսի պայմաններում հասկանալի չէ թե վիճարկվող դատական ակտում որ հանգամանքներով է պայմանավորված կալանքի երկարաձգումը: Այսինքն եթե Դատարանը գնահատեր օբյեկտիվ իրավիճակը, կարձանագրեր, որ բոլոր ապացույցները հետազոտված են, իսկ վկաները հարցաքննված և որ նշված ապացույցների հետազոտման արդյունքում որևէ հանգամանք, փաստական տվյալ չի արձանագրվել որոնք հաստատում են կալանքի երկարաձգման անհրաժեշտությունը:
Բացի նշվածներից, Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունն ենք հրավիրում այն հանգամանքին, որ Դատարանի կողմից կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտությունը հիմնավորող հիմքի՝ վարույթի հետագա ընթացքին խոչընդոտելու հանգամանքների առկայությունը բավարար չափով պատճառաբանված և համոզիչ չեն: Այսպես՝
Վարույթի խոչընդոտման հիմքի առկայությունը որևէ փաստական տվյալով ամրապնդված չէ:
Եվրոպական դատարանի՝ Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի (Piruzyan v. Armenia) գործով 2012 թվականի սեպտեմբերի 26-ի վճռով արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն՝ կալանավորման հիմքերի վրա չի կարելի հիմնվել վերացական կարգով (in obstracto). այն պետք է հիմնավորել փաստական տվյալներով (տե՛ս նշված վճռի 96-րդ կետը):
Դատարանի կողմից վիճարկվող ակտում նշված կալանքի ժամկետի երկարաձգման միակ հիմքը հիմնավորող որևէ փաստական տվյալ նշված չէ, դրանք ընդհանրապես գոյություն չունեն և ստացվում է, որ Դատարանը վիճարկվող ակտում կալանքի հիմքը պատճառաբանել է միայն արարքի ծանրության աստիճանով և վերահաս պատժի խստությամբ, ինչն անթույլատրելի է համարվել Եվրոպական դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումների համաձայն:
Անձին մեղսագրվող հանցագործության բնույթով պայմանավորված՝ քննությանը խոչընդոտելու ընդհանրական հիմքով անձին շարունակաբար անազատության մեջ պահելը գործի քննության սկզբնական փուլում կարող է ընդունելի համարվել։ Այնուամենայնիվ, որևէ այլ գործոնի բացակայության դեպքում, որը կարող է ցույց տալ, որ ռիսկը փաստացի գոյություն է ունեցել, Դատարանը չի կարող ընդունել այդ հիմքը՝ որպես հիմնավորում դիմումատուին կալանքի տակ պահելու ողջ ժամանակահատվածի համար (տե՛ս Եվրոպական դատարանի՝ Ջարժինսկին ընդդեմ Լեհաստանի (Jarzyński v. Poland) գործով 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի վճիռը, կետ 43)։
Վկաների վրա ճնշում գործադրելու ռիսկը չի կարող պայմանավորված լինել միայն սպասվող պատժի խստությամբ, այլ պետք է նաև ուղեկցվի կոնկրետ փաստական տվյալներով (տես՝ Եվրոպական դատարանի՝ Մերաբիշվիլին ընդդեմ Վրաստանի (Merabishvili v. Georgia) գործով 2017 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ 72508/13 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 224):
Իսկ Դատարանը որևէ փաստական տվյալով չի ամրագրել մեղադրյալի կողմից վկաների կամ տուժողների նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն ունենալու հնարավորությունը: Ավելին՝ քրեական վարույթով Ա.Կուրեղյանի նկատմամբ, նրան հանցանքի մեջ մերկացնող որևէ մեկը ցուցմունք չի տվել, նրան հանցանքի կատարման մեջ որևէ մեկը չի մեղադրել, այսինքն չկա որևէ՝ ողջամիտ պատճառաբանություն այն մասին թե ինչու Ա.Կուրեղյանը պետք է ազդի որևէ մեկի ցուցմունքի նկատմամբ:
Անձին կալանավորելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը նախ պետք է քննարկի այլընտրանքային միջոցներով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությունը: ՀՀ ՔԴՕ համաձայն՝ մեղադրյալի կալանավորումը հնարավոր է միայն այն դեպքում, եթե անհնար է կիրառել այլ, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ: Այս նորմն ունի /իմպերատիվ/ պարտադիր բնույթ, և ենթադրում է, որ այլընտրանքային միջոցների կիրառման անհնարինությունը չի կարելի ո¬ւղղակի ենթադրել: Դատարանն իր որոշմամբ պետք է բացատրի, թե ինչու է եզրակացրել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարողանա ապահովել պատշաճ քննությունը: Այլընտրանքային խափանման միջոցների բովանդակալից դիտարկումը պահանջում է, որ դատարանի որոշմամբ նշվեն մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու անհնարինության կոնկրետ պատճառները։ Դատարանը, ելնելով գործի առանձնահատուկ հանգամանքներից, պետք է նշի, թե ինչու սահմանված ռիսկը (փախուստի, քննությունը խոչընդոտելը) հնարավոր չէ արդյունավետորեն չեզոքացնել (սահմանափակել) այլ, ավելի մեղմ միջոցներով: Ազատության կանխվարկածը ենթադրում է, որ դատարանը նախ պետք է հաշվի առնի խափանման այլընտրանքային միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը և միայն դրանից հետո, հասնի այն եզրակացության, որ նրանք արդյունավետ չեն լինի, /Չումակովն ընդդեմ Ռուսաստանի գործով/:
Հաշվի առնելով, որ ըստ առկա տվյալների Սուրեն Գրիգորյանը ևս հանդիսանում է Ռ.Դ քաղաքացի և գտնվում է Ռ.Դ-ում, ապա վարույթով չկան հստակ երաշխիքներ այն մասին, որ սույն վարույթով հետախուզվող անձինք առաջիկայում ներկայացվելու են քննությանը, այսինքն այս իմաստով Դատարանը չի կարողանալու ապահովել պատշաճ ջանասիրության սկզբունքի իրացումը, քանի որ նույնիսկ հետախուզվող անձանց հայտնաբերման դեպքում վերջիններիս քննությանը ներկայացնելու երաշխիքները չափազանց նվազ են ու անիրականանալի, հետևաբար ամեն անգամ մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետի երկարացումը պայմանավորել նաև այս հիմնավորմամբ, գտնում եմ անիրավաչափ, իսկ Ա.Կուրեղյանի ազատության շարունակական սահմանափակումը՝ անթույլատրելի :
Ավելին.
Դատարանը անտեսել է նաև այն կարևոր հանգամանքը, որ Կուրեղյանն արդեն մեկ անգամ, այս նույն վարույթի շրջանակներում շուրջ 20 օր գտնվել է այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման ներքո և նրա կողմից որևէ անգամ փորձ չի արվել խոչընդոտելու ապացուցման գործընթացը և նա որևէ անօրինական վարքագիծ այդ ընթացքում չի դրսևորել: Բացի այդ, վերջին 7 ամիսների ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը վերացրել է Ա.Կուրեղյանի արտաքին աշխարհի հետ շփման ազատության սահմանափակումը և նա նույնիսկ կալանավայրից հնարավորություն է ունեցել ազդելու՝ խոչընդոտելու ապացուցման գործընթացը, սակայն նմանատիպ վարքագիծ դրսևորելու որևէ փաստ չի արձանագրվել:
Բացի այդ, գտնում եմ, որ դատարանը անտեսել է նաև այն փաստը, որ Ա.Կուրեղյանը, քրեական վարույթով դեռևս չունենալով որևէ կարգավիճակ, ինքնակամ մասնակցել է Տոյոտա Քեմրի մակնիշի 70TC700 հաշվառման համարանիշներով ավտոմեքենայի խուզարկությանը, իսկ մինչ այդ նրան է ստորագրությամբ հանձնվել այդ խուզարկության կատարման վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացրած որոշումը, որից ողջամտորեն պարզ է եղել որ ինքը մեղադրվելու է սպանության կազմակերպման մեջ, այդուհանդերձ կատարել է քննիչի պահանջը՝ նշված ավտոմեքենան քննչական մարմին ներկայացնելու կապակցությամբ, խուզարկության ժամանակ քննիչի կողմից տրված հարցերին պատրաստակամորեն պատասխանել է, ներկայացրել է իր բջջային հեռախոսը և համբերատար սպասել է քննչական գոործողության ավարտմանը, որով օժանդակել է քննությանը, թեև բոլոր հնարավորություններն ունեցել է հենց այդ պահից դիմել փախուստի, թաքնվել կամ խոչընդոտել վարույթի իրականացմանն ու ապացույցների ձեռք բերմանը: Դատարանը հաշվի չի առել, որ Ա.Կուրեղյանը բնութագրվում է դրականորեն, չունի դատավածություն, նրա խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները, կինը, և ծանր հիվանդությամբ տառապող մայրը:
(…)
Դատարանը հաշվի չի առել, որ Կուրեղյանն արդեն 1.7 տարուց ավելի է ինչ գտնվում է կալանքի տակ, չի գնահատվել այդ ընթացում նրա փաստացի դրսևորած վարքագիծը:
Այսինք, Դատարանը վիճարկվող ակտում այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման անհնարինության վերաբերյալ որևէ ողջամիտ գնահատական և հիմնավորում չի կատարել:
Բողոքում հիշատակված իրավական դիրքորոշումները համադրելով վիճարկվող դատական ակտում առկա գնահատականներին, պետք է փաստել, որ Դատարանը ընդհանրապես չի հիմնավորել կամ պատճառաբանել մեղադրյալի նկատմամբ ալընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման անհնարինության վերաբերյալ հանգամանքը, այդ կապակցությամբ որևէ փաստական հանգամանք չի նշվել, որևէ ապացույց չի վկայակոչվել և վերլուծվել, ընդամենն առկա են մերկապարանոց գնահատականների վերաբերյալ կարծրատիպային ու հռչակագրային դատողություններ այն մասին, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար անհրաժեշտ է երկարաձգել կալանավորման ժամկետը, որպիսի հանգամանքն արդեն իսկ վիճարկվող դատական ակտը դարձնում է անհիմն ու անօրինական, հետևաբար՝ բեկանելի:
Մինչդեռ մեր համոզմամբ, որի մասին վկայում են նաև մեր կողմից սույն բողոքում հիշատակված հիմնավորումներն ու նախադեպային որոշումները, այլընտրանքային խափանման մջոցները կարող են լիարժեք ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը :
Այսպիսով, պետք է ընդգծել է, որ ներկայացված հիմնավորումները նվազեցնում և չեզոքացնում են դատարանի կողմից արձանագրված՝ Ա.Կուրեղյանին կալանքի տակ պահելու՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու և փախուստի դիմելու հիմքերն ու հավանականությունը, հետևաբար՝ կալանքն այլընտրանքային խափանման որևէ միջոցով, մասնավորապես՝ գրավով կամ դրանց համակցությամբ փոփոխելու հիմքեր առկա են և քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով մինչդատական վարույթում և դատարանում գործի քննությանը խոչնդոտելու հավանականությունը նվազ է այն աստիճան, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներից որևէ մեկը կամ դրանց համակցությունն ի զորու է կանխել ամբաստանյալ Ա.Կուրեղյանի ոչ պատշաճ վարքագիծը:
Գտնում եմ, որ տվյալ գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում գրավը կամ տնային կալանքը կամ դրանց համակցությունը կարող են լինել արդյունավետ միջոց՝ զսպելու համար ազատության մեջ գտնվելու դեպքում մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման հնարավորությունը և որ Ա.Կուրեղյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի` 5.000.000 ՀՀ դրամ գրավի կիրառմամբ, որը որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, ինչպես նաև դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու մտավախությունը:
Այսպիսով, դատարանը կայացրել է ակնհայտ չպատճառաբանված և անհիմն, հետևաբար՝ անօրինական որոշում, որը ենթակա է բեկանման։
Գտնում եմ, որ բողոքի մեջ նշված փաստերը հանդիսանում են կալանքի իրավաչափությունը վիճարկող, անձին անձնական ազատությունից զրկելու և կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության բացակայությունը հաստատող և այընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հիմնավորող էական հանգամանքներ, որոնք անիրավացիորեն անտեսվել են Դատարանի կողմից, վիճարկվող դատական ակտում խախտվել է Կոնվենցիայի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ վարույթի հանրայնության, օրենքի առջև բոլորի հավասարության, անձի անձնական անձեռնմխելիության, մեղադրյալի պաշտպանության, կողմերի հավասարության, դատական պաշտպանության սկզբունքները, այսինքն առկա է դատական սխալ, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում (…)»:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 26-ի թիվ ԵԴ1/3293/01/24 որոշումը և մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը փոխարինել գրավով՝ գրավի գումար սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը կամ այն գումարը, որը դատարանը կհամարի ողջամիտ, կամ կիրառել տնային կալանք կամ գրավին զուգահեռ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ ներառյալ տնային կալանքը։

Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.

5. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրա հիմքում դրված փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`
1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար.
2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար.
3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով.
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.
5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով.
6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով.
7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
ա) անձին օրինական կերպով կալանքի տակ պահելը իրավասու դատարանի կողմից նրա դատապարտվելուց հետո,
բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով,
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար,
դ) անչափահասին կալանքի վերցնելը օրինական կարգադրության հիման վրա՝ դաստիարակչական հսկողության համար, կամ նրա օրինական կալանավորումը՝ նրան իրավասու իրավական մարմնին ներկայացնելու նպատակով,
ե) անձանց օրինական կալանքի վերցնելը՝ վարակիչ հիվանդությունների տարածումը կանխելու նպատակով, ինչպես նաև հոգեկան հիվանդներին, գինեմոլներին կամ թմրամոլներին կամ թափառաշրջիկներին օրինական կալանքի վերցնելը,
զ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ նրա անօրինական մուտքը երկիր կանխելու նպատակով, կամ այն անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, որի դեմ միջոցներ են ձեռնարկվում` նրան արտաքսելու կամ հանձնելու նպատակով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն.
<<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2․ Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ համաձայն․
<<1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2.Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։
(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը:
6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը:(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`<<1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:(…) >>։
Վերոգրյալից բխում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։
Այսինքն, խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանների և նպատակների առկայության դեպքում անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարացվել, եթե անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով, այդ թվում այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ։
<<Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ինչպես նաև դրանց հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
-Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման կամ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: (Նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ի թիվս այլնի, տե՛ս Mamedova v. Russia, 2006 թվականի հունիսի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 7064/05, կետ 74, Panchenko v. Russia 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 102, Ilijkov v. Bulgaria, 2001 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33977/96, կետ 81):
- Խափանման միջոցները, այդ թվում կալանքը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կամ այլ խափանման միջոցների կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
-Կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել եթե առկա են խափանման միջոց կիրառելու պայմանները և նպատակները և այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել խափանման միջոցի նպատակների իրացումը։
- Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` հատուկ վերանայման կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում: Տվյալ դեպքում, մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների հատուկ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը:
- Դատաքննության փուլում գտնվող քրեական գործերի շրջանակներում կայացված Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան դատական ակտը բեկանելու համար պետք է լինի այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։
8. Վերը նշված իրավակարգավորումները և իրավական դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 2-4-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ հարկ է նշել, որ տվյալ դեպքում Աշոտ Կուրեղյանը մեղադրվում է զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի եվ առարկաների օրինական շրջանառության և մարդու դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանքներ կատարելու մեջ, որոնցից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ և 8-րդ կետերով նախատեսված արարքի համար որպես պատիժ նախատեսված է տասնչորսից քսան տարի ժամկետով կամ ցմահ ազատազրկում: Դրա հետ մեկտեղ, Աշոտ Կուրեղյանին վերագրվող կոնկրետ արարքների առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը), գործի` ներկայացված նյութերի վերլուծությունից բխող իրադրությունն ու դրանից հետևող ողջամիտ հնարավորությունն ու հավանականությունը` մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու մասով, համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգմանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը), առ այն, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված կալանքի նպատակը, մասնավորապես մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելը, մասնավորապես քրեական վարույթին չխոչընդոտելը;
Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ քրեական գործի քննության սույն փուլում հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Դատարանի այս դիրքորոշումը բխում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ԱՐԴ/018[0]/01/23 գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումից (տես՝ նշված որոշման 15-րդ կետը):
Սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված և սույն քրեական գործի Վերաքննիչ դատարանին տրամադրված վերաբերելի նյութերը հիմք են տալիս հանգելու այն հետևության, որ դեռևս չեն վերացել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու պայմանը և նպատակը, և, որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք դեռևս չի կարող դիտարկվել նյութերում առկա, ինչպես նաև վերանայման բողոքում նշված հանգամանքները:
Հետևաբար, վերանայման բողոքում ներկայացված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար:
Միևնույն ժամանակ հարկ է նշել, որ խափանման միջոցի նպատակներն ունեն կանխատեսական բնույթ և ժամանակի ընթացքում կարող են փոփոխվել, վերանալ, ավելանալ, և նախկինում կայացված որոշմամբ արդեն իսկ նշված նպատակը կամ որևէ նպատակի բացակայության վերաբերյալ նշումը կամ նպատակի առկայության վերաբերյալ նշված հետևության հիմքում ընկած փաստական տվյալներն, ինքնին չեն բացառում, համապատասխան փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, հետագայում այդ նպատակի առկայության վերաբերյալ հետևության հանգելու, ինչպես նաև համապատասխան նպատակի առկայության վերաբերյալ այլ հետևության հանգելու համար:
Սույն որոշման նախորդ կետում նշված իրավակարգավորումները, իրավական վերլուծությունները և դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են և բխում են վերը նշված կետերում շարադրված փաստական տվյալներից: Մասնավորապես, սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառումը, տվյալ դեպքում չի կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու համար:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալի արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի երկարացումն այն պայմաններում, երբ առկա է մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը և դա հնարավոր չէ չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, արդարացված է և ապահովում է անձի իրավունքի սահմանափակման և հետապնդվող արդյունքի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռություն: Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են (մանրամասն տես սույն որոշման 3-րդ կետը):
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանն հանգում է այն հետևության, որ վերանայման բողոքում նշված փաստարկները բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ այլ խափանման միջոց, կամ դրանց համակցությունը կիրառելու համար և Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշված հետևություններին (մանրամասն տես սույն որոշման 3-րդ կետը): Տվյալ դեպքում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։
Անդրադառնալով մեղադրյալի անձի վերաբերյալ առկա փաստարկներին, ապա հարկ է նշել, որ մեղադրյալի անձին վերաբերվող տվյալներն, ինչպես ինքնին, այնպես էլ սույն որոշմամբ նշված մյուս հանգամանքների հետ համակցության մեջ, տվյալ փուլում, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ մեղադրյալն ազատության մեջ մնալով կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ կամ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման միջոցով:
Ինչ վերաբերում է վերանայման բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե'ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
9. Այսպիսով, ամփոփելով սույն որոշման 6-8-րդ կետերում շարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված համապատասխան պայմանների և նպատակների առկայության ու ըստ այդմ՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու իրավաչափության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ փաստելով, որ դրանք հիմնավոր են և բխում են վերաբերելի իրավակարգավորումներից։
Այսինքն, մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշում կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է հարցը ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանություններն, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Աշոտ Կուրեղյանի պաշտպան Արման Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել:
10. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը․

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Աշոտ Կուրեղյանի պաշտպան Արման Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 25-ի «Խափանման միջոցը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, վերացնելու այլ խափանման միջոց ընտրելու կամ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» թիվ ԵԴ1/3293/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ