Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3254/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Նարեկ Բաբայան Արմենի
Նարեկ Բարսեղյան
Նարեկ Բաբայան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-03-11 | 17:00 | 4 | Չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-01-16 | 10:00 | 8 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-20 | 17:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-02 | 16:30 | 5 | Նիստը կայացել է |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Պ․ՆՈՐՍՈՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ն․ԲԱԲԱՅԱՆԻ
պաշտպան Գ․ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ
2025 թվականի հունվարի 16-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմենի Բաբայանի՝ (ծնված 2005 թվականի հունվարի 07-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, հաշվառված՝ ՀՀ ք․Երևան, Չեխովի փողոց, 34 շենք, բնակարան 18 հասցեում, գտնվում է ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասում՝ պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթը:
2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանը ձերբակալվել է և նույն օրը ազատ է արձակվել։
2024 թվականի հուլիսի 29-ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել զինվորական հսկողությունը:
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ Նարեկ Արմենի Բաբայանի ներկայացված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին մեղադրյալ Ն․Բաբայանին ներկայացվել է մեղադրանք։
ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ավագ քննիչ Խ․Պողոսյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով անջատվել է նոր վարույթ՝ ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասով և նոր վարույթին շնորհվել է 92205624 համարը:
2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում և նույն օրն այն մակագրվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին, փաստացի հանձնվել 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին նշանակվել են նախնական դատալսումներ։
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոց զինվորական հսկողություն անփոփոխ թողնելու մասին:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2024 թվականի հուլիսի 29-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի որոշմամբ թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթով Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «(…)նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող կոչումով շարքային, 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ից գտնվելով բուժական արձակուրդում, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից և ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և իր դրամապանակի գրպանիկում ապօրինի պահել է խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,107 գրամ քաշով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված 1-ի «թմրամիջոցներ» բաժնով արգելված «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 09.12.2023 թվականին կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է(…)»:
Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպանը միացել է ներկայացված միջնորդությանը:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Պատճառաբանական մաս.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով։
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
(...):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով գործի հանգամանքները (այդ թվում ձերբակալվածի կարգավիճակում գտնվելու հանգամանքը) և անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով:
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանքի չափի որոշման հարցին և հիմք ընդունելով հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Նարեկ Արմենի Բաբայանի եկամտի բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցներն անհրաժեշտ է թողնել կցված վարույթի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` զինվորական հսկողությունը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս մոտ գտնվող դրամապանակի մեջ հայտնաբերված սպիտակ գույնի թղթի հատվածով փաթեթավորված 0,107 գրամ քաշով, սպիտակ գույնի բյուրեղանման զանգվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութը (կնիքված՝ «փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱԿ-ի փաթեթների համար նախատեսված կլոր կնիքի դրոշմով) անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին` թիվ 92205624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցին, Դատարանը, հաշվի առնելով հանրային մեղադրողի (իրեղեն ապացույց ճանաչված բջջային հեռախոսը ուղարկել նախաքննական մարմին՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հատկանիշներով քննվով այլ քրեական վարույթը) և պաշտպանի (իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի բջջային հեռախոսը անհրաժեշտ է վերադարձնել Ն․Բաբայանին։ Եթե հեռախոսը վերադարձվի նախաքննական մարմին, ապա կստացվի իրավիճակ, ըստ որի մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակվում է, նա շարունակում է մնալ կասկածյալ, քանի որ ըստ էության բջջային հեռախոսը շարունակելու է գտնվել վարույթն իրականացնող մարմնի տիրապետության ներքո) դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսը՝ կնքված «ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի» քննիչի թիվ 295 համարի կլոր կնիքի դրոշմով, անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին՝ կցելու թիվ 92205624 քրեական վարույթին։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդությանը, ապա Դատարանը հաշվի առնելով թիվ 92205624 քրեական վարույթի առկայությունը, արձանագրում է, որ բջջային հեռախոսի՝ քրեական վարույթում հետագա պահպանման անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով վարույթն իրականացնող քննիչն իրավասու է քննության առնել պաշտպանի միջնորդությունը և կայացնել համապատասխան որոշում։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն․Բաբայանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված սև դրամապանակին, ապա այն անհրաժեշտ է վերադարձնել վերջինիս։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում։
Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված զինվորական հսկողություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառա-բանական մասում սահմանված կարգով:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Պ․ՆՈՐՍՈՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ն․ԲԱԲԱՅԱՆԻ
պաշտպան Գ․ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ
2025 թվականի հունվարի 16-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմենի Բաբայանի՝ (ծնված 2005 թվականի հունվարի 07-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, հաշվառված՝ ՀՀ ք․Երևան, Չեխովի փողոց, 34 շենք, բնակարան 18 հասցեում, գտնվում է ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասում՝ պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթը:
2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանը ձերբակալվել է և նույն օրը ազատ է արձակվել։
2024 թվականի հուլիսի 29-ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել զինվորական հսկողությունը:
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ Նարեկ Արմենի Բաբայանի ներկայացված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին մեղադրյալ Ն․Բաբայանին ներկայացվել է մեղադրանք։
ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ավագ քննիչ Խ․Պողոսյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով անջատվել է նոր վարույթ՝ ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասով և նոր վարույթին շնորհվել է 92205624 համարը:
2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում և նույն օրն այն մակագրվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին, փաստացի հանձնվել 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին նշանակվել են նախնական դատալսումներ։
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոց զինվորական հսկողություն անփոփոխ թողնելու մասին:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2024 թվականի հուլիսի 29-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի որոշմամբ թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթով Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «(…)նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող կոչումով շարքային, 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ից գտնվելով բուժական արձակուրդում, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից և ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և իր դրամապանակի գրպանիկում ապօրինի պահել է խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,107 գրամ քաշով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված 1-ի «թմրամիջոցներ» բաժնով արգելված «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 09.12.2023 թվականին կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է(…)»:
Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպանը միացել է ներկայացված միջնորդությանը:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Պատճառաբանական մաս.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով։
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
(...):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով գործի հանգամանքները (այդ թվում ձերբակալվածի կարգավիճակում գտնվելու հանգամանքը) և անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով:
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանքի չափի որոշման հարցին և հիմք ընդունելով հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Նարեկ Արմենի Բաբայանի եկամտի բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցներն անհրաժեշտ է թողնել կցված վարույթի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` զինվորական հսկողությունը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս մոտ գտնվող դրամապանակի մեջ հայտնաբերված սպիտակ գույնի թղթի հատվածով փաթեթավորված 0,107 գրամ քաշով, սպիտակ գույնի բյուրեղանման զանգվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութը (կնիքված՝ «փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱԿ-ի փաթեթների համար նախատեսված կլոր կնիքի դրոշմով) անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին` թիվ 92205624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցին, Դատարանը, հաշվի առնելով հանրային մեղադրողի (իրեղեն ապացույց ճանաչված բջջային հեռախոսը ուղարկել նախաքննական մարմին՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հատկանիշներով քննվով այլ քրեական վարույթը) և պաշտպանի (իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի բջջային հեռախոսը անհրաժեշտ է վերադարձնել Ն․Բաբայանին։ Եթե հեռախոսը վերադարձվի նախաքննական մարմին, ապա կստացվի իրավիճակ, ըստ որի մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակվում է, նա շարունակում է մնալ կասկածյալ, քանի որ ըստ էության բջջային հեռախոսը շարունակելու է գտնվել վարույթն իրականացնող մարմնի տիրապետության ներքո) դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսը՝ կնքված «ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի» քննիչի թիվ 295 համարի կլոր կնիքի դրոշմով, անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին՝ կցելու թիվ 92205624 քրեական վարույթին։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդությանը, ապա Դատարանը հաշվի առնելով թիվ 92205624 քրեական վարույթի առկայությունը, արձանագրում է, որ բջջային հեռախոսի՝ քրեական վարույթում հետագա պահպանման անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով վարույթն իրականացնող քննիչն իրավասու է քննության առնել պաշտպանի միջնորդությունը և կայացնել համապատասխան որոշում։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն․Բաբայանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված սև դրամապանակին, ապա այն անհրաժեշտ է վերադարձնել վերջինիս։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում։
Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված զինվորական հսկողություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառա-բանական մասում սահմանված կարգով:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ԵԴ1/3254/01/24
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Ս.Անդրեասյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Վ.Ռշտունու,
Տ.Գրիգորյանի,
քարտուղարությամբ՝ Լ.Կարապետյանի,
«18» մարտի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ.Նորսոյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023 թվականի դեկտեմբերի 9-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթը:
Նույն օրը Նարեկ Արմենի Բաբայանը ձերբակալվել է:
Նույն օրը Նարեկ Արմենի Բաբայանը ազատ է արձակվել։
2024 թվականի հուլիսի 29-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել՝ զինվորական հսկողությունը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթից անջատվել է՝ թիվ 92205624 քրեական վարույթը:
Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատաճռով վճռվել է։
«Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում։
Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված զինվորական հսկողություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված»:
3. 2025 թվականի փետրվարի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 21-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի փետրվարի 24-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող կոչումով շարքային, 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ից գտնվելով բուժական արձակուրդում, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից և ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և իր դրամապանակի գրպանիկում ապօրինի պահել է խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,107 գրամ քաշով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված 1-ի «թմրամջոցներ» բաժնով արգելված «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 09.12.2023 թվականին կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է»:
5. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
« (…) Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով գործի հանգամանքները (այդ թվում ձերբակալվածի կարգավիճակում գտնվելու հանգամանքը) և անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով:
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանքի չափի որոշման հարցին և հիմք ընդունելով հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Նարեկ Արմենի Բաբայանի եկամտի բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցներն անհրաժեշտ է թողնել կցված վարույթի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` զինվորական հսկողությունը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս մոտ գտնվող դրամապանակի մեջ հայտնաբերված սպիտակ գույնի թղթի հատվածով փաթեթավորված 0,107 գրամ քաշով, սպիտակ գույնի բյուրեղանման զանգվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութը (կնիքված՝ «փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱԿ-ի փաթեթների համար նախատեսված կլոր կնիքի դրոշմով) անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին` թիվ 92205624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցին, Դատարանը, հաշվի առնելով հանրային մեղադրողի (իրեղեն ապացույց ճանաչված բջջային հեռախոսը ուղարկել նախաքննական մարմին՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հատկանիշներով քննվով այլ քրեական վարույթը) և պաշտպանի (իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի բջջային հեռախոսը անհրաժեշտ է վերադարձնել Ն․Բաբայանին։ Եթե հեռախոսը վերադարձվի նախաքննական մարմին, ապա կստացվի իրավիճակ, ըստ որի մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակվում է, նա շարունակում է մնալ կասկածյալ, քանի որ ըստ էության բջջային հեռախոսը շարունակելու է գտնվել վարույթն իրականացնող մարմնի տիրապետության ներքո) դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսը՝ կնքված «ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի» քննիչի թիվ 295 համարի կլոր կնիքի դրոշմով, անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին՝ կցելու թիվ 92205624 քրեական վարույթին։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդությանը, ապա Դատարանը հաշվի առնելով թիվ 92205624 քրեական վարույթի առկայությունը, արձանագրում է, որ բջջային հեռախոսի՝ քրեական վարույթում հետագա պահպանման անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով վարույթն իրականացնող քննիչն իրավասու է քննության առնել պաշտպանի միջնորդությունը և կայացնել համապատասխան որոշում։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն․Բաբայանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված սև դրամապանակին, ապա այն անհրաժեշտ է վերադարձնել վերջինիս։ (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով կայացրած դատավճռով ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը՝ նշանակելով պատիժ տուգանքի ձևով: Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել գործում առկա, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, որի հետրանքով պատժի մասով եկել է սխալ եզրահանգման :
Բողոքաբերի փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը բավարար վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես քննարկվող հանցակազմի դեպքում դատարանի կողմից պետք է հաշվի առնվեր նաև հանցագործության առարկա հանդիսացող թմրանյութի տեսակը և չափը:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ քննարկվող դեպքում համաձայն ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված N1-ի թմրամիջոցների ցանկում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափեր են համարվում` 0,01 գրամից մինչև 0,05 գրամը, զգալի չափեր են համարվում` 0,05 գրամից մինչև 0,25 գրամը, խոշոր չափեր են համարվում` 0,25 գրամից մինչև 0,125 գրամը, իսկ առանձապես խոշոր չափերի է համարվում 0,125 գրամը գերազանցող չափերը։ Վերոգրյալի վերլուծությունը թույլ է տալիս փաստել, որ քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի մոտից հայտնաբերված՝ շրջանառությունն արգելված, «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի օրենսդրական չափերը խիստ նվազ են և դրանց նվազ չափեր սահմանելը արդեն իսկ բարձրացնում է դրանց հանրային վտանգավորությունը, ընդ որում ի համեմատ ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված N1-ի թմրամիջոցների ցանկում առկա այլ թմրամիջոցների «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը որոշվում է՝ անկախ ուղեկցող նյութերի առկայությունից՝ ընդհանուր զանգվածով, որը ևս մեկ անգամ ընդգծում է տվյալ տեսակի թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառության հանրային վտանգավորությունը և դա կանխելուն ուղղված պետության քրեական քաղաքականությունը:
Բացի այդ, ըստ Բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն հանգամաքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի իմաստով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի խոշոր չափեր են համարվում է 0,25 գրամից մինչև 0,125 գրամ քաշը, իսկ սույն քրեական վարույթով հայտնաբերված թմրամիջոցի զանգվածը ընդհամենը 0,018 գրամ քաշով նվազ է խոշոր չափերի համար նախատեսված առավելագույն սահմանից: Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ նշանակելով պատիժ 1 /մեկ/ տարի 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով ազատազրկում՝ հաշվակցելով Նարեկ Բաբայանի անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Դատախազ Պ.Նորսոյանը ներկայացված դիմումով չի առարկել դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ: Միևնույն ժամանակ վերջինս պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
4. Տուգանքը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել ծանր և առանձնապես ծանր՝ գույքային վնաս պատճառելու հետ կապված կամ շահադիտական դրդումներով կատարված հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի կրկնապատիկից քսանապատիկի չափով:
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
9. Եթե սույն հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը գերազանցում է 270 ժամը, ապա նշանակվում են 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։ Եթե հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը պակաս է ստացվում 60 ժամից, ապա հանրային աշխատանքները նշանակվում են այն տևողությամբ, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով:
10. Այն դեպքերում, երբ տուգանքը նշանակվում է որպես լրացուցիչ պատիժ` ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ, կամ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ, և դատապարտվողը հնարավորություն չի ունենում անհապաղ կամ պատիժը կրելու ընթացքում վճարելու այն, ապա տուգանքի վճարումը կարող է հետաձգվել մինչև հիմնական պատիժը կրելու ավարտը: Եթե հիմնական պատիժը կրելուց հետո դատապարտյալն ի վիճակի չի լինում վճարել նշանակված տուգանքը, ապա դրա կատարման հարցը լուծվում է սույն հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով:
11. Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց:
12. Տուգանքն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի հետևանքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
13. Սույն հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:
14. Տուգանքը վճարելուց խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը`
1) տուգանքի մասին պրոբացիայի ծառայության կողմից պատշաճ ծանուցվելուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, տուգանքի վճարման անդորրագիրը չի ներկայացրել լիազոր մարմին, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի,
2) խախտել է տուգանքի վճարումը հետաձգելու կամ տուգանքը մաս առ մաս վճարելու կարգն ու պայմանները, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ նշանակված պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
Այլ կերպ՝ անդրադառնալով պատժատեսակը խստացնելու վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալի հաշվառմամբ, մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով տուգանքը՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով ՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի՝ 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
12. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ.Նորսոյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Ս.Անդրեասյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Վ.Ռշտունու,
Տ.Գրիգորյանի,
քարտուղարությամբ՝ Լ.Կարապետյանի,
«18» մարտի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ.Նորսոյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023 թվականի դեկտեմբերի 9-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթը:
Նույն օրը Նարեկ Արմենի Բաբայանը ձերբակալվել է:
Նույն օրը Նարեկ Արմենի Բաբայանը ազատ է արձակվել։
2024 թվականի հուլիսի 29-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել՝ զինվորական հսկողությունը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթից անջատվել է՝ թիվ 92205624 քրեական վարույթը:
Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատաճռով վճռվել է։
«Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում։
Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված զինվորական հսկողություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված»:
3. 2025 թվականի փետրվարի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 21-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի փետրվարի 24-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող կոչումով շարքային, 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ից գտնվելով բուժական արձակուրդում, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից և ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և իր դրամապանակի գրպանիկում ապօրինի պահել է խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,107 գրամ քաշով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված 1-ի «թմրամջոցներ» բաժնով արգելված «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 09.12.2023 թվականին կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է»:
5. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
« (…) Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով գործի հանգամանքները (այդ թվում ձերբակալվածի կարգավիճակում գտնվելու հանգամանքը) և անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով:
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանքի չափի որոշման հարցին և հիմք ընդունելով հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Նարեկ Արմենի Բաբայանի եկամտի բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցներն անհրաժեշտ է թողնել կցված վարույթի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` զինվորական հսկողությունը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս մոտ գտնվող դրամապանակի մեջ հայտնաբերված սպիտակ գույնի թղթի հատվածով փաթեթավորված 0,107 գրամ քաշով, սպիտակ գույնի բյուրեղանման զանգվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութը (կնիքված՝ «փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱԿ-ի փաթեթների համար նախատեսված կլոր կնիքի դրոշմով) անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին` թիվ 92205624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցին, Դատարանը, հաշվի առնելով հանրային մեղադրողի (իրեղեն ապացույց ճանաչված բջջային հեռախոսը ուղարկել նախաքննական մարմին՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հատկանիշներով քննվով այլ քրեական վարույթը) և պաշտպանի (իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի բջջային հեռախոսը անհրաժեշտ է վերադարձնել Ն․Բաբայանին։ Եթե հեռախոսը վերադարձվի նախաքննական մարմին, ապա կստացվի իրավիճակ, ըստ որի մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակվում է, նա շարունակում է մնալ կասկածյալ, քանի որ ըստ էության բջջային հեռախոսը շարունակելու է գտնվել վարույթն իրականացնող մարմնի տիրապետության ներքո) դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսը՝ կնքված «ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի» քննիչի թիվ 295 համարի կլոր կնիքի դրոշմով, անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին՝ կցելու թիվ 92205624 քրեական վարույթին։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդությանը, ապա Դատարանը հաշվի առնելով թիվ 92205624 քրեական վարույթի առկայությունը, արձանագրում է, որ բջջային հեռախոսի՝ քրեական վարույթում հետագա պահպանման անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով վարույթն իրականացնող քննիչն իրավասու է քննության առնել պաշտպանի միջնորդությունը և կայացնել համապատասխան որոշում։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն․Բաբայանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված սև դրամապանակին, ապա այն անհրաժեշտ է վերադարձնել վերջինիս։ (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով կայացրած դատավճռով ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը՝ նշանակելով պատիժ տուգանքի ձևով: Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել գործում առկա, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, որի հետրանքով պատժի մասով եկել է սխալ եզրահանգման :
Բողոքաբերի փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը բավարար վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես քննարկվող հանցակազմի դեպքում դատարանի կողմից պետք է հաշվի առնվեր նաև հանցագործության առարկա հանդիսացող թմրանյութի տեսակը և չափը:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ քննարկվող դեպքում համաձայն ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված N1-ի թմրամիջոցների ցանկում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափեր են համարվում` 0,01 գրամից մինչև 0,05 գրամը, զգալի չափեր են համարվում` 0,05 գրամից մինչև 0,25 գրամը, խոշոր չափեր են համարվում` 0,25 գրամից մինչև 0,125 գրամը, իսկ առանձապես խոշոր չափերի է համարվում 0,125 գրամը գերազանցող չափերը։ Վերոգրյալի վերլուծությունը թույլ է տալիս փաստել, որ քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի մոտից հայտնաբերված՝ շրջանառությունն արգելված, «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի օրենսդրական չափերը խիստ նվազ են և դրանց նվազ չափեր սահմանելը արդեն իսկ բարձրացնում է դրանց հանրային վտանգավորությունը, ընդ որում ի համեմատ ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված N1-ի թմրամիջոցների ցանկում առկա այլ թմրամիջոցների «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը որոշվում է՝ անկախ ուղեկցող նյութերի առկայությունից՝ ընդհանուր զանգվածով, որը ևս մեկ անգամ ընդգծում է տվյալ տեսակի թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառության հանրային վտանգավորությունը և դա կանխելուն ուղղված պետության քրեական քաղաքականությունը:
Բացի այդ, ըստ Բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն հանգամաքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի իմաստով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի խոշոր չափեր են համարվում է 0,25 գրամից մինչև 0,125 գրամ քաշը, իսկ սույն քրեական վարույթով հայտնաբերված թմրամիջոցի զանգվածը ընդհամենը 0,018 գրամ քաշով նվազ է խոշոր չափերի համար նախատեսված առավելագույն սահմանից: Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ նշանակելով պատիժ 1 /մեկ/ տարի 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով ազատազրկում՝ հաշվակցելով Նարեկ Բաբայանի անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Դատախազ Պ.Նորսոյանը ներկայացված դիմումով չի առարկել դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ: Միևնույն ժամանակ վերջինս պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
4. Տուգանքը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել ծանր և առանձնապես ծանր՝ գույքային վնաս պատճառելու հետ կապված կամ շահադիտական դրդումներով կատարված հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի կրկնապատիկից քսանապատիկի չափով:
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
9. Եթե սույն հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը գերազանցում է 270 ժամը, ապա նշանակվում են 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։ Եթե հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը պակաս է ստացվում 60 ժամից, ապա հանրային աշխատանքները նշանակվում են այն տևողությամբ, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով:
10. Այն դեպքերում, երբ տուգանքը նշանակվում է որպես լրացուցիչ պատիժ` ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ, կամ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ, և դատապարտվողը հնարավորություն չի ունենում անհապաղ կամ պատիժը կրելու ընթացքում վճարելու այն, ապա տուգանքի վճարումը կարող է հետաձգվել մինչև հիմնական պատիժը կրելու ավարտը: Եթե հիմնական պատիժը կրելուց հետո դատապարտյալն ի վիճակի չի լինում վճարել նշանակված տուգանքը, ապա դրա կատարման հարցը լուծվում է սույն հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով:
11. Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց:
12. Տուգանքն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի հետևանքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
13. Սույն հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:
14. Տուգանքը վճարելուց խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը`
1) տուգանքի մասին պրոբացիայի ծառայության կողմից պատշաճ ծանուցվելուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, տուգանքի վճարման անդորրագիրը չի ներկայացրել լիազոր մարմին, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի,
2) խախտել է տուգանքի վճարումը հետաձգելու կամ տուգանքը մաս առ մաս վճարելու կարգն ու պայմանները, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ նշանակված պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
Այլ կերպ՝ անդրադառնալով պատժատեսակը խստացնելու վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալի հաշվառմամբ, մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով տուգանքը՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով ՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի՝ 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
12. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ.Նորսոյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3254/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 12-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևանի կայազորի զինվորական դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 11-0288-23 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող կոչումով շարքային, 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ից գտնվելով բուժական արձակուրդում, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից և ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և իր դրամապանակի գրպանիկում ապօրինի պահել է խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,107 գրամ քաշով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված 1-ի «թմրամջոցներ» բաժնով արգելված «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 09.12.2023 թվականին կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է: Այսինքն՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 12-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սաթենիկ |
| Ազգանուն | Անդրեասյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 12-11-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 18-11-2024 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «18» նոյեմբերի 2024 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմենի Բաբայանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմենի Բաբայանի ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան, որտեղ այն ստացվել է նոյեմբերի 12-ին: 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին այն համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանին և 2024 նոյեմբերի 13-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին՝ ժամը 16։30-ին, ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (նստավայրը՝ ք.Երևան, հասցե՝ Տիգրան Մեծի պող. 23/1)` դատավոր Ս.Անդրեասյանի նախագահությամբ։ Որոշումը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների հուշաթերթ՝ ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գեորգի |
| Ազգանուն | Մելիքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ԵՐԵՎԱՆԻ ԿԱՅԱԶՈՐԻ ԶԻՆՎՈՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶԻՈՒԹՅՈՒՆ |
| Կազմակերպության հասցե | Ք․Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:13 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ նաև Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Պ․ՆՈՐՍՈՅԱՆԻ մեղադրյալ Ն․ԲԱԲԱՅԱՆԻ պաշտպան Գ․ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ 2025 թվականի հունվարի 16-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմենի Բաբայանի՝ (ծնված 2005 թվականի հունվարի 07-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, հաշվառված՝ ՀՀ ք․Երևան, Չեխովի փողոց, 34 շենք, բնակարան 18 հասցեում, գտնվում է ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասում՝ պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթը: 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանը ձերբակալվել է և նույն օրը ազատ է արձակվել։ 2024 թվականի հուլիսի 29-ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել զինվորական հսկողությունը: Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ Նարեկ Արմենի Բաբայանի ներկայացված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին մեղադրյալ Ն․Բաբայանին ներկայացվել է մեղադրանք։ ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ավագ քննիչ Խ․Պողոսյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով անջատվել է նոր վարույթ՝ ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասով և նոր վարույթին շնորհվել է 92205624 համարը: 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում և նույն օրն այն մակագրվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին, փաստացի հանձնվել 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին նշանակվել են նախնական դատալսումներ։ Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոց զինվորական հսկողություն անփոփոխ թողնելու մասին: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2024 թվականի հուլիսի 29-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի որոշմամբ թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթով Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «(…)նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող կոչումով շարքային, 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ից գտնվելով բուժական արձակուրդում, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից և ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և իր դրամապանակի գրպանիկում ապօրինի պահել է խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,107 գրամ քաշով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված 1-ի «թմրամիջոցներ» բաժնով արգելված «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 09.12.2023 թվականին կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է(…)»: Արագացված վարույթ Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Պաշտպանը միացել է ներկայացված միջնորդությանը: Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: (Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։ Պատճառաբանական մաս. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով։ 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: (...): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից: 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա. 2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: 5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. 5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար. 6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման. 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել. 12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․ 13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման. 14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները. 15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց. 16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից: 2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են` 1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից. 2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը. 3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները. 4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ. 5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել: 3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝ 1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 3) դատարանի փաստական վերլուծությունները. 4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները: 4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝ 1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը. 2) դատարանի իրավական վերլուծությունները. 3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները. 4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս: 5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են` 1) դատարանի որոշումները. 2) դատավճռի բողոքարկման կարգը: 6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: 2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով: 2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: 3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով(…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ. 7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։ 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից(…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…): (…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը): Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում: -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում: Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով գործի հանգամանքները (այդ թվում ձերբակալվածի կարգավիճակում գտնվելու հանգամանքը) և անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով: Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանքի չափի որոշման հարցին և հիմք ընդունելով հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Նարեկ Արմենի Բաբայանի եկամտի բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։ Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցներն անհրաժեշտ է թողնել կցված վարույթի նյութերին։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` զինվորական հսկողությունը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս մոտ գտնվող դրամապանակի մեջ հայտնաբերված սպիտակ գույնի թղթի հատվածով փաթեթավորված 0,107 գրամ քաշով, սպիտակ գույնի բյուրեղանման զանգվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութը (կնիքված՝ «փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱԿ-ի փաթեթների համար նախատեսված կլոր կնիքի դրոշմով) անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին` թիվ 92205624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցին, Դատարանը, հաշվի առնելով հանրային մեղադրողի (իրեղեն ապացույց ճանաչված բջջային հեռախոսը ուղարկել նախաքննական մարմին՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հատկանիշներով քննվով այլ քրեական վարույթը) և պաշտպանի (իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի բջջային հեռախոսը անհրաժեշտ է վերադարձնել Ն․Բաբայանին։ Եթե հեռախոսը վերադարձվի նախաքննական մարմին, ապա կստացվի իրավիճակ, ըստ որի մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակվում է, նա շարունակում է մնալ կասկածյալ, քանի որ ըստ էության բջջային հեռախոսը շարունակելու է գտնվել վարույթն իրականացնող մարմնի տիրապետության ներքո) դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսը՝ կնքված «ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի» քննիչի թիվ 295 համարի կլոր կնիքի դրոշմով, անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին՝ կցելու թիվ 92205624 քրեական վարույթին։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդությանը, ապա Դատարանը հաշվի առնելով թիվ 92205624 քրեական վարույթի առկայությունը, արձանագրում է, որ բջջային հեռախոսի՝ քրեական վարույթում հետագա պահպանման անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով վարույթն իրականացնող քննիչն իրավասու է քննության առնել պաշտպանի միջնորդությունը և կայացնել համապատասխան որոշում։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն․Բաբայանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված սև դրամապանակին, ապա այն անհրաժեշտ է վերադարձնել վերջինիս։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում։ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված զինվորական հսկողություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառա-բանական մասում սահմանված կարգով: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-01-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-02-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործը բաղկացած 2 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «336» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «50» թերթ։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 19-02-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 336, 50 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-20472 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 10-07-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 11-07-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 16-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Թիվ ԵԴ1/3254/01/24 դատական գործը՝ բաղկացած 3 հատորից, 1-ին հատորը՝ բաղկացած «336» թերթից, 2-րդ հատորը՝ բաղկացած «50» թերթից, 3-րդ հատորը՝ բաղկացած «64» ? |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 22-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3254/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-02-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Պարույր |
| Ազգանուն | Նորսոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նարեկ Բաբայան Բողոքն ընդունել վարույթ : Պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանի վերաբերյալ 16.01.2025թ. կայացված դատավճիռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ նշանակելով պատիժ 1 տարի 5 ամիս ժամկետով ազատազրկում՝ հաշվակցելով Նարեկ Բաբայանի անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 21-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 21-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 26-02-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավոր Վ.Ռշտունու այլ զբաղվածության պատճառով՝ դատական նիստը նշանակվել է 2025 թվականի մարտի 18-ին ժամը 16։50-ին։ Դատական նիստի վերաբերյալ դատավարության մասնակիցները տեղեկացվելեն հեռախոսազանգի միջոցով։ |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-03-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3254/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Ս.Անդրեասյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի, Դատավորներ՝ Վ.Ռշտունու, Տ.Գրիգորյանի, քարտուղարությամբ՝ Լ.Կարապետյանի, «18» մարտի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ.Նորսոյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2023 թվականի դեկտեմբերի 9-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթը: Նույն օրը Նարեկ Արմենի Բաբայանը ձերբակալվել է: Նույն օրը Նարեկ Արմենի Բաբայանը ազատ է արձակվել։ 2024 թվականի հուլիսի 29-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել՝ զինվորական հսկողությունը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում: 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թիվ 11-0288-23 քրեական վարույթից անջատվել է՝ թիվ 92205624 քրեական վարույթը: Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատաճռով վճռվել է։ «Նարեկ Արմենի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում։ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված զինվորական հսկողություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված»: 3. 2025 թվականի փետրվարի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ․Նորսոյանի վերաքննիչ բողոքը։ Թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 21-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի փետրվարի 24-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող կոչումով շարքային, 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ից գտնվելով բուժական արձակուրդում, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից և ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և իր դրամապանակի գրպանիկում ապօրինի պահել է խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,107 գրամ քաշով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված 1-ի «թմրամջոցներ» բաժնով արգելված «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 09.12.2023 թվականին կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է»: 5. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռով արձանագրել է հետևյալը. « (…) Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը): Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում: -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում: Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով գործի հանգամանքները (այդ թվում ձերբակալվածի կարգավիճակում գտնվելու հանգամանքը) և անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով: Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանքի չափի որոշման հարցին և հիմք ընդունելով հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Նարեկ Արմենի Բաբայանի եկամտի բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Նարեկ Արմենի Բաբայանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։ Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցներն անհրաժեշտ է թողնել կցված վարույթի նյութերին։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Արմենի Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` զինվորական հսկողությունը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս մոտ գտնվող դրամապանակի մեջ հայտնաբերված սպիտակ գույնի թղթի հատվածով փաթեթավորված 0,107 գրամ քաշով, սպիտակ գույնի բյուրեղանման զանգվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութը (կնիքված՝ «փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱԿ-ի փաթեթների համար նախատեսված կլոր կնիքի դրոշմով) անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին` թիվ 92205624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցին, Դատարանը, հաշվի առնելով հանրային մեղադրողի (իրեղեն ապացույց ճանաչված բջջային հեռախոսը ուղարկել նախաքննական մարմին՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հատկանիշներով քննվով այլ քրեական վարույթը) և պաշտպանի (իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ S 8» մոդելի բջջային հեռախոսը անհրաժեշտ է վերադարձնել Ն․Բաբայանին։ Եթե հեռախոսը վերադարձվի նախաքննական մարմին, ապա կստացվի իրավիճակ, ըստ որի մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակվում է, նա շարունակում է մնալ կասկածյալ, քանի որ ըստ էության բջջային հեռախոսը շարունակելու է գտնվել վարույթն իրականացնող մարմնի տիրապետության ներքո) դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ «Սամսունգ S 8» մոդելի IMEI 35805408027489201 նույնականացման համարի բջջային հեռախոսը՝ կնքված «ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի» քննիչի թիվ 295 համարի կլոր կնիքի դրոշմով, անհրաժեշտ է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի չորրորդ կայազորային քննչական բաժին՝ կցելու թիվ 92205624 քրեական վարույթին։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդությանը, ապա Դատարանը հաշվի առնելով թիվ 92205624 քրեական վարույթի առկայությունը, արձանագրում է, որ բջջային հեռախոսի՝ քրեական վարույթում հետագա պահպանման անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով վարույթն իրականացնող քննիչն իրավասու է քննության առնել պաշտպանի միջնորդությունը և կայացնել համապատասխան որոշում։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն․Բաբայանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 09-ին անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված սև դրամապանակին, ապա այն անհրաժեշտ է վերադարձնել վերջինիս։ (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 6. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով կայացրած դատավճռով ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը՝ նշանակելով պատիժ տուգանքի ձևով: Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել գործում առկա, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, որի հետրանքով պատժի մասով եկել է սխալ եզրահանգման : Բողոքաբերի փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը բավարար վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես քննարկվող հանցակազմի դեպքում դատարանի կողմից պետք է հաշվի առնվեր նաև հանցագործության առարկա հանդիսացող թմրանյութի տեսակը և չափը: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ քննարկվող դեպքում համաձայն ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված N1-ի թմրամիջոցների ցանկում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափեր են համարվում` 0,01 գրամից մինչև 0,05 գրամը, զգալի չափեր են համարվում` 0,05 գրամից մինչև 0,25 գրամը, խոշոր չափեր են համարվում` 0,25 գրամից մինչև 0,125 գրամը, իսկ առանձապես խոշոր չափերի է համարվում 0,125 գրամը գերազանցող չափերը։ Վերոգրյալի վերլուծությունը թույլ է տալիս փաստել, որ քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի մոտից հայտնաբերված՝ շրջանառությունն արգելված, «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի օրենսդրական չափերը խիստ նվազ են և դրանց նվազ չափեր սահմանելը արդեն իսկ բարձրացնում է դրանց հանրային վտանգավորությունը, ընդ որում ի համեմատ ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված N1-ի թմրամիջոցների ցանկում առկա այլ թմրամիջոցների «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը որոշվում է՝ անկախ ուղեկցող նյութերի առկայությունից՝ ընդհանուր զանգվածով, որը ևս մեկ անգամ ընդգծում է տվյալ տեսակի թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառության հանրային վտանգավորությունը և դա կանխելուն ուղղված պետության քրեական քաղաքականությունը: Բացի այդ, ըստ Բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն հանգամաքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի իմաստով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի խոշոր չափեր են համարվում է 0,25 գրամից մինչև 0,125 գրամ քաշը, իսկ սույն քրեական վարույթով հայտնաբերված թմրամիջոցի զանգվածը ընդհամենը 0,018 գրամ քաշով նվազ է խոշոր չափերի համար նախատեսված առավելագույն սահմանից: Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: 7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ նշանակելով պատիժ 1 /մեկ/ տարի 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով ազատազրկում՝ հաշվակցելով Նարեկ Բաբայանի անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. 8. Դատախազ Պ.Նորսոյանը ներկայացված դիմումով չի առարկել դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ: Միևնույն ժամանակ վերջինս պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: 10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով: 2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: 3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։ 4. Տուգանքը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել ծանր և առանձնապես ծանր՝ գույքային վնաս պատճառելու հետ կապված կամ շահադիտական դրդումներով կատարված հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի կրկնապատիկից քսանապատիկի չափով: 5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: 6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը: 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։ 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` 1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, 2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: 9. Եթե սույն հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը գերազանցում է 270 ժամը, ապա նշանակվում են 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։ Եթե հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը պակաս է ստացվում 60 ժամից, ապա հանրային աշխատանքները նշանակվում են այն տևողությամբ, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով: 10. Այն դեպքերում, երբ տուգանքը նշանակվում է որպես լրացուցիչ պատիժ` ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ, կամ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ, և դատապարտվողը հնարավորություն չի ունենում անհապաղ կամ պատիժը կրելու ընթացքում վճարելու այն, ապա տուգանքի վճարումը կարող է հետաձգվել մինչև հիմնական պատիժը կրելու ավարտը: Եթե հիմնական պատիժը կրելուց հետո դատապարտյալն ի վիճակի չի լինում վճարել նշանակված տուգանքը, ապա դրա կատարման հարցը լուծվում է սույն հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով: 11. Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց: 12. Տուգանքն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի հետևանքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով: 13. Սույն հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին: 14. Տուգանքը վճարելուց խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը` 1) տուգանքի մասին պրոբացիայի ծառայության կողմից պատշաճ ծանուցվելուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, տուգանքի վճարման անդորրագիրը չի ներկայացրել լիազոր մարմին, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի, 2) խախտել է տուգանքի վճարումը հետաձգելու կամ տուգանքը մաս առ մաս վճարելու կարգն ու պայմանները, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի»: Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։ Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։ 11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի 3-րդ ՀԳմ-ի հրամանատար փոխգնդապետ Հ․Սիմոնյանի և ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված ծառայողական բնութագրերը, որոնց համաձայն շարքային Նարեկ Արմենի Բաբայանը ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է լավ կողմերով, իր պարտականությունները կատարում է լավ, իրեն դրսևորում է որպես կարգապահ զինծառայող, կարողանում է պահպանել պետական և ռազմական գաղտնիքը: Բացի այդ, ներկայացվել է նաև ՀՀ ՊՆ 21127 Զ/Մ հրամանատար գնդապետ Գ․Ուդումյանի կողմից տրված պատվոգիր՝ մարտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների, մարտական հերթապահության օրինակելի ծառայության համար։), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ նշանակված պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատժում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները: Այլ կերպ՝ անդրադառնալով պատժատեսակը խստացնելու վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալի հաշվառմամբ, մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով տուգանքը՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով ՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Նարեկ Բաբայանի՝ 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։ 12. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ.Նորսոյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3254/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 16-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-03-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 08-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 336, 50, 49 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 08-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 336, 50, 49 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 56235/25 |