ԵԴ1/3262/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«11» դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահող դատավոր Ռազմիկ Մարիկյան
դատական նիստերի քարտուղար Էդուարդ Սարգսյան

մասնակցությամբ`

հանրային մեղադրող Լեոնիդ Նահապետյանի
պաշտպան Արսեն Խառատյանի
մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանի

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Արմեն Պարսամի Մկրտչյանի (ծնված՝ 31.08.1965թ., հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չի աշխատում, չդատված, ամուսնացած, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, ՄԱզմանյան փողոցի 6 շենքի 37 բնակարան հասցեում), մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10-0024-23 քրեական վարույթը (այսուհետ՝ քրեական վարույթ):
2024 թվականի օգոստոսի 25-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Լ.Նահապետյանի որոշմամբ քրեական վարույթով Արմեն Պարսամի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արմեն Պարսամի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել թիվ 10-0024-23 նախաքննական համարով քրեական գործը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3262/01/24 համարը, մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյան ընդհանուր իրավասության դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3262/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու մասին:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արմեն Պարսամի Մկրտչյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ «նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, 2023 թվականի սեպտեմբերի 06-ի առավոտյան Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի 15-րդ թաղամասում գտնվող այգիներից առանց իրացնելու նպատակի իր անձնական օգտագործման համար քաղելու միջոցով ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր կողմից շահագործվող <<Մերսեդես>> մակնիշի 36 XN 573 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել է 1 փաթեթում փաթեթավորված ընդհանուր զգալի չափերի՝ 3,399 գրամ հաստատուն քաշով <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որը 2023 թվականի սեպտեմբերի 06-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մաշտոցի բաժնի ծառայողների կողմից՝ ապօրինի կերպով թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու հիմնավոր կասկածանքով ձերբակալվելու և անձնական խուզարկության ենթարկվելուց հետո Արմեն Մկրտչյանը իր կողմից շահագործվող <<Մերսեդես>> մակնիշի 36 XN 573 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից վերցրել և ներկայացրել է ոստիկանության ծառայողներին:»:
Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանը և պաշտպան Արսեն Խառատյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողը հրապարակել է մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
 ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Արմեն Մկրտչյանը նախկինում դատված չի եղել:
 ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արմեն Մկրտչյանի եկամուտը բացակայում է:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Որպես անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը դիտում է Արմեն Մկրտչյանի՝ նախկինում դատապարտված չլինելը:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ կետի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
(...)»:
Մինչ մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի տեսակի, չափի և կրման նպատակահարմարության հարցերին անդրադառնալը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի վերլուծությունից երևում է, որ այն այլընտրանքային է և հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տուգանք՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի նշանակման հարցին և հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալն իր բանավոր խոսքի համաձայն՝ չունի աշխատանք, Դատարանը, ելնելով մեղադրյալի գույքային դրությունից, գտնում է, որ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակը նպատակահարմար չէ նշանակել, քանի որ այդ դեպքում դրանց կատարումը հնարավոր չի լինի ապահովել և ըստ այդմ հնարավոր չի լինի հասնել պատժի նպատակներին:
Բացի այդ, Դատարանի կարծիքով՝ տուգանք պատժատեսակը տվյալ դեպքում կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ մեղադրյալի կյանքի պայմանների վրա և ըստ այդմ՝ լինել անհամաչափ և ոչ մարդասիրական պատիժ (Դատարանի հետևությունները համահունչ են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի Ս. Աղախանյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումներին):
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ հանրային աշխատանքների՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Մկրտչյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 3,399 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, 0,473 գրամ հաստատուն քաշով «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցը, կապույտ պոլիմերային և ապակյա գլանաձև դետալներից կազմված 2 առարկաները և դրանց մեջ գտնվող 0,083 գրամ և 0,026 գրամ քաշերով ածխացած զանգվածները ենթակա են ոչնչացման:
Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արմեն Պարսամի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ:
Արմեն Պարսամի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Պարսամի Մկրտչյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված, 3,399 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, 0,473 գրամ հաստատուն քաշով «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցը, կապույտ պոլիմերային և ապակյա գլանաձև դետալներից կազմված 2 առարկաները և դրանց մեջ գտնվող 0,083 գրամ և 0,026 գրամ քաշերով ածխացած զանգվածները ոչնչացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ