Գործ ԵԴ1/3273/01/24


Ո Ր Ո Շ Ու Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ. ՊԱՊՈՅԱՆԻ

Քարտուղարությամբ՝ Հ. Հակոբյանի

Մասնակցությամբ.
Դատախազ՝ Պարույր Նորսոյանի
Պաշտպան՝ Մհեր Մանգասարյանի

<<02>> դեկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազի պաշտոնակատար Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 27.06.2025թ. թիվ ԵԴ1/3273/01/24 դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Զ. Զոհրաբյանը հանցագործության մասին գրավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ավագ քննիչ Խ.Պողոսյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդված 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90299724 քրեական վարույթը։
ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պ.Նորսոյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ավագ քննիչ Խ.Պողոսյանի որոշմամբ մեղադրյալ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին թիվ 90299724 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։

Նախնական դատալսումների ընթացքում պաշտպան Մ. Մանգասարյանը միջնորդել է դատաքննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով՝ նկատի ունենալով, որ սույն վարույթի շրջանակներում Վազգեն Սիրադեղյանն իր մեղքն ընդունել է։
Հանրային մեղադրող Պ. Նորսոյանը հրապարակել է մեղադրանքի փաստական հիմքն ու արարքին տրվող իրավական գնահատականը՝ միաժամանակ նշելով, որ չի առարկում արագացված կարգով վարույթի կիրառման դեմ:
Մեղադրյալ Վազգեն Սիրադեղյանը հայտնել է, որ իրեն պարզ է առաջադրված մեղադրանքը, դրա հետ համաձայն է: Պնդում է ներկայացված միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով վարույթի անցկացնելու հետևանքները:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը բավարարելու մասին։

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 27.06.2025թ դատավճռով վճռվել է.
<<Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ նշանակել կարգապահական գումարտակում պահելը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի վրա դնել առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականությունը:
Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: (…) >>:
Դատավճռի դեմ Վերաքննիչ դատարանում 20.08.2025թ. վերաքննիչ բողոք է ստացվել ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազի պաշտոնակատար Հ. Խաչատրյանից:
Թիվ ԵԴ1/3273/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 20.08.2025թ. և մակագրվել է հետևյալ դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Հարություն Պետրոսյան, դատավորներ Ս. Համբարձումյան, Ա. Դանիելյան:
Քրեական գործը նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 21.08.2025թ.:
Վերաքննիչ դատարանի 01.09.2025թ. որոշմամբ ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազի պաշտոնակատար Հ. Մ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դատաքննության:
Կազմի դատավոր Ա․ Դանիելյանի՝ ՀՀ նախագահ Վ․ Խաչատուրյանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ի ՆՀ-234-Ա հրամանագրով Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի դատավոր նշանակվելու հիմքով, նախագահող դատավոր Հ. Պետրոսյանի զեկուցագրի համաձայն՝ սույն քրեական գործով դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Մ. Պապոյանը:

2. Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդված 1-ին մասով, մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա. << … հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի 1-ին հատուկ նշանակության ջոկատի 5-րդ հատուկ նշանակության խմբի 1-ին հատուկ նշանակության ջոկի հետախույզ-գնդացրորդ, պայմանագրային զինծառայող, կոչումով շարքային, զինվորական ծառայությունից ժամանակավորապես՝ խուսափելու նպատակով՝ երեք ամսվա ընթացքում՝ 2024 թվականի հուլիսի 9-ից մինչև 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ը ներառյալ, չորս անգամ՝ յուրաքանչյուրը մեկ ժամից ավելի, բայց 72 ժամից ոչ ավելի տևողությամբ, առանց հարգելի պատճառների ժամանակին չի ներկայացել ծառայության վայր հանդիսացող ՀՀ ՊՆ 24923 զորամաս, մասնավորապես՝ 2024 թվականից հուլիսի 9-ին ժամը 09:00-ին, առանց հարգելի պատճառների չի ներկայացել ծառայության վայր հանդիսացող՝ ՀՀ ՊՆ 24923 զորամաս և նույն զորամաս է ներկայացել նույն օրը՝ ժամը 17:00-ին, 2024 թվականի հոկտեմբերի 2-ին ժամը 09:00-ին, առանց հարգելի պատճառների չի ներկայացել ծառայության վայր հանդիսացող՝ ՀՀ ՊՆ 24923 զորամաս և 2024 թվականի հոկտեմբերի 2-ը՝ ժամը 17:15-ն ներկայացել է ՀՀ ՊՆ ՌՈ Էջմիածնի բաժին, 2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ ժամը 09։00-ին, առանց հարգելի պատճառների չի ներկայացել ծառայության վայր հանդիսացող` ՀՀ ՊՆ 24923 զորամաս և 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ ժամը 17:40-ն ներկայացել է ՀՀ ՊՆ ՌՈ Էջմիածնի բաժին, 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին՝ ժամը 09:00-ին, առանց հարգելի պատճառների չի ներկայացել ծառայության վայր հանդիսացող ՀՀ ՊՆ 24923 զորամաս և նույն զորամաս է ներկայացել նույն օրը՝ ժամը 11:00-ին:>>։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
<< (…) Դատարանը, ուսումնասիրելով Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման համար նշանակություն ունեցող տվյալները, եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանք է նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չլինելը:
Դատարանը Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը:
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարված արարքի համար մեղադրյալ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
Դատարանը, հաշվի առնելով Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի կատարած արարքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ վերջինի կատարած հանցանքը հանդիսանում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, անձը դրականորեն բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի կատարած արարքի համար քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ նաև կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով, գտնում է՝ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդված 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել կարգապահական գումարտակում պահելը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում, ի թիվս մի շարք հանգամանքների, պետք է շարադրվի նաև այն, թե դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է, որ եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել (...):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ սույն ինստիտուտի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը:
Վճռաբեկ դատարանը, 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ անդրադառնալով պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներից հանցագործությունների հանրային վտանգավորությանը, արձանագրել է.
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը:
Վճռաբեկ դատարանը, 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ, քննարկման առարկա դարձնելով պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ կապված հարցերը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Մեկ այլ՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի (<<Պատժի նպատակները>>) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը:
Իսկ 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 որոշմամբ, զարգացնելով կայացված որոշումների մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները, Վճռաբեկ դատարանը հայտնել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը:
Վճռաբեկ դատարանը 2020 թվականի հունվարի 10-ի թիվ ԵԿԴ/0289/01/17 որոշման մեջ նշել է, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Հիմք ընդունելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանը նախ ցանկանում է անդրադարձ կատարել Վազգեն Սիրադեղյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։
Այսպես՝ Դատարանը չի կարող անտեսել այն իրողությունը, որ տվյալ դեպքում թեև Վազգեն Սիրադեղյանին մեղսագրվում է զինվորական ծառայության անցնելու կարգի պահպանմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները ոտնահարող հանցագործության կատարում, սակայն քննարկվող իրավիճակում մեղսագրվող արարքը, ի տարբերություն քրեական օրենսգրքի համապատասխան գլխով նախատեսված մի շարք այլ հանցագործությունների, առավել նվազ հանրային վտանգավորությամբ է օժտված, ինչի մասին է վկայում հենց դրա ոչ մեծ ծանրության լինելը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղքն ընդունելն ու կատարվածի համար զղջալը, քանի որ պատժի նպատակներից մեկը հանցավորի ուղղումն է: Այն դեպքում, երբ հանցավորը չի ընդունում իրեն մեղսագրվող արարքը, հերքում է իր մասնակցությունը դրան, բարդ է պատկերացնել ազատության պայմաններում պատժի նպատակների իրագործումը:
Բացի այդ, Դատարանի համար պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս չի կարող հաշվի չառնվել նաև այն հանգամանքը, որ Վազգեն Սիրադեղյանը ներկայումս ևս պայմանագրային հիմունքներով շարունակում է ծառայություն իրականացնել: Ավելին՝ Դատարանին է ներկայացվել ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի հրամանատար, գնդապետ Պ. Պետրոսյանի գրությունը, ըստ որի՝ վերջինը նշել է, որ Վազգեն Սիրադեղյանը հանդիսանում է ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի պայմանագրային զինծառայող, վերջին ժամանակաշրջանում աչքի է ընկնում իր բարեխիղճ ծառայությամբ, պարտականությունները կատարում է ժամանակին, ճիշտ, որի համար զորամասի հրամանատարությունը միջնորդում է, որպեսզի Վազգեն Սիրադեղյանի նկատմամբ կիրառվի ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ:
Դատարանը, անդրադառնալով պատճառած վնասը վերականգնելու մասով վկայակոչված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշմանը, հարկ է համարում նշել, որ սույն գործն ունի իր առանձնահատկությունը, այն է՝ դատապարտված մեղադրյալ Վազգեն Սիրադեղյանի կողմից կատարված հանցագործությամբ, պայմանավորված դրա բնույթով, չի պատճառվել որևէ տեսակի նյութական վնաս, այսինքն՝ տվյալ դեպքում մեղադրյալն օբյեկտիվորեն չունի պատճառված վնասի փոխհատուցման պարտականություն:
Ինչ վերաբերում է հանցագործությունից հետո մեղադրյալ Վազգեն Սիրադեղյանի դրսևորած վարքագծին, ապա վերջինը դեպքից հետո գտնվել է ազատության մեջ և չլինելով կալանավորված՝ չի խուսափել քննությունից և դատից, ինչը չի կարող հաշվի չառնվել ազատության պայմաններում անձի ուղղումը գնահատելու հարցում։
Հետևաբար՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերը նշվածը, գալիս է այն հետևության, որ որոշակի ժամկետով փորձաշրջան նախատեսված լինելու պայմաններում, Վազգեն Սիրադեղյանի ուղղվելը և պատժի մնացյալ նպատակների իրագործումը հնարավոր կլինի առանց նշանակված պատիժը կրելու, ուստի նպատակահարմար է համարվում սահմանել փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
Պետք է արձանագրել, որ պատժի նպատակների իրականացում չի կարող ապահովվել առանց պարտականությունների սահմանման, ավելին՝ փորձաշրջանի ընթացքում որևէ պարտականության սահմանումն օրենսդրի ուղղակի պահանջն է: Դատարանի գնահատման փորձաշրջանի ընթացքում Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի վրա պետք է դնել առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն, իսկ բնակության վայրը փոխելու դեպքում պետք է վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնի այդ մասին:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել՝ առանց Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, այսինքն՝ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը:
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ դատապարտված մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:>>:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.

Բողոքաբեր՝ դատախազ Հ. Խաչատրյանն իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է. << (...) Գտնում եմ, որ Դատարանը 2025 թվականի հունիսի 27-ի ԵԴ1/3273/01/24 դատավճռով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որոնք ենթակա չէին կիրառման, ինչի արդյունքում խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 69-րդ հոդվածի պահանջները, ուստի այն մասնակիորեն ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(...):
Սույն քրեական գործով դատարանը Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը: Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրել է, որ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը վերլուծելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2020 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշումը և հաշվի առնելով Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի կատարած արարքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, անձը դրականորեն բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի կատարած արարքի համար քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ նաև կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով, Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդված 1-ին մասով պատիժ է նշանակել կարգապահական գումարտակում պահելը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ, 72-րդ հոդվածները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07, 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17, 2020 թվականի հունվարի 10-ի թիվ ԵԿԴ/0289/01/17 որոշումները և անդրադարծ կատարելով Վազգեն Սիրադեղյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին նշել է, որ վերջինիս մեղսագրվում է զինվորական ծառայության անցնելու կարգի պահպանմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները ոտնահարող հանցագործության կատարում, սակայն քննարկվող իրավիճակում մեղսագրվող արարքը, ի տարբերություն քրեական օրենսգրքի համապատասխան գլխով նախատեսված մի շարք այլ հանցագործությունների, առավել նվազ հանրային վտանգավորությամբ է օժտված, ինչի մասին է վկայում հենց դրա ոչ մեծ ծանրության լինելը, ինչպես նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս՝ Դատարանը կարևորել է նաև մեղքն ընդունելն ու կատարվածի համար զղջալը: Բացի այդ, Դատարանի համար պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի է առել նաև Վազգեն Սիրադեղյանի կողմից պայմանագրային հիմունքներով ծառայությունը շարունակելը և ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի հրամանատար, գնդապետ Պ. Պետրոսյանի գրությունը, ըստ որի՝ վերջինս բնութագրվել է դրականորեն և որի համար զորամասի հրամանատարությունը միջնորդում է, որպեսզի Վազգեն Սիրադեղյանի նկատմամբ կիրառվի ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ: Դատարանը նաև անդրադարձել է հանցագործությունից հետո մեղադրյալ Վազգեն Սիրադեղյանի դրսևորած վարքագծին, և մեկնաբանել, որ վերջինը դեպքից հետո գտնվել է ազատության մեջ և չլինելով կալանավորված՝ չի խուսափել քննությունից և դատից, որի արդյունքում դատարանը հանգել է այն հետևության, որ որոշակի ժամկետով փորձաշրջան նախատեսված լինելու պայմաններում, Վազգեն Սիրադեղյանի ուղղվելը և պատժի մնացյալ նպատակների իրագործումը հնարավոր կլինի առանց նշանակված պատիժը կրելու և սահմանել փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Այսպես, անդրադառնալով դատարանի կողմից վերը շարադրված պատճառաբանություններին, պետք է նշել, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը պետք է լինի արդարացի՝ համապատասխանի հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ և բավարար լինի վերականգնելու սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնելու պատժի ենթարկվող անձին և հանցագործությունները կանխելու համար, մինչդեռ Դատարանը մեղադրյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել կատարված հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև նրանց անձը, որպիսի պայմաններում մեղադրյալների նկատմամբ նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ, իսկ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որով հնրավոր կլինի պատժի նպատակներին հասնելու համար:
Վերոգրյալի համատեքստում հարկ է նշել, որ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության կողմից ՀՀ արդարադատության նախարարություն կատարված հարցման շրջանակներում ստացված պատախանի համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով նախատեսված՝ կարգապահական գումարտակում պահել պատժատեսակի համար ՀՀ ԱՆ ՔԿՀ-ում նախատեսված վայրեր առկա չեն, իսկ քրեակատարողական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ կարգապահական գումարտակում պահելու կատարումն ապահովվում է ՀՀ պաշտպանության նախարարության համակարգում գործող կարգապահական գումարտակը, նաև Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության կողմից ՀՀ ՊՆ ՌՈ պետին կատարված հարցման շրջանակներում ստացված պատասխանի համաձայն՝ Գյումրիում իրականացվող ՀՀ ՊՆ ՌՈ կարգապահական գումարտակի մասնաշենքի և տարածքի վերակառուցման աշխատանքները նախատեսված է ավարտել 2025 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, որի պատճառով կարգապահական գումարտակում պահելու պատժատեսակի կիրառումը դեռևս հնարավոր չէ ի կատար ածել, ինչպես նաև կարգապահական գումարտակի գործունեությունը այլ վայրում նախատեսված չէ:
Նման պայմաններում պետք է փաստել, որ թեև անձի նկատմամբ դատարանի կողմից նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիմքով պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան (հարկ է նշել, որ նաև բողոքում անդրադարձ կկատարվի դրա կիրառման վերաբերյալ հարցին), սակայն վերոգրյալ պայմաններում առկա է այնպիսի մի իրավիճակ, երբ անձի կողմից դատարանի սահմանած փորձաշրջանի պայմանների խախտման դեպքում հնարավոր չի լինի անձի նկատմամբ նշանակված պատիժն ի կատար ածել, որոնցով ինքնին կխախտվի հենց պատժի նպատակները, ինչն անթույլատրելի է: Պետք է նշել, որ նշանակվելիք պատիժը չպետք է ինքնանպատակ լինի, այլ պետք է դրանցով ի կատար ածվեն պատժի նպատակները, որոնցով պատժի ենթարկված անձը պետք է վերասոցիալականացվի, իսկ սոցիալական արդարությունը վերականգնվի:
Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 551-րդ հոդվածով գումարտակում պահելը պատժատեսակի վերաբերյալ դրույթները 2023 թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ են մտել, սակայն փաստացի առկա է մի իրավիճակ, երբ նախատեսված պատիժը հնարավոր չէ ի կատար ածել, ինչը հավասարազոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով սահմանված դրույթի օրենքով սահմանված կարգով նախատեսված չլինելուն, այսինքն դատարանի կողմից փաստացի կիրառվել է օրենքով չնախատեսված պատիժ, ուստի այն ենթակա է բեկանման:
Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հիմք ընդունելով վերոնշյալ քրեաիրավական նորմերը, Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները և դրանք համադրելով ստորադաս Դատարանի կողմից դատական ակտում տեղ գտած դատողությունների հետ, պետք է փաստել, որ Դատարանի կողմից պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկվել Վազգեն Սիրադեղյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածով նախատեսված հակաիրավական արարքը դասվում է զինվորական ծառայություն անցնելու կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, որն ինքնին արդեն իսկ բարձրացնում է արարքի հանրային վտանգավորությունը: Բացի այդ, քննարկվող հանցակազմի վտանգավորությունը ավելի բարձր է կախված հանցավորի սոցիալական կարգավիճակից, որի պայմաններում զուր չէ նշել, որ Վ. Սիրադեղյանը դեպքի ժամանակ հանդիսացել է (ներկայումս ևս) պայմանագրային զինծառայող և հստակ գիտակցել է իր կողմից կատարված արարքի բնույթը, հիշյալ կարգավիճակը վերջինս՝ ի տարբերություն պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայություն իրականացնող անձանց, անձը ստացել է սեփական կամահայտության՝ ՀՀ զինված ուժերի հետ պայմանագրի կնքման արդյունքում:
Բացի այդ, տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ այն չի կարող կանխել հանցագործությունը, այլ ընդհակառակը՝ կարող է վտանգավոր հետևանքներ ունենալ, մասնավորապես՝ կարող է ավելացնել նշված հանցագործության թիվը, և արդյունքում զինվորական ծառայություն իրականացնող անձանց կողմից զորամասը կամ ծառայության վայրը ինքնակամ թողնելու կամ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալով, այնուհետև, փորձաշրջան անցնելով կարող է սպառնալ ՀՀ զինված ուժերի մարտունակության և դրանցից բխող հրատապությամբ պայմանավորված պետության, այդ թվում՝ հասարակության անվտանգությանը, պաշտպանությանը, ինչպես նաև դա՝ այլ զինծառայողների համար չի կարող ունենալ կանխիչ նշանակություն, ինչը կարող է հանգեցնել անպատժելիության և զինված ուժերի մարտունակության զգալի նվազմանը:
Այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից և չի կարող հանգեցնել պատժի նպատակների իրականացմանը։
Ամփոփելով, վերոգրյալի հիման վրա գտնում եմ, որ 27.06.2025 թվականին կայացված դատավճիռը մեղադրյալ Վազգեն Սիրադեղյանի նկատմամբ նշանակված կարգապահական գումարտակում պահելը պատժատեսակը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը արդարացի չէ, այն չի համապատասխանում դա կատարելու հանգամանքներին, չի կարող ապահովվել պատժի նպատակները, որի արդյունքում Դատարանը, դատավճռով թույլ է տվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառել քրեաիրավական օրենքը:>>:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով դատախազ Հ․ Խաչատրյանը միջնորդել է. << 1. Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ:
Որոշակի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 27-ի ԵԴ1/3273/01/24 դատավճիռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Վազգեն Վիգենի Սիրադեղյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով:>>:

4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները․

Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Պարույր Նորսոյանն ըստ էության ներկայացրեց բողոքի հիմնավորումները և միջնորդեց պատժի մասով բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և կայացնել նոր դատական ակտ:
Մեղադրյալի պաշտպան Մհեր Մանգասարյանը ներկայացրեց իր առարկությունները բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել՝ նշելով, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը օրինական է և հիմնավոր:
Մեղադրյալ Վազգեն Սիրադեղյանը դատական նիստին չի ներկայացել:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության 352-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Դատական վերանայումը կարող է իրականացվել միայն սույն հոդվածով նախատեսված կառուցակարգերի շրջանակներում:
2. Վերաքննությունը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բողոքարկվում է առաջին ատյանի դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ չմտած`
1) դատավճիռը.
(…) >>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…) >>:
Այսպիսով՝ մեղադրողի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով վիճարկվող դատավճիռը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ << 1. Զինծառայողի կողմից զինվորական ծառայությունից ժամանակավորապես խուսափելը՝ զորամասը կամ ծառայության վայրն ինքնակամ թողնելը կամ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալը 72 ժամից ավելի, բայց 240 ժամից ոչ ավելի տևողությամբ, ինչպես նաև երեք ամսվա ընթացքում երեք և ավելի անգամ` յուրաքանչյուրը մեկ ժամից մինչև 72 ժամ տևողությամբ՝
պատժվում է կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով
Թեև 01․07․2022թ․ ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը, սակայն Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մինչ այդ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում մի շարք գործերով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումները՝ արդարացի պատիժ նշանակելու մասին, կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով:
Մասնավորապես՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Թամարա Տեր-Գրիգորյանի և Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործերով արձանագրել է, որ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (տես՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները):
<<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրային վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> (տես Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
<<Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։ Ն. Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը:
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում>>։ (տես Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրյալ Վազգեն Սիրադեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով ու մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ ու բավարար է նրա ուղղվելու և նոր հանցագործություն կանխելու համար, այսինքն՝ կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը հաշվի առնելով հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, իրավացիորեն եկել է այն եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Վ․ Սիրադեղյանի կողմից իր նկատմամբ երեք ամիս ժամկետով կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել, որի արդյունքում հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումն ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: Դրանց հետ չհամաձայնելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալ հետևությանը հանգելիս հաշվի է առնում մասնավորապես հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել՝ դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ, 369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազի պաշտոնակատար Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 27-ի թիվ ԵԴ1/3273/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ