Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3228/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
19.1
Պատասխանող
Արթուր Օհանջանյան Գրիշայի
Արթուր Օհանջանյան Գրիշայի
Արթուր Օհանջանյան Գրիշայի
Արթուր Օհանջանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Լուսինե Ալավերդյան
Մակար Կիրակոսյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 393-րդ Մաս 2-րդ
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Լուսինե Ալավերդյան
Մակար Կիրակոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-03-24 | 17:00 | 8 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-10 | 14:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-01-13 | 14:30 | 8 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-19 | 17:50 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-12-10 | 14:30 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-08 | 14:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-07 | 11:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-18 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-19 | 12:00 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-09 | 13:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-19 | 14:40 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-12 | 13:00 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-03 | 12:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-21 | 17:40 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-14 | 12:30 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-14 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-01-22 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-20 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-26 | 16:30 | 6 | Նիստը չի կայացել |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի,
Գարիկ Մելոյանի,
Անուշ Հովսեփյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրողներ՝ Արա Դավթյանի,
Սահմինե Պետրոսյանի,
պաշտպաններ՝ Էրիկ Ալեքսանյանի,
Ալեքսանդր Կոչուբաևի,
մեղադրյալ՝ Արթուր Օհանջանյանի,
2026թ. մարտի 24 ք. Երևան,
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝
Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝
(ծնված՝․․․)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024թ. սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14։00-ին թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը։
2. 2024թ. սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 16803124 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
3. 2024թ. սեպտեմբերի 6-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2024թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2024թ. սեպտեմբերի 4-ից։
5․ Դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։
6․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին քննիչի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և ցուցմունքը տեղում ստուգելու արդյունքում հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ճանաչվել է իրեղեն ապացույց։
7․ 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
8․ 2024թ․ նոյեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 16803124 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831124 քրեական վարույթը ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքի կապակցությամբ։
9․ 2024թ․ նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
10․ Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը 2024թ․ նոյեմբերի 12-ին մակագրվել և հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։
11․ 2024թ․ նոյեմբերի 14-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
12․ Դատարանի՝ 2024թ. դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է, և նրա նկատմամբ կիրառվել է տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ 3 ամիս ժամկետով, ինչպես նաև որպես այլընտրանքային խափանման միջոց համակցված կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
13․ Դատարանի՝ 2025թ. մարտի 21-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 23-ը։
14․ Դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 19-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։
15․ Դատարանի՝ 2025թ. սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ը։
16․ 2025թ. դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ Նրա նկատմամբ կիրառված տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ՝ մինչև դատավճռով դրանց անդրադառնալը։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնցից 12-ը հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3–ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23–ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով:
Այսինքն՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով (...)»։
3.1. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելություն է կատարվել «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածի այն վայրը, որտեղից Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը ձերբակալվել է 04․09․2024 թվականին: Արթուր Օհանջանյանը ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողության ընթացքում հայտարարել է, որ նույն ճանապարհով («Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի ներքևի ճանապարհահատվածով) ընթանան մինչև մետաղական տարաների (բոչկաների) մասը, որտեղից կհիշի, թե որտեղ է ինքը տեղադրել թմրամիջոցի փաթեթները: Հասնելով ճանապարհահատվածի նշված՝ մետաղական մեծ տարաների հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թմրամիջոցների բոլոր փաթեթները տեղադրել է ճանապարհահատվածի ձախ եզրում (տարաներից դեպի «Եռաբլուր» գնալու ուղղությունը հիմք ընդունելով): Արթուր Օհանջանյանը կանգ է առել ճանապարհահատվածի այն մասում, որտեղ հողակտորի մեջ թափված է աղբ, նշել է, որ ինքը թվով մեկ հատ կարմիր կպչուն ժապավենով թմրանյութի փաթեթը տեղադրել է տվյալ մասում՝ հողի տակ: Վայրը հիշում է՝ աղբը նետված ներքնակից (մատռաս): Հողակույտի վրա թափված աղբի հատվածում Արթուր Օհանջանյանը մատնացույց է արել հստակ այն մասը, որտեղ հողը մոտավորապես 2 սմ խորությամբ փորելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հայտնաբերվել է կարմիր գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթ, որը սուր հոտ էր արձակում։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ վերջինս իր կողմից հողի տակ տեղադրած թմրանյութն է, որը 0,5 գրամանոց է: Փաթեթը վերցվել է և փաթեթավորվել: Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 42-46),
- ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 2 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելությունը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածը շարունակվել է։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ թմրանյութի մյուս փաթեթը ինքը տեղադրել է ճանապարհահատվածի բնակելի տները անցնելուց հետո այն մասում, որտեղ ճանապարհի աջակողմյան հատվածը մետաղե պատով փակ է և տեսանելիություն չկա դեպի մյուս կողմը։ Հասնելով նշված հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը կանգ է առել և հայտնել, որ մյուս կարմիր կպչուն ժապավենով մարիխուանայի փաթեթը ինքը տեղադրել է իր նշած մետաղե պատով հատվածի այն մասում, որտեղ առկա է ծառ։ Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորվել է Արթուր Օհանջանյանի կողմից մատնացույց արված ծառի ներքևի հողակտորի հատվածը մոտ 2 սմ խորությամբ և հայտնաբերվել է թվով 1 հատ կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված սուր հոտ արձակող փաթեթ, որը վերցվել և փաթեթավորվել է։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ հայտնաբերված կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթը պարունակում է 0,5 գրամ մարիխուանա։ Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 47-51),
- ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 3 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելությունը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածը շարունակվել է: Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թմրանյութի վերջին փաթեթը տեղադրել է ճանապարհահատվածի այն մետաղական մեծ տարայի (բոչկա) դիմացի մասում, որտեղ ավտոմեքենայի կողքը կանգնած վիճակում իրեն հայտնաբերել են պարեկային ծառայության աշխատակիցները և ձերբակալել: Հասնելով մետաղական մեծ տարայի մոտ՝ ճանապարհի ձախակողմյան մասում Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թվով 1 կապույտ ժապավենով մարիխուանայի փաթեթը տեղադրել է էլեկտրաաշտարակի ներքևի մասում՝ բետոնե սյան ձախ հատվածում խոտերի մեջ՝ հողաշերտի տակ: Ուսումնասիրելով այդ հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ փաթեթն ինքը տեղադրել է հաստ և ծալված ցողունով խոտի արմատի հատվածում: Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորվել է հողաշերտը և հայտնաբերվել է թվով 1 հատ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթ, որը սուր հոտ էր արձակում: Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ նշված փաթեթը պարունակում է 1 գրամի չափով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց: Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 52-57),
- Դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթներից հանված թվով 15 փաթեթներում լցված ընդհանուր 7,81 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
Փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթից հանված սպիտակ թղթի հատվածում լցված 0,28 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» թմրամիջոց։
Փորձաքննության ներկայացված փաթեթներում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից, թվով 1 պոլիէթիլենային թաղանթից զիպ փականով փաթեթում դրված կպչուն ժապավենների հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալոիդ՝ Տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր։ Նյութերի հետքային քանակությունների առկայության պարագայում՝ հնարավոր չէ կատարել դրանց քանակական հաշվարկ։
(հատոր 2, վ.թ. 103-108),
- Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ վերջինիս հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված թվով «4» հատ փաթեթ, որոնց մեջ առկա են թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ` լցված սուր հոտով դեղականաչավուն զանգվածներով։ Հայտնաբերված թվով 4 փաթեթների` պոլիէթիլենային փաթեթներիի հետ միասին քաշը կազմել է 3,37 գրամ: Արթուր Օհանջանյանի վրան ամրակցված սև և դարչնագույն գույների պայուսակից հայտաբերվել է թվով 3 հատ կապույտ գույնի դեղահաբեր՝ դրված թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, դեղահաբերը մանրացված, դեղահաբերի վրայի գրառումները հնարավոր չի եղել կարդալ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված, սպիտակ, թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ լցված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, որի քաշը փաթեթի հետ միասին կազմել է 1,30 գրամ: Նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթեթավորված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, որի քաշը թղթի հետ միասին կազմել է 1,04 գրամ: Պայուսակի մյուս գրպանից հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով փաթաթված զանգվածներ, որոնիցից 3-ը՝ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով, իսկ 4-ը՝ կարմիր գույնի: Փաթեթների մեջ առկա են եղել պոլէթիլենային թափանցիկ տոպրակներ, որոնց մեջ լցված են սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ, որոնց ընդհանուր քաշը 7,54 գրամ է: Նույն գրպանից հայտնաբերվել է ապակյա լամպ՝ վրան փաթեթավորված սև կպչուն ժապավեն՝ հարմարեցված ծխամորճի համար։ Հայտնաբերվել է նաև կաթուցիչ այրված, մոխրացված հետքերով (հատոր 1, վ.թ. 12),
- Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանը ազատությունից փաստացի զրկվել է 04/09/2024 թվականին՝ ժամը 14։00-ին, ձերբակալման վայրը՝ Երևան քաղաքի «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածք։ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը ձերբակալվել է ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով (հատոր 1, վ.թ. 11),
- ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Միշա Խաչատրյանի կողմից 04/09/2024 թվականին ներկայացրած զեկուցագիրը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ծառայություն են իրականցրել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում նույն վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության ավագ սերժանտ Միքայել Գրիգորյանի հետ թիվ 1147 կողային համարի պարեկային ավտոմեքենայով: Ծառայության ժամանակ ժամը 14:00-ի սահմաններում «Եռաբլուր» պանթեոնի մոտակայքում նկատել են կայանված վիճակում «Տոյոտա Վոկսի» մակնիշի 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, իսկ մեքենայի կողքը կանգնած է եղել մի քաղաքացի: Իրենց նկատելուն պես վերջինս ցուցաբերել է կասկածելի վարքագիծ, ձեռքին եղած իրերը նետել է և ցանկացել հեռանալ: Իրենք քաղաքացուն կանգնացրել են, հարցրել, թե ինչ է նա ձեռքից նետել, որին վերջինս պատասխանել է, որ թմրամիջոց է, որից հետո գետնից վերցրել իր կողմից նետված իրերը` կպչուն ժապավենով փաթեթավորված առարկաներ, որոնք ըստ քաղաքացու` թմրամիջոցներ են և անձնական իրեր: Անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով՝ այն է` թմրանյութ պահելու, իրացնելու, օգտագործելու հիմնավոր կասկածանքով քաղաքացուն ձերբակալել են և իր իսկ մեքենայով հանդերձ բերել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժին (հատոր 1, վ.թ. 9),
- իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթը,
- վկա Միշա Խաչատրյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2021 թվականից մինչև հիմա աշխատում է ՆԳՆ Ոստիկանության Երևան քաղաքի պարեկային գնդում։ Արթուր Օհանջանյանի դեմքն իրեն ծանոթ է, սակայն չի հիշում, թե որտեղ է հանդիպել, բայց հաշվի առնելով 393–րդ հոդվածի 2-րդ մասով ստացված ծանուցումը՝ ինքն է ձերբակալել մեղադրյալին։ Դեպքի հետ կապված մանրամասներ չի հիշում։
Հրապարակվեց վկայի նախաքննական ցուցմունքը, որով հայտնել է, որ 2024 թվականին նույն վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Գրիգորյանի հետ ծառայություն են իրականացրել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում։ Ժամը 14։00-ի սահմաններում եղել են Եռաբլուր զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում, որտեղ նկատել են կայանված «Toyota Voxi» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, որի կողքին կանգնած էր հետագայում պարզված Արթուր Օհանջանյանը։ Մոտեցել են նրան, հարցրել, որպեսզի ներկայացնի փաստաթղթեր։ Դրսևորել է կասկածելի վարքագիծ, կարծես շփոթված լիներ և ցանկանար ինչ-որ բան թաքցնել։ Այդ պահին ինքը նայել է ձեռքերի և գրպանների հատվածին, հարցրել են, թե ձեռքում բռունցք արած ինչ է պահում։ Այդ պահին լսել է հարցը, ձեռքից նետել է արտաքինից կարմիր, փոքր առարկաներ։ Հարցրել են, թե ինչ նետեց։ Նա, իսկույն հասկանալով՝ եթե չասի, կմոտենա, կնայի, գնացել է, և նետած տեղից վերցրել է կարմիր գույնի առարկաները։ Պարզվել է, որ կարմիր գույնի կպչուն ժապավեններով թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակով սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ էին՝ մարիխուանայի նմանվող։ Նույն պահին նրան ձերբակալել են, բերել ոստիկանության Մալաթիայի բաժին, որտեղ կատարվել է անձնական խուզարկություն Միքայել Գրիգորյանի կողմից, և անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է հետևյալը՝ հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից թվով 4 թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ՝ ամրացված կպչուն ժապավենով, միջին սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ։ Ուսին գցվող պայուսակից թվով 3 կապույտ գույնի դեղահաբ, պայուսակից հայտնաբերվել է նաև թվով մեկ հատ կարմիր գույնի կպչուն ժապավենով և սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածով փաթեթ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթաթված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, պայուսակի միջից նաև հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով պոլիէթիլենային տոպրակներ, որոնք պարունակում էին սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ։ Յոթ հատից երեքը կապույտ ժապավենով էին, չորսը՝ կարմիր։
Իր նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, հայտնեց, որ վերհիշեց դեպքը։ Դեպքը տեղի է ունեցել Եռաբլուրի ներքևի հատվածում՝ Իսակովի մոտ, ավտոմեքենան կայանված է եղել։ Իրենք մոտեցել են, նշված քաղաքացին եղել է դրսում, նետել է իր մոտի փաթեթեները, հետո վերցրել է։ Իրենք հարցրել են, թե ինչ էր դա, սակայն չի պատասխանել, հետո ձերբակալել և տարել են բաժին։ Հայտնեց, որ թեև դեպքը հիշում է, սակայն չի հիշում, թե ում հետ է եղել։ Հայտնեց, որ ամեն ինչ եղել է այնպես, ինչպես ինքը հայտնել է նախաքննական ցուցմունքով։ Պնդեց նախաքննական ցուցմունքը։
- վկա Միքայել Գրիգորյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը պարեկային ծառայության Երևանի առաջին գումարտակի կառավարման կրտսեր պարեկ է։ Սեպտեմբերի 4-ին Միշա Խաչատրյանի հետ ծառայություն իրականացնելիս նկատել են «Toyota» մակնիշի ավտոմեքենան, որի կողքին կանգնած է եղել Արթուր Օհանջանյանը, դեպքը եղել է Եռաբլուրի տարածքում։ Արթուր Օհանջանյանը, իրենց նկատելով, սկսել է իրեն կասկածելի պահել, ձեռքին եղածը նետել է գետնին։ Արթուր Օհանջանյանի ձեռքինը կպչուն ժապավենով փաթեթավորված զանգված է եղել է։ Ինքն այդ ժամանակ հարցրել է, թե ինչ է դա, սակայն կոնկրետ պատասխանը չի հիշում։ Պարզվել է, որ ձեռքի եղածը թմրամիջոց է, ուստի նրան թմրամիջոց պահելու և իրացնելու համար տարել են Մալաթիայի բաժին, կատարել խուզարկություն։ Խուզարկության ընթացքում կրկին հայտնաբերվել է թմրանյութ արդեն պայուսակի միջից։ Մինչ բաժին տանելը տեսել են գետնին նետած թմրամիջոցը, հարցրել են, թե արդյոք նրանն է, վերջինս ասել է՝ այո։ Բաժնում արդեն ցույց է տվել, որ պայուսակում ունի թմրամիջոց, որը նման է դեղնականաչավուն զանգվածի։ Չի հիշում, թե ով է առաջինը մոտեցել, ինքը թե իր ընկերը։ Արթուր Օհանջանյանին նկատել են Եռաբլուրի գլխավոր ճանապարհի մոտ՝ Եռաբլուրի ներքևի հարակից տարածքում։ Հայտնեց, որ դեպքը տեղի է ունեցել ցերեկը, սակայն կոնկրետ ժամ չի հիշում։ Մարդիկ և ավտոմեքենաներ չեն եղել, ամեն ինչ տեսանելի է եղել։ Երբ մոտեցել են Արթուր Օհանջանյանին, վերջինս կասկածելի վարքագիծ է ցուցաբերել, ինքը անձամբ տեսել է նետելու պահը, սակայն նետելու վայրը կոնկրետ չի հիշում։ Ձեռքին եղածը նետելուց հետո ընդունել է, որ իրենն է, վերցրել է, հետո խուզարկության ժամանակ հանել են նրա մոտից։ Խուզարկությունը կատարել են բաժնում, բացի թմրամիջոցից այլ իրեր էլ են հայտնաբերել, սակայն այս պահին չի հիշում, թե ինչ իրեր են եղել, միայն հիշում է բջջային հեռախոսը։
- վկա Մարալ Մանուշյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արթուր Օհանջանյանը եղել է իր լվացքատան վարորդը։ Օհանջանյանն աշխատել է 2024 թվականի հունիսին, սակայն ամսաթվերը լավ չի հիշում։ Մեքենան պատկանել է իրեն, իսկ Արթուրն ասել է, որ ինքը մեքենան կգնի, պայմանավորվել են, որ պիտի վճարեր, և մեքենան մնացել է նրա մոտ։ Երբ մի օր հերթական առաքումը պետք է աներ, ինքը զանգել է, որ տեսնի՝ ուր է հասել, բայց կապ չի եղել արդեն։ Պարզվել է, որ Արթուրին ձերբակալել են, սակայն չգիտի, թե ինչի համար։ Մեքենան տարել են հատուկ պահպանվող տարածք։ Երբ իրենք գնացել են ավտոմեքենայի մոտ, ոստիկանները ասել են, որ մեքենան տարել են թմրանյութի համար, որը գտել են պայուսակի միջից։ Նաև ասել են, որ ավտոմեքենան պիտի մնա։ Այդ ժամանակ ունեցել են մեկ աշխատող մեքենա, որը հենց այդ մեքենան էր, և մեկ վարորդ։ Մեքենան մշտապես եղել է Արթուրի մոտ, և մեքենայի հետ կապված ամեն ինչ՝ լվանալ, սպասարկել, նա է արել։
- մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանն իրեն մեղավոր ճանաչեց ամբողջությամբ և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի պահին եղել է ազդեցության տակ և մանրամասները չի հիշում, սակայն ընդունում է այն ամենն, ինչ հայտնել է իր ցուցմունքով։ Ինքը եղել է մեքենայի մեջ, թմրանյութի ազդեցության տակ, երկար ժամանակ օգտագործել է թմրանյութ՝ մարիխուանա՝ պլան։ Հետո մոտեցել են տղաները, իրեն ստուգել, իր մոտից հայտնաբերել են այն, ամենն, ինչ նշված էր ու տարել են։ Ինքը թմրանյութը ձեռք է բերել տելեգրամյան ալիքով, վերցրել է և նույն օրը տեղադրել երեք վայրում, այսինքն՝ ձեռք է բերել թմրամիջոց և տեղադրել։ Ինքը տեղադրել է, հետո կոորդինատները փոխանցել է այլ մարդկանց, որ վերցնեն։ Տելեգրամյան ալիքի անունը, որտեղից ձեռք է բերել, չի հիշում։ Տելեգրամով տեղը նշել են, վերցրել է։ Վերցրել է Բանգլադեշից, փողոցները լավ չի հիշում, սակայն հիշում է, որ վերցրել է տան՝ բազմաբնակարան շենքի նկուղից։ Ամբողջը վերցրել է այդտեղից, հետո տելեգրամով ասել են՝ որտեղ տեղադրի։ Դրանք արդեն եղել են փաթեթավորված վիճակում։ Ինքը վերցնելիս հաստատ իմացել է, որ մարիխուանա է, սակայն քաշը չի իմացել։ Փաթեթների տարբեր գույները պայմանավորված են եղել թմրանյութի չափաքանակով։ Իր հիշելով՝ կապույտները եղել են մեկ գրամ քաշով։ Ընդհանուր եղել է 14-15 փաթեթ, որոնց մեջ գերակշռել են կես գրամանոցները։ Ինքը դրա դիմաց չի վարձատրվել, բայց պետք է վարձատրվեր։ Պետք է փոխանցեր իր մոր հաշվեհամարը, որին էլ փոխանցելու էին գումարը՝ ամեն հատի համար հինգ դոլար։ Ինքը նախկինում նման աշխատանք չի արել, սակայն երկար տարիներ անձամբ օգտագործել է։ Իր անձնական օգտագործման համար թմրամիջոցների վրա ծախսել է շաբաթական 3 հազար ռուբլի, ամսական՝ մոտավոր 12 հազար ռուբլի։ Ինքը վերցրել է թմրանյութը ու դրել, որ ինչ-որ մեկը վերցներ։ Ինքը վաճառողներին կամ գնորդներին չի ճանաչել։ Եղել է կայք, որի անվանումը հստակ չի հիշում, անվանումը պարունակել է «ռեալ» բառը։ Այդտեղից ուղարկել են թմրանյութի տեղակայումը պարունակող նկարները, ինքը վերցրել է նշված տեղերից ու շարել։
3.2. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված Արթուր Օհանջանյանի վերաբերյալ ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանի ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունները բացակայում են,
- 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված ձև 8 տեղեկանքը, որում առկա է ՌԴ ՆԳՆ Մոսկվա քաղաքի ՆԳԳՎ Տրոիցկի և Նովոմոսկովսկի վարչական շրջանի ՆԳՎ-ի կողմից Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի հետախուզման մասին տեղեկատվություն, ինչպես նաև թիվ 16831124 քրեական վարույթը, որը հանդիսանում է սույն գործով քրեական վարույթը,
- 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված Արթուր Օհանջանյանի ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, որում առկա է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի և Էլեն Աշոտի Պետրոսյանի (ամուսնությունից հետո՝ Օհանջանյան) ամուսնության պետական գրանցման մասին մասին 9222 ակտը,
- Միլանա Արթուրի Պետրոսյանի (ծնված՝ 29․09․2020թ․) ծննդի մասին պետական վկայականի պատճենը,
- պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման մասին թիվ 1796 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ կատարված փորձաքննության համար վճարման ենթակա գումարը կազմում է 1․188․000 ՀՀ դրամ (հատոր 2, վ/թ 108)։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
4.1. Գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության և հավաստիության տեսանկյունից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների հետազոտման ընթացքում չեն արձանագրվել դրանց ձեռք բերման պատշաճ իրավական ընթացակարգի խախտումներ, ուստի հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը թույլատրելի է։
Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը պարունակում է տեղեկություններ գործի համար նշանակություն ունեցող փաստերի վերաբերյալ՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում են ապացույցի վերաբերելիության պահանջին։
Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցները հակասական տվյալներ չեն պարունակում՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում է ապացույցի հավաստիության պահանջին։
4.2. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հաստատված է համարում, որ Արթուր Օհանջանյանը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնցից 12-ը հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3–ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23–ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
(...)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(...)
2) շահադիտական դրդումներով՝
(...)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:»
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-135/07 որոշմամբ արձանագրել է, որ «(...) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով։ Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն։ Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն ՝ շահադիտական դրդում է համարվում իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստանալու կամ գույքային ծախսերից կամ պարտավորություններից խուսափելու մղումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ վերոնշյալ հանցագործության օբյեկտիվ կողմի դրսևորում է համարվում՝
1․ իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը,
2․ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի իրացնելը,
3․ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը։
Վերոգրյալից պարզ է դառնում, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված և նույն թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած քրեական օրենսգիրքը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ միայն իրացնելու նպատակով թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի, դրանց պրեկուրսորների, այլև դրանց պատրաստուկների և համարժեք նյութերի կամ ածանցյալների ապօրինի արտադրելու, պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու, առաքելու, տարածելու, գովազդելու կամ դրանք իրացնելու համար, այլև մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելու համար, ինչի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Անդրանիկ Ասլանյանի վերաբերյալ 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԷԴ/0125/01/09 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումը առ այն, որ սպառողի խնդրանքով և դրամական միջոցներով, սպառողի անձնական գործածմանը համապատասխան քանակով, առանց դրանց նկատմամբ տնօրինման իրավունքի և ապառողի ձեռքբերմանը աջակցելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ձեռք բերած անձի գործողությունները պետք է որակվեն որպես իրացման կամ ձեռքբերման հանցակցություն, այլևս արդիական չէ:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ արարքը համարվում է շահադիտական դրդումներով կատարված, եթե դրա կատարման շարժառիթը հանցավորի կամ այլ անձանց համար նյութական որևէ օգուտ ստանալու կամ նյութական որոշակի ծախսերի կամ պարտավորությունների կատարումից ազատվելու ձգտումն է: Ուստի արարքի որակման առումով որևէ նշանակություն չունի՝ հանցավորը հասել է այն ցանկալի վիճակին, որին ձգտում էր թե ոչ, այլ կերպ ասած՝ նշանակություն չունի՝ հանցավորը, իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելով, ի վերջո իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստացել կամ գույքային ծախսերից կամ պարտավորություններից խուսափել է թե ոչ։ Բավարար է միայն, որ շահադիտական դրդումը ժամանակային առումով նախորդի արարքին և հանդիսանա դրա կատարման մղիչ ուժը:
Մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից իրեն մեղսագրվող փաստական հանգամանքներն ընդունելու պայմաններում նրա արարքը ապացուցվում է ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1, թիվ 2 և թիվ 3 արձանագրություններով, դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությամբ, Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ, մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալման արձանագրությամբ, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Միշա Խաչատրյանի կողմից 04/09/2024 թվականին ներկայացրած զեկուցագրով, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված, «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող թվով 15 փաթեթներով, վկաներ Միշա Խաչատրյանի, Միքայել Գրիգորյանի, Մարալ Մանուշյանի, ինչպես նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի ցուցմունքներով։
Այսպես, ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1, թիվ 2 և թիվ 3 արձանագրություններով, ինչպես նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ ապացուցվում է, որ Արթուր Օհանջանյանը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածի տարածքում տեղադրել է թվով 2 կարմիր և 1 կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթներ, ընդհանուր ՝ 3 փաթեթ, իսկ վերջինիս հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված թվով «4» հատ փաթեթ, որոնց մեջ առկա են թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ` լցված սուր հոտով դեղականաչավուն զանգվածներով։ Արթուր Օհանջանյանի վրան ամրակցված սև և դարչնագույն գույների պայուսակից հայտաբերվել է թվով 3 հատ կապույտ գույնի դեղահաբեր՝ դրված թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված, սպիտակ, թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ լցված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված։ Նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթեթավորված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված։ Պայուսակի մյուս գրպանից հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով փաթաթված զանգվածներ, որոնցից 3-ը՝ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով, իսկ 4-ը՝ կարմիր գույնի: Փաթեթների մեջ առկա են եղել պոլէթիլենային թափանցիկ տոպրակներ, որոնց մեջ լցված են սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ, որոնց ընդհանուր քաշը 7,54 գրամ է:
Դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությամբ ապացուցվում է, որ փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթներից հանված թվով 15 փաթեթներում լցված ընդհանուր 7,81 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթից հանված սպիտակ թղթի հատվածում լցված 0,28 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ» պարունակող բուսական խառնուրդ թմրամիջոց, փորձաքննության ներկայացված փաթեթներում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից, թվով 1 պոլիէթիլենային թաղանթից զիպ փականով փաթեթում դրված կպչուն ժապավենների հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալոիդ՝ Տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր, փորձաքննության ներկայացված փաթեթում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալիոիդներ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր։
Մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք է բերելը, պահելը և տեղափոխելը ապացուցվում է հետազոտված բոլոր ապացույցների, այդ թվում նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի դատարանում տված ցուցմունքի համակցությամբ և համադրյալ վերլուծությամբ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին վերագրվող արարքում շահադիտական դրդումների առկայության հարցին՝ Դատարանը արձանագրում է, որ թեև ըստ մեղադրյալի դատարանում տված ցուցմունքի՝ վերջինս իր ձեռք բերած փաթեթների տեղադրման համար չի վարձատրվել, սակայն պետք է վարձատրվեր, ավելի կոնկրետ՝ գումարը պետք է փոխանցվեր իր տրամադրած հաշվեհամարին, ուստի Դատարանը հարկ է համարում ևս մեկ անգամ նշել, որ արարքը շահադիտական դրդումներով կատարած լինելու որակման համար իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստանալը կամ գույքային ծախսից կամ պարտավորությունից խուսափելը, այլ կերպ ասած՝ հանցավորի՝ իր վերջնական նպատակին հասնելը, նշանակություն չունի, ուստի որակման համար բավարար է միայն արարքը գույքային օգուտ ստանալու կամ գույքային ծախսից կամ պարտավորությունից խուսափելու մղումով կատարելը։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն ընդգծում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հետազոտված ապացույցների և դատաքննության արդյունքում դրանց հիման վրա հաստատված հանգամանքների համատեքստում Դատարանը, առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքով և հիմնվելով հիմնական դատալսումներում իրականացված պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված են։ Համադրելով ապացուցված փաստական հանգամանքները՝ արարքները, մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հաստատված փաստական հանգամանքների պարագայում նրա արարքին տրված իրավական որակումը ճիշտ է։ Հիմնվելով քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս ապացույցների «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշի վրա, առաջնորդվելով անմեղության կանխավարկածով՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Արթուր Օհանջանյանի կողմից, մեղավորությամբ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ քրեական հակաիրավական արարք կատարած լինելը, որը որակված է ճիշտ՝ Արթուր Օհանջանյանը մեղավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(...)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(...)»։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Միլանա Արթուրի Պետրոսյանի (ծնված՝ ․․․) ծննդյան վկայականի պատճենով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս անձի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանը ընդունել է իրեն վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, նախաքննության սկզբնական փուլից տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված պատժատեսակը մեկն է՝ ազատազրկում։
Հաշվի առնելով վերոնշյալը, ինչպես նաև այն, որ բացակայում են օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկում պատժատեսակը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
(…)»։
Անդրադառնալով Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատժատեսակին՝ Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հաշվի առնելով թմրամիջոցի տեսակը և չափը, մեղադրյալի կողմից մանրամասն ցուցմունքներ տալը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն՝ 4 տարի ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակի նշանակմամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«(…)
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
(…)»։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանը թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 16831124) փաստացի անազատության մեջ է գտնվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ը ներառյալ, ընդհանուր՝ 3 ամիս 16 օր։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի փաստացի անազության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 ամիս 16 օրը, պետք է հաշվակցվի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 4 տարի ազատազրկման ժամկետին, և Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ պետք նշանակվի ազատազրկում՝ 3 տարի 8 ամիս 14 օր ժամկետով՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ից։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ գնահատելով պատժի նպատակների իրականացման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»
Պատժի նպատակները երեքն են՝
- վերականգնել սոցիալական արդարությունը,
- վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին,
- կանխել հանցագործությունները։
Անդրադառնալով սոցիալական արդարության վերականգման նպատակին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն թե տեսականորեն և թե գործնականում՝ կախված հանցագործության բնույթից, ծանրությունից, ոտնձգության ենթարկված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունից կամ այլ հանգամանքներով պայմանավորված խիստ տարբեր է։
Սոցիալական արդարության վերականգնվում է ինչպես տուժողին պատճառված վնասը հարթելով, այնպես էլ հակաիրավական գործողություն կատարած անձին պատժի ենթարկելով։
Սոցիալական արդարության վերականգնումը նման դեպքերում տեղի է ունենում մի կողմից՝ հանցավորի կողմից սեփական արարքի բացասական հետևանքներն իր վրա կրելով, մյուս կողմից՝ վերջինիս պատժով պայմանավորված՝ տուժողի հոգեբանական և բարոյական բավարարվածության ստացմամբ։
Ընդ որում, նշված նպատակներին հասնելու ճանապարհին պետությունը՝ ի դեմս դատարանի, հանդես է գալիս ոչ թե որպես պատժիչ մարմին, այլ նշված նպատակները հավասարակշռող մարմին։ Պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։
Պատժի ենթարկված անձին ուղղելու՝ վերասոցիալականացնելու նպատակի իմաստը կայանում է նրանում, որ հանցավոր անձը, խախտելով հասարակական համակեցության կանոնները և իրավանորմերը առանձնացել է հասարակությունից, ուստի անհրաժեշտ է անձին կրկին դարձնել հասարակության մաս, ներազդել նրա վրա՝ ներդնելով որոշակի արժեքներ, գիտելիքներ, որը նրան հնարավորություն կտա դառնալ հասարակության լիիրավ անդամ։ Ընդ որում, «վերասոցիալականացում» հասկացությունը որպես պատժի նպատակ կարևոր է պատժատեսակը ընտրելիս և կիրառելիս, քանի որ յուրաքանչյուր պատժատեսակ տարբեր ազդեցություն է ունենում անձի վերասոցիալականացման գործընթացի վրա՝ թե դրական և թե բացասական։
Կոնկրետ ազատազրկում պատժատեսակն ընտրելիս անձի ուղղման և վերասոցիալականացման նպատակն ավելի է բարդանում, քանի որ անձը մեկուսացվում է հասարակությունից, ներդրվում է արդեն իսկ սոցիումից կտրված անձանց միջավայր, ուստի տվյալ պարագայում անհրաժեշտ է ոչ միայն վերասոցիալականացնել վերջինիս հասարակական նորմերի նկատմամբ հարգանք և դրանց հետագա պահպանումն առաջացնելու տեսանկյունից, այլև ստեղծվում է լրացուցիչ՝ քրեակատարողական հիմնարկում գտնվող անձի պատժի կրումից հետո հասարակական կյանքում և հասարակությունում ընդգրկվելու անհրաժեշտություն։
Հանցագործությունների կանխման նպատակը կայանում է նրանում, որ պետք է ընտրել և կիրառել այնպիսի պատիժ, որը, պատժի մյուս նպատակների հաշվառմամբ, ի զորու կլինի իրավունքների և ազատությունների համաչափ սահմանափակմամբ կանխել հանցագործությունները։
Վերոգրյալ վերլուծության շրջանակներում գնահատելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և, սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում, միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը միաժամանակ հաշվի է առնում խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործություն, վերջինիս արարքում որակյալ հանգամանքի առկայությունը, այն է՝ հանցանքը շահադիտական դրդումներով կատարելը, շրջանառվող թմրամիջոցի տեսակը և չափը, իրացման վայրը՝ «Եռաբլուր» պանթեոնը։
Վերոգրյալի համատեքստում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ, ուստի մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթի տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2024թ․ նոյեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 16803124 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831124 քրեական վարույթը ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքի կապակցությամբ, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 16803124 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 16803124 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով մյուս ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման մասին թիվ 1796 արձանագրության համաձայն՝ կատարված փորձաքննության համար վճարման ենթակա գումարը կազմում է 1․188․․000 ՀՀ դրամ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ որպես վարութային ծախս՝ հօգուտ պետության, մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանից պետք է բռնագանձել 1․188․000 ՀՀ դրամ գումար։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 16831124) 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ը ներառյալ փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) ամիս 16 (տասնվեց) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 8 (ամիս) ամիս 14 (տասնչորս) օր ժամկետով։
3. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
4. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ից։
5. Իրեղեն ապացույցները տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված եղանակով։
6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
7. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
8. Որպես վարութային ծախս՝ հօգուտ պետության, Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանից բռնագանձել ընդհանուր 1.188.000 (մեկ միլիոն հարյուր ութսունութ հազար) ՀՀ դրամ։
9. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի,
Գարիկ Մելոյանի,
Անուշ Հովսեփյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրողներ՝ Արա Դավթյանի,
Սահմինե Պետրոսյանի,
պաշտպաններ՝ Էրիկ Ալեքսանյանի,
Ալեքսանդր Կոչուբաևի,
մեղադրյալ՝ Արթուր Օհանջանյանի,
2026թ. մարտի 24 ք. Երևան,
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝
Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝
(ծնված՝․․․)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024թ. սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14։00-ին թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը։
2. 2024թ. սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 16803124 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
3. 2024թ. սեպտեմբերի 6-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2024թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2024թ. սեպտեմբերի 4-ից։
5․ Դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։
6․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին քննիչի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և ցուցմունքը տեղում ստուգելու արդյունքում հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ճանաչվել է իրեղեն ապացույց։
7․ 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
8․ 2024թ․ նոյեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 16803124 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831124 քրեական վարույթը ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքի կապակցությամբ։
9․ 2024թ․ նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
10․ Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը 2024թ․ նոյեմբերի 12-ին մակագրվել և հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։
11․ 2024թ․ նոյեմբերի 14-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
12․ Դատարանի՝ 2024թ. դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է, և նրա նկատմամբ կիրառվել է տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ 3 ամիս ժամկետով, ինչպես նաև որպես այլընտրանքային խափանման միջոց համակցված կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
13․ Դատարանի՝ 2025թ. մարտի 21-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 23-ը։
14․ Դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 19-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։
15․ Դատարանի՝ 2025թ. սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ը։
16․ 2025թ. դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ Նրա նկատմամբ կիրառված տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ՝ մինչև դատավճռով դրանց անդրադառնալը։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնցից 12-ը հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3–ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23–ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով:
Այսինքն՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով (...)»։
3.1. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելություն է կատարվել «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածի այն վայրը, որտեղից Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը ձերբակալվել է 04․09․2024 թվականին: Արթուր Օհանջանյանը ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողության ընթացքում հայտարարել է, որ նույն ճանապարհով («Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի ներքևի ճանապարհահատվածով) ընթանան մինչև մետաղական տարաների (բոչկաների) մասը, որտեղից կհիշի, թե որտեղ է ինքը տեղադրել թմրամիջոցի փաթեթները: Հասնելով ճանապարհահատվածի նշված՝ մետաղական մեծ տարաների հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թմրամիջոցների բոլոր փաթեթները տեղադրել է ճանապարհահատվածի ձախ եզրում (տարաներից դեպի «Եռաբլուր» գնալու ուղղությունը հիմք ընդունելով): Արթուր Օհանջանյանը կանգ է առել ճանապարհահատվածի այն մասում, որտեղ հողակտորի մեջ թափված է աղբ, նշել է, որ ինքը թվով մեկ հատ կարմիր կպչուն ժապավենով թմրանյութի փաթեթը տեղադրել է տվյալ մասում՝ հողի տակ: Վայրը հիշում է՝ աղբը նետված ներքնակից (մատռաս): Հողակույտի վրա թափված աղբի հատվածում Արթուր Օհանջանյանը մատնացույց է արել հստակ այն մասը, որտեղ հողը մոտավորապես 2 սմ խորությամբ փորելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հայտնաբերվել է կարմիր գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթ, որը սուր հոտ էր արձակում։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ վերջինս իր կողմից հողի տակ տեղադրած թմրանյութն է, որը 0,5 գրամանոց է: Փաթեթը վերցվել է և փաթեթավորվել: Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 42-46),
- ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 2 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելությունը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածը շարունակվել է։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ թմրանյութի մյուս փաթեթը ինքը տեղադրել է ճանապարհահատվածի բնակելի տները անցնելուց հետո այն մասում, որտեղ ճանապարհի աջակողմյան հատվածը մետաղե պատով փակ է և տեսանելիություն չկա դեպի մյուս կողմը։ Հասնելով նշված հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը կանգ է առել և հայտնել, որ մյուս կարմիր կպչուն ժապավենով մարիխուանայի փաթեթը ինքը տեղադրել է իր նշած մետաղե պատով հատվածի այն մասում, որտեղ առկա է ծառ։ Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորվել է Արթուր Օհանջանյանի կողմից մատնացույց արված ծառի ներքևի հողակտորի հատվածը մոտ 2 սմ խորությամբ և հայտնաբերվել է թվով 1 հատ կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված սուր հոտ արձակող փաթեթ, որը վերցվել և փաթեթավորվել է։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ հայտնաբերված կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթը պարունակում է 0,5 գրամ մարիխուանա։ Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 47-51),
- ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 3 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելությունը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածը շարունակվել է: Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թմրանյութի վերջին փաթեթը տեղադրել է ճանապարհահատվածի այն մետաղական մեծ տարայի (բոչկա) դիմացի մասում, որտեղ ավտոմեքենայի կողքը կանգնած վիճակում իրեն հայտնաբերել են պարեկային ծառայության աշխատակիցները և ձերբակալել: Հասնելով մետաղական մեծ տարայի մոտ՝ ճանապարհի ձախակողմյան մասում Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թվով 1 կապույտ ժապավենով մարիխուանայի փաթեթը տեղադրել է էլեկտրաաշտարակի ներքևի մասում՝ բետոնե սյան ձախ հատվածում խոտերի մեջ՝ հողաշերտի տակ: Ուսումնասիրելով այդ հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ փաթեթն ինքը տեղադրել է հաստ և ծալված ցողունով խոտի արմատի հատվածում: Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորվել է հողաշերտը և հայտնաբերվել է թվով 1 հատ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթ, որը սուր հոտ էր արձակում: Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ նշված փաթեթը պարունակում է 1 գրամի չափով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց: Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 52-57),
- Դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթներից հանված թվով 15 փաթեթներում լցված ընդհանուր 7,81 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
Փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթից հանված սպիտակ թղթի հատվածում լցված 0,28 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» թմրամիջոց։
Փորձաքննության ներկայացված փաթեթներում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից, թվով 1 պոլիէթիլենային թաղանթից զիպ փականով փաթեթում դրված կպչուն ժապավենների հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալոիդ՝ Տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր։ Նյութերի հետքային քանակությունների առկայության պարագայում՝ հնարավոր չէ կատարել դրանց քանակական հաշվարկ։
(հատոր 2, վ.թ. 103-108),
- Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ վերջինիս հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված թվով «4» հատ փաթեթ, որոնց մեջ առկա են թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ` լցված սուր հոտով դեղականաչավուն զանգվածներով։ Հայտնաբերված թվով 4 փաթեթների` պոլիէթիլենային փաթեթներիի հետ միասին քաշը կազմել է 3,37 գրամ: Արթուր Օհանջանյանի վրան ամրակցված սև և դարչնագույն գույների պայուսակից հայտաբերվել է թվով 3 հատ կապույտ գույնի դեղահաբեր՝ դրված թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, դեղահաբերը մանրացված, դեղահաբերի վրայի գրառումները հնարավոր չի եղել կարդալ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված, սպիտակ, թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ լցված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, որի քաշը փաթեթի հետ միասին կազմել է 1,30 գրամ: Նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթեթավորված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, որի քաշը թղթի հետ միասին կազմել է 1,04 գրամ: Պայուսակի մյուս գրպանից հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով փաթաթված զանգվածներ, որոնիցից 3-ը՝ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով, իսկ 4-ը՝ կարմիր գույնի: Փաթեթների մեջ առկա են եղել պոլէթիլենային թափանցիկ տոպրակներ, որոնց մեջ լցված են սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ, որոնց ընդհանուր քաշը 7,54 գրամ է: Նույն գրպանից հայտնաբերվել է ապակյա լամպ՝ վրան փաթեթավորված սև կպչուն ժապավեն՝ հարմարեցված ծխամորճի համար։ Հայտնաբերվել է նաև կաթուցիչ այրված, մոխրացված հետքերով (հատոր 1, վ.թ. 12),
- Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանը ազատությունից փաստացի զրկվել է 04/09/2024 թվականին՝ ժամը 14։00-ին, ձերբակալման վայրը՝ Երևան քաղաքի «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածք։ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը ձերբակալվել է ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով (հատոր 1, վ.թ. 11),
- ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Միշա Խաչատրյանի կողմից 04/09/2024 թվականին ներկայացրած զեկուցագիրը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ծառայություն են իրականցրել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում նույն վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության ավագ սերժանտ Միքայել Գրիգորյանի հետ թիվ 1147 կողային համարի պարեկային ավտոմեքենայով: Ծառայության ժամանակ ժամը 14:00-ի սահմաններում «Եռաբլուր» պանթեոնի մոտակայքում նկատել են կայանված վիճակում «Տոյոտա Վոկսի» մակնիշի 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, իսկ մեքենայի կողքը կանգնած է եղել մի քաղաքացի: Իրենց նկատելուն պես վերջինս ցուցաբերել է կասկածելի վարքագիծ, ձեռքին եղած իրերը նետել է և ցանկացել հեռանալ: Իրենք քաղաքացուն կանգնացրել են, հարցրել, թե ինչ է նա ձեռքից նետել, որին վերջինս պատասխանել է, որ թմրամիջոց է, որից հետո գետնից վերցրել իր կողմից նետված իրերը` կպչուն ժապավենով փաթեթավորված առարկաներ, որոնք ըստ քաղաքացու` թմրամիջոցներ են և անձնական իրեր: Անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով՝ այն է` թմրանյութ պահելու, իրացնելու, օգտագործելու հիմնավոր կասկածանքով քաղաքացուն ձերբակալել են և իր իսկ մեքենայով հանդերձ բերել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժին (հատոր 1, վ.թ. 9),
- իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթը,
- վկա Միշա Խաչատրյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2021 թվականից մինչև հիմա աշխատում է ՆԳՆ Ոստիկանության Երևան քաղաքի պարեկային գնդում։ Արթուր Օհանջանյանի դեմքն իրեն ծանոթ է, սակայն չի հիշում, թե որտեղ է հանդիպել, բայց հաշվի առնելով 393–րդ հոդվածի 2-րդ մասով ստացված ծանուցումը՝ ինքն է ձերբակալել մեղադրյալին։ Դեպքի հետ կապված մանրամասներ չի հիշում։
Հրապարակվեց վկայի նախաքննական ցուցմունքը, որով հայտնել է, որ 2024 թվականին նույն վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Գրիգորյանի հետ ծառայություն են իրականացրել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում։ Ժամը 14։00-ի սահմաններում եղել են Եռաբլուր զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում, որտեղ նկատել են կայանված «Toyota Voxi» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, որի կողքին կանգնած էր հետագայում պարզված Արթուր Օհանջանյանը։ Մոտեցել են նրան, հարցրել, որպեսզի ներկայացնի փաստաթղթեր։ Դրսևորել է կասկածելի վարքագիծ, կարծես շփոթված լիներ և ցանկանար ինչ-որ բան թաքցնել։ Այդ պահին ինքը նայել է ձեռքերի և գրպանների հատվածին, հարցրել են, թե ձեռքում բռունցք արած ինչ է պահում։ Այդ պահին լսել է հարցը, ձեռքից նետել է արտաքինից կարմիր, փոքր առարկաներ։ Հարցրել են, թե ինչ նետեց։ Նա, իսկույն հասկանալով՝ եթե չասի, կմոտենա, կնայի, գնացել է, և նետած տեղից վերցրել է կարմիր գույնի առարկաները։ Պարզվել է, որ կարմիր գույնի կպչուն ժապավեններով թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակով սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ էին՝ մարիխուանայի նմանվող։ Նույն պահին նրան ձերբակալել են, բերել ոստիկանության Մալաթիայի բաժին, որտեղ կատարվել է անձնական խուզարկություն Միքայել Գրիգորյանի կողմից, և անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է հետևյալը՝ հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից թվով 4 թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ՝ ամրացված կպչուն ժապավենով, միջին սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ։ Ուսին գցվող պայուսակից թվով 3 կապույտ գույնի դեղահաբ, պայուսակից հայտնաբերվել է նաև թվով մեկ հատ կարմիր գույնի կպչուն ժապավենով և սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածով փաթեթ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթաթված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, պայուսակի միջից նաև հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով պոլիէթիլենային տոպրակներ, որոնք պարունակում էին սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ։ Յոթ հատից երեքը կապույտ ժապավենով էին, չորսը՝ կարմիր։
Իր նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, հայտնեց, որ վերհիշեց դեպքը։ Դեպքը տեղի է ունեցել Եռաբլուրի ներքևի հատվածում՝ Իսակովի մոտ, ավտոմեքենան կայանված է եղել։ Իրենք մոտեցել են, նշված քաղաքացին եղել է դրսում, նետել է իր մոտի փաթեթեները, հետո վերցրել է։ Իրենք հարցրել են, թե ինչ էր դա, սակայն չի պատասխանել, հետո ձերբակալել և տարել են բաժին։ Հայտնեց, որ թեև դեպքը հիշում է, սակայն չի հիշում, թե ում հետ է եղել։ Հայտնեց, որ ամեն ինչ եղել է այնպես, ինչպես ինքը հայտնել է նախաքննական ցուցմունքով։ Պնդեց նախաքննական ցուցմունքը։
- վկա Միքայել Գրիգորյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը պարեկային ծառայության Երևանի առաջին գումարտակի կառավարման կրտսեր պարեկ է։ Սեպտեմբերի 4-ին Միշա Խաչատրյանի հետ ծառայություն իրականացնելիս նկատել են «Toyota» մակնիշի ավտոմեքենան, որի կողքին կանգնած է եղել Արթուր Օհանջանյանը, դեպքը եղել է Եռաբլուրի տարածքում։ Արթուր Օհանջանյանը, իրենց նկատելով, սկսել է իրեն կասկածելի պահել, ձեռքին եղածը նետել է գետնին։ Արթուր Օհանջանյանի ձեռքինը կպչուն ժապավենով փաթեթավորված զանգված է եղել է։ Ինքն այդ ժամանակ հարցրել է, թե ինչ է դա, սակայն կոնկրետ պատասխանը չի հիշում։ Պարզվել է, որ ձեռքի եղածը թմրամիջոց է, ուստի նրան թմրամիջոց պահելու և իրացնելու համար տարել են Մալաթիայի բաժին, կատարել խուզարկություն։ Խուզարկության ընթացքում կրկին հայտնաբերվել է թմրանյութ արդեն պայուսակի միջից։ Մինչ բաժին տանելը տեսել են գետնին նետած թմրամիջոցը, հարցրել են, թե արդյոք նրանն է, վերջինս ասել է՝ այո։ Բաժնում արդեն ցույց է տվել, որ պայուսակում ունի թմրամիջոց, որը նման է դեղնականաչավուն զանգվածի։ Չի հիշում, թե ով է առաջինը մոտեցել, ինքը թե իր ընկերը։ Արթուր Օհանջանյանին նկատել են Եռաբլուրի գլխավոր ճանապարհի մոտ՝ Եռաբլուրի ներքևի հարակից տարածքում։ Հայտնեց, որ դեպքը տեղի է ունեցել ցերեկը, սակայն կոնկրետ ժամ չի հիշում։ Մարդիկ և ավտոմեքենաներ չեն եղել, ամեն ինչ տեսանելի է եղել։ Երբ մոտեցել են Արթուր Օհանջանյանին, վերջինս կասկածելի վարքագիծ է ցուցաբերել, ինքը անձամբ տեսել է նետելու պահը, սակայն նետելու վայրը կոնկրետ չի հիշում։ Ձեռքին եղածը նետելուց հետո ընդունել է, որ իրենն է, վերցրել է, հետո խուզարկության ժամանակ հանել են նրա մոտից։ Խուզարկությունը կատարել են բաժնում, բացի թմրամիջոցից այլ իրեր էլ են հայտնաբերել, սակայն այս պահին չի հիշում, թե ինչ իրեր են եղել, միայն հիշում է բջջային հեռախոսը։
- վկա Մարալ Մանուշյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արթուր Օհանջանյանը եղել է իր լվացքատան վարորդը։ Օհանջանյանն աշխատել է 2024 թվականի հունիսին, սակայն ամսաթվերը լավ չի հիշում։ Մեքենան պատկանել է իրեն, իսկ Արթուրն ասել է, որ ինքը մեքենան կգնի, պայմանավորվել են, որ պիտի վճարեր, և մեքենան մնացել է նրա մոտ։ Երբ մի օր հերթական առաքումը պետք է աներ, ինքը զանգել է, որ տեսնի՝ ուր է հասել, բայց կապ չի եղել արդեն։ Պարզվել է, որ Արթուրին ձերբակալել են, սակայն չգիտի, թե ինչի համար։ Մեքենան տարել են հատուկ պահպանվող տարածք։ Երբ իրենք գնացել են ավտոմեքենայի մոտ, ոստիկանները ասել են, որ մեքենան տարել են թմրանյութի համար, որը գտել են պայուսակի միջից։ Նաև ասել են, որ ավտոմեքենան պիտի մնա։ Այդ ժամանակ ունեցել են մեկ աշխատող մեքենա, որը հենց այդ մեքենան էր, և մեկ վարորդ։ Մեքենան մշտապես եղել է Արթուրի մոտ, և մեքենայի հետ կապված ամեն ինչ՝ լվանալ, սպասարկել, նա է արել։
- մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանն իրեն մեղավոր ճանաչեց ամբողջությամբ և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի պահին եղել է ազդեցության տակ և մանրամասները չի հիշում, սակայն ընդունում է այն ամենն, ինչ հայտնել է իր ցուցմունքով։ Ինքը եղել է մեքենայի մեջ, թմրանյութի ազդեցության տակ, երկար ժամանակ օգտագործել է թմրանյութ՝ մարիխուանա՝ պլան։ Հետո մոտեցել են տղաները, իրեն ստուգել, իր մոտից հայտնաբերել են այն, ամենն, ինչ նշված էր ու տարել են։ Ինքը թմրանյութը ձեռք է բերել տելեգրամյան ալիքով, վերցրել է և նույն օրը տեղադրել երեք վայրում, այսինքն՝ ձեռք է բերել թմրամիջոց և տեղադրել։ Ինքը տեղադրել է, հետո կոորդինատները փոխանցել է այլ մարդկանց, որ վերցնեն։ Տելեգրամյան ալիքի անունը, որտեղից ձեռք է բերել, չի հիշում։ Տելեգրամով տեղը նշել են, վերցրել է։ Վերցրել է Բանգլադեշից, փողոցները լավ չի հիշում, սակայն հիշում է, որ վերցրել է տան՝ բազմաբնակարան շենքի նկուղից։ Ամբողջը վերցրել է այդտեղից, հետո տելեգրամով ասել են՝ որտեղ տեղադրի։ Դրանք արդեն եղել են փաթեթավորված վիճակում։ Ինքը վերցնելիս հաստատ իմացել է, որ մարիխուանա է, սակայն քաշը չի իմացել։ Փաթեթների տարբեր գույները պայմանավորված են եղել թմրանյութի չափաքանակով։ Իր հիշելով՝ կապույտները եղել են մեկ գրամ քաշով։ Ընդհանուր եղել է 14-15 փաթեթ, որոնց մեջ գերակշռել են կես գրամանոցները։ Ինքը դրա դիմաց չի վարձատրվել, բայց պետք է վարձատրվեր։ Պետք է փոխանցեր իր մոր հաշվեհամարը, որին էլ փոխանցելու էին գումարը՝ ամեն հատի համար հինգ դոլար։ Ինքը նախկինում նման աշխատանք չի արել, սակայն երկար տարիներ անձամբ օգտագործել է։ Իր անձնական օգտագործման համար թմրամիջոցների վրա ծախսել է շաբաթական 3 հազար ռուբլի, ամսական՝ մոտավոր 12 հազար ռուբլի։ Ինքը վերցրել է թմրանյութը ու դրել, որ ինչ-որ մեկը վերցներ։ Ինքը վաճառողներին կամ գնորդներին չի ճանաչել։ Եղել է կայք, որի անվանումը հստակ չի հիշում, անվանումը պարունակել է «ռեալ» բառը։ Այդտեղից ուղարկել են թմրանյութի տեղակայումը պարունակող նկարները, ինքը վերցրել է նշված տեղերից ու շարել։
3.2. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված Արթուր Օհանջանյանի վերաբերյալ ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանի ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունները բացակայում են,
- 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված ձև 8 տեղեկանքը, որում առկա է ՌԴ ՆԳՆ Մոսկվա քաղաքի ՆԳԳՎ Տրոիցկի և Նովոմոսկովսկի վարչական շրջանի ՆԳՎ-ի կողմից Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի հետախուզման մասին տեղեկատվություն, ինչպես նաև թիվ 16831124 քրեական վարույթը, որը հանդիսանում է սույն գործով քրեական վարույթը,
- 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված Արթուր Օհանջանյանի ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, որում առկա է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի և Էլեն Աշոտի Պետրոսյանի (ամուսնությունից հետո՝ Օհանջանյան) ամուսնության պետական գրանցման մասին մասին 9222 ակտը,
- Միլանա Արթուրի Պետրոսյանի (ծնված՝ 29․09․2020թ․) ծննդի մասին պետական վկայականի պատճենը,
- պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման մասին թիվ 1796 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ կատարված փորձաքննության համար վճարման ենթակա գումարը կազմում է 1․188․000 ՀՀ դրամ (հատոր 2, վ/թ 108)։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
4.1. Գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության և հավաստիության տեսանկյունից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների հետազոտման ընթացքում չեն արձանագրվել դրանց ձեռք բերման պատշաճ իրավական ընթացակարգի խախտումներ, ուստի հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը թույլատրելի է։
Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը պարունակում է տեղեկություններ գործի համար նշանակություն ունեցող փաստերի վերաբերյալ՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում են ապացույցի վերաբերելիության պահանջին։
Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցները հակասական տվյալներ չեն պարունակում՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում է ապացույցի հավաստիության պահանջին։
4.2. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հաստատված է համարում, որ Արթուր Օհանջանյանը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնցից 12-ը հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3–ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23–ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
(...)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(...)
2) շահադիտական դրդումներով՝
(...)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:»
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-135/07 որոշմամբ արձանագրել է, որ «(...) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով։ Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն։ Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն ՝ շահադիտական դրդում է համարվում իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստանալու կամ գույքային ծախսերից կամ պարտավորություններից խուսափելու մղումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ վերոնշյալ հանցագործության օբյեկտիվ կողմի դրսևորում է համարվում՝
1․ իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը,
2․ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի իրացնելը,
3․ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը։
Վերոգրյալից պարզ է դառնում, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված և նույն թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած քրեական օրենսգիրքը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ միայն իրացնելու նպատակով թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի, դրանց պրեկուրսորների, այլև դրանց պատրաստուկների և համարժեք նյութերի կամ ածանցյալների ապօրինի արտադրելու, պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու, առաքելու, տարածելու, գովազդելու կամ դրանք իրացնելու համար, այլև մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելու համար, ինչի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Անդրանիկ Ասլանյանի վերաբերյալ 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԷԴ/0125/01/09 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումը առ այն, որ սպառողի խնդրանքով և դրամական միջոցներով, սպառողի անձնական գործածմանը համապատասխան քանակով, առանց դրանց նկատմամբ տնօրինման իրավունքի և ապառողի ձեռքբերմանը աջակցելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ձեռք բերած անձի գործողությունները պետք է որակվեն որպես իրացման կամ ձեռքբերման հանցակցություն, այլևս արդիական չէ:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ արարքը համարվում է շահադիտական դրդումներով կատարված, եթե դրա կատարման շարժառիթը հանցավորի կամ այլ անձանց համար նյութական որևէ օգուտ ստանալու կամ նյութական որոշակի ծախսերի կամ պարտավորությունների կատարումից ազատվելու ձգտումն է: Ուստի արարքի որակման առումով որևէ նշանակություն չունի՝ հանցավորը հասել է այն ցանկալի վիճակին, որին ձգտում էր թե ոչ, այլ կերպ ասած՝ նշանակություն չունի՝ հանցավորը, իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելով, ի վերջո իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստացել կամ գույքային ծախսերից կամ պարտավորություններից խուսափել է թե ոչ։ Բավարար է միայն, որ շահադիտական դրդումը ժամանակային առումով նախորդի արարքին և հանդիսանա դրա կատարման մղիչ ուժը:
Մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից իրեն մեղսագրվող փաստական հանգամանքներն ընդունելու պայմաններում նրա արարքը ապացուցվում է ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1, թիվ 2 և թիվ 3 արձանագրություններով, դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությամբ, Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ, մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալման արձանագրությամբ, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Միշա Խաչատրյանի կողմից 04/09/2024 թվականին ներկայացրած զեկուցագրով, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված, «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող թվով 15 փաթեթներով, վկաներ Միշա Խաչատրյանի, Միքայել Գրիգորյանի, Մարալ Մանուշյանի, ինչպես նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի ցուցմունքներով։
Այսպես, ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1, թիվ 2 և թիվ 3 արձանագրություններով, ինչպես նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ ապացուցվում է, որ Արթուր Օհանջանյանը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածի տարածքում տեղադրել է թվով 2 կարմիր և 1 կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթներ, ընդհանուր ՝ 3 փաթեթ, իսկ վերջինիս հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված թվով «4» հատ փաթեթ, որոնց մեջ առկա են թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ` լցված սուր հոտով դեղականաչավուն զանգվածներով։ Արթուր Օհանջանյանի վրան ամրակցված սև և դարչնագույն գույների պայուսակից հայտաբերվել է թվով 3 հատ կապույտ գույնի դեղահաբեր՝ դրված թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված, սպիտակ, թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ լցված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված։ Նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթեթավորված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված։ Պայուսակի մյուս գրպանից հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով փաթաթված զանգվածներ, որոնցից 3-ը՝ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով, իսկ 4-ը՝ կարմիր գույնի: Փաթեթների մեջ առկա են եղել պոլէթիլենային թափանցիկ տոպրակներ, որոնց մեջ լցված են սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ, որոնց ընդհանուր քաշը 7,54 գրամ է:
Դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությամբ ապացուցվում է, որ փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթներից հանված թվով 15 փաթեթներում լցված ընդհանուր 7,81 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթից հանված սպիտակ թղթի հատվածում լցված 0,28 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ» պարունակող բուսական խառնուրդ թմրամիջոց, փորձաքննության ներկայացված փաթեթներում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից, թվով 1 պոլիէթիլենային թաղանթից զիպ փականով փաթեթում դրված կպչուն ժապավենների հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալոիդ՝ Տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր, փորձաքննության ներկայացված փաթեթում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալիոիդներ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր։
Մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք է բերելը, պահելը և տեղափոխելը ապացուցվում է հետազոտված բոլոր ապացույցների, այդ թվում նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի դատարանում տված ցուցմունքի համակցությամբ և համադրյալ վերլուծությամբ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին վերագրվող արարքում շահադիտական դրդումների առկայության հարցին՝ Դատարանը արձանագրում է, որ թեև ըստ մեղադրյալի դատարանում տված ցուցմունքի՝ վերջինս իր ձեռք բերած փաթեթների տեղադրման համար չի վարձատրվել, սակայն պետք է վարձատրվեր, ավելի կոնկրետ՝ գումարը պետք է փոխանցվեր իր տրամադրած հաշվեհամարին, ուստի Դատարանը հարկ է համարում ևս մեկ անգամ նշել, որ արարքը շահադիտական դրդումներով կատարած լինելու որակման համար իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստանալը կամ գույքային ծախսից կամ պարտավորությունից խուսափելը, այլ կերպ ասած՝ հանցավորի՝ իր վերջնական նպատակին հասնելը, նշանակություն չունի, ուստի որակման համար բավարար է միայն արարքը գույքային օգուտ ստանալու կամ գույքային ծախսից կամ պարտավորությունից խուսափելու մղումով կատարելը։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն ընդգծում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հետազոտված ապացույցների և դատաքննության արդյունքում դրանց հիման վրա հաստատված հանգամանքների համատեքստում Դատարանը, առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքով և հիմնվելով հիմնական դատալսումներում իրականացված պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված են։ Համադրելով ապացուցված փաստական հանգամանքները՝ արարքները, մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հաստատված փաստական հանգամանքների պարագայում նրա արարքին տրված իրավական որակումը ճիշտ է։ Հիմնվելով քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս ապացույցների «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշի վրա, առաջնորդվելով անմեղության կանխավարկածով՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Արթուր Օհանջանյանի կողմից, մեղավորությամբ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ քրեական հակաիրավական արարք կատարած լինելը, որը որակված է ճիշտ՝ Արթուր Օհանջանյանը մեղավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(...)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(...)»։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Միլանա Արթուրի Պետրոսյանի (ծնված՝ ․․․) ծննդյան վկայականի պատճենով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս անձի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանը ընդունել է իրեն վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, նախաքննության սկզբնական փուլից տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված պատժատեսակը մեկն է՝ ազատազրկում։
Հաշվի առնելով վերոնշյալը, ինչպես նաև այն, որ բացակայում են օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկում պատժատեսակը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
(…)»։
Անդրադառնալով Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատժատեսակին՝ Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հաշվի առնելով թմրամիջոցի տեսակը և չափը, մեղադրյալի կողմից մանրամասն ցուցմունքներ տալը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն՝ 4 տարի ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակի նշանակմամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«(…)
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
(…)»։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանը թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 16831124) փաստացի անազատության մեջ է գտնվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ը ներառյալ, ընդհանուր՝ 3 ամիս 16 օր։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի փաստացի անազության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 ամիս 16 օրը, պետք է հաշվակցվի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 4 տարի ազատազրկման ժամկետին, և Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ պետք նշանակվի ազատազրկում՝ 3 տարի 8 ամիս 14 օր ժամկետով՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ից։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ գնահատելով պատժի նպատակների իրականացման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»
Պատժի նպատակները երեքն են՝
- վերականգնել սոցիալական արդարությունը,
- վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին,
- կանխել հանցագործությունները։
Անդրադառնալով սոցիալական արդարության վերականգման նպատակին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն թե տեսականորեն և թե գործնականում՝ կախված հանցագործության բնույթից, ծանրությունից, ոտնձգության ենթարկված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունից կամ այլ հանգամանքներով պայմանավորված խիստ տարբեր է։
Սոցիալական արդարության վերականգնվում է ինչպես տուժողին պատճառված վնասը հարթելով, այնպես էլ հակաիրավական գործողություն կատարած անձին պատժի ենթարկելով։
Սոցիալական արդարության վերականգնումը նման դեպքերում տեղի է ունենում մի կողմից՝ հանցավորի կողմից սեփական արարքի բացասական հետևանքներն իր վրա կրելով, մյուս կողմից՝ վերջինիս պատժով պայմանավորված՝ տուժողի հոգեբանական և բարոյական բավարարվածության ստացմամբ։
Ընդ որում, նշված նպատակներին հասնելու ճանապարհին պետությունը՝ ի դեմս դատարանի, հանդես է գալիս ոչ թե որպես պատժիչ մարմին, այլ նշված նպատակները հավասարակշռող մարմին։ Պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։
Պատժի ենթարկված անձին ուղղելու՝ վերասոցիալականացնելու նպատակի իմաստը կայանում է նրանում, որ հանցավոր անձը, խախտելով հասարակական համակեցության կանոնները և իրավանորմերը առանձնացել է հասարակությունից, ուստի անհրաժեշտ է անձին կրկին դարձնել հասարակության մաս, ներազդել նրա վրա՝ ներդնելով որոշակի արժեքներ, գիտելիքներ, որը նրան հնարավորություն կտա դառնալ հասարակության լիիրավ անդամ։ Ընդ որում, «վերասոցիալականացում» հասկացությունը որպես պատժի նպատակ կարևոր է պատժատեսակը ընտրելիս և կիրառելիս, քանի որ յուրաքանչյուր պատժատեսակ տարբեր ազդեցություն է ունենում անձի վերասոցիալականացման գործընթացի վրա՝ թե դրական և թե բացասական։
Կոնկրետ ազատազրկում պատժատեսակն ընտրելիս անձի ուղղման և վերասոցիալականացման նպատակն ավելի է բարդանում, քանի որ անձը մեկուսացվում է հասարակությունից, ներդրվում է արդեն իսկ սոցիումից կտրված անձանց միջավայր, ուստի տվյալ պարագայում անհրաժեշտ է ոչ միայն վերասոցիալականացնել վերջինիս հասարակական նորմերի նկատմամբ հարգանք և դրանց հետագա պահպանումն առաջացնելու տեսանկյունից, այլև ստեղծվում է լրացուցիչ՝ քրեակատարողական հիմնարկում գտնվող անձի պատժի կրումից հետո հասարակական կյանքում և հասարակությունում ընդգրկվելու անհրաժեշտություն։
Հանցագործությունների կանխման նպատակը կայանում է նրանում, որ պետք է ընտրել և կիրառել այնպիսի պատիժ, որը, պատժի մյուս նպատակների հաշվառմամբ, ի զորու կլինի իրավունքների և ազատությունների համաչափ սահմանափակմամբ կանխել հանցագործությունները։
Վերոգրյալ վերլուծության շրջանակներում գնահատելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և, սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում, միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը միաժամանակ հաշվի է առնում խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործություն, վերջինիս արարքում որակյալ հանգամանքի առկայությունը, այն է՝ հանցանքը շահադիտական դրդումներով կատարելը, շրջանառվող թմրամիջոցի տեսակը և չափը, իրացման վայրը՝ «Եռաբլուր» պանթեոնը։
Վերոգրյալի համատեքստում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ, ուստի մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթի տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2024թ․ նոյեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 16803124 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831124 քրեական վարույթը ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքի կապակցությամբ, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 16803124 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 16803124 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով մյուս ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման մասին թիվ 1796 արձանագրության համաձայն՝ կատարված փորձաքննության համար վճարման ենթակա գումարը կազմում է 1․188․․000 ՀՀ դրամ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ որպես վարութային ծախս՝ հօգուտ պետության, մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանից պետք է բռնագանձել 1․188․000 ՀՀ դրամ գումար։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 16831124) 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ը ներառյալ փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) ամիս 16 (տասնվեց) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 8 (ամիս) ամիս 14 (տասնչորս) օր ժամկետով։
3. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
4. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ից։
5. Իրեղեն ապացույցները տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված եղանակով։
6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
7. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
8. Որպես վարութային ծախս՝ հօգուտ պետության, Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանից բռնագանձել ընդհանուր 1.188.000 (մեկ միլիոն հարյուր ութսունութ հազար) ՀՀ դրամ։
9. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան
ԵԴ1/3228/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«03» փետրվարի, 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի(այսուհետ՝ նաև Դատախազ) ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, ժամը 14։00-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16803124 քրեական վարույթը։
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման համաձայն մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի մեղադրանքի փաստական կողմն ունի հետևյալ բովանդակությունը․ (մեջբերվում է)․ «(…) նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնք էլ հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3-ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23-ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով:»։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2(երկու) ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ պաշտպանի և մերձավոր ազգականների։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2(երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։
1․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին Առաջին ատյանի դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1․2․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է և վերջինիս նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանք՝ 3(երեք) ամսով։
2․ 2025 թվականի հունվարի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշման դեմ Դատախազի հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։
Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րանում ստաց¬¬¬¬¬վել է 2025 թվականի հունվարի 21-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվա¬¬կա¬նի հունվարի 22-ին:
2025 թվա¬կա¬նի հունվարի 23-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացա¬կար¬գով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի փետրվարի 3-ը:
Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
3․ Ա¬ռա¬ջին ատյանի դատա¬րա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի (այսուհետ՝ նաև վիճարկվող դատական ակտ) որոշման մեջ մասնավորապես նշվել է.
«(...)Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ.
Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։
Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։
Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ.
Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։ Միևնույն ժամանակ Դատարան չեն ստացվել տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտվել է կամ ենթարկվել է քրեական հետապնդման, որպիսի պայմաններում հանցանք կատարելու հիմքը բացակայում է։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հիմքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը երկար տարիներ գտնվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որպիսի պայմաններում Դատարանը ցածր է գնահատում մեղադրյալի սոցիալական կապվածությունը երկրի հետ։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ։
Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա են երեք վկաներ, որոնցից երկուսը՝ Միքայել Գրիգորյանը և Միշա Խաչատրյանը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, իսկ Մարալ Մանուշարյանը հանդիսացել է Արթուր Օհանջանյանի գործատուն։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգ՝ նվազ մակարդակով։
Հաշվի առնելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը՝ փախուստի դիմելու վտանգ և վարույթի խոչընդոտելու նվազ վտանգ։
Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ.
Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ կարևոր հանգամանքները․
- Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
- առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ,
- առկա է փախուստի դիմելու վտանգ,
- վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, ում վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը նվազ իրատեսական է։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ, նշված խափանման միջոցների կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից:
Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ և փախուստի դիմելու վտանգ, այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքն ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու անհրաժեշտությունը, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի եռամսյա ժամկետը:
(...)»:
Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
4․ Բողոքում, մասնավորապես, նշվել է (մեջբերվում է). «(...) Դատարանը ճիշտ չի գնահատել քրեական գործի նյութերով հաստատված տվյալները և եկել է սխալ եզրահանգման այն մասին, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ:
(…)
Նախաքննությամբ ձեռք բերված տվյալներով կարելի է ենթադրել և փաստել, որ Արթուր Օհանջանյանը զբաղվելով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ, տիրապետում է այնպիսի տեղեկությունների, թե որտեղից, ի՞նչ կերպ և ի՞նչ եղանակով կամ ճանապարհով կարող է ձեռք բերել, ինչպես նաև իրացնել թմրամիջոցներ։ Ողջամտորեն ենթադրվում է, որ Արթուր Օհանջանյանը, մնալով ազատության մեջ կկատարի նոր հանցանքներ՝ կզբաղվի թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ՝ դրանք ձեռք բերելով և իրացնելով: Նախաքննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները միմյանց հետ համադրելով՝ գտնում եմ, որ եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Արթուր Օհանջանյանը չձերբակալվեր, ապա վերջինս շարունակելու էր զբաղվել թմրամիջոցների իրացմամբ, հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ իրացման համար հատուկ փաթեթավորում ունեցող թմրամիջոցներ են հայտնաբերվել, և իր ձեռք բերածից վերջինս հասցրել էր տեղադրել միայն թվով 3-ը, որոնք ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում Եռաբլուր զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում՝ մոտավորապես 2 սմ հողի տակ հայտնաբերվել են։ Բացի այդ՝ առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ Արթուր Օհանջանյանը մտադրված ընտրել էր այնպիսի աշխատանք, որի հետ հնարավոր կլինի համատեղ լուծել, թե տրանսպորտային միջոցի, թե ժամանակային ազատ գրաֆիկի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես Մարալ Գարաբետի Մանուշայանի ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ 2024 թվականի հուլիսի 18–ին Արթուր Օհանջանյանը գնացել է լվացքատուն /մարզ Արմավիր, Փարաքար, Կարեն Դեմիրճյան 5-րդ փողոց, 16 բնակելի տուն/, ցանկացել աշխատել որպես վարորդ։ Լվացքը առաքելու համար նրան է տրամադրվել Մարալ Մանուշայանի անունով գրանցված Տոյոտա Վոկսի մակնիշի 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի տվյալներում police․am կայքում այնպես են նշել, որ Արթուրի աշխատանքի ընդունվելուց հետո բոլոր իրավախախտումների վերաբերյալ ակտերը վերահասցեագրվեն նրան։ Մարալ Մանուշայանը հայտնել է, որ ավտոմեքենան մշտապես նրա մոտ էր, այնպես չէր, որ Արթուրը առաքումը կատարեր, բերեր հանձներ, հաջորդ օրը դարձյալ վերցներ։ Նրա ռեժիմը հետևյալն էր։ Նա մեքենայով առավոտյան գալիս էր լվացքատուն, վերցնում էր առաքման ենթակա լվացքը և առաքում, եթե այլ լվացք կար, հետը բերում էր։ Այս աշխատանքը նա առավոտյան ժամը 09։00–ի սահմաններում գալիս էր և ժամը 12։00–ի սահմաններում ավարտում էր աշխատանքը։ Դրանից հետո սեփական գործերով էր գնում, մեքենան մնում էր նրա մոտ։
Հարկ է փաստել, որ հիմնավոր է ենթադրությունն առ այն, որ Արթուր Օհանջանյանը մնալով ազատության մեջ կդիմի փախուստի, քանի որ վերջինս նախ ձերբակալվել է և ներկայացվել վարույթն իրականացնող մարմնին ՀՀ ՆԳՆ Պարեկային ծառայության ծառայողների կողմից, բացի այդ էլ նրան մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրեսնգրքով նախատեսված այնպիսի արարք, որը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին և նախատեսում է պատիժ ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
Ելնելով վերոգրյալից՝ գտնում եմ, որ տվյալ դեպքում միայն կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ` մեղադրյալի ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը գնահատելով ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է` հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից, ապահովելով հանրային և մասնավոր շահի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը, գտնում եմ, որ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանն ազատության մեջ մնալու պարագայում բարձր է նրա կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված գործողություններ կատարելու վտանգը, ուստի այլ խափանման միջոց, քան կալանքը չի կարող չեզոքացնել նշված վտանգները և ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը:
(...)»։
4.1. Մեջբերված հիմնավորումներով Դատախազը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը և մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3(երեք) ամսով։
Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութե¬րը, միջնորդությունները, Բողոքի պատասխանները.
5. 2025 թվականի հունվարի 27-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պաշտպաններ Ա․Կոչուբաևի և Է․Ալեքսանյանի հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանը, որում, մասնավորապես նշվել է․ «(...)Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական գործի նյութերով եկել է եզրահանգման, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը թեև առկա է, սակայն այլ խափանման միջոցի կիրառումն ի զորու է ապահովելու վերջինի պատշաճ վարքագիծը:
Առաջին ատյանի դատարանը նկատի ունենալով, որ Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ինչպես նաև՝ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ, առկա է փախուստի դիմելու վտանգ, վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, ում վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը նվազ իրատեսական է, գտել է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ։
Վերը նշվածից բացի, հարկ է նկատել, որ նախաքննությունն արդեն իսկ ավարտվել է, ողջ ապացուցողական զանգվածը ձևավորվել է, քրեական գործը գտնվում է դատարանում, ուստի վարույթի նկատմամբ այդպիսի ազեցություն գործադրելու մեղադրյալի ցանկությունը քիչ իրատեսական է։ Հատկապես խոսքը վերաբերելի է որոշակի խումբ ապացույցներին, օրինակ՝ այն, որ վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, որոնց վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը քիչ իրատեսական է։ Բացի այդ, խոչընդոտելու վտանգը միևնույն հարթությամբ չի կարող դիտարկվել այն դեպքերում, երբ վարույթի համար հետաքրքրություն ներկայացնող անձինք դեռևս չեն հարցաքննվել և այն դեպքերում, երբ հարցաքննվել են, սակայն նրանց վրա կարող է հետագա ազդեցություն լինել։ Խոսքն այն մասին է, որ այս իրավիճակներում առկա վտանգը համեմատաբար ավելի նվազ է՝ գոնե հաշվի առնելով այն, որ նախաքննական մարմինն արդեն իրականացրել է հարցաքննությունները և ձեռք է բերել որոշակի ապացույցներ, իսկ դրանց հետագա փոփոխման դեպքում դրանք կարող են համապատասխան իրավական գնահատականի արժանացվել։ Իսկ առկա մտավախություններն այս պարագայում արդեն իսկ կարող են չեզոքացվել տնային կալանքի ընթացքում համապատասխան սահմանափակումների կիրառմամբ:
Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի բողոքում նշված այն հանգամանքին, որ եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Արթուր Օհանջանյանը չձերբակալվեր, ապա վերջինս շարունակելու էր զբաղվել թմրամիջոցների իրացմամբ, հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ իրացման համար հատուկ փաթեթավորում ունեցող թմրամիջոցներ են հայտնաբերվել, և իր ձեռք բերածից վերջինս հասցրել էր տեղադրել միայն թվով 3-ը, որոնք ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում՝ մոտավորապես 2 սմ հողի տակ հայտնաբերվել են, ապա գտնում եմ, որ անձի վարքագծի գնահատման, խափանման միջոցի կիրառման տեսանկյունից վկայակոչված գործողություններն առավել էական նշանակություն կարող են ունենալ նախաքննության փուլում /ապացույցների հավաքման, ստուգման ընթացքում/, սակայն դա չի կարող վարույթի քննության ողջ ժամանակահատվածում հիմք ծառայել մեղադրյալի նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառման համար։
Այսինքն՝ համանման գործելաոճի հետագա դրսևորման վտանգն այս պահին այլևս առկա չէ՝ հիմք ընդունելով այն, որ նախաքննությունն ավարտվել է, իսկ Արթուր Օհանջանյանը հայտնել է տեղեկություններ կատարվածի, ինչպես նաև՝ իր կողմից տեղադրված թվով 3 թմրամիջոցները պահելու վայրի մասին, որոնք էլ հայտնաբերվել են ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում։
Եվ բացի այդ, առավել կարևոր է այն, որ ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելիս էական է, որ անձի կողմից նմանատիպ գործողությունները լինեն այն բնույթի, որ մեղադրյալի ազատության սահմանափակման դեպքում դրանք հնարավոր լինի կանխել /խափանման միջոցի կիրառումը որևէ արդյունք ապահովի/, օրինակ՝ մեղադրյալի կողմից վկաների վրա ազդեցություն գործադրելու, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու։
Այսինքն՝ կալանք խափանման միջոցի կիրառումը պետք է հստակ նպատակներ հետապնդի, մասնավորապես՝ անձի ազատության սահմանափակումն ինչ կտա վարույթն իրականացնող մարմնին և դրանով ինչպիսի վտանգներ կկանխվեն։ Մինչդեռ, այս դեպքում անկախ նրանից անձը ազատության մեջ է, թե ոչ, վերջինս չի կարող ապօրինի ազդեցություն գործադրել վկաների վրա և կատարել նոր հանցանք, հատկապես այն դեպքում, գործով առկա երեք վկաներից երկուսը՝ Միքայել Գրիգորյանը և Միշա Խաչատրյանը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, իսկ ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողության ընթացքում Արթուր Օհանջանյանը ոստիկանության աշխատակիցներին է հանձնել իր կողմից «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում թաքցրած թվով 3 թմրամիջոցի փաթեթները, ինչպես նաև անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում փաթեթավորված թմրամիջոցները։ Հետևաբար, բողոքաբերի վկայակոչված հանգամանքները չեն կարող կոնկրետ կալանք խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը հիմնավորող տվյալներ դիտարկվել:
Անդրադառնալով հնարավոր փախուստի դիմելու հիմքի առկայությանը՝ Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ մեղադրյալը երկար տարիներ գտնվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որպիսի պայմաններում Դատարանը ցածր է գնահատում մեղադրյալի սոցիալական կապվածությունը երկրի հետ, ուստի գտել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ:
Գտնում եմ, որ մեղադրյալի՝ ՀՀ սահմաններից դուրս բնակվելը չպետք է փախուստի դիմելու հանգամանքը հիմնավորող տվյալ համարել հատկապես, երբ սույն դեպքում, երբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառվել է այնպիսի այլընտրանքային խափանման միջոց, որը կրկին կապված է անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման հետ և իր ինտենսիվությամբ գրեթե չի զիջում կալանքին:
Ավելին՝ այս ասպեկտում չպետք է անտեսել նաև այն, որ Արթուր Օհանջանյանն ունի մշտական բնակության վայր, տվել է խոստովական բնույթի ցուցմունքներ, աջակվել է նախաքննության կատարմանը, թաքնվելու որևէ փորձ չի կատարել։
Ընդ որում, եթե նույնիսկ վերոգրյալ նպատակն առկա լիներ, ապա սույն նպատակի ապահովման լավագույն մեխանիզմներից կարող է դիտարկվել տնային կալանքը, այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալ խափանման միջոցն անձի անձնական ազատությունը նվազ սահմանափակելուն զուգահեռ կարող է և պետք է ապահովի անձի վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ լինելու պահանջը:
Մասնավորապես՝ սույն խափանման միջոցի կիրառման պարագայում ողջամտորեն պետք է չեզոքացվեն բոլոր այն վտանգները, որոնք դրվել են փախուստը կանխելու նպատակի ներքո, քանի որ տնային կալանքի պահանջների պահպանումը, այն է՝ բնակության տարածքը չլքելը ոչ միայն դրված է մեղադրյալի բարեխղճության, այլև դրա նկատմամբ հսկողություն իրականացնող մարմինների վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Ստացվում է, որ խափանման միջոցի կիրառման շրջանակներում օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։
Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Վերոգրյալներով պայմանավորված, անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ Արթուր Օհանջանյանը նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չի եղել, ուստի, գտնում եմ, որ վկայակոչված նպատակը կարող է չեզոքացվել տնային կալանքի պայմաններում նույնպես։ Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների հիման վրա, գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքով և բացակայելու արգելքով, կայացրել է օրինական և հիմնավորված դատական ակտ, իսկ բողոքաբերի կողմից ներկայացված չեն ծանրակշիռ հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից փախուստի դիմելու, նոր հանցանք կատարելու և հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին հասարակությունից մեկուսացնելով, նրա ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ խափանման միջոց կիրառելու հիմքի/երի առկայության փաստը դեռևս չի նշանակում, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով/երով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ այլ խափանման միջոց հանդիսացող տնային կալանքը, համակցված՝ բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ։
Բացի վերոգրյալից, Արթուր Օհանջանյանը իր նկատմամբ ընտրված տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման ողջ ժամանակահատվածում դրսևորել է բացառապես պատշաճ վարքագիծ և իր գործողություններով փաստացի բացառել է որևէ տեսակի կանխատեսական բնույթի ռիսկի հնարավորությունը, ինչը նշանակում է, որ նրա նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցները եղել են իրավաչափ։
Վերոշարադրյալի հիման վրա, գտնում եմ, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխելով՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Եվ վերջապես, թև վկայակոչվող հանգամանքը ինքնին կալանավորման հիմքերը չեզոքացնող չէ, սակայն հավաստիքն է այն իրողության, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը իրավաչափ է։ Խոսքը անձի դրսևորած վարքագծի մասին է։ Տվյալ պարագայում անձը առավել քան մեկ ամիս գտնվում է ազատության մեջ և հանրային մեղադրողի կողմից բողոքում բերված որևէ ռիսկ իրականություն չի դարձվել, ինչը նշանակում է, որ խափանման միջոց տնային կալանքը ընտրելիս Առաջին ատյանի դատարանը չի սխալվել։(…)»։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարա¬նը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»:
6․1․ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով`
(...)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կան¬խելու նպա¬տա¬կով. (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատաշրած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա¬րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա¬տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառ¬¬վել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթաց¬քում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրե¬լիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավե¬¬լի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա¬րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(...).
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, (...) թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշ¬խա¬վորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար:
(...).
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա¬տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կա¬լանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատճա¬ռաբան¬ված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատա¬կով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
7․ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խա¬փանման միջոցի հարցն Առաջին ատյանի դատա¬րանում քննա¬ր¬կելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքներին մե¬ղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի առնչությունը փաս¬¬¬տե¬լու համար: Դրա հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողո¬քի շրջանակներում այդ հարցը չի վի¬ճարկ¬¬վել, հետևաբար՝ դրա առկայությունը փաստվում է առանց մանրամասն վերծություններ ներկայացնելու՝ հաշվի առնելով նաև քրեական գործն Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի վարույ¬թում քննվե¬լու փաստը:
8. Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառված տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի հիմնավորումներին, վիճարկվող դա¬տա¬կան ակտն ստուգման ենթար¬կե¬լով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 և այլ գործերով կայացված որոշումները):
Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արամ Ճուղուրյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված` մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ(տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը)»:
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի շրջանակներում անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին(տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշումը):
8․1․ Սույն որոշման 6․1․-ին կետում մեջբերված՝ խափանման միջոցների վերաբերելի քրեադատավարական իրավադրույթների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանավորում և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ։ Այլ կերպ՝ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։
Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատա¬վա¬րա¬կան հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտ¬րության հարցը կարող է փաստվել և գլխավո¬րա¬պես փաստ¬վում է ոչ միայն ապացույցների (նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրութ¬յուն¬ների և կան¬խա¬տեսումների մակար¬դա¬կով:
9․ Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալան¬քը փոխելու և այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի կիրառելիությունը թույլատրելի ճանաչելու մասին հետևությունների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունն առկա չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկը հնարավոր է զսպել այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառմամբ։
Սույն որոշման 8-րդ կետում վկայակոչված՝ Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի՝ քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր վարքագծին վերաբերող տվյալներից բխող իրավաչափ հետևության, այդ մասով բողոքարկվող դատական ակտը բովանդակում է բավարար և իրավաչափ պատճառաբանություններ, որոնք ըստ էության ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի սույն փուլում Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված պայմանների շարունակական առկայությունն այն աստիճան բարձր չէ, որպիսի մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ շարունակվի պահպանվել ամենախիստ խափանման միջոցը։ Մասնավորապես, Արթուր Օհանջանյանի կողմից ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված՝ պարտականությունները չկատարելու ռիսկը իրատեսական է, սակայն եթե նախաքննության ընթացքում այդ մտավախությունը եղել է առավել բարձր, ապա գործի քննությանը զուգընթաց, առավել ևս գործն ըստ էության դատարանում քննության առնելու ժամանակ կալանքի անհրաժեշտությունը պայմանավորող վերոնշյալ հիմքը փոփոխվել և նվազել է։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, նախաքննության ընթացքում դատավարության մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու վերաբերյալ փաստեր առկա չեն, ենթադրյալ հանցանքին ականատես վկաները հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, հետևաբար՝ նշված հանգամանքները նվազեցնում են Մեղադրյալի կողմից դատավարության մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։
Անդրադառնալով Մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վերաբերյալ Դատախազի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ վտանգի կանխումը կարող է իրականացվել տնային կալանքի պայմաններում նույնպես: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ փախուստի դիմելու ռիսկայնության առկայության դեպքում դրա ապահովման լավագույն մեխանիզմներից կարող է դիտարկվել տնային կալանքը, այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալ խափանման միջոցն անձի անձնական ազատությունը նվազ սահմանափակելուն զուգահեռ կարող է և պետք է ապահովի անձի վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ լինելու պահանջը։
Անդրադառնալով Մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու մասին Դատախազի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ էապես նվազ է Մեղադրյալի կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու հավանականությունը: Ինչ վերաբերում է առաջադրված մեղադրանքին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, նման պայմաններում՝ միայն սույն դեպքը դեռևս բավարար չէ փաստելու անձի մոտ կայուն, հանցավոր վարքագիծ ձևավորված լինելու մասին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը՝ նրան մեկուսացման համեմատաբար մեղմ պայմաններում թողնելով: Այսինքն, ի տարբերություն կալանավորման՝ որի պարագայում անձն ըստ էության կտրվում է իր «սովորական» միջավայրից և հայտնվում քրեակատարողական հիմնարկում, տնային կալանքը անձի մեկուսացվածությունը ապահովում է հենց վերջինիս բնակության վայրում՝ միևնույն ժամանակ դատարանին հնարավորություն ընձեռելով անձի նկատմամբ կիրառել այնպիսի սահմանափակումներ, որոնք ապահովում են գրեթե կալանավորման պայմաններին իդենտիկ մեկուսացվածության աստիճան։
Վերաքննիչ դատարանը որպես մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է գնահատում նախկինում դատապարտված չլինելը, ամուսնացած լինելը և խնամքին մեկ անչափահաս երեխա ունենալու հանգամանքները, վերոգրյալ հանգամանքները իրենց համակցության մեջ նույնպես համոզմունք են ձևավորում նույն վարույթում կալանքից զատ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշությունը։ Այլ կերպ՝ թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Անդրադառնալով Մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթին ու հանրային վտանգավության աստիճանին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք Մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից ունեն իրենց նշանակությունը, սակայն վերը նշված փաստական տվյալների հետ համադրելով, իրենց հերթին չեն կանխատեսում մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից քրեական վարույթի ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորվելու հավանականության բարձր աստիճանի, ինչպես նաև բավարար չեն անձի կալանքի ձևով հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը, սակայն դրանց ռիսկայնությունը որոշակիորեն նվազել է ինչպես վարույթի համապատասխան փուլով պայմանավորված, այնպես էլ՝ մեղադրյալի ցուցաբերած որոշակի վարքագծի հաշվառման համատեքստում։
9․1․ Հարկ է արձանագրել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-119-րդ հոդվածների պահանջն այն է, որ դատարանը պարտավոր է հիմնավորել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում սահմանված՝ խափանման միջոցների նպատակներին հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան անձին հասարակությունից մեկուսացնելով, անձի ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով: Հետևաբար, անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու համար անհրաժեշտ է մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներից բխող ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորել ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ նպատակի (նպատակների) առկայությունը, այլև այն, որ բացառապես խափանման միջոց կալանքն է ի զորու կանխել քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը։ Այսինքն՝ կիրառված միջոցի՝ կալանքի, և հետապնդվող նպատակի միջև պետք է լինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել նաև, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելն ու գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվելու փաստը, այլ կերպ՝ Մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են:
Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Բողոքում Դատախազի կողմից ներկայացված հիմնավորումները չեն փաստում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի ոչ նպատակային լինելու մասին։
10․ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ ներկայաց¬րած հա¬տուկ վերանայման բողոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ վիճարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Եզրափակիչ մաս.
11. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի ներկայացրած հատուկ վերա¬նայման բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬հա¬նուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«03» փետրվարի, 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի(այսուհետ՝ նաև Դատախազ) ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, ժամը 14։00-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16803124 քրեական վարույթը։
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման համաձայն մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի մեղադրանքի փաստական կողմն ունի հետևյալ բովանդակությունը․ (մեջբերվում է)․ «(…) նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնք էլ հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3-ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23-ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով:»։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2(երկու) ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ պաշտպանի և մերձավոր ազգականների։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2(երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։
1․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին Առաջին ատյանի դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1․2․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է և վերջինիս նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանք՝ 3(երեք) ամսով։
2․ 2025 թվականի հունվարի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշման դեմ Դատախազի հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։
Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րանում ստաց¬¬¬¬¬վել է 2025 թվականի հունվարի 21-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվա¬¬կա¬նի հունվարի 22-ին:
2025 թվա¬կա¬նի հունվարի 23-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացա¬կար¬գով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի փետրվարի 3-ը:
Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
3․ Ա¬ռա¬ջին ատյանի դատա¬րա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի (այսուհետ՝ նաև վիճարկվող դատական ակտ) որոշման մեջ մասնավորապես նշվել է.
«(...)Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ.
Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։
Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։
Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ.
Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։ Միևնույն ժամանակ Դատարան չեն ստացվել տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտվել է կամ ենթարկվել է քրեական հետապնդման, որպիսի պայմաններում հանցանք կատարելու հիմքը բացակայում է։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հիմքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը երկար տարիներ գտնվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որպիսի պայմաններում Դատարանը ցածր է գնահատում մեղադրյալի սոցիալական կապվածությունը երկրի հետ։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ։
Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա են երեք վկաներ, որոնցից երկուսը՝ Միքայել Գրիգորյանը և Միշա Խաչատրյանը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, իսկ Մարալ Մանուշարյանը հանդիսացել է Արթուր Օհանջանյանի գործատուն։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգ՝ նվազ մակարդակով։
Հաշվի առնելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը՝ փախուստի դիմելու վտանգ և վարույթի խոչընդոտելու նվազ վտանգ։
Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ.
Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ կարևոր հանգամանքները․
- Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
- առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ,
- առկա է փախուստի դիմելու վտանգ,
- վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, ում վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը նվազ իրատեսական է։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ, նշված խափանման միջոցների կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից:
Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ և փախուստի դիմելու վտանգ, այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքն ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու անհրաժեշտությունը, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի եռամսյա ժամկետը:
(...)»:
Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
4․ Բողոքում, մասնավորապես, նշվել է (մեջբերվում է). «(...) Դատարանը ճիշտ չի գնահատել քրեական գործի նյութերով հաստատված տվյալները և եկել է սխալ եզրահանգման այն մասին, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ:
(…)
Նախաքննությամբ ձեռք բերված տվյալներով կարելի է ենթադրել և փաստել, որ Արթուր Օհանջանյանը զբաղվելով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ, տիրապետում է այնպիսի տեղեկությունների, թե որտեղից, ի՞նչ կերպ և ի՞նչ եղանակով կամ ճանապարհով կարող է ձեռք բերել, ինչպես նաև իրացնել թմրամիջոցներ։ Ողջամտորեն ենթադրվում է, որ Արթուր Օհանջանյանը, մնալով ազատության մեջ կկատարի նոր հանցանքներ՝ կզբաղվի թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ՝ դրանք ձեռք բերելով և իրացնելով: Նախաքննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները միմյանց հետ համադրելով՝ գտնում եմ, որ եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Արթուր Օհանջանյանը չձերբակալվեր, ապա վերջինս շարունակելու էր զբաղվել թմրամիջոցների իրացմամբ, հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ իրացման համար հատուկ փաթեթավորում ունեցող թմրամիջոցներ են հայտնաբերվել, և իր ձեռք բերածից վերջինս հասցրել էր տեղադրել միայն թվով 3-ը, որոնք ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում Եռաբլուր զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում՝ մոտավորապես 2 սմ հողի տակ հայտնաբերվել են։ Բացի այդ՝ առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ Արթուր Օհանջանյանը մտադրված ընտրել էր այնպիսի աշխատանք, որի հետ հնարավոր կլինի համատեղ լուծել, թե տրանսպորտային միջոցի, թե ժամանակային ազատ գրաֆիկի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես Մարալ Գարաբետի Մանուշայանի ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ 2024 թվականի հուլիսի 18–ին Արթուր Օհանջանյանը գնացել է լվացքատուն /մարզ Արմավիր, Փարաքար, Կարեն Դեմիրճյան 5-րդ փողոց, 16 բնակելի տուն/, ցանկացել աշխատել որպես վարորդ։ Լվացքը առաքելու համար նրան է տրամադրվել Մարալ Մանուշայանի անունով գրանցված Տոյոտա Վոկսի մակնիշի 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի տվյալներում police․am կայքում այնպես են նշել, որ Արթուրի աշխատանքի ընդունվելուց հետո բոլոր իրավախախտումների վերաբերյալ ակտերը վերահասցեագրվեն նրան։ Մարալ Մանուշայանը հայտնել է, որ ավտոմեքենան մշտապես նրա մոտ էր, այնպես չէր, որ Արթուրը առաքումը կատարեր, բերեր հանձներ, հաջորդ օրը դարձյալ վերցներ։ Նրա ռեժիմը հետևյալն էր։ Նա մեքենայով առավոտյան գալիս էր լվացքատուն, վերցնում էր առաքման ենթակա լվացքը և առաքում, եթե այլ լվացք կար, հետը բերում էր։ Այս աշխատանքը նա առավոտյան ժամը 09։00–ի սահմաններում գալիս էր և ժամը 12։00–ի սահմաններում ավարտում էր աշխատանքը։ Դրանից հետո սեփական գործերով էր գնում, մեքենան մնում էր նրա մոտ։
Հարկ է փաստել, որ հիմնավոր է ենթադրությունն առ այն, որ Արթուր Օհանջանյանը մնալով ազատության մեջ կդիմի փախուստի, քանի որ վերջինս նախ ձերբակալվել է և ներկայացվել վարույթն իրականացնող մարմնին ՀՀ ՆԳՆ Պարեկային ծառայության ծառայողների կողմից, բացի այդ էլ նրան մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրեսնգրքով նախատեսված այնպիսի արարք, որը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին և նախատեսում է պատիժ ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
Ելնելով վերոգրյալից՝ գտնում եմ, որ տվյալ դեպքում միայն կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ` մեղադրյալի ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը գնահատելով ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է` հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից, ապահովելով հանրային և մասնավոր շահի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը, գտնում եմ, որ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանն ազատության մեջ մնալու պարագայում բարձր է նրա կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված գործողություններ կատարելու վտանգը, ուստի այլ խափանման միջոց, քան կալանքը չի կարող չեզոքացնել նշված վտանգները և ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը:
(...)»։
4.1. Մեջբերված հիմնավորումներով Դատախազը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը և մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3(երեք) ամսով։
Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութե¬րը, միջնորդությունները, Բողոքի պատասխանները.
5. 2025 թվականի հունվարի 27-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պաշտպաններ Ա․Կոչուբաևի և Է․Ալեքսանյանի հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանը, որում, մասնավորապես նշվել է․ «(...)Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական գործի նյութերով եկել է եզրահանգման, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը թեև առկա է, սակայն այլ խափանման միջոցի կիրառումն ի զորու է ապահովելու վերջինի պատշաճ վարքագիծը:
Առաջին ատյանի դատարանը նկատի ունենալով, որ Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ինչպես նաև՝ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ, առկա է փախուստի դիմելու վտանգ, վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, ում վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը նվազ իրատեսական է, գտել է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ։
Վերը նշվածից բացի, հարկ է նկատել, որ նախաքննությունն արդեն իսկ ավարտվել է, ողջ ապացուցողական զանգվածը ձևավորվել է, քրեական գործը գտնվում է դատարանում, ուստի վարույթի նկատմամբ այդպիսի ազեցություն գործադրելու մեղադրյալի ցանկությունը քիչ իրատեսական է։ Հատկապես խոսքը վերաբերելի է որոշակի խումբ ապացույցներին, օրինակ՝ այն, որ վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, որոնց վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը քիչ իրատեսական է։ Բացի այդ, խոչընդոտելու վտանգը միևնույն հարթությամբ չի կարող դիտարկվել այն դեպքերում, երբ վարույթի համար հետաքրքրություն ներկայացնող անձինք դեռևս չեն հարցաքննվել և այն դեպքերում, երբ հարցաքննվել են, սակայն նրանց վրա կարող է հետագա ազդեցություն լինել։ Խոսքն այն մասին է, որ այս իրավիճակներում առկա վտանգը համեմատաբար ավելի նվազ է՝ գոնե հաշվի առնելով այն, որ նախաքննական մարմինն արդեն իրականացրել է հարցաքննությունները և ձեռք է բերել որոշակի ապացույցներ, իսկ դրանց հետագա փոփոխման դեպքում դրանք կարող են համապատասխան իրավական գնահատականի արժանացվել։ Իսկ առկա մտավախություններն այս պարագայում արդեն իսկ կարող են չեզոքացվել տնային կալանքի ընթացքում համապատասխան սահմանափակումների կիրառմամբ:
Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի բողոքում նշված այն հանգամանքին, որ եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Արթուր Օհանջանյանը չձերբակալվեր, ապա վերջինս շարունակելու էր զբաղվել թմրամիջոցների իրացմամբ, հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ իրացման համար հատուկ փաթեթավորում ունեցող թմրամիջոցներ են հայտնաբերվել, և իր ձեռք բերածից վերջինս հասցրել էր տեղադրել միայն թվով 3-ը, որոնք ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում՝ մոտավորապես 2 սմ հողի տակ հայտնաբերվել են, ապա գտնում եմ, որ անձի վարքագծի գնահատման, խափանման միջոցի կիրառման տեսանկյունից վկայակոչված գործողություններն առավել էական նշանակություն կարող են ունենալ նախաքննության փուլում /ապացույցների հավաքման, ստուգման ընթացքում/, սակայն դա չի կարող վարույթի քննության ողջ ժամանակահատվածում հիմք ծառայել մեղադրյալի նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառման համար։
Այսինքն՝ համանման գործելաոճի հետագա դրսևորման վտանգն այս պահին այլևս առկա չէ՝ հիմք ընդունելով այն, որ նախաքննությունն ավարտվել է, իսկ Արթուր Օհանջանյանը հայտնել է տեղեկություններ կատարվածի, ինչպես նաև՝ իր կողմից տեղադրված թվով 3 թմրամիջոցները պահելու վայրի մասին, որոնք էլ հայտնաբերվել են ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում։
Եվ բացի այդ, առավել կարևոր է այն, որ ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելիս էական է, որ անձի կողմից նմանատիպ գործողությունները լինեն այն բնույթի, որ մեղադրյալի ազատության սահմանափակման դեպքում դրանք հնարավոր լինի կանխել /խափանման միջոցի կիրառումը որևէ արդյունք ապահովի/, օրինակ՝ մեղադրյալի կողմից վկաների վրա ազդեցություն գործադրելու, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու։
Այսինքն՝ կալանք խափանման միջոցի կիրառումը պետք է հստակ նպատակներ հետապնդի, մասնավորապես՝ անձի ազատության սահմանափակումն ինչ կտա վարույթն իրականացնող մարմնին և դրանով ինչպիսի վտանգներ կկանխվեն։ Մինչդեռ, այս դեպքում անկախ նրանից անձը ազատության մեջ է, թե ոչ, վերջինս չի կարող ապօրինի ազդեցություն գործադրել վկաների վրա և կատարել նոր հանցանք, հատկապես այն դեպքում, գործով առկա երեք վկաներից երկուսը՝ Միքայել Գրիգորյանը և Միշա Խաչատրյանը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, իսկ ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողության ընթացքում Արթուր Օհանջանյանը ոստիկանության աշխատակիցներին է հանձնել իր կողմից «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում թաքցրած թվով 3 թմրամիջոցի փաթեթները, ինչպես նաև անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում փաթեթավորված թմրամիջոցները։ Հետևաբար, բողոքաբերի վկայակոչված հանգամանքները չեն կարող կոնկրետ կալանք խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը հիմնավորող տվյալներ դիտարկվել:
Անդրադառնալով հնարավոր փախուստի դիմելու հիմքի առկայությանը՝ Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ մեղադրյալը երկար տարիներ գտնվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որպիսի պայմաններում Դատարանը ցածր է գնահատում մեղադրյալի սոցիալական կապվածությունը երկրի հետ, ուստի գտել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ:
Գտնում եմ, որ մեղադրյալի՝ ՀՀ սահմաններից դուրս բնակվելը չպետք է փախուստի դիմելու հանգամանքը հիմնավորող տվյալ համարել հատկապես, երբ սույն դեպքում, երբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառվել է այնպիսի այլընտրանքային խափանման միջոց, որը կրկին կապված է անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման հետ և իր ինտենսիվությամբ գրեթե չի զիջում կալանքին:
Ավելին՝ այս ասպեկտում չպետք է անտեսել նաև այն, որ Արթուր Օհանջանյանն ունի մշտական բնակության վայր, տվել է խոստովական բնույթի ցուցմունքներ, աջակվել է նախաքննության կատարմանը, թաքնվելու որևէ փորձ չի կատարել։
Ընդ որում, եթե նույնիսկ վերոգրյալ նպատակն առկա լիներ, ապա սույն նպատակի ապահովման լավագույն մեխանիզմներից կարող է դիտարկվել տնային կալանքը, այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալ խափանման միջոցն անձի անձնական ազատությունը նվազ սահմանափակելուն զուգահեռ կարող է և պետք է ապահովի անձի վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ լինելու պահանջը:
Մասնավորապես՝ սույն խափանման միջոցի կիրառման պարագայում ողջամտորեն պետք է չեզոքացվեն բոլոր այն վտանգները, որոնք դրվել են փախուստը կանխելու նպատակի ներքո, քանի որ տնային կալանքի պահանջների պահպանումը, այն է՝ բնակության տարածքը չլքելը ոչ միայն դրված է մեղադրյալի բարեխղճության, այլև դրա նկատմամբ հսկողություն իրականացնող մարմինների վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Ստացվում է, որ խափանման միջոցի կիրառման շրջանակներում օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։
Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Վերոգրյալներով պայմանավորված, անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ Արթուր Օհանջանյանը նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չի եղել, ուստի, գտնում եմ, որ վկայակոչված նպատակը կարող է չեզոքացվել տնային կալանքի պայմաններում նույնպես։ Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների հիման վրա, գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքով և բացակայելու արգելքով, կայացրել է օրինական և հիմնավորված դատական ակտ, իսկ բողոքաբերի կողմից ներկայացված չեն ծանրակշիռ հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից փախուստի դիմելու, նոր հանցանք կատարելու և հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին հասարակությունից մեկուսացնելով, նրա ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ խափանման միջոց կիրառելու հիմքի/երի առկայության փաստը դեռևս չի նշանակում, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով/երով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ այլ խափանման միջոց հանդիսացող տնային կալանքը, համակցված՝ բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ։
Բացի վերոգրյալից, Արթուր Օհանջանյանը իր նկատմամբ ընտրված տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման ողջ ժամանակահատվածում դրսևորել է բացառապես պատշաճ վարքագիծ և իր գործողություններով փաստացի բացառել է որևէ տեսակի կանխատեսական բնույթի ռիսկի հնարավորությունը, ինչը նշանակում է, որ նրա նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցները եղել են իրավաչափ։
Վերոշարադրյալի հիման վրա, գտնում եմ, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխելով՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Եվ վերջապես, թև վկայակոչվող հանգամանքը ինքնին կալանավորման հիմքերը չեզոքացնող չէ, սակայն հավաստիքն է այն իրողության, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը իրավաչափ է։ Խոսքը անձի դրսևորած վարքագծի մասին է։ Տվյալ պարագայում անձը առավել քան մեկ ամիս գտնվում է ազատության մեջ և հանրային մեղադրողի կողմից բողոքում բերված որևէ ռիսկ իրականություն չի դարձվել, ինչը նշանակում է, որ խափանման միջոց տնային կալանքը ընտրելիս Առաջին ատյանի դատարանը չի սխալվել։(…)»։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարա¬նը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»:
6․1․ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով`
(...)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կան¬խելու նպա¬տա¬կով. (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատաշրած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա¬րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա¬տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառ¬¬վել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթաց¬քում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրե¬լիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավե¬¬լի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա¬րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(...).
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, (...) թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշ¬խա¬վորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար:
(...).
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա¬տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կա¬լանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատճա¬ռաբան¬ված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատա¬կով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
7․ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խա¬փանման միջոցի հարցն Առաջին ատյանի դատա¬րանում քննա¬ր¬կելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքներին մե¬ղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի առնչությունը փաս¬¬¬տե¬լու համար: Դրա հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողո¬քի շրջանակներում այդ հարցը չի վի¬ճարկ¬¬վել, հետևաբար՝ դրա առկայությունը փաստվում է առանց մանրամասն վերծություններ ներկայացնելու՝ հաշվի առնելով նաև քրեական գործն Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի վարույ¬թում քննվե¬լու փաստը:
8. Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառված տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի հիմնավորումներին, վիճարկվող դա¬տա¬կան ակտն ստուգման ենթար¬կե¬լով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 և այլ գործերով կայացված որոշումները):
Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արամ Ճուղուրյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված` մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ(տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը)»:
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի շրջանակներում անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին(տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշումը):
8․1․ Սույն որոշման 6․1․-ին կետում մեջբերված՝ խափանման միջոցների վերաբերելի քրեադատավարական իրավադրույթների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանավորում և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ։ Այլ կերպ՝ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։
Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատա¬վա¬րա¬կան հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտ¬րության հարցը կարող է փաստվել և գլխավո¬րա¬պես փաստ¬վում է ոչ միայն ապացույցների (նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրութ¬յուն¬ների և կան¬խա¬տեսումների մակար¬դա¬կով:
9․ Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալան¬քը փոխելու և այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի կիրառելիությունը թույլատրելի ճանաչելու մասին հետևությունների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունն առկա չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկը հնարավոր է զսպել այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառմամբ։
Սույն որոշման 8-րդ կետում վկայակոչված՝ Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի՝ քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր վարքագծին վերաբերող տվյալներից բխող իրավաչափ հետևության, այդ մասով բողոքարկվող դատական ակտը բովանդակում է բավարար և իրավաչափ պատճառաբանություններ, որոնք ըստ էության ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի սույն փուլում Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված պայմանների շարունակական առկայությունն այն աստիճան բարձր չէ, որպիսի մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ շարունակվի պահպանվել ամենախիստ խափանման միջոցը։ Մասնավորապես, Արթուր Օհանջանյանի կողմից ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված՝ պարտականությունները չկատարելու ռիսկը իրատեսական է, սակայն եթե նախաքննության ընթացքում այդ մտավախությունը եղել է առավել բարձր, ապա գործի քննությանը զուգընթաց, առավել ևս գործն ըստ էության դատարանում քննության առնելու ժամանակ կալանքի անհրաժեշտությունը պայմանավորող վերոնշյալ հիմքը փոփոխվել և նվազել է։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, նախաքննության ընթացքում դատավարության մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու վերաբերյալ փաստեր առկա չեն, ենթադրյալ հանցանքին ականատես վկաները հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, հետևաբար՝ նշված հանգամանքները նվազեցնում են Մեղադրյալի կողմից դատավարության մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։
Անդրադառնալով Մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վերաբերյալ Դատախազի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ վտանգի կանխումը կարող է իրականացվել տնային կալանքի պայմաններում նույնպես: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ փախուստի դիմելու ռիսկայնության առկայության դեպքում դրա ապահովման լավագույն մեխանիզմներից կարող է դիտարկվել տնային կալանքը, այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալ խափանման միջոցն անձի անձնական ազատությունը նվազ սահմանափակելուն զուգահեռ կարող է և պետք է ապահովի անձի վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ լինելու պահանջը։
Անդրադառնալով Մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու մասին Դատախազի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ էապես նվազ է Մեղադրյալի կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու հավանականությունը: Ինչ վերաբերում է առաջադրված մեղադրանքին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, նման պայմաններում՝ միայն սույն դեպքը դեռևս բավարար չէ փաստելու անձի մոտ կայուն, հանցավոր վարքագիծ ձևավորված լինելու մասին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը՝ նրան մեկուսացման համեմատաբար մեղմ պայմաններում թողնելով: Այսինքն, ի տարբերություն կալանավորման՝ որի պարագայում անձն ըստ էության կտրվում է իր «սովորական» միջավայրից և հայտնվում քրեակատարողական հիմնարկում, տնային կալանքը անձի մեկուսացվածությունը ապահովում է հենց վերջինիս բնակության վայրում՝ միևնույն ժամանակ դատարանին հնարավորություն ընձեռելով անձի նկատմամբ կիրառել այնպիսի սահմանափակումներ, որոնք ապահովում են գրեթե կալանավորման պայմաններին իդենտիկ մեկուսացվածության աստիճան։
Վերաքննիչ դատարանը որպես մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է գնահատում նախկինում դատապարտված չլինելը, ամուսնացած լինելը և խնամքին մեկ անչափահաս երեխա ունենալու հանգամանքները, վերոգրյալ հանգամանքները իրենց համակցության մեջ նույնպես համոզմունք են ձևավորում նույն վարույթում կալանքից զատ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշությունը։ Այլ կերպ՝ թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Անդրադառնալով Մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթին ու հանրային վտանգավության աստիճանին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք Մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից ունեն իրենց նշանակությունը, սակայն վերը նշված փաստական տվյալների հետ համադրելով, իրենց հերթին չեն կանխատեսում մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից քրեական վարույթի ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորվելու հավանականության բարձր աստիճանի, ինչպես նաև բավարար չեն անձի կալանքի ձևով հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը, սակայն դրանց ռիսկայնությունը որոշակիորեն նվազել է ինչպես վարույթի համապատասխան փուլով պայմանավորված, այնպես էլ՝ մեղադրյալի ցուցաբերած որոշակի վարքագծի հաշվառման համատեքստում։
9․1․ Հարկ է արձանագրել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-119-րդ հոդվածների պահանջն այն է, որ դատարանը պարտավոր է հիմնավորել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում սահմանված՝ խափանման միջոցների նպատակներին հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան անձին հասարակությունից մեկուսացնելով, անձի ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով: Հետևաբար, անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու համար անհրաժեշտ է մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներից բխող ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորել ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ նպատակի (նպատակների) առկայությունը, այլև այն, որ բացառապես խափանման միջոց կալանքն է ի զորու կանխել քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը։ Այսինքն՝ կիրառված միջոցի՝ կալանքի, և հետապնդվող նպատակի միջև պետք է լինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել նաև, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելն ու գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվելու փաստը, այլ կերպ՝ Մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են:
Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Բողոքում Դատախազի կողմից ներկայացված հիմնավորումները չեն փաստում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի ոչ նպատակային լինելու մասին։
10․ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ ներկայաց¬րած հա¬տուկ վերանայման բողոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ վիճարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Եզրափակիչ մաս.
11. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի ներկայացրած հատուկ վերա¬նայման բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬հա¬նուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3228/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 16831124 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հեգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում' փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնք էլ հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3֊ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04֊ին' ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23-ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Օհանջանյան |
| Հայրանուն | Գրիշայի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 14-11-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 14-11-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ (վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը քննության առնելու մասին) 2024թ. նոյեմբերի 14 ք.Երևան, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Արղամանյանս՝ քննելով թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑԻ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024թ․ նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2․ Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը մակագրվել և 2024թ. նոյեմբերի 12-ին հանձնվել է ինձ։ 2. Դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 3. Եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը, ապա դատարանն առանց նախնական դատալսումներ անցկացնելու մասին որոշում կայացնելու քրեական գործը վերադարձնում է հսկող դատախազին խափանման միջոցի հարցը քննարկելու և գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատակով: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: 6. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացնելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: Հուշաթերթը ներառում է նաև սույն օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում:» Նույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Եթե մեղադրյալը կալանավորված է, ապա մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատարան է հանձնվում ոչ ուշ, քան մեղադրյալի կալանքի ժամկետը լրանալուց 15 օր առաջ:» Նույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետները հաշվվում են ժամերով, օրերով, ամիսներով և տարիներով: 2. Ժամկետները հաշվելիս նկատի չի առնվում այն ժամը կամ օրը, որից սկսվում է ժամկետների ընթացքը: 3. Ժամկետն օրերով հաշվելիս ժամկետի ընթացքն սկսվում է առաջին օրվա գիշերվա զրո ժամից և վերջանում վերջին օրվա գիշերվա ժամը 24․00-ին: Ժամկետն ամիսներով կամ տարիներով հաշվելիս ժամկետը վերջանում է վերջին ամսվա համապատասխան օրը, իսկ եթե տվյալ ամիսը չունի համապատասխան ամսաթիվ, ապա ժամկետն ավարտվում է այդ ամսվա վերջին օրը: Եթե ժամկետը լրանալու օրը ոչ աշխատանքային է, ապա ժամկետի վերջին օր է համարվում դրան հաջորդող առաջին աշխատանքային օրը, սակայն այս կանոնը չի կիրառվում անձի ազատության սահմանափակման հետ կապված ժամկետները հաշվելիս: (...)» Քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ընտրված «կալանք» խափանման միջոցի ժամկետը լրանում է 2025 թվականի հունվարի 4-ին, ուստի առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված գործը մեղադրողին վերադարձնելու հիմքը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ, 31-րդ, 33-րդ, 264-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ 1. Ստանձնել մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը և նշանակել դռնբաց նախնական դատալսումներ 2024 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ ժամը 16։30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ-1» նստավայրում (հասցե՝ Երևան քաղաք, Նազարբեկյան 40)։ 2. Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և բողոքարկման ենթակա չէ: Դատավոր՝ Դավիթ Արղամանյան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Օհանջանյան |
| Հայրանուն | Գրիշայի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 26-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ Երևան քաղաքի ուղեկցող գումարտակը չի կարողացել ապահովել մեղադրյալի ներկայությունը դատական նիստին, ինչի մասին Դատավորի աշխատակազմը տեղեկացել է հեռախոսազանգի միջոցով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Արա Դավթյանի, պաշտպաններ՝ Էրիկ Ալեքսանյանի, Ալեքսանդր Կոչուբաևի, մեղադրյալ՝ Արթուր Օհանջանյանի, 2024թ. դեկտեմբերի 20 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով (նախաքննական համարը՝ 16831124) մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ծնված՝ 03.05.1989թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված՝ ք.Երևան, Վիլնյուսի 61-րդ շենք, բնակարան 6 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանը որոշում է կայացրել թիվ 16803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամաբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ պաշտպանի և մերձավոր ազգականների։ 3.Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով, մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։ 4. 2024թ․ նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 5․ Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը մակագրվել և 2024թ. նոյեմբերի 12-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 6. 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 7. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնք էլ հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3-ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23-ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով: (...)» 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումը անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը, փախուստի դիմելը կանխելու, ինչպես նաև իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու համար: Ինչ վերաբերվում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Արթուր Օհանջանյանի պատշաճ վարքագիծը։ 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքը և պայմանները: Պաշտպանական կողմն առարկեց կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության դեմ և նշեց, որ բացակայում են մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ռիսկերը կարող են չեզոքացվել նվազ խիստ խափանման միջոցի պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։ Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։ Միևնույն ժամանակ Դատարան չեն ստացվել տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտվել է կամ ենթարկվել է քրեական հետապնդման, որպիսի պայմաններում հանցանք կատարելու հիմքը բացակայում է։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հիմքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը երկար տարիներ գտնվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որպիսի պայմաններում Դատարանը ցածր է գնահատում մեղադրյալի սոցիալական կապվածությունը երկրի հետ։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ։ Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա են երեք վկաներ, որոնցից երկուսը՝ Միքայել Գրիգորյանը և Միշա Խաչատրյանը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, իսկ Մարալ Մանուշարյանը հանդիսացել է Արթուր Օհանջանյանի գործատուն։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգ՝ նվազ մակարդակով։ Հաշվի առնելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը՝ փախուստի դիմելու վտանգ և վարույթի խոչընդոտելու նվազ վտանգ։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ կարևոր հանգամանքները․ - Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: - առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ, - առկա է փախուստի դիմելու վտանգ, - վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, ում վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը նվազ իրատեսական է։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ, նշված խափանման միջոցների կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ և փախուստի դիմելու վտանգ, այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքն ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու անհրաժեշտությունը, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ընտրված «կալանք» խափանման միջոցը վերացնել և անհապաղ ազատ արձակել։ 2. Մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառել «տնային կալանք» այլընտրանքային խափանման միջոցը` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ 3. Տնային կալանքի սկիզբը հաշվել մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից հաշվառման վերցնելու պահից։ 4. Տնային կալանքի կրման վայր սահմանել Երևան քաղաքի Վիլնյուսի 61-րդ շենքի 6-րդ բնակարանը։ 5. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը: 6. Մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց համակցված կիրառել բացակայելու արգելքը։ 7. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 8. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Ներգրավվել է դատավարության մասնակից
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Դատավարության մասնակից | Պաշտպան |
| Դատավարության մասնակից | Պաշտպան |
| Դատավարության մասնակից | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Կոչուբաև |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության մասնակից | |
| Անուն | Էրիկ |
| Ազգանուն | Ալեքսանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Որոշում | Կայացվել է արձանագրային որոշում: |
Համաձայնեցման վարույթ
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Ներկայացվել է համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդություն
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Մեղադրյալ / Ամբաստանյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Օհանջանյան |
| Հայրանուն | Գրիշայի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 393-րդ Մաս 2-րդ Կետ 2-րդ |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Կոչուբաև |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդությունը բավարարվել է
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Որոշումը (արձանագրային որոշման դեպքում բովանդակության վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվություն) | Կայացվել է արձանագրային որոշում։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կողմերը չեն եկել համաձայնության
| Ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|
Դատաքննությունն ընդհանուր կարգով շարունակելու մասին
| Ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Որոշումը (արձանագրային որոշման դեպքում բովանդակության վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվություն) | Դատաքննությունն ընդհանուր կարգով շարունակելու մասին կայացվել է արձանագրային որոշում: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:27 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 14-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել պաշտպան Ա.Կոչուբաևի դիմումի հիման վրա: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:40 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, 2025թ. մարտի 21 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով (նախաքննական համարը՝ 16831124) մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ծնված՝ 03.05.1989թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված՝ ք.Երևան, Վիլնյուսի 61-րդ շենք, բնակարան 6 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի ապրիլի 7-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռաֆայել Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 41-0045-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամաբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի ապրիլի 6-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հունիսի 5-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 6-ը։ 4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 2-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է և նրա նկատմամբ ընտրվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի, գրավի՝ 12.000.000 ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքի համակցությունը։ Հայկ Մարտիրոսյանը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից էլեկտրոնային հաշվառման է վերցվել 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է մեղադրյալ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի՝ նամակագրություն ունենալու, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու, այլ անձանց հետ շփում ունենալու և իր բնակության վայրում հյուրընկալելու իրավունքը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով, մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ը։ 6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով, մինչև 2025 թվականի փետրվարի 6-ը։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է մեղադրյալ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի՝ նամակագրություն ունենալու, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու, այլ անձանց հետ շփում ունենալու և իր բնակության վայրում հյուրընկալելու իրավունքը։ 7. 2025թ․ հունվարի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 69102225 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 318-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, և Արմեն Գագիկի Շախիկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով։ 8․ Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0319/01/25 համարը, որը մակագրվել և 2025թ. հունվարի 22-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 9. 2025 թվականի հունվարի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0319/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 10. Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, շահադիտական դրդումներով ՀՀ-ում թմրամիջոցների ապօրինի իրացմամբ զբաղվելու նպատակով ստեղծել և ղեկավարել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ և դրա արդյունքում ստացված առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացմամբ զբաղվող հանցավոր կազմակերպություն, ում կողմից կատարված դերաբաշխման և նրա տված ցուցումների համաձայն, ապահովվել է իրացման նպատակով ապօրինի ձեռք բերված առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների իրացումը, բացի այդ փորձել է իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով 1979,58 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց: Նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքի՝ թմրամիջոցների իրացումից ստացված ֆինանսական միջոցների հանցավոր ծագումը, դրանց իրական բնույթը թաքցնելու, հանցավոր ճանապարհով ստացված ֆինանսական միջոցների տեղաշարժն ու տեղաբաշխումը քողարկելու, դրանց օրինական տեսք հաղորդելու նպատակով հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առանձնապես խոշոր չափերով միջոցների կենտրոնացումը և դրանով պայմանավորված իրավասու մարմինների տեսադաշտում հայտնվելը բացառելու, հնարավոր բացահայտումից խուսափելու և հետագա հանցավոր գործունեությունն անխոչընդոտ շարունակելու համար հանցավոր գործունեությունից գոյացած ֆինանսական միջոցներն ստանալու, մասնատելու և շրջանառելու համար օգտագործվել են տարատեսակ էլեկտրոնային դրամապանակներ: Նշված վճարային գործիքներին մուտքագրված ֆինանսական միջոցները հետագայում փոխանցվել են տարբեր էլեկտրոնային դրամապանակների և կանխիկացվել կամ այլ կերպ տնօրինվել են հանցավոր գործունեությանը ներգրավված անձանց կողմից: (...)» 11. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է և նրա նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ 3 ամիս ժամանակով և բացակայելու արգելքը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ Արթուր Օհանջանյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։ 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողի կողմից Դատարան է ստացվել գրություն, որով վերջինս հայտնել է, որ տնային կալանքի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման, միևնույն ժամանակ խնդրել է դատական նիստը անցկացնել իր բացակայության պայմաններում՝ հաշվի առնելով աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը: Դատարան է ստացվել նաև պաշտպանի և մեղադրյալի դիմումները, որով նրանք հայտնել են որ չեն առարկում տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգման դեմ։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է հանցանք կատարելու վտանգը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ և վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր էական հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Նվազ խիստ խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ կարևոր հանգամանքները․ - Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: - առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ, - առկա է փախուստի դիմելու վտանգ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ, նշված խափանման միջոցների կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ և փախուստի դիմելու վտանգ, այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքն ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված «տնային կալանք» այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 23-ը։ 2. Տնային կալանքի կրման վայր սահմանել Երևան քաղաքի Վիլնյուսի 61-րդ շենքի 6-րդ բնակարանը։ 3. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը: 4. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 5. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել հանրային մեղադրող Արա Դավթյանի դիմումի հիման վրա, համաձայն որի՝ վերջինը մասնակցում է վերապատրաստման դասընթացների: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:40 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Արա Դավթյանի, պաշտպան՝ Էրիկ Ալեքսանյանի, 2025թ. հունիսի 19 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով (նախաքննական համարը՝ 16831124) մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ծնված՝ 03.05.1989թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված՝ ք.Երևան, Վիլնյուսի 61-րդ շենք, բնակարան 6 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի ապրիլի 7-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռաֆայել Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 41-0045-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամաբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի ապրիլի 6-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հունիսի 5-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 6-ը։ 4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 2-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է և նրա նկատմամբ ընտրվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի, գրավի՝ 12.000.000 ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքի համակցությունը։ Հայկ Մարտիրոսյանը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից էլեկտրոնային հաշվառման է վերցվել 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է մեղադրյալ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի՝ նամակագրություն ունենալու, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու, այլ անձանց հետ շփում ունենալու և իր բնակության վայրում հյուրընկալելու իրավունքը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով, մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ը։ 6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով, մինչև 2025 թվականի փետրվարի 6-ը։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է մեղադրյալ Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի՝ նամակագրություն ունենալու, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու, այլ անձանց հետ շփում ունենալու և իր բնակության վայրում հյուրընկալելու իրավունքը։ 7. 2025թ․ հունվարի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 69102225 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 318-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, և Արմեն Գագիկի Շախիկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով։ 8․ Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0319/01/25 համարը, որը մակագրվել և 2025թ. հունվարի 22-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 9. 2025 թվականի հունվարի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0319/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 10. Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, շահադիտական դրդումներով ՀՀ-ում թմրամիջոցների ապօրինի իրացմամբ զբաղվելու նպատակով ստեղծել և ղեկավարել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ և դրա արդյունքում ստացված առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացմամբ զբաղվող հանցավոր կազմակերպություն, ում կողմից կատարված դերաբաշխման և նրա տված ցուցումների համաձայն, ապահովվել է իրացման նպատակով ապօրինի ձեռք բերված առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների իրացումը, բացի այդ փորձել է իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով 1979,58 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց: Նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքի՝ թմրամիջոցների իրացումից ստացված ֆինանսական միջոցների հանցավոր ծագումը, դրանց իրական բնույթը թաքցնելու, հանցավոր ճանապարհով ստացված ֆինանսական միջոցների տեղաշարժն ու տեղաբաշխումը քողարկելու, դրանց օրինական տեսք հաղորդելու նպատակով հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առանձնապես խոշոր չափերով միջոցների կենտրոնացումը և դրանով պայմանավորված իրավասու մարմինների տեսադաշտում հայտնվելը բացառելու, հնարավոր բացահայտումից խուսափելու և հետագա հանցավոր գործունեությունն անխոչընդոտ շարունակելու համար հանցավոր գործունեությունից գոյացած ֆինանսական միջոցներն ստանալու, մասնատելու և շրջանառելու համար օգտագործվել են տարատեսակ էլեկտրոնային դրամապանակներ: Նշված վճարային գործիքներին մուտքագրված ֆինանսական միջոցները հետագայում փոխանցվել են տարբեր էլեկտրոնային դրամապանակների և կանխիկացվել կամ այլ կերպ տնօրինվել են հանցավոր գործունեությանը ներգրավված անձանց կողմից: (...)» 11. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է և նրա նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ 3 ամիս ժամանակով և բացակայելու արգելքը։ 12. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 23-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ Արթուր Օհանջանյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ արձանագրվել է, որ շարունակում են պահպանվել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ և վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ։ 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը հայտնեց, որ տնային կալանքի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման, ուստի միջնորդեց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամանակով։ Պաշտպանական կողմը միջնորդության դեմ չառարկեց։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է հանցանք կատարելու վտանգը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ և վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո հարցաքննվել են գործով բոլոր վկաները, մեղադրյալը, հետազոտվել են գրավոր ապացույցները, նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ բացակայում է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգը։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հիմքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշված վտանգը շարունակում է պահպանվել, հաշվի առնելով՝ մեղադրյալի երկար տարիներ Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս գտնվելը և դրանով պայմանավորված երկրի հետ սոցիալական ցածր կապվածություն ունենալը։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ։ Նվազ խիստ խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ կարևոր հանգամանքները․ - Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, - առկա է փախուստի դիմելու վտանգ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի շարունակական կիրառման պայմաններում, նշված խափանման միջոցի շարունակական կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու հիմքը` մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը, տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցը ի զորու է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված «տնային կալանք» այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։ 2. Տնային կալանքի կրման վայր սահմանել Երևան քաղաքի Վիլնյուսի 61-րդ շենքի 6-րդ բնակարանը։ 3. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը: 4. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 5. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի չներկայանալու և մեղադրյալի չներկայացվելու պատճառով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել պաշտպան Ա.Կոչուբաևի դիմումի հիման վրա: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Անուշ Հովսեփյանի, 2025թ. սեպտեմբերի 18 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով (նախաքննական համարը՝ 16831124) մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ծնված՝ 03.05.1989թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված՝ ք.Երևան, Վիլնյուսի 61-րդ շենք, բնակարան 6 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանը որոշում է կայացրել թիվ 16803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամաբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ պաշտպանի և մերձավոր ազգականների։ 3.Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով, մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։ 4. 2024թ․ նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 5․ Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը մակագրվել և 2024թ. նոյեմբերի 12-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 6. 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 7. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնք էլ հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3-ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23-ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով: (...)» 8. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է և նրա նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ 3 ամիս ժամանակով և բացակայելու արգելքը։ 9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 23-ը։ 10. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ Արթուր Օհանջանյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ արձանագրվել է, որ շարունակում է պահպանվել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը։ 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը Դատարանին հասցեագված գրությամբ հայտնել է, որ բացակայում են տնային կալանքի վերացման հիմքերը և պայմանները ուստի խնդրել է կիրառված այլընտրանքային խափնաման միջոցի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամանակով։ Պաշտպանական կողմը Դատարանին հասցեագրված գրությամբ հայտնել է, որ տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգման դեմ առարկություններ չունի։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ։ Հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հիմքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշված վտանգը շարունակում է պահպանվել, հաշվի առնելով՝ մեղադրյալի երկար տարիներ Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս գտնվելը և դրանով պայմանավորված երկրի հետ սոցիալական ցածր կապվածություն ունենալը։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը։ Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից դրսոևրվել է պատշաճ ջանասիրություն։ Մասնավորապես՝ կայացվել են բավարար քանակության դատական նիստեր, ինչի արդյունքում քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների ավարտման փուլում։ Նվազ խիստ խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ կարևոր հանգամանքները․ - Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, - առկա է փախուստի դիմելու վտանգ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի շարունակական կիրառման պայմաններում, նշված խափանման միջոցի շարունակական կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու հիմքը` մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը, տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցը ի զորու է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված «տնային կալանք» այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ը։ 2. Տնային կալանքի կրման վայր սահմանել Երևան քաղաքի Վիլնյուսի 61-րդ շենքի 6-րդ բնակարանը։ 3. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը: 4. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 5. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Այլ նշումներ | 07-11-2025 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 07-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել պաշտպան Կոչուբաևի աշխատանքային ծանրաբեռնվածությամբ պայմանավորված։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 8 |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 10-12-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Օհանջանյան |
| Հայրանուն | Գրիշայի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:50 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 19-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել կողմերի հետ համաձայնության գալու արդյունքում։ |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 13-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ Դատավորի աշխատակազմը հեռախոսազանգի միջոցով տեղեկացել է, որ տեղի է ոունեցել հանրային մեղադրողի փոփոխություն, և վերջինը աշխատանքային ծանրաբեռնվածությամբ պայմանավորված չի կարող ներկայանալ դատական նիստին։ |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 24-03-2026 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Օհանջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 24-03-2026 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Գործ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, Գարիկ Մելոյանի, Անուշ Հովսեփյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրողներ՝ Արա Դավթյանի, Սահմինե Պետրոսյանի, պաշտպաններ՝ Էրիկ Ալեքսանյանի, Ալեքսանդր Կոչուբաևի, մեղադրյալ՝ Արթուր Օհանջանյանի, 2026թ. մարտի 24 ք. Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ (ծնված՝․․․) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2024թ. սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14։00-ին թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը։ 2. 2024թ. սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 16803124 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։ 3. 2024թ. սեպտեմբերի 6-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2024թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2024թ. սեպտեմբերի 4-ից։ 5․ Դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։ 6․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին քննիչի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և ցուցմունքը տեղում ստուգելու արդյունքում հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ճանաչվել է իրեղեն ապացույց։ 7․ 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի որոշմամբ թիվ 16803124 քրեական վարույթով Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։ 8․ 2024թ․ նոյեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 16803124 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831124 քրեական վարույթը ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքի կապակցությամբ։ 9․ 2024թ․ նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 10․ Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը 2024թ․ նոյեմբերի 12-ին մակագրվել և հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 11․ 2024թ․ նոյեմբերի 14-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 12․ Դատարանի՝ 2024թ. դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացվել է, և նրա նկատմամբ կիրառվել է տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ 3 ամիս ժամկետով, ինչպես նաև որպես այլընտրանքային խափանման միջոց համակցված կիրառվել է բացակայելու արգելքը։ 13․ Դատարանի՝ 2025թ. մարտի 21-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 23-ը։ 14․ Դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 19-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։ 15․ Դատարանի՝ 2025թ. սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ը։ 16․ 2025թ. դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ Նրա նկատմամբ կիրառված տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ՝ մինչև դատավճռով դրանց անդրադառնալը։ 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնցից 12-ը հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3–ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23–ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով: Այսինքն՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով (...)»։ 3.1. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. - ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելություն է կատարվել «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածի այն վայրը, որտեղից Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը ձերբակալվել է 04․09․2024 թվականին: Արթուր Օհանջանյանը ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողության ընթացքում հայտարարել է, որ նույն ճանապարհով («Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի ներքևի ճանապարհահատվածով) ընթանան մինչև մետաղական տարաների (բոչկաների) մասը, որտեղից կհիշի, թե որտեղ է ինքը տեղադրել թմրամիջոցի փաթեթները: Հասնելով ճանապարհահատվածի նշված՝ մետաղական մեծ տարաների հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թմրամիջոցների բոլոր փաթեթները տեղադրել է ճանապարհահատվածի ձախ եզրում (տարաներից դեպի «Եռաբլուր» գնալու ուղղությունը հիմք ընդունելով): Արթուր Օհանջանյանը կանգ է առել ճանապարհահատվածի այն մասում, որտեղ հողակտորի մեջ թափված է աղբ, նշել է, որ ինքը թվով մեկ հատ կարմիր կպչուն ժապավենով թմրանյութի փաթեթը տեղադրել է տվյալ մասում՝ հողի տակ: Վայրը հիշում է՝ աղբը նետված ներքնակից (մատռաս): Հողակույտի վրա թափված աղբի հատվածում Արթուր Օհանջանյանը մատնացույց է արել հստակ այն մասը, որտեղ հողը մոտավորապես 2 սմ խորությամբ փորելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հայտնաբերվել է կարմիր գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթ, որը սուր հոտ էր արձակում։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ վերջինս իր կողմից հողի տակ տեղադրած թմրանյութն է, որը 0,5 գրամանոց է: Փաթեթը վերցվել է և փաթեթավորվել: Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 42-46), - ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 2 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելությունը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածը շարունակվել է։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ թմրանյութի մյուս փաթեթը ինքը տեղադրել է ճանապարհահատվածի բնակելի տները անցնելուց հետո այն մասում, որտեղ ճանապարհի աջակողմյան հատվածը մետաղե պատով փակ է և տեսանելիություն չկա դեպի մյուս կողմը։ Հասնելով նշված հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը կանգ է առել և հայտնել, որ մյուս կարմիր կպչուն ժապավենով մարիխուանայի փաթեթը ինքը տեղադրել է իր նշած մետաղե պատով հատվածի այն մասում, որտեղ առկա է ծառ։ Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորվել է Արթուր Օհանջանյանի կողմից մատնացույց արված ծառի ներքևի հողակտորի հատվածը մոտ 2 սմ խորությամբ և հայտնաբերվել է թվով 1 հատ կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված սուր հոտ արձակող փաթեթ, որը վերցվել և փաթեթավորվել է։ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ հայտնաբերված կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթը պարունակում է 0,5 գրամ մարիխուանա։ Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 47-51), - ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 3 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալվածի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը տեղում ստուգելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պարեկային ծառայողներ Միշա Արմանի Խաչատրյանի, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի, ձերբակալված Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի (ինչպես նաև ընթերակայի) հետ այցելությունը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածը շարունակվել է: Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թմրանյութի վերջին փաթեթը տեղադրել է ճանապարհահատվածի այն մետաղական մեծ տարայի (բոչկա) դիմացի մասում, որտեղ ավտոմեքենայի կողքը կանգնած վիճակում իրեն հայտնաբերել են պարեկային ծառայության աշխատակիցները և ձերբակալել: Հասնելով մետաղական մեծ տարայի մոտ՝ ճանապարհի ձախակողմյան մասում Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ ինքը թվով 1 կապույտ ժապավենով մարիխուանայի փաթեթը տեղադրել է էլեկտրաաշտարակի ներքևի մասում՝ բետոնե սյան ձախ հատվածում խոտերի մեջ՝ հողաշերտի տակ: Ուսումնասիրելով այդ հատվածը՝ Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ փաթեթն ինքը տեղադրել է հաստ և ծալված ցողունով խոտի արմատի հատվածում: Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորվել է հողաշերտը և հայտնաբերվել է թվով 1 հատ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթ, որը սուր հոտ էր արձակում: Արթուր Օհանջանյանը հայտարարել է, որ նշված փաթեթը պարունակում է 1 գրամի չափով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց: Այլ հայտարարություններ չեն եղել (հատոր 1, վ.թ. 52-57), - Դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթներից հանված թվով 15 փաթեթներում լցված ընդհանուր 7,81 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։ Փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթից հանված սպիտակ թղթի հատվածում լցված 0,28 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» թմրամիջոց։ Փորձաքննության ներկայացված փաթեթներում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից, թվով 1 պոլիէթիլենային թաղանթից զիպ փականով փաթեթում դրված կպչուն ժապավենների հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալոիդ՝ Տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր։ Նյութերի հետքային քանակությունների առկայության պարագայում՝ հնարավոր չէ կատարել դրանց քանակական հաշվարկ։ (հատոր 2, վ.թ. 103-108), - Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ վերջինիս հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված թվով «4» հատ փաթեթ, որոնց մեջ առկա են թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ` լցված սուր հոտով դեղականաչավուն զանգվածներով։ Հայտնաբերված թվով 4 փաթեթների` պոլիէթիլենային փաթեթներիի հետ միասին քաշը կազմել է 3,37 գրամ: Արթուր Օհանջանյանի վրան ամրակցված սև և դարչնագույն գույների պայուսակից հայտաբերվել է թվով 3 հատ կապույտ գույնի դեղահաբեր՝ դրված թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, դեղահաբերը մանրացված, դեղահաբերի վրայի գրառումները հնարավոր չի եղել կարդալ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված, սպիտակ, թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ լցված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, որի քաշը փաթեթի հետ միասին կազմել է 1,30 գրամ: Նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթեթավորված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, որի քաշը թղթի հետ միասին կազմել է 1,04 գրամ: Պայուսակի մյուս գրպանից հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով փաթաթված զանգվածներ, որոնիցից 3-ը՝ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով, իսկ 4-ը՝ կարմիր գույնի: Փաթեթների մեջ առկա են եղել պոլէթիլենային թափանցիկ տոպրակներ, որոնց մեջ լցված են սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ, որոնց ընդհանուր քաշը 7,54 գրամ է: Նույն գրպանից հայտնաբերվել է ապակյա լամպ՝ վրան փաթեթավորված սև կպչուն ժապավեն՝ հարմարեցված ծխամորճի համար։ Հայտնաբերվել է նաև կաթուցիչ այրված, մոխրացված հետքերով (հատոր 1, վ.թ. 12), - Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանը ազատությունից փաստացի զրկվել է 04/09/2024 թվականին՝ ժամը 14։00-ին, ձերբակալման վայրը՝ Երևան քաղաքի «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածք։ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը ձերբակալվել է ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով (հատոր 1, վ.թ. 11), - ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Միշա Խաչատրյանի կողմից 04/09/2024 թվականին ներկայացրած զեկուցագիրը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ծառայություն են իրականցրել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում նույն վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության ավագ սերժանտ Միքայել Գրիգորյանի հետ թիվ 1147 կողային համարի պարեկային ավտոմեքենայով: Ծառայության ժամանակ ժամը 14:00-ի սահմաններում «Եռաբլուր» պանթեոնի մոտակայքում նկատել են կայանված վիճակում «Տոյոտա Վոկսի» մակնիշի 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, իսկ մեքենայի կողքը կանգնած է եղել մի քաղաքացի: Իրենց նկատելուն պես վերջինս ցուցաբերել է կասկածելի վարքագիծ, ձեռքին եղած իրերը նետել է և ցանկացել հեռանալ: Իրենք քաղաքացուն կանգնացրել են, հարցրել, թե ինչ է նա ձեռքից նետել, որին վերջինս պատասխանել է, որ թմրամիջոց է, որից հետո գետնից վերցրել իր կողմից նետված իրերը` կպչուն ժապավենով փաթեթավորված առարկաներ, որոնք ըստ քաղաքացու` թմրամիջոցներ են և անձնական իրեր: Անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով՝ այն է` թմրանյութ պահելու, իրացնելու, օգտագործելու հիմնավոր կասկածանքով քաղաքացուն ձերբակալել են և իր իսկ մեքենայով հանդերձ բերել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժին (հատոր 1, վ.թ. 9), - իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթը, - վկա Միշա Խաչատրյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2021 թվականից մինչև հիմա աշխատում է ՆԳՆ Ոստիկանության Երևան քաղաքի պարեկային գնդում։ Արթուր Օհանջանյանի դեմքն իրեն ծանոթ է, սակայն չի հիշում, թե որտեղ է հանդիպել, բայց հաշվի առնելով 393–րդ հոդվածի 2-րդ մասով ստացված ծանուցումը՝ ինքն է ձերբակալել մեղադրյալին։ Դեպքի հետ կապված մանրամասներ չի հիշում։ Հրապարակվեց վկայի նախաքննական ցուցմունքը, որով հայտնել է, որ 2024 թվականին նույն վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Գրիգորյանի հետ ծառայություն են իրականացրել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում։ Ժամը 14։00-ի սահմաններում եղել են Եռաբլուր զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում, որտեղ նկատել են կայանված «Toyota Voxi» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, որի կողքին կանգնած էր հետագայում պարզված Արթուր Օհանջանյանը։ Մոտեցել են նրան, հարցրել, որպեսզի ներկայացնի փաստաթղթեր։ Դրսևորել է կասկածելի վարքագիծ, կարծես շփոթված լիներ և ցանկանար ինչ-որ բան թաքցնել։ Այդ պահին ինքը նայել է ձեռքերի և գրպանների հատվածին, հարցրել են, թե ձեռքում բռունցք արած ինչ է պահում։ Այդ պահին լսել է հարցը, ձեռքից նետել է արտաքինից կարմիր, փոքր առարկաներ։ Հարցրել են, թե ինչ նետեց։ Նա, իսկույն հասկանալով՝ եթե չասի, կմոտենա, կնայի, գնացել է, և նետած տեղից վերցրել է կարմիր գույնի առարկաները։ Պարզվել է, որ կարմիր գույնի կպչուն ժապավեններով թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակով սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ էին՝ մարիխուանայի նմանվող։ Նույն պահին նրան ձերբակալել են, բերել ոստիկանության Մալաթիայի բաժին, որտեղ կատարվել է անձնական խուզարկություն Միքայել Գրիգորյանի կողմից, և անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է հետևյալը՝ հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից թվով 4 թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ՝ ամրացված կպչուն ժապավենով, միջին սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ։ Ուսին գցվող պայուսակից թվով 3 կապույտ գույնի դեղահաբ, պայուսակից հայտնաբերվել է նաև թվով մեկ հատ կարմիր գույնի կպչուն ժապավենով և սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածով փաթեթ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթաթված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված, պայուսակի միջից նաև հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով պոլիէթիլենային տոպրակներ, որոնք պարունակում էին սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ։ Յոթ հատից երեքը կապույտ ժապավենով էին, չորսը՝ կարմիր։ Իր նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, հայտնեց, որ վերհիշեց դեպքը։ Դեպքը տեղի է ունեցել Եռաբլուրի ներքևի հատվածում՝ Իսակովի մոտ, ավտոմեքենան կայանված է եղել։ Իրենք մոտեցել են, նշված քաղաքացին եղել է դրսում, նետել է իր մոտի փաթեթեները, հետո վերցրել է։ Իրենք հարցրել են, թե ինչ էր դա, սակայն չի պատասխանել, հետո ձերբակալել և տարել են բաժին։ Հայտնեց, որ թեև դեպքը հիշում է, սակայն չի հիշում, թե ում հետ է եղել։ Հայտնեց, որ ամեն ինչ եղել է այնպես, ինչպես ինքը հայտնել է նախաքննական ցուցմունքով։ Պնդեց նախաքննական ցուցմունքը։ - վկա Միքայել Գրիգորյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը պարեկային ծառայության Երևանի առաջին գումարտակի կառավարման կրտսեր պարեկ է։ Սեպտեմբերի 4-ին Միշա Խաչատրյանի հետ ծառայություն իրականացնելիս նկատել են «Toyota» մակնիշի ավտոմեքենան, որի կողքին կանգնած է եղել Արթուր Օհանջանյանը, դեպքը եղել է Եռաբլուրի տարածքում։ Արթուր Օհանջանյանը, իրենց նկատելով, սկսել է իրեն կասկածելի պահել, ձեռքին եղածը նետել է գետնին։ Արթուր Օհանջանյանի ձեռքինը կպչուն ժապավենով փաթեթավորված զանգված է եղել է։ Ինքն այդ ժամանակ հարցրել է, թե ինչ է դա, սակայն կոնկրետ պատասխանը չի հիշում։ Պարզվել է, որ ձեռքի եղածը թմրամիջոց է, ուստի նրան թմրամիջոց պահելու և իրացնելու համար տարել են Մալաթիայի բաժին, կատարել խուզարկություն։ Խուզարկության ընթացքում կրկին հայտնաբերվել է թմրանյութ արդեն պայուսակի միջից։ Մինչ բաժին տանելը տեսել են գետնին նետած թմրամիջոցը, հարցրել են, թե արդյոք նրանն է, վերջինս ասել է՝ այո։ Բաժնում արդեն ցույց է տվել, որ պայուսակում ունի թմրամիջոց, որը նման է դեղնականաչավուն զանգվածի։ Չի հիշում, թե ով է առաջինը մոտեցել, ինքը թե իր ընկերը։ Արթուր Օհանջանյանին նկատել են Եռաբլուրի գլխավոր ճանապարհի մոտ՝ Եռաբլուրի ներքևի հարակից տարածքում։ Հայտնեց, որ դեպքը տեղի է ունեցել ցերեկը, սակայն կոնկրետ ժամ չի հիշում։ Մարդիկ և ավտոմեքենաներ չեն եղել, ամեն ինչ տեսանելի է եղել։ Երբ մոտեցել են Արթուր Օհանջանյանին, վերջինս կասկածելի վարքագիծ է ցուցաբերել, ինքը անձամբ տեսել է նետելու պահը, սակայն նետելու վայրը կոնկրետ չի հիշում։ Ձեռքին եղածը նետելուց հետո ընդունել է, որ իրենն է, վերցրել է, հետո խուզարկության ժամանակ հանել են նրա մոտից։ Խուզարկությունը կատարել են բաժնում, բացի թմրամիջոցից այլ իրեր էլ են հայտնաբերել, սակայն այս պահին չի հիշում, թե ինչ իրեր են եղել, միայն հիշում է բջջային հեռախոսը։ - վկա Մարալ Մանուշյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արթուր Օհանջանյանը եղել է իր լվացքատան վարորդը։ Օհանջանյանն աշխատել է 2024 թվականի հունիսին, սակայն ամսաթվերը լավ չի հիշում։ Մեքենան պատկանել է իրեն, իսկ Արթուրն ասել է, որ ինքը մեքենան կգնի, պայմանավորվել են, որ պիտի վճարեր, և մեքենան մնացել է նրա մոտ։ Երբ մի օր հերթական առաքումը պետք է աներ, ինքը զանգել է, որ տեսնի՝ ուր է հասել, բայց կապ չի եղել արդեն։ Պարզվել է, որ Արթուրին ձերբակալել են, սակայն չգիտի, թե ինչի համար։ Մեքենան տարել են հատուկ պահպանվող տարածք։ Երբ իրենք գնացել են ավտոմեքենայի մոտ, ոստիկանները ասել են, որ մեքենան տարել են թմրանյութի համար, որը գտել են պայուսակի միջից։ Նաև ասել են, որ ավտոմեքենան պիտի մնա։ Այդ ժամանակ ունեցել են մեկ աշխատող մեքենա, որը հենց այդ մեքենան էր, և մեկ վարորդ։ Մեքենան մշտապես եղել է Արթուրի մոտ, և մեքենայի հետ կապված ամեն ինչ՝ լվանալ, սպասարկել, նա է արել։ - մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանն իրեն մեղավոր ճանաչեց ամբողջությամբ և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի պահին եղել է ազդեցության տակ և մանրամասները չի հիշում, սակայն ընդունում է այն ամենն, ինչ հայտնել է իր ցուցմունքով։ Ինքը եղել է մեքենայի մեջ, թմրանյութի ազդեցության տակ, երկար ժամանակ օգտագործել է թմրանյութ՝ մարիխուանա՝ պլան։ Հետո մոտեցել են տղաները, իրեն ստուգել, իր մոտից հայտնաբերել են այն, ամենն, ինչ նշված էր ու տարել են։ Ինքը թմրանյութը ձեռք է բերել տելեգրամյան ալիքով, վերցրել է և նույն օրը տեղադրել երեք վայրում, այսինքն՝ ձեռք է բերել թմրամիջոց և տեղադրել։ Ինքը տեղադրել է, հետո կոորդինատները փոխանցել է այլ մարդկանց, որ վերցնեն։ Տելեգրամյան ալիքի անունը, որտեղից ձեռք է բերել, չի հիշում։ Տելեգրամով տեղը նշել են, վերցրել է։ Վերցրել է Բանգլադեշից, փողոցները լավ չի հիշում, սակայն հիշում է, որ վերցրել է տան՝ բազմաբնակարան շենքի նկուղից։ Ամբողջը վերցրել է այդտեղից, հետո տելեգրամով ասել են՝ որտեղ տեղադրի։ Դրանք արդեն եղել են փաթեթավորված վիճակում։ Ինքը վերցնելիս հաստատ իմացել է, որ մարիխուանա է, սակայն քաշը չի իմացել։ Փաթեթների տարբեր գույները պայմանավորված են եղել թմրանյութի չափաքանակով։ Իր հիշելով՝ կապույտները եղել են մեկ գրամ քաշով։ Ընդհանուր եղել է 14-15 փաթեթ, որոնց մեջ գերակշռել են կես գրամանոցները։ Ինքը դրա դիմաց չի վարձատրվել, բայց պետք է վարձատրվեր։ Պետք է փոխանցեր իր մոր հաշվեհամարը, որին էլ փոխանցելու էին գումարը՝ ամեն հատի համար հինգ դոլար։ Ինքը նախկինում նման աշխատանք չի արել, սակայն երկար տարիներ անձամբ օգտագործել է։ Իր անձնական օգտագործման համար թմրամիջոցների վրա ծախսել է շաբաթական 3 հազար ռուբլի, ամսական՝ մոտավոր 12 հազար ռուբլի։ Ինքը վերցրել է թմրանյութը ու դրել, որ ինչ-որ մեկը վերցներ։ Ինքը վաճառողներին կամ գնորդներին չի ճանաչել։ Եղել է կայք, որի անվանումը հստակ չի հիշում, անվանումը պարունակել է «ռեալ» բառը։ Այդտեղից ուղարկել են թմրանյութի տեղակայումը պարունակող նկարները, ինքը վերցրել է նշված տեղերից ու շարել։ 3.2. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները. - 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված Արթուր Օհանջանյանի վերաբերյալ ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Արթուր Օհանջանյանի ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունները բացակայում են, - 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված ձև 8 տեղեկանքը, որում առկա է ՌԴ ՆԳՆ Մոսկվա քաղաքի ՆԳԳՎ Տրոիցկի և Նովոմոսկովսկի վարչական շրջանի ՆԳՎ-ի կողմից Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի հետախուզման մասին տեղեկատվություն, ինչպես նաև թիվ 16831124 քրեական վարույթը, որը հանդիսանում է սույն գործով քրեական վարույթը, - 2026 թվականի մարտի 10-ին արտատպված Արթուր Օհանջանյանի ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, որում առկա է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի և Էլեն Աշոտի Պետրոսյանի (ամուսնությունից հետո՝ Օհանջանյան) ամուսնության պետական գրանցման մասին մասին 9222 ակտը, - Միլանա Արթուրի Պետրոսյանի (ծնված՝ 29․09․2020թ․) ծննդի մասին պետական վկայականի պատճենը, - պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման մասին թիվ 1796 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ կատարված փորձաքննության համար վճարման ենթակա գումարը կազմում է 1․188․000 ՀՀ դրամ (հատոր 2, վ/թ 108)։ 4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. 4.1. Գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության և հավաստիության տեսանկյունից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների հետազոտման ընթացքում չեն արձանագրվել դրանց ձեռք բերման պատշաճ իրավական ընթացակարգի խախտումներ, ուստի հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը թույլատրելի է։ Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը պարունակում է տեղեկություններ գործի համար նշանակություն ունեցող փաստերի վերաբերյալ՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում են ապացույցի վերաբերելիության պահանջին։ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցները հակասական տվյալներ չեն պարունակում՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում է ապացույցի հավաստիության պահանջին։ 4.2. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հաստատված է համարում, որ Արթուր Օհանջանյանը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնցից 12-ը հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3–ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23–ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը` (...) 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝ (...) 2) շահադիտական դրդումներով՝ (...) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:» ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-135/07 որոշմամբ արձանագրել է, որ «(...) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով։ Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն։ Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն ՝ շահադիտական դրդում է համարվում իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստանալու կամ գույքային ծախսերից կամ պարտավորություններից խուսափելու մղումը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ վերոնշյալ հանցագործության օբյեկտիվ կողմի դրսևորում է համարվում՝ 1․ իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը, 2․ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի իրացնելը, 3․ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը։ Վերոգրյալից պարզ է դառնում, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված և նույն թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած քրեական օրենսգիրքը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ միայն իրացնելու նպատակով թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի, դրանց պրեկուրսորների, այլև դրանց պատրաստուկների և համարժեք նյութերի կամ ածանցյալների ապօրինի արտադրելու, պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու, առաքելու, տարածելու, գովազդելու կամ դրանք իրացնելու համար, այլև մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելու համար, ինչի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Անդրանիկ Ասլանյանի վերաբերյալ 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԷԴ/0125/01/09 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումը առ այն, որ սպառողի խնդրանքով և դրամական միջոցներով, սպառողի անձնական գործածմանը համապատասխան քանակով, առանց դրանց նկատմամբ տնօրինման իրավունքի և ապառողի ձեռքբերմանը աջակցելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ձեռք բերած անձի գործողությունները պետք է որակվեն որպես իրացման կամ ձեռքբերման հանցակցություն, այլևս արդիական չէ: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ արարքը համարվում է շահադիտական դրդումներով կատարված, եթե դրա կատարման շարժառիթը հանցավորի կամ այլ անձանց համար նյութական որևէ օգուտ ստանալու կամ նյութական որոշակի ծախսերի կամ պարտավորությունների կատարումից ազատվելու ձգտումն է: Ուստի արարքի որակման առումով որևէ նշանակություն չունի՝ հանցավորը հասել է այն ցանկալի վիճակին, որին ձգտում էր թե ոչ, այլ կերպ ասած՝ նշանակություն չունի՝ հանցավորը, իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելով, ի վերջո իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստացել կամ գույքային ծախսերից կամ պարտավորություններից խուսափել է թե ոչ։ Բավարար է միայն, որ շահադիտական դրդումը ժամանակային առումով նախորդի արարքին և հանդիսանա դրա կատարման մղիչ ուժը: Մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից իրեն մեղսագրվող փաստական հանգամանքներն ընդունելու պայմաններում նրա արարքը ապացուցվում է ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1, թիվ 2 և թիվ 3 արձանագրություններով, դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությամբ, Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ, մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ձերբակալման արձանագրությամբ, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Միշա Խաչատրյանի կողմից 04/09/2024 թվականին ներկայացրած զեկուցագրով, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված, «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող թվով 15 փաթեթներով, վկաներ Միշա Խաչատրյանի, Միքայել Գրիգորյանի, Մարալ Մանուշյանի, ինչպես նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի ցուցմունքներով։ Այսպես, ցուցմունքը տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողության թիվ 1, թիվ 2 և թիվ 3 արձանագրություններով, ինչպես նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ ապացուցվում է, որ Արթուր Օհանջանյանը «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից ճանապարհահատվածի տարածքում տեղադրել է թվով 2 կարմիր և 1 կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթներ, ընդհանուր ՝ 3 փաթեթ, իսկ վերջինիս հագին առկա կիսատաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված թվով «4» հատ փաթեթ, որոնց մեջ առկա են թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթներ` լցված սուր հոտով դեղականաչավուն զանգվածներով։ Արթուր Օհանջանյանի վրան ամրակցված սև և դարչնագույն գույների պայուսակից հայտաբերվել է թվով 3 հատ կապույտ գույնի դեղահաբեր՝ դրված թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված, սպիտակ, թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ լցված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված։ Նույն պայուսակից հայտնաբերվել է տողանի թղթի մեջ փաթեթավորված սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգված։ Պայուսակի մյուս գրպանից հայտնաբերվել է թվով 7 հատ կպչուն ժապավենով փաթաթված զանգվածներ, որոնցից 3-ը՝ կապույտ գույնի կպչուն ժապավենով, իսկ 4-ը՝ կարմիր գույնի: Փաթեթների մեջ առկա են եղել պոլէթիլենային թափանցիկ տոպրակներ, որոնց մեջ լցված են սուր հոտով դեղնականաչավուն զանգվածներ, որոնց ընդհանուր քաշը 7,54 գրամ է: Դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությամբ ապացուցվում է, որ փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթներից հանված թվով 15 փաթեթներում լցված ընդհանուր 7,81 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթից հանված սպիտակ թղթի հատվածում լցված 0,28 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ» պարունակող բուսական խառնուրդ թմրամիջոց, փորձաքննության ներկայացված փաթեթներում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից, թվով 1 պոլիէթիլենային թաղանթից զիպ փականով փաթեթում դրված կպչուն ժապավենների հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալոիդ՝ Տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր, փորձաքննության ներկայացված փաթեթում առկա թվով 1 գլանակում առկա մրանման նյութի հետքերից և թվով 1 լամպում առկա հետքերում առկա են թմրակալիոիդներ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր։ Մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք է բերելը, պահելը և տեղափոխելը ապացուցվում է հետազոտված բոլոր ապացույցների, այդ թվում նաև մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի դատարանում տված ցուցմունքի համակցությամբ և համադրյալ վերլուծությամբ։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին վերագրվող արարքում շահադիտական դրդումների առկայության հարցին՝ Դատարանը արձանագրում է, որ թեև ըստ մեղադրյալի դատարանում տված ցուցմունքի՝ վերջինս իր ձեռք բերած փաթեթների տեղադրման համար չի վարձատրվել, սակայն պետք է վարձատրվեր, ավելի կոնկրետ՝ գումարը պետք է փոխանցվեր իր տրամադրած հաշվեհամարին, ուստի Դատարանը հարկ է համարում ևս մեկ անգամ նշել, որ արարքը շահադիտական դրդումներով կատարած լինելու որակման համար իր կամ այլ անձի համար գույքային օգուտ ստանալը կամ գույքային ծախսից կամ պարտավորությունից խուսափելը, այլ կերպ ասած՝ հանցավորի՝ իր վերջնական նպատակին հասնելը, նշանակություն չունի, ուստի որակման համար բավարար է միայն արարքը գույքային օգուտ ստանալու կամ գույքային ծախսից կամ պարտավորությունից խուսափելու մղումով կատարելը։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն ընդգծում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ հետազոտված ապացույցների և դատաքննության արդյունքում դրանց հիման վրա հաստատված հանգամանքների համատեքստում Դատարանը, առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքով և հիմնվելով հիմնական դատալսումներում իրականացված պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված են։ Համադրելով ապացուցված փաստական հանգամանքները՝ արարքները, մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հաստատված փաստական հանգամանքների պարագայում նրա արարքին տրված իրավական որակումը ճիշտ է։ Հիմնվելով քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս ապացույցների «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշի վրա, առաջնորդվելով անմեղության կանխավարկածով՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Արթուր Օհանջանյանի կողմից, մեղավորությամբ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ քրեական հակաիրավական արարք կատարած լինելը, որը որակված է ճիշտ՝ Արթուր Օհանջանյանը մեղավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (...) 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, (...)»։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Միլանա Արթուրի Պետրոսյանի (ծնված՝ ․․․) ծննդյան վկայականի պատճենով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս անձի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանը ընդունել է իրեն վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, նախաքննության սկզբնական փուլից տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։ Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:» Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:» Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)» Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված պատժատեսակը մեկն է՝ ազատազրկում։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը, ինչպես նաև այն, որ բացակայում են օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկում պատժատեսակը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: 2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով: 3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից: (…)»։ Անդրադառնալով Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատժատեսակին՝ Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հաշվի առնելով թմրամիջոցի տեսակը և չափը, մեղադրյալի կողմից մանրամասն ցուցմունքներ տալը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն՝ 4 տարի ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակի նշանակմամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «(…) 3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց: (…)»։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանը թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 16831124) փաստացի անազատության մեջ է գտնվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ը ներառյալ, ընդհանուր՝ 3 ամիս 16 օր։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի փաստացի անազության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 ամիս 16 օրը, պետք է հաշվակցվի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 4 տարի ազատազրկման ժամկետին, և Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ պետք նշանակվի ազատազրկում՝ 3 տարի 8 ամիս 14 օր ժամկետով՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ից։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ գնահատելով պատժի նպատակների իրականացման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» Պատժի նպատակները երեքն են՝ - վերականգնել սոցիալական արդարությունը, - վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին, - կանխել հանցագործությունները։ Անդրադառնալով սոցիալական արդարության վերականգման նպատակին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն թե տեսականորեն և թե գործնականում՝ կախված հանցագործության բնույթից, ծանրությունից, ոտնձգության ենթարկված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունից կամ այլ հանգամանքներով պայմանավորված խիստ տարբեր է։ Սոցիալական արդարության վերականգնվում է ինչպես տուժողին պատճառված վնասը հարթելով, այնպես էլ հակաիրավական գործողություն կատարած անձին պատժի ենթարկելով։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը նման դեպքերում տեղի է ունենում մի կողմից՝ հանցավորի կողմից սեփական արարքի բացասական հետևանքներն իր վրա կրելով, մյուս կողմից՝ վերջինիս պատժով պայմանավորված՝ տուժողի հոգեբանական և բարոյական բավարարվածության ստացմամբ։ Ընդ որում, նշված նպատակներին հասնելու ճանապարհին պետությունը՝ ի դեմս դատարանի, հանդես է գալիս ոչ թե որպես պատժիչ մարմին, այլ նշված նպատակները հավասարակշռող մարմին։ Պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։ Պատժի ենթարկված անձին ուղղելու՝ վերասոցիալականացնելու նպատակի իմաստը կայանում է նրանում, որ հանցավոր անձը, խախտելով հասարակական համակեցության կանոնները և իրավանորմերը առանձնացել է հասարակությունից, ուստի անհրաժեշտ է անձին կրկին դարձնել հասարակության մաս, ներազդել նրա վրա՝ ներդնելով որոշակի արժեքներ, գիտելիքներ, որը նրան հնարավորություն կտա դառնալ հասարակության լիիրավ անդամ։ Ընդ որում, «վերասոցիալականացում» հասկացությունը որպես պատժի նպատակ կարևոր է պատժատեսակը ընտրելիս և կիրառելիս, քանի որ յուրաքանչյուր պատժատեսակ տարբեր ազդեցություն է ունենում անձի վերասոցիալականացման գործընթացի վրա՝ թե դրական և թե բացասական։ Կոնկրետ ազատազրկում պատժատեսակն ընտրելիս անձի ուղղման և վերասոցիալականացման նպատակն ավելի է բարդանում, քանի որ անձը մեկուսացվում է հասարակությունից, ներդրվում է արդեն իսկ սոցիումից կտրված անձանց միջավայր, ուստի տվյալ պարագայում անհրաժեշտ է ոչ միայն վերասոցիալականացնել վերջինիս հասարակական նորմերի նկատմամբ հարգանք և դրանց հետագա պահպանումն առաջացնելու տեսանկյունից, այլև ստեղծվում է լրացուցիչ՝ քրեակատարողական հիմնարկում գտնվող անձի պատժի կրումից հետո հասարակական կյանքում և հասարակությունում ընդգրկվելու անհրաժեշտություն։ Հանցագործությունների կանխման նպատակը կայանում է նրանում, որ պետք է ընտրել և կիրառել այնպիսի պատիժ, որը, պատժի մյուս նպատակների հաշվառմամբ, ի զորու կլինի իրավունքների և ազատությունների համաչափ սահմանափակմամբ կանխել հանցագործությունները։ Վերոգրյալ վերլուծության շրջանակներում գնահատելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և, սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում, միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Դատարանը միաժամանակ հաշվի է առնում խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործություն, վերջինիս արարքում որակյալ հանգամանքի առկայությունը, այն է՝ հանցանքը շահադիտական դրդումներով կատարելը, շրջանառվող թմրամիջոցի տեսակը և չափը, իրացման վայրը՝ «Եռաբլուր» պանթեոնը։ Վերոգրյալի համատեքստում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ, ուստի մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դատանյութագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 1386 Ք-24 եզրակացությանը կից՝ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի անձնական խուզարկությամբ և Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով հայտնաբերված թվով 15 փաթեթներում լցված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթի տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2024թ․ նոյեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 16803124 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831124 քրեական վարույթը ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքի կապակցությամբ, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 16803124 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 16803124 քրեական վարույթի նյութերին։ Անդրադառնալով մյուս ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: Անդրադառնալով Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել: Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման մասին թիվ 1796 արձանագրության համաձայն՝ կատարված փորձաքննության համար վճարման ենթակա գումարը կազմում է 1․188․․000 ՀՀ դրամ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ որպես վարութային ծախս՝ հօգուտ պետության, մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանից պետք է բռնագանձել 1․188․000 ՀՀ դրամ գումար։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՎՃՌԵՑ 1. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։ 2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 16831124) 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ը ներառյալ փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) ամիս 16 (տասնվեց) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 8 (ամիս) ամիս 14 (տասնչորս) օր ժամկետով։ 3. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։ 4. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ից։ 5. Իրեղեն ապացույցները տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված եղանակով։ 6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: 7. Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: 8. Որպես վարութային ծախս՝ հօգուտ պետության, Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանից բռնագանձել ընդհանուր 1.188.000 (մեկ միլիոն հարյուր ութսունութ հազար) ՀՀ դրամ։ 9. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 24-03-2026 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | դատական գործը բաղկացած 5 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «204» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «197» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «148» թերթից, 4-րդ հատորը՝ «118» թերթից, 5-րդ հատոր |
| Գործին կից նյութերը | դատական գործը բաղկացած 5 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «204» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «197» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «148» թերթից, 4-րդ հատորը՝ «118» թերթից, 5-րդ հատորը՝ «83» թերթից, հավելվածը բաղկացած 2 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «53» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «80» թերթից։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-06-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 10-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատոր |
| Գործին կից նյութերը | հավելվածը բաղկացած 2 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «53» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «80» թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-71551 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3228/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 13-01-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-01-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Օհանջանյան Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 20.12.2024թ. որոշումը և մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը՝ 3 ամիս ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 21-01-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 21-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3228/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒ ԵՎ ԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԳՐԱՎՈՐ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳՈՎ ԻՐԱԿԱՆԱՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «23» հունվարի, 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վասության քրեական դատարանի(այ¬սու¬հետ՝ նաև Առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշ¬ման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը և դրա վերաբերյալ ստացված նյութե-րը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ Թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է և վերջինիս նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ 3(երեք) ամսով։ Քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով և ժամկետների պահպանմամբ Առաջին ատյա¬նի դա¬¬տա¬¬րա¬¬¬նի հիշյալ ո¬րոշ¬ման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանը Վերաքննիչ դատարան է ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոք (այսուհետ՝ նաև Բողոք), որով խնդրել է Բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը, և մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3(երեք) ամսով։ Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործի հավել¬¬վա¬ծը Վե¬րաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2025 թվականի հունվարի 21-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվականի հունվարի 22-ին։ Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքի 391-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումներից որևէ մեկը կայացնելու հարցը՝ Վերաքննիչ դատարանն ար¬ձա¬¬¬նագ¬րում է, որ բացակայում են նույն իրավանորմով սպա¬ռիչ կեր¬պով թվարկված հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու կամ այն առանց քննության թողնելու հիմքերը։ Բողոքաբերը Բողոքը հետ վերցնելու կամ Բողոքի մի մասից հրաժարվելու միջնորդութ¬յուն Վերաքննիչ դատարանին չի ներկայացրել, թեև ունի նման միջնորդությամբ դեռևս հան¬դես գալու ժամկետ(սույն որոշումը կայացնելու օրվանից մինչև հատուկ վերա¬նայ¬ման բողոքը լուծող որոշման կայացման օրն ընկած ժամանակահատվածում)։ Ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վե¬րաբերյալ ստացված սույն վարույ¬թի նյութերը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարութ¬յան օրենսգրքի 391-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ՝ ա) հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է քննարկ¬ման և լուծման գրավոր ընթացակար¬գով. բ) վարույթի մասնակիցների բացատ¬րութ¬¬¬յունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջ¬նոր¬դությունները կարող են գրավոր կամ էլեկտրոնային տարբերակով(առձեռն կամ qr.veraqnnich@court.am էլեկտ¬րոնային հասցեին ուղարկելով) Վերաքննիչ դատարան ներ¬կա¬¬յացվել մինչև 2025 թվա¬կանի հունվարի 31-ը։ Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտի կայացման օր է սահմանում 2025 թվականի փետրվարի 3-ը, ինչի մասին տեղեկացնում է դատական վարույթի մասնակիցնե¬րին և բո¬ղո¬քարկվող դատական ակտը կայացրած Առաջին ատյանի դատարանին՝ նրանց անհա¬պաղ ուղարկելով սույն որոշման օրինակը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 264-րդ, 352-րդ, 355-րդ, 357-րդ և 389-392-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդհանուր իրա¬վասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշ¬ման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքն ընդունել վարույթ։ Դատական վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով։ Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջ¬նոր¬¬դութ¬յունները գրավոր կամ էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու համար սահմա¬¬նել ժամկետ մինչև 2025 թվա¬կանի հունվարի 31-ը։ Դատական ակտի կայացման օր սահմանել 2025 թվականի փետրվարի 3-ը, ինչի մա¬¬սին տեղեկացնել վարույթի մասնակիցներին և բողոքարկվող դատական ակտը կայացրած Առաջին ատյանի դատարանին՝ նրանց անհապաղ ուղարկելով սույն որոշման օրինա¬կը: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3228/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «03» փետրվարի, 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի(այսուհետ՝ նաև Դատախազ) ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, ժամը 14։00-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանը։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16803124 քրեական վարույթը։ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման համաձայն մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի մեղադրանքի փաստական կողմն ունի հետևյալ բովանդակությունը․ (մեջբերվում է)․ «(…) նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ ինտերնետային «Տելեգրամյան» ալիքի միջոցով, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, դեռևս չպարզված անձից, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ գումար վաստակելու և նյութական օգուտ ստանալու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված զգալի չափերի՝ ընդհանուր 7,81 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը լցված է եղել թվով 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում՝ փաթեթավորված կարմիր և կապույտ կպչուն ժապավեններով, որոնք էլ հայտնաբերվել են նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 14:15-ին կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, իսկ 3-ը՝ հայտնաբերվել են կրկին նույն օրը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 20:47-ից մինչև ժամը 21:23-ը կատարված ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություններով:»։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2(երկու) ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ պաշտպանի և մերձավոր ազգականների։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2(երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 4-ը։ 1․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին Առաջին ատյանի դատարան է ստացվել թիվ 16831124 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3228/01/24 համարը, որը մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1․2․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է և վերջինիս նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանք՝ 3(երեք) ամսով։ 2․ 2025 թվականի հունվարի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշման դեմ Դատախազի հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։ Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րանում ստաց¬¬¬¬¬վել է 2025 թվականի հունվարի 21-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվա¬¬կա¬նի հունվարի 22-ին: 2025 թվա¬կա¬նի հունվարի 23-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացա¬կար¬գով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի փետրվարի 3-ը: Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները. 3․ Ա¬ռա¬ջին ատյանի դատա¬րա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի (այսուհետ՝ նաև վիճարկվող դատական ակտ) որոշման մեջ մասնավորապես նշվել է. «(...)Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։ Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։ Միևնույն ժամանակ Դատարան չեն ստացվել տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտվել է կամ ենթարկվել է քրեական հետապնդման, որպիսի պայմաններում հանցանք կատարելու հիմքը բացակայում է։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հիմքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը երկար տարիներ գտնվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որպիսի պայմաններում Դատարանը ցածր է գնահատում մեղադրյալի սոցիալական կապվածությունը երկրի հետ։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ։ Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա են երեք վկաներ, որոնցից երկուսը՝ Միքայել Գրիգորյանը և Միշա Խաչատրյանը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, իսկ Մարալ Մանուշարյանը հանդիսացել է Արթուր Օհանջանյանի գործատուն։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգ՝ նվազ մակարդակով։ Հաշվի առնելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը՝ փախուստի դիմելու վտանգ և վարույթի խոչընդոտելու նվազ վտանգ։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ կարևոր հանգամանքները․ - Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: - առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ, - առկա է փախուստի դիմելու վտանգ, - վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, ում վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը նվազ իրատեսական է։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ, նշված խափանման միջոցների կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ և փախուստի դիմելու վտանգ, այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքն ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու անհրաժեշտությունը, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի եռամսյա ժամկետը: (...)»: Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը. 4․ Բողոքում, մասնավորապես, նշվել է (մեջբերվում է). «(...) Դատարանը ճիշտ չի գնահատել քրեական գործի նյութերով հաստատված տվյալները և եկել է սխալ եզրահանգման այն մասին, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: (…) Նախաքննությամբ ձեռք բերված տվյալներով կարելի է ենթադրել և փաստել, որ Արթուր Օհանջանյանը զբաղվելով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ, տիրապետում է այնպիսի տեղեկությունների, թե որտեղից, ի՞նչ կերպ և ի՞նչ եղանակով կամ ճանապարհով կարող է ձեռք բերել, ինչպես նաև իրացնել թմրամիջոցներ։ Ողջամտորեն ենթադրվում է, որ Արթուր Օհանջանյանը, մնալով ազատության մեջ կկատարի նոր հանցանքներ՝ կզբաղվի թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ՝ դրանք ձեռք բերելով և իրացնելով: Նախաքննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները միմյանց հետ համադրելով՝ գտնում եմ, որ եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Արթուր Օհանջանյանը չձերբակալվեր, ապա վերջինս շարունակելու էր զբաղվել թմրամիջոցների իրացմամբ, հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ իրացման համար հատուկ փաթեթավորում ունեցող թմրամիջոցներ են հայտնաբերվել, և իր ձեռք բերածից վերջինս հասցրել էր տեղադրել միայն թվով 3-ը, որոնք ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում Եռաբլուր զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում՝ մոտավորապես 2 սմ հողի տակ հայտնաբերվել են։ Բացի այդ՝ առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ Արթուր Օհանջանյանը մտադրված ընտրել էր այնպիսի աշխատանք, որի հետ հնարավոր կլինի համատեղ լուծել, թե տրանսպորտային միջոցի, թե ժամանակային ազատ գրաֆիկի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես Մարալ Գարաբետի Մանուշայանի ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ 2024 թվականի հուլիսի 18–ին Արթուր Օհանջանյանը գնացել է լվացքատուն /մարզ Արմավիր, Փարաքար, Կարեն Դեմիրճյան 5-րդ փողոց, 16 բնակելի տուն/, ցանկացել աշխատել որպես վարորդ։ Լվացքը առաքելու համար նրան է տրամադրվել Մարալ Մանուշայանի անունով գրանցված Տոյոտա Վոկսի մակնիշի 37 OZ 760 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի տվյալներում police․am կայքում այնպես են նշել, որ Արթուրի աշխատանքի ընդունվելուց հետո բոլոր իրավախախտումների վերաբերյալ ակտերը վերահասցեագրվեն նրան։ Մարալ Մանուշայանը հայտնել է, որ ավտոմեքենան մշտապես նրա մոտ էր, այնպես չէր, որ Արթուրը առաքումը կատարեր, բերեր հանձներ, հաջորդ օրը դարձյալ վերցներ։ Նրա ռեժիմը հետևյալն էր։ Նա մեքենայով առավոտյան գալիս էր լվացքատուն, վերցնում էր առաքման ենթակա լվացքը և առաքում, եթե այլ լվացք կար, հետը բերում էր։ Այս աշխատանքը նա առավոտյան ժամը 09։00–ի սահմաններում գալիս էր և ժամը 12։00–ի սահմաններում ավարտում էր աշխատանքը։ Դրանից հետո սեփական գործերով էր գնում, մեքենան մնում էր նրա մոտ։ Հարկ է փաստել, որ հիմնավոր է ենթադրությունն առ այն, որ Արթուր Օհանջանյանը մնալով ազատության մեջ կդիմի փախուստի, քանի որ վերջինս նախ ձերբակալվել է և ներկայացվել վարույթն իրականացնող մարմնին ՀՀ ՆԳՆ Պարեկային ծառայության ծառայողների կողմից, բացի այդ էլ նրան մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրեսնգրքով նախատեսված այնպիսի արարք, որը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին և նախատեսում է պատիժ ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով: Ելնելով վերոգրյալից՝ գտնում եմ, որ տվյալ դեպքում միայն կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Վերոգրյալի հաշվառմամբ` մեղադրյալի ազատության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը գնահատելով ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է` հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից, ապահովելով հանրային և մասնավոր շահի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը, գտնում եմ, որ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանն ազատության մեջ մնալու պարագայում բարձր է նրա կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված գործողություններ կատարելու վտանգը, ուստի այլ խափանման միջոց, քան կալանքը չի կարող չեզոքացնել նշված վտանգները և ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը: (...)»։ 4.1. Մեջբերված հիմնավորումներով Դատախազը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը և մեղադրյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3(երեք) ամսով։ Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութե¬րը, միջնորդությունները, Բողոքի պատասխանները. 5. 2025 թվականի հունվարի 27-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի պաշտպաններ Ա․Կոչուբաևի և Է․Ալեքսանյանի հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանը, որում, մասնավորապես նշվել է․ «(...)Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական գործի նյութերով եկել է եզրահանգման, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը թեև առկա է, սակայն այլ խափանման միջոցի կիրառումն ի զորու է ապահովելու վերջինի պատշաճ վարքագիծը: Առաջին ատյանի դատարանը նկատի ունենալով, որ Արթուր Օհանջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ինչպես նաև՝ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ, առկա է փախուստի դիմելու վտանգ, վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, ում վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը նվազ իրատեսական է, գտել է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ։ Վերը նշվածից բացի, հարկ է նկատել, որ նախաքննությունն արդեն իսկ ավարտվել է, ողջ ապացուցողական զանգվածը ձևավորվել է, քրեական գործը գտնվում է դատարանում, ուստի վարույթի նկատմամբ այդպիսի ազեցություն գործադրելու մեղադրյալի ցանկությունը քիչ իրատեսական է։ Հատկապես խոսքը վերաբերելի է որոշակի խումբ ապացույցներին, օրինակ՝ այն, որ վկաներից երկուսը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, որոնց վրա մեղադրյալի կողմից ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը քիչ իրատեսական է։ Բացի այդ, խոչընդոտելու վտանգը միևնույն հարթությամբ չի կարող դիտարկվել այն դեպքերում, երբ վարույթի համար հետաքրքրություն ներկայացնող անձինք դեռևս չեն հարցաքննվել և այն դեպքերում, երբ հարցաքննվել են, սակայն նրանց վրա կարող է հետագա ազդեցություն լինել։ Խոսքն այն մասին է, որ այս իրավիճակներում առկա վտանգը համեմատաբար ավելի նվազ է՝ գոնե հաշվի առնելով այն, որ նախաքննական մարմինն արդեն իրականացրել է հարցաքննությունները և ձեռք է բերել որոշակի ապացույցներ, իսկ դրանց հետագա փոփոխման դեպքում դրանք կարող են համապատասխան իրավական գնահատականի արժանացվել։ Իսկ առկա մտավախություններն այս պարագայում արդեն իսկ կարող են չեզոքացվել տնային կալանքի ընթացքում համապատասխան սահմանափակումների կիրառմամբ: Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի բողոքում նշված այն հանգամանքին, որ եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Արթուր Օհանջանյանը չձերբակալվեր, ապա վերջինս շարունակելու էր զբաղվել թմրամիջոցների իրացմամբ, հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ իրացման համար հատուկ փաթեթավորում ունեցող թմրամիջոցներ են հայտնաբերվել, և իր ձեռք բերածից վերջինս հասցրել էր տեղադրել միայն թվով 3-ը, որոնք ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում՝ մոտավորապես 2 սմ հողի տակ հայտնաբերվել են, ապա գտնում եմ, որ անձի վարքագծի գնահատման, խափանման միջոցի կիրառման տեսանկյունից վկայակոչված գործողություններն առավել էական նշանակություն կարող են ունենալ նախաքննության փուլում /ապացույցների հավաքման, ստուգման ընթացքում/, սակայն դա չի կարող վարույթի քննության ողջ ժամանակահատվածում հիմք ծառայել մեղադրյալի նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառման համար։ Այսինքն՝ համանման գործելաոճի հետագա դրսևորման վտանգն այս պահին այլևս առկա չէ՝ հիմք ընդունելով այն, որ նախաքննությունն ավարտվել է, իսկ Արթուր Օհանջանյանը հայտնել է տեղեկություններ կատարվածի, ինչպես նաև՝ իր կողմից տեղադրված թվով 3 թմրամիջոցները պահելու վայրի մասին, որոնք էլ հայտնաբերվել են ցուցմունքը տեղում ստուգելու ընթացքում։ Եվ բացի այդ, առավել կարևոր է այն, որ ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելիս էական է, որ անձի կողմից նմանատիպ գործողությունները լինեն այն բնույթի, որ մեղադրյալի ազատության սահմանափակման դեպքում դրանք հնարավոր լինի կանխել /խափանման միջոցի կիրառումը որևէ արդյունք ապահովի/, օրինակ՝ մեղադրյալի կողմից վկաների վրա ազդեցություն գործադրելու, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու։ Այսինքն՝ կալանք խափանման միջոցի կիրառումը պետք է հստակ նպատակներ հետապնդի, մասնավորապես՝ անձի ազատության սահմանափակումն ինչ կտա վարույթն իրականացնող մարմնին և դրանով ինչպիսի վտանգներ կկանխվեն։ Մինչդեռ, այս դեպքում անկախ նրանից անձը ազատության մեջ է, թե ոչ, վերջինս չի կարող ապօրինի ազդեցություն գործադրել վկաների վրա և կատարել նոր հանցանք, հատկապես այն դեպքում, գործով առկա երեք վկաներից երկուսը՝ Միքայել Գրիգորյանը և Միշա Խաչատրյանը հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, իսկ ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողության ընթացքում Արթուր Օհանջանյանը ոստիկանության աշխատակիցներին է հանձնել իր կողմից «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի հարակից տարածքում ճանապարհահատվածի հողային մասում հողի շերտում թաքցրած թվով 3 թմրամիջոցի փաթեթները, ինչպես նաև անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված՝ 15 «զիպ» փականով պոլիէթիլենային տոպրակներում փաթեթավորված թմրամիջոցները։ Հետևաբար, բողոքաբերի վկայակոչված հանգամանքները չեն կարող կոնկրետ կալանք խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը հիմնավորող տվյալներ դիտարկվել: Անդրադառնալով հնարավոր փախուստի դիմելու հիմքի առկայությանը՝ Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ մեղադրյալը երկար տարիներ գտնվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որպիսի պայմաններում Դատարանը ցածր է գնահատում մեղադրյալի սոցիալական կապվածությունը երկրի հետ, ուստի գտել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ: Գտնում եմ, որ մեղադրյալի՝ ՀՀ սահմաններից դուրս բնակվելը չպետք է փախուստի դիմելու հանգամանքը հիմնավորող տվյալ համարել հատկապես, երբ սույն դեպքում, երբ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ կիրառվել է այնպիսի այլընտրանքային խափանման միջոց, որը կրկին կապված է անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման հետ և իր ինտենսիվությամբ գրեթե չի զիջում կալանքին: Ավելին՝ այս ասպեկտում չպետք է անտեսել նաև այն, որ Արթուր Օհանջանյանն ունի մշտական բնակության վայր, տվել է խոստովական բնույթի ցուցմունքներ, աջակվել է նախաքննության կատարմանը, թաքնվելու որևէ փորձ չի կատարել։ Ընդ որում, եթե նույնիսկ վերոգրյալ նպատակն առկա լիներ, ապա սույն նպատակի ապահովման լավագույն մեխանիզմներից կարող է դիտարկվել տնային կալանքը, այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալ խափանման միջոցն անձի անձնական ազատությունը նվազ սահմանափակելուն զուգահեռ կարող է և պետք է ապահովի անձի վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ լինելու պահանջը: Մասնավորապես՝ սույն խափանման միջոցի կիրառման պարագայում ողջամտորեն պետք է չեզոքացվեն բոլոր այն վտանգները, որոնք դրվել են փախուստը կանխելու նպատակի ներքո, քանի որ տնային կալանքի պահանջների պահպանումը, այն է՝ բնակության տարածքը չլքելը ոչ միայն դրված է մեղադրյալի բարեխղճության, այլև դրա նկատմամբ հսկողություն իրականացնող մարմինների վրա: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Ստացվում է, որ խափանման միջոցի կիրառման շրջանակներում օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել: Վերոգրյալներով պայմանավորված, անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ Արթուր Օհանջանյանը նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չի եղել, ուստի, գտնում եմ, որ վկայակոչված նպատակը կարող է չեզոքացվել տնային կալանքի պայմաններում նույնպես։ Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների հիման վրա, գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքով և բացակայելու արգելքով, կայացրել է օրինական և հիմնավորված դատական ակտ, իսկ բողոքաբերի կողմից ներկայացված չեն ծանրակշիռ հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից փախուստի դիմելու, նոր հանցանք կատարելու և հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանին հասարակությունից մեկուսացնելով, նրա ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ խափանման միջոց կիրառելու հիմքի/երի առկայության փաստը դեռևս չի նշանակում, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով/երով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ այլ խափանման միջոց հանդիսացող տնային կալանքը, համակցված՝ բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ։ Բացի վերոգրյալից, Արթուր Օհանջանյանը իր նկատմամբ ընտրված տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման ողջ ժամանակահատվածում դրսևորել է բացառապես պատշաճ վարքագիծ և իր գործողություններով փաստացի բացառել է որևէ տեսակի կանխատեսական բնույթի ռիսկի հնարավորությունը, ինչը նշանակում է, որ նրա նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցները եղել են իրավաչափ։ Վերոշարադրյալի հիման վրա, գտնում եմ, որ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը տնային կալանք և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխելով՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: Եվ վերջապես, թև վկայակոչվող հանգամանքը ինքնին կալանավորման հիմքերը չեզոքացնող չէ, սակայն հավաստիքն է այն իրողության, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը իրավաչափ է։ Խոսքը անձի դրսևորած վարքագծի մասին է։ Տվյալ պարագայում անձը առավել քան մեկ ամիս գտնվում է ազատության մեջ և հանրային մեղադրողի կողմից բողոքում բերված որևէ ռիսկ իրականություն չի դարձվել, ինչը նշանակում է, որ խափանման միջոց տնային կալանքը ընտրելիս Առաջին ատյանի դատարանը չի սխալվել։(…)»։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 6. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարա¬նը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ: 2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան: 3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»: 6․1․ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կան¬խելու նպա¬տա¬կով. (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատաշրած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա¬րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա¬տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառ¬¬վել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթաց¬քում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրե¬լիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավե¬¬լի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա¬րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (...). 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, (...) թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշ¬խա¬վորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար: (...). 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա¬տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կա¬լանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատճա¬ռաբան¬ված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատա¬կով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։ Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։ 7․ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խա¬փանման միջոցի հարցն Առաջին ատյանի դատա¬րանում քննա¬ր¬կելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքներին մե¬ղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի առնչությունը փաս¬¬¬տե¬լու համար: Դրա հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողո¬քի շրջանակներում այդ հարցը չի վի¬ճարկ¬¬վել, հետևաբար՝ դրա առկայությունը փաստվում է առանց մանրամասն վերծություններ ներկայացնելու՝ հաշվի առնելով նաև քրեական գործն Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի վարույ¬թում քննվե¬լու փաստը: 8. Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառված տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի հիմնավորումներին, վիճարկվող դա¬տա¬կան ակտն ստուգման ենթար¬կե¬լով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 և այլ գործերով կայացված որոշումները): Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արամ Ճուղուրյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված` մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ(տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը)»: Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի շրջանակներում անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին(տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշումը): 8․1․ Սույն որոշման 6․1․-ին կետում մեջբերված՝ խափանման միջոցների վերաբերելի քրեադատավարական իրավադրույթների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանավորում և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ։ Այլ կերպ՝ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատա¬վա¬րա¬կան հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտ¬րության հարցը կարող է փաստվել և գլխավո¬րա¬պես փաստ¬վում է ոչ միայն ապացույցների (նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրութ¬յուն¬ների և կան¬խա¬տեսումների մակար¬դա¬կով: 9․ Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալան¬քը փոխելու և այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի կիրառելիությունը թույլատրելի ճանաչելու մասին հետևությունների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունն առկա չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկը հնարավոր է զսպել այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառմամբ։ Սույն որոշման 8-րդ կետում վկայակոչված՝ Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի՝ քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր վարքագծին վերաբերող տվյալներից բխող իրավաչափ հետևության, այդ մասով բողոքարկվող դատական ակտը բովանդակում է բավարար և իրավաչափ պատճառաբանություններ, որոնք ըստ էության ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի սույն փուլում Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված պայմանների շարունակական առկայությունն այն աստիճան բարձր չէ, որպիսի մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի նկատմամբ շարունակվի պահպանվել ամենախիստ խափանման միջոցը։ Մասնավորապես, Արթուր Օհանջանյանի կողմից ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված՝ պարտականությունները չկատարելու ռիսկը իրատեսական է, սակայն եթե նախաքննության ընթացքում այդ մտավախությունը եղել է առավել բարձր, ապա գործի քննությանը զուգընթաց, առավել ևս գործն ըստ էության դատարանում քննության առնելու ժամանակ կալանքի անհրաժեշտությունը պայմանավորող վերոնշյալ հիմքը փոփոխվել և նվազել է։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, նախաքննության ընթացքում դատավարության մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու վերաբերյալ փաստեր առկա չեն, ենթադրյալ հանցանքին ականատես վկաները հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, հետևաբար՝ նշված հանգամանքները նվազեցնում են Մեղադրյալի կողմից դատավարության մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Անդրադառնալով Մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վերաբերյալ Դատախազի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ վտանգի կանխումը կարող է իրականացվել տնային կալանքի պայմաններում նույնպես: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ փախուստի դիմելու ռիսկայնության առկայության դեպքում դրա ապահովման լավագույն մեխանիզմներից կարող է դիտարկվել տնային կալանքը, այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալ խափանման միջոցն անձի անձնական ազատությունը նվազ սահմանափակելուն զուգահեռ կարող է և պետք է ապահովի անձի վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ լինելու պահանջը։ Անդրադառնալով Մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու մասին Դատախազի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ էապես նվազ է Մեղադրյալի կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու հավանականությունը: Ինչ վերաբերում է առաջադրված մեղադրանքին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, նման պայմաններում՝ միայն սույն դեպքը դեռևս բավարար չէ փաստելու անձի մոտ կայուն, հանցավոր վարքագիծ ձևավորված լինելու մասին։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը՝ նրան մեկուսացման համեմատաբար մեղմ պայմաններում թողնելով: Այսինքն, ի տարբերություն կալանավորման՝ որի պարագայում անձն ըստ էության կտրվում է իր «սովորական» միջավայրից և հայտնվում քրեակատարողական հիմնարկում, տնային կալանքը անձի մեկուսացվածությունը ապահովում է հենց վերջինիս բնակության վայրում՝ միևնույն ժամանակ դատարանին հնարավորություն ընձեռելով անձի նկատմամբ կիրառել այնպիսի սահմանափակումներ, որոնք ապահովում են գրեթե կալանավորման պայմաններին իդենտիկ մեկուսացվածության աստիճան։ Վերաքննիչ դատարանը որպես մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է գնահատում նախկինում դատապարտված չլինելը, ամուսնացած լինելը և խնամքին մեկ անչափահաս երեխա ունենալու հանգամանքները, վերոգրյալ հանգամանքները իրենց համակցության մեջ նույնպես համոզմունք են ձևավորում նույն վարույթում կալանքից զատ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշությունը։ Այլ կերպ՝ թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել: Անդրադառնալով Մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթին ու հանրային վտանգավության աստիճանին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք Մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից ունեն իրենց նշանակությունը, սակայն վերը նշված փաստական տվյալների հետ համադրելով, իրենց հերթին չեն կանխատեսում մեղադրյալ Արթուր Օհանջանյանի կողմից քրեական վարույթի ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորվելու հավանականության բարձր աստիճանի, ինչպես նաև բավարար չեն անձի կալանքի ձևով հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար: Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը, սակայն դրանց ռիսկայնությունը որոշակիորեն նվազել է ինչպես վարույթի համապատասխան փուլով պայմանավորված, այնպես էլ՝ մեղադրյալի ցուցաբերած որոշակի վարքագծի հաշվառման համատեքստում։ 9․1․ Հարկ է արձանագրել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-119-րդ հոդվածների պահանջն այն է, որ դատարանը պարտավոր է հիմնավորել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում սահմանված՝ խափանման միջոցների նպատակներին հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան անձին հասարակությունից մեկուսացնելով, անձի ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով: Հետևաբար, անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու համար անհրաժեշտ է մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներից բխող ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորել ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ նպատակի (նպատակների) առկայությունը, այլև այն, որ բացառապես խափանման միջոց կալանքն է ի զորու կանխել քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը։ Այսինքն՝ կիրառված միջոցի՝ կալանքի, և հետապնդվող նպատակի միջև պետք է լինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն։ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել նաև, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելն ու գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվելու փաստը, այլ կերպ՝ Մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են: Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ Վերոգրյալը հաշվի առնելով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Բողոքում Դատախազի կողմից ներկայացված հիմնավորումները չեն փաստում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի ոչ նպատակային լինելու մասին։ 10․ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ ներկայաց¬րած հա¬տուկ վերանայման բողոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ վիճարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ: Եզրափակիչ մաս. 11. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի ներկայացրած հատուկ վերա¬նայման բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/3228/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬հա¬նուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-02-2025 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 17-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր «53» թերթից, 2-րդ հատոր «78» թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 17-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր «53» թերթից, 2-րդ հատոր «78» թերթից |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 22086/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 08-06-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-06-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Կոչուբաև |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Օհանջանյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 24.03.2026թ.կայացված դատավճիռը և մեղարյալ Արթուր Գրիշայի Օհանջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 11-06-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 11-06-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մակար |
| Ազգանուն | Կիրակոսյան |