ԵԴ1/3261/01/24

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

20 փետրվարի 2025թ․ ք.Երևանում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

նախագահությամբ
դատավոր՝ Մ․Արամյանի
քարտուղարությամբ՝ Մ.Պողոսյանի
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Ա․Հակոբյանի
մեղադրյալ՝ Ռ․Հովսեփյանի
պաշտպան՝ Տ․Հակոբյանի
տուժող՝ Ռ․Հովսեփյանի
տուժողի օրինական ներկայացուցիչ՝ Օ․Հարությունյանի


դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով արագացված վարույթի շրջանակներում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանի (ծնված՝ 1976 թվականի ապրիլի 09-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չդատված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Լուկաշինի 4-րդ շենքի 16-րդ բնակարանում)։
Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով, դատաքննության ընթացքում խափանման միջոց է կիրառվել կալանք:

Դատավճռի նկարագրական մաս.
06․01․2023 թվականին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ԵՔ Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10102123 քրեական վարույթը։
13․02․2023 թվականին քննիչ Ա․Հեպոյանի հաղորդման հիման վրա ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ԵՔ Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10118623 քրեական վարույթը։ Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 10118623 քրեական վարույթը թիվ 10102123 քրեական վարույթի միացնելու և նախաքննությունը մեկ վարույթում շարունակելու մասին՝ թիվ 10102123 համարի ներքո։
16․02․2023 թվականին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ԵՔ Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10120323 քրեական վարույթը։
20․04․2023 թվականի որոշմամբ թիվ 10120323 և թիվ 10102123 քրեական վարույթները միացվել են և նախաքննությունը շարունակվել է մեկ վարույթում՝ թիվ 10102123 համարի ներքո։
02․10․2024 թվականին հսկող դատախազի հանձնարարության հիման վրա փոփոխություն է կատարվել թիվ 10120323 և թիվ 10118623 քրեական վարույթները նախաձեռնելու արձանագրությունների մեջ՝ շտկելով ենթադրյալ հանցագործությունների իրավական գնահատականները, թիվ 10120323 քրեական վարույթը շարունակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ թիվ 10118623 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին միջնորդություն է ներկայացվել նախաքննության օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով /2 դրվագ/ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով /2 դրվագ/ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին որոշում է կայացվել Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել բացակայելու արգելքը։
Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա «2023 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 23։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լուկաշինի 4-րդ շենքի 16-րդ բնակարանում, օգտագործելով քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած, քրեական պատասխանատվության ոչ ենթակա որդուն՝ Արմեն Հովսեփյանին և հանդիսանալով անչափահաս դստեր՝ Աննա Հովսեփյանի մերձավոր ազգականը, մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել է պարանոցի, ձախ բազկի շրջանների արյուազեղումների, պարանոցի շրջանի քերծվածքի ձևով մարմնական վնասվածքներ, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում․
Այսպես․
2023 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 23։00-ին, Երևան քաղաքի Լուկաշինի 4-րդ շենքի 16-րդ բնակարանում, Ռաֆայել Հովսեփյանը օգտագործելով քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած և քրեական պատասխանատվության ոչ ենթակա իր անչափահաս, այն է՝ 08․08․2009 թվականին ծնված որդուն՝ Արմեն Հովսեփյանին, մարմնական վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ ֆիզիկական ներգործության է ենթարկել իր անչափահաս դստերը՝ 15․01․2011 թվականին ծնված Աննա Հովսեփյանին։ Մասնավորապես՝ նախ քրեական պատասխանատվության ոչ ենթակա իր անչափահաս, այն՝ 08․08․2009 թվականին ծնվան որդուն՝ Արմեն Հովսեփյանին, ստիպել է հարվածներ հասցնել Աննա Հովսեփյանին։ Արմեն Հովսեփյանը կատարել է այլ բռնի գործողություններ՝ երկու ձեռքերով բռնել է Աննա ՀՈվսեփյանի ձեռքերից և քաշքշել է՝ վերջինիս գլուխը իջեցնելով ներքև, այնուհետև Ռաֆայել Հովսեփյանը շարունակելով իրագործել իր հանցավոր մտադրությունը, բռնի գործողությամբ քաշել է անչափահաս դստեր Աննա Հովսեփյանի մազերից, այնուհետև գցել անկողնու վրա, ինչից հետո բռնել և քաշել է ուսից, այնուհետև շարունակելով բռնի գործողությունները, սեղմել է Աննա Հովսեփյանի պարանոցը և սեղմած վիճակում պահել մի քանի վայրկյան, ինչի արդյունքում վերջինիս առողջությանը պատճառվել է պարանոցի, ձախ բազկի շրջանների արյունազեղումների, պարանոցի շրջանի քերծվածքի ձևով մարմնական վնասվածքներ, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
Այսինքն՝ Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքների կատարում, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով։
Բացի այդ, Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանը 2023 թվականի փետրվարի 16-ին՝ ժամը 01։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լուկաշինի 4-րդ շենք 16-րդ բնակարանում, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ և հանդիսանալով քրոջ՝ Ռադմիլա Հովսեփյանի մերձավոր ազգականը կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած վիճաբանության ժամանակ մարմնական վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ ֆիզիկական ներգործության է ենթարկել Ռադմիլա Հովսեփյանին, այն է՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել գլխի հատվածին, այնուհետև մտել է ննջասենյակ և շարունակելով իրականացնել իր հանցավոր մտադրությունը, վերցրել է աթոռի երկաթե դետալը դրանով սպառնացել է, որից հետո սեղանին դրված ապակե շշով 5 անգամ հարվածել է Ռադմիլա Հովսեփյանի գլխին, արյդունքում վերջինիս առողջությանը պատճառելով գլխի շրջանի սալջարդ-վերքերի, ձախ դաստակի շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով մարմնական վնասվածքներ, որոնք Ռադմիլա Հովսեփյանի առողջությանը պատճառել են թեթև վնաս, կարճատև քայքայումով։
Այսինքն՝ Ռաֆայել Հայաստանի Հովսեփյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով»:
Դատաքննության ընթացքում Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոխել և կրառել է խափանման միջոց կալանք:
Մեղադրյալը արգելանքի է վերցվել 2025 թվականի հունվարի 23-ին:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների ընթացքում արագացված վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցի քննարկման ժամանակ մեղադրյալ Ռաֆայել Հովսեփյանը և վերջինիս պաշտպան Տ․Հակոբյանը ներկայացրեցին դատաքննությունը հատուկ կարգով անցկացնելու այն է՝ արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն։
Հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվեց մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը, որից հետո մեղադրյալ Ռաֆայել Հովսեփյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող՝ Ա․Հակոբյանը դատական նիստում հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ ունի առարկություն, քանի որ «լինելով սույն վարույթով հսկող դատախազ մեղադրյալին նպատակահարմար է գտնում տեսնել միայն դատական նիստերի դահլիճում որպես կողմ, ինչպես նաև երկարատև ժամանակ դատական նիստերից դուրս ականատես է եղել Ռաֆայելի և իր անչափահաս աղջկա՝ սույն գործով տուժողի մինջև առկա միջանձնային հարաբերություններին և նկատել է, որ Ռաֆայելը բազմիցս փոքր-ինչ կոպիտ է վերաբերվում Աննային, չնայած, այն հանգամանքին, որ տվյալ ժամանակահատվածում բնակվել է անչափահաս աղջկա հետ և մեղադրանքի կողմը գտնում է, որ նույնանման վարքագիծը կարող է կրկնվել։Հանրային մեղադրողը նշել է, որ ցանկանում է միջնորդել, որ նշանակվի դատահոգեբուժական փորձաքննություն, միաժամանակ պարզելու համար անչափահաս տուժողին պատճառվել է արդյոք՞ ֆիզիկական ցավ կամ տառապանք»։
Դատարանը հանրային մեղադրողի առարկությունը չի դիտարկում փաստարկված առարկություն, քանի որ ներկայացված պատճառաբանությունը ինքնին Դատարանի գնահատմամբ հանդիսանում է վերացական, այն վերաբերում է քրեական գործի քննության հիմնական դատալսումների ընթացքում հնարավոր միջնորդություն ներկայացնելուն և չպարզված եզրակացություն ստանալու արդյունքում առաջադրված մեղադրանքը հնարավոր փոփոխության ենթարկելու միջնորդություն ներկայացնելուն:Նման պատճառաբանությունը չի կարող համարվել հիմնավոր, քանի որ միջնորդությունը քննվում է առկա մեղադրանքի շրջանակներում, ուստի հետագա հնարավոր միջնորդություն ներկայացնելով պայմանավորված գործի քննությունը արագացված վարույթով անցկացնելու դեմ առարկելը չի կարող գնահատվել որպես փաստարկված առարկություն:
Վարույթի մասնավոր մասնակիցները չառարկեցին դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու՝ գործի քննությունը արագացված վարույթի շրջանակներում, անցկացնելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ:

Դատավճռի պատճառաբանական մաս․
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, դատարանի հետևությունները և իրավական հիմնավորումները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Ռաֆայել Հովսեփյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Ռաֆայել Հովսեփյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով որի համաձայն՝ 1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները`/․․․/2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`/․․․/3) անչափահասի նկատմամբ և /․․․/6) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,/․․․/պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով որի համաձայն՝ /․․․/1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանն այլ վնաս պատճառելը, որն առաջացրել է՝/․․․/2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝/․․․/6) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից կամ պատժվում է հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Ռաֆայել Հովսեփյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին,
2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…),(…)2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Ռաֆայել Հովսեփյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար,
-խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ռաֆայել Հովսեփյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը անչափահասի ներկայությամբ և հանցանքը ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-զղջացել է իր կատարած արարքի համար,
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը):
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Ռաֆայել Հովսեփյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝/…/ 1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:/…/ 9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:/…/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ /…/3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:/…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են
ա)օրինականությունը,
բ)արդարությունը,
գ)պատժի անհատականացումը,
դ)մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև Ռաֆայել Հովսեփյանի կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և չի առաջացնի բացասական հետևանքներ վերջինիս ընտանիքի համար։Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր դրվագի համար 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժները անհրաժեշտ է մասնակի գումարել և վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2 ամիս ժամկետով, որի մեջ հաշվակցել մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը 29 օրը և թողնել կրելու 1 ամիս 1 օր:
Դատարանը արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է՝/․․․/ 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:/․․․/,/․․․/4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1)կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2)առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3)բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4)ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5)հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6)սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7)տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8)որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9)հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:/․․․/։
Դատարանը հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխաներ, այն որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, արդեն իսկ անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը, այն որ նրա նկատմամբ հնարավոր է նշանակել պարտականություններ որոնց պայմաններում հնարավոր է հասնել նրա վերասոցիալականացմանը, ուստի եզրահանգում է, որ մեղադրյալի ուղղմանը հնարավոր է հասնել առանց նրա կողմից իրական պատիժ կրելու:
Վերոնշյալի հաշվարկմամբ Դատարանը որոշում է կայացնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում դատապարտյալի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, փորձաշրջանը սկսելու պահից վեց ամսվա ընթացքում և հետագայում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի որոշմամբ ըստ անհրաժեշտության ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը և ըստ անհրաժեշտության պարբերաբար հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է փոփոխման, քանի որ դատաքննությունը ավարտվել է և Ռաֆայել Հովսեփյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիառվել, ուստի ընտրված ամենախիստ խափանման միջոց` կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտությունը բացակայում է:Դատարանը որոշում է փոխել կիրառված խափանման միջոց կալանքը, Ռ. Հովսեփյանին ազատ արձակել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճից և նրա նկատմամբ կիրառել խափանման միջոց բացակայելու արգելք։
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռաֆայել Հովսեփյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը պետք է վերացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ ի թիվս այլնի նաև իրեղեն ապացույցների, վարույթային ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելադրման, գույքային հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, գույքային հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1)Ռաֆայել Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով, նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 ամիս ժամկետով:
Ռաֆայել Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 6-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 ամիս ժամկետով:
Ռաֆայել Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարել և վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2 ամիս ժամկետով, որի մեջ հաշվակցել մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը 29 օրը և թողնել կրելու 1 ամիս 1 օր:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռաֆայել Հովսեփյանի նկատմամբ 1 ամիս 1 օր կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Ռաֆայել Հովսեփյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, փորձաշրջանը սկսելու պահից վեց ամսվա ընթացքում և հետագայում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի որոշմամբ ըստ անհրաժեշտության ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը և ըստ անհրաժեշտության պարբերաբար հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: Անհրաժեշտությունը որոշում է վերահսկողություն իրականացնող մարմինը:
Վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել Ռաֆայել Հովսեփյանին հաշվառման վերցնելու պահից:
Ռաֆայել Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանքը, փոխել վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից և խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելք։
Դատավճիռը ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռաֆայել Հովսեփյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել:
Իրեղեն ապացույցների, քաղաքացիական հայցի, դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով)։


ԴԱՏԱՎՈՐ` ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ