ԵԴ1/3246/01/24
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Վ.Ջիվանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Տ.Գրիգորյանի,
Ա.Ղուկասյանի,

քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի,

մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Տ.Աղաջանյանի,
պաշտպաններ՝ Ա.Պողոսյանի,
Դ.Ավանեսյանի

«26» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3246/01/24 քրեական գործով 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազ Ա․Օսեյանի վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանը ձերբակալվել է:
2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70917824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին որոշում է կայացվել Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանին՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով ձերբակալելու մասին:
2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:
2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշում է կայացվել Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70922124 քրեական վարույթը:
Նույն օրը թիվ 70917824 և թիվ 70922124 քրեական վարույթները միացվել են և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 70917824 քրեական վարույթի համարի ներքո։
Նույն օրը թիվ 70917824 քրեական վարույթից անջատվել է՝ թիվ 70922224 քրեական վարույթը:
Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/3246/01/24 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատաճռով վճռվել է։
«Մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով մինչև դատավճիռ կայացնելը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամկետը՝ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 (մեկ) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանին պարտավորեցնել՝
- առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։
Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռին օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին՝ թիվ 70917824 քրեական վարույթի հետ միասին ընթացքը լուծելու համար։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը թողնել քրեական գործի նյութերում»:
3. 2025 թվականի փետրվարի 6-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազ Ա․ Օսեյանի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/3246/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 7-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի փետրվարի 10-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Կոլեգիալ կազմի դատավոր Վ.Ռշտունու արձակուրդում գտնվելու կապակցությամբ որպես կոլեգիալ կազմի դատավոր է ներգրավվել դատավոր՝ Ա.Ղուկասյանը:

Վերաքննիչ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 կանի մարտի 18-ի' «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները' քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և դեռևս չպարզված անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և պահել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերի' ընդհանուր 0.13 գրամ քաշով «Կոկաին» տեսակի թմրամիջոց, որը փաթեթավորված է եղել մեկ հատ սպիտակ գույնի թղթյա փաթեթում, և որն էլ հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 2-րն ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի գծային բաժնում կատարված Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած տաբատի գրպանից»:
5.Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արձանագրվել է հետևյալը.
«2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ.
դ) Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.(…)
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երկու անչափահասի առկայությունը, իսկ 10-րդ կետի հիմքով՝ դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում): (…) Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, նրա մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը մոտ է տվյալ թմրամիջոցի առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն շեմին,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նա բնութագրվում է դրական, դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն պատժաչափը՝ ազատազրկում 2 տարի ժամկետով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…)
Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանը կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, բնութագրվում է դրական, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի երկու անչափահաս, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Տիգրան Աղաջանյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրան նկատմամբ երկու տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը:
2.3. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։
2.4. Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները և հանրային մեղադրողի միջնորդությունը (իրեղեն ապացույց թմրամիջոցը վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ նույն դեպքի հետ կապված իրականացվող վարույթին կցելու համար)՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,13 գրամ քաշով «Կոկաին» և 0,17 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին՝ թիվ 70917824 քրեական վարույթի հետ միասին ընթացքը լուծելու համար։
2.5. Գործով գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.6. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.7. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.8. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։ (…)»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազ Ա․Օսեյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես գտել է, որ դատավճռով մեղադրյալի նկատմամբ ազատարզկման ձևով նշանակված պատիժն ու այն պայմանականորեն չկիրառելն ակնհայտ նվազ է ու չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ուստի և այդ մասով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման:
Բողոքաբերը մեջբերելով Վճռաբեկ դատարանի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումները՝ փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների սահմաններում հաշվի է առել մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը, որը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, հանցանքը կատարելու պահին նրա դատվածություն չունենալը, դրական բնութագրվելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը, խնամքին երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը, սակայն հաշվի չի առել կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ արարքի առավել հանրային վտանգավոր եղանակով կատարումը, մասնավորապես՝ հայտնաբերված ու առգրավված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման թմրամիջոց հանդիսանալը և դրա՝ «Զվարթնոց» միջազգայի օդանավակայանում մեղադրյալի հագին եղած տաբատի գրպանում հայտնաբերվելու հանգամանքը:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Ուստի, ըստ Բողոքաբերի՝ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար: Նման պայմաններում խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3246/01/24 քրեական գործով 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին կայացված դատավճիռը՝ նշանակված պատժի մասով և մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատժի պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը ճանաչել անթույլատրելի:

Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
7.1 Պաշտպան Դ.Ավանեսյանը (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) ներկայացված վերաքննիչ բողոքի պատասխանով նշել է, որ վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա մերժման:
Մասնավորապես Պաշտպանը գտել է, որ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանին մեղսագրվող արարքը դասվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործությունների շարքին, ինչպիսի հանգամանքն էլ իրավացիորեն արձանագրվել է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից: Բացի այդ նաև արձանագրվել է, որ մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը մոտ է տվյալ թմրամիջոցի առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն շեմին: Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանը, որպես մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրել, միևնույն ժամանակ փաստելով, որ վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են հանդիսանում՝ խնամքին երկու անչափահասի առկայությունը, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը, իսկ որպես անձը բնութագրող հանգամանք է հաշվի առել՝ բնակության վայրից դրականորեն բնութագրվելը և դատվածություն չունենալը:
Ըստ Պաշտպանի՝սույն գործի նյութերից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս հաշվի է առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված բոլոր վերաբերելի հանգամանքները և դրանց վերաբերյալ տվել համարժեք գնահատականեր։ Ինչ վերաբերում է թմրամիջոցի տեսակի կապակցությամբ բողոքում ընդգծված այն հանգամանքին, որ «Դատարանը հաշվի չի առնվել հայտնաբերված ու առգրավված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման թմրամիջոց հանդիսանալը և դրա «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում մեղադրյալի հագին եղած տաբատի գրպանում հայտնաբերվելու հանգամանքը», ապա Պաշտպանը նշել է, որ հենց գործադիր մարմինն է թմրամիջոցի տեսակով պայմանավորված սահմանել համապատասխան չափերը, որն ի համեմատ բուսական ծագման թմրամիջոցների անհամեմատ նվազ չափերով է հաշվարկվում, հետևաբար տվյալ հանգամանքն ինքնին չի կարող հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով առավելագույն խիստ պատիժ նշանակելու և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար։ Իսկ ինչ վերաբերում է տվյալ թմրամիջոցը «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում մեղադրյալի հագին եղած տաբատի գրպանում հայտնաբերվելու հանգամանքին, ապա այդ կապակցությամբ էլ ևս հարկ է փաստել, որ մեղադրյալն այն ձեռք է բերել անձնական օգտագործման համար և պահել տաբատի գրպանում, հետևապես վկայակոչած հանգամանքը որևէ նշանակություն չի կարող ունենալ նշանակված պատժաչափի և այն պայմանականորեն չկիրառելու տեսանկյունից:
Պաշտպանի պնդմամբ՝ Բողոքաբերը շետը դրել է նաև այն հանգամանքի վրա, որ «Դատարանը հաշվի չի առել մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը», որի կապակցությամբ հարկ է ընդգծել, որ դատարանն անհրաժեշտ և բավարար չափով անդրադարձ է կատարել տվյալ հարցին և իրավացիորեն արձանագրել, որ «Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Տիգրան Անդրանիկի Աղաջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, նրա մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը մոտ է տվյալ թմրամիջոցի առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն շեմին:
Պաշտպանը փաստել է, որ վիճարկվող դատական ակտից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը համապատասխան նորմերի լույսի ներքո գնահատելով գործով հետազոտված փաստական տվյալները, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանը կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, բնութագրվում է դրական, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի երկու անչափահաս: Նման հանգամանքները թույլ են տալիս Առաջին ատյանի դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Տիգրան Աղաջանյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրան նկատմամբ երկու տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով: Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։
Ըստ Պաշտպանի՝ վերոգրյալներից պարզ է դառնում, որ Բողոքաբերը չի ներկայացրել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի խախտման մասին հիմնավորված փաստարկներ, իսկ դատական ակտը կայացվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ՝ գործում առկա հանգամանքների ճիշտ գնահատականի հիման վրա, որն էլ արդեն իսկ բավարար հիմք է բողոքը մերժելու համար:
Վերոգրյալի հիման վրա Պաշտպանը վերաքննիչ դատարանին խնդրել է թիվ ԵԴ1/3246/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազ Արմեն Օսեյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժել։
7.2 Դատախազ Ա.Մանուկյանը Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով խնդրել է դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ: Միևնույն ժամանակ, վերջինս պնդել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպաններ՝ Ա.Պողոսյանը և Դ.Ավանեսյանը առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն:
Մեղադրյալ Տ.Աղաջանյանը միացավ իր պաշտպանների դիրքորոշմանը:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (տե՛ս թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 գործերով որոշումները և այլն)։
Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև ընդգծել է, որ. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանի կողմից պատիժը կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը (խնամքին երկու անչափահասի առկայությունը, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը), ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (բնութագրվում է դրական, դատվածություն չունի), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ նշանակված պատժի նաև ռեալ (իրական) չկիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին:
Այսինքն՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով արտահայտված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։
Միևնույն ժամանակ անդրադառնալով պատժաչափը խստացնելու վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով վերոնշյալ՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատժաչափը՝ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժաչափի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Տիգրան Աղաջանյանի նկատմամբ նշանակված պատժում, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ հետևություններում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
12. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազ Ա․Օսեյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3246/01/24 քրեական գործով 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ

ԵԴ1/3246/01/24






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր
իրավասության քրեական դատարան,
նախագահող դատավոր՝ Վ․Ջիվանյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,
նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան
դատավորներ՝ Տ․Գրիգորյան
Ա․Ղուկասյան

31 հոկտեմբերի 2025 թվական ք.Երևան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ` Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ **************** վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Արամյանի վճռաբեկ բողոքը,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ****** ********* **************** ձերբակալվել է՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396–րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70917824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ******* **********-ի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
2024 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ՝ ********* *******-ի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու մասին միջնորդությունը մերժվել է, և վերջինս անհապաղ ազատ է արձակվել։
2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ***********-ի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 70922124 քրեական վարույթը, որը միացվել է թիվ 70917824 քրեական վարույթին։ Նույն օրը թիվ 70917824 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 70922224 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին թիվ 70922224 քրեական վարույթը՝ ըստ մեղադրանքի՝ ************, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2․ Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթի կիրառմամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճռով մեղադրյալ **********-ին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցվել է *************-ի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը` 3 (երեք) օրը, և թողնվել է կրելու ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
3. Դատախազ Ա․Օսեյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Արամյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.
5. Ըստ բողոքաբերի՝ ստորադաս դատարանները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ ***********-ի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարելով իրավաչափ, թույլ են տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն ազդել է վարույթի ելքի վրա:
Բողոք բերած անձը գտել է, որ մեղադրյալ *************-ի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, ստորադաս դատարանները պատշաճ չեն գնահատել վերջինիս կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը և աստիճանը բնութագրող հանգամանքները, դրանց չեն տվել անհրաժեշտ քրեաիրավական նշանակություն։
Ըստ բողոքաբերի՝ մեղադրյալ ***********-ին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով, իսկ սուբյեկտիվ կողմից այն դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, ինչպես նաև փաստել է, որ նմանօրինակ հանցանքներն ունեն լատենտայնության բարձր աստիճան, որպիսի պայմաններում դատարանի կողմից մեղքի հաստատման պարագայում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհանգեցնի ամենաթողության։
Բողոքաբերն արձանագրել է, որ ստորադաս դատարանները հաշվի չեն առել, որ *********** ապօրինի ձեռք է բերել և պահել առանձնապես խոշոր չափերի սինթետիկ ծագում ունեցող «Կոկաին» տեսակի թմրամիջոց, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ ********** որևէ հիվանդությամբ չի տառապել, որպեսզի նրա կողմից վերոնշյալ թմրամիջոցն ապօրինի ձեռք բերելն ու պահելը հիվանդության հիմքով պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու նպատակ հետապնդեին։
Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ մեղադրյալի նախկինում դատապարտված չլինելը, դրականորեն բնութագրվելը, ինքնին, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն։ Անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքներին, մասնավորապես՝ մեղքն ընդունելուն, կատարված արարքի համար զղջալուն, խնամքին 2 անչափահաս ունենալուն, բողոքաբերը փաստել է, որ դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա կախված է դրանց մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։
6. Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճիռն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը՝ ***********--ի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով փոփոխել և թողնել կրելու նրա նկատմամբ ազատազրկում ձևով նշանակված պատիժը:

Վճռաբեկ բողոքի պատասխանը․
7․ Մեղադրյալ ********-ի պաշտպան Դ․Ավանեսյանը վճռաբեկ բողոքի պատասխանում նշել է, որ դատախազի բողոքն անհիմն է, դատական ակտը կայացվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ՝ գործում առկա հանգամանքների ճիշտ գնահատականի հիման վրա։
Միաժամանակ բողոքի պատասխանի հեղինակը գտել է, որ ստորադաս դատարանները եկել են ճիշտ եզրահանգման, ըստ որի մեղադրյալ *********-ի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
7․1 Արդյունքում պաշտպանը խնդրել է մերժել դատախազի կողմից ներկայացված վճռաբեկ բողոքը։

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
8. **********-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել և նա մեղավոր է ճանաչվել այն արարքի համար, որ «(…) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և դեռևս չպարզված անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և պահել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.13 գրամ քաշով «Կոկաին» տեսակի թմրամիջոց, որը փաթեթավորված է եղել մեկ հատ սպիտակ գույնի թղթյա փաթեթում, և որն էլ հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի գծային բաժնում կատարված ******** ******** ********-ի անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած տաբատի գրպանից» (1)։
9. Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթի կիրառմամբ, մեղադրյալ ************-ին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, արձանագրել է հետևյալը. «(...) Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ ************-ի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ *********-ին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
(...)
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով ******* ********- նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ ******** **********-ի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, նրա մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը մոտ է տվյալ թմրամիջոցի առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն շեմին,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նա բնութագրվում է դրական, դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ ****** ************** նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն պատժաչափը՝ ազատազրկում 2 տարի ժամկետով։
(…)
Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ ******** *************** կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, բնութագրվում է դրական, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի երկու անչափահաս, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց ******* **************** կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ երկու տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը (...)» (2)։
10. Վերաքննիչ դատարանը 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «(…) [Ն]շված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ ******* ********* կողմից պատիժը կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը (խնամքին երկու անչափահասի առկայությունը, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը), ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (բնութագրվում է դրական, դատվածություն չունի), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ նշանակված պատժի նաև ռեալ (իրական) չկիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ ******* ********** նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին:
Այսինքն՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով արտահայտված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։
Միևնույն ժամանակ անդրադառնալով պատժաչափը խստացնելու վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով վերոնշյալ մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ ****** ************-ի նկատմամբ պատիժ նշանակելով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատժաչափը՝ ազատազրկումը` 2 (երկու) տարի ժամկետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժաչափի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ ****** ********-ի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ ****** *********-ի նկատմամբ նշանակված պատժում, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ հետևություններում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից։ (…)» (3):

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը.
11. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորվա՞ծ են արդյոք մեղադրյալ ****************-ի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները:
12. Վճռաբեկ դատարանը նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցերին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումների շրջանակներում անդրադարձել է մի շարք նախադեպային որոշումներում(4): Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ պատիժ նշանակելու և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի մասով (mutatis mutandis) կիրառելի լինել նաև գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ։
13. Վերահաստատելով նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ դատարանի համոզվածությունը և վստահությունն այն մասին, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա(5) ` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, հանցանքի սուբյեկտիվ կողմի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն(6):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով, (...) »:
14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ.
- մեղադրյալ *************-ի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նրան մեղադրանք է ներկայացվել(7):
- Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ *************-ի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին(8)։
- Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճիռը, ըստ էության համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ(9)։
15. Սույն վարույթի փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների կողմից մեղադրյալ *********-ի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված հանգամանքները, բավարար չեն կարող համարվել ողջամիտ հետևության հանգելու առ այն, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է ***********-ի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ ստորադաս դատարանների կողմից ***********-ի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս արձանագրված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կողմից կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինիս նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ։
16. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ **********-ի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, ստորադաս դատարանները պատշաճ իրավական վերլուծության չեն ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարած հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ․
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալ *********-ին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված բարձր վտանգավորություն ներկայացնող հանցագործություններից մեկը՝ առանց իրացնելու նպատակի թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը,
բ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ,
գ) մեղադրյալի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, այն է՝ հանցանքն առանձնապես խոշոր չափերով կատարելը,
դ) շրջանառվող թմրամիջոցի տեսակը և չափը, այն, որ մեղադրյալը «Տելեգրամ» ինտերնետային հավելվածով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել առանձնապես խոշոր չափերով՝ 0․13 գրամ «Կոկաին» տեսակի թմրամիջոց։
17. Ընդհանրացնելով սույն որոշման նախորդ կետում կատարված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները, մեղադրյալ **************-ի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները պետք է կառուցեին վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության արդյունքում։
18․ Նման պայմաններում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ ***********-ի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավոր չեն:
19. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանները *************-ի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի ոչ ճիշտ կիրառում: Այսինքն, թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 387-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական իրավունքի խախտում։ Ուստի, անհրաժեշտ է ********-ի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով ստորադաս դատարանների դատական ակտերը փոփոխել. նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել և թողնել կրելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նշանակված ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանված՝ 1 (մեկ) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկումը` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ և 171-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 361-րդ, 363-րդ և 385-387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց


1. ******** ********** ************** վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճիռը և այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը փոփոխել։ ******* ******** ************** նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը նույն օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել և թողնել կրելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նշանակված ու նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանված՝ 1 (մեկ) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկումը:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել ******* ******** ************ փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
2. Ստորադաս դատարանների դատական ակտերը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:


Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆ


1 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 51-52։
2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 42-47։
3 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթեր 49-60։
4 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արմեն Գրիգորյանի գործով 2021 թվականի փետրվարի 10-ի թիվ ԵԴ/0335/01/19, Սարգիս Խաչատրյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյանի գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի և Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14, Սերգեյ Աբովյանի գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԱԴԴ/0038/01/15, Անդրանիկ Ալավերդյանի գործով 2021 թվականի հուլիսի 20-ի թիվ ԿԴ2/0026/01/19 որոշումները:
5 Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները:
6 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները:
Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը։
7 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը։
8 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը։
9 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը։