ԵԴ1/3215/01/24

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

27 փետրվարի 2025 թվական ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր` Մ.Մելքոնյանի,
քարտուղարությամբ` Ս.Գևորգյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Դավթյանի,
մեղադրյալ` Մ.Աղազարյան,

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի՝ (ծնված՝ 1990 թվականի հունվարի 14-ին, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում' չդատապարտված, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Արարատի մարզ, Սուրենավան գյուղ, Դպրոցականների փողոց, 36 տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագ),

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Վարույթի փաստական հանգամանքները.
1.1. 2023 թվականի փետրվարի 14-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ք.Երևան Ծիծեռնակաբերդի խճուղում ավտոմեքենա վարելու փաստի կապակցությամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախաձեռնվել է թիվ 60826523 քրեական վարույթը:
1.2. 2023 թվականի փետրվարի 14-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ք.Երևան Խորենացի փողոցում ավտոմեքենա վարելու փաստի կապակցությամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախաձեռնվել է թիվ 60826623 քրեական վարույթը:
1.3. 2023 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Գալստյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60826523 քրեական վարույթը թիվ 60826623 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60826623 քրեական վարույթի համարի ներքո շարունակելու մասին:
1.4. 2023 թվականի հունիսի 13-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում՝ 2023 թվականի մայիսի 28-ին ք.Երևան Նուբարաշեն խճուղում ավտոմեքենա վարելու փաստի կապակցությամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախաձեռնվել է թիվ 60946523 քրեական վարույթը:
1.5. 2023 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Գալստյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60946523 քրեական վարույթը թիվ 60826623 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60826623 քրեական վարույթի համարի ներքո շարունակելու մասին:
1.6. 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Իսկանդարյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60826623 քրեական վարույթով Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին:
1.7․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի կողմից սույն քրեական վարույթով որոշում է կայացվել քննիչի կողմից 25.10.2024թ. ներկայացված միջնորդությունը բավարարելու և Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի նկատմամբ՝ 2023 թվականի մայիսի 28-ին Երևան քաղաքի Նուբարաշեն խճուղում տրանսպորտային միջոց վարելու դեպքի կապակցությամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու վերաբերյալ:
1.8․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Արա Դավթյանի կողմից սույն քրեական վարույթով որոշում է կայացվել Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-րդ մասով՝ երկու դրվագով, հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ:
1.9. 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Իսկանդարյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60826623 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
1.10. Թիվ 60826623 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով(2 դրվագ) 2024 թվականի նոյեմբերի 08-ի գրությամբ Երևանի քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 11․11․2024 թվականին և նույն օրը համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ` վարույթը մակագրվել է դատավոր Մասիս Մելքոնյանին: Քրեական վարույթին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3215/01/24 համարը:
1.11. 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին դատավոր Մ.Մելքոնյանի կողմից որոշում է կայացվել Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագ) թիվ ԵԴ1/3215/01/24 քրեական վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.12. 2025 թվականի փետրվարի 27-ին մեղադրյալ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագով) Դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ։ Վերդիկտ կայացնելիս Դատարանը քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ մեղադրյալ Մ.Միքայելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողել է անփոփոխ։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն հանցանքների կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ 2022 թվականի մարտի 22-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 5-ը զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 00:55-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խորենացու փողոցում, վարել է «Օփել» մակնիշի 37 FA 771 համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180167247 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
Բացի այդ՝ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ 2022 թվականի մարտի 22-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 5-ը զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 22:55-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ծիծեռնակաբերդի խճուղում, վարել է «Օփել» մակնիշի 37 FA 771 համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180243179 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
Այսպիսով՝ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանին մեղսագրվում է երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարում:
3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Մեղադրյալ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ավտոմեքենա վարելու ընթացքում պարեկային ոստիկանության աշխատակիցները իրեն կանգնեցրել են և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն՝ միաժամանակ նշել է, որ տեղյակ է եղել վարորդական իրավունքից զրկված լինելու մասին և ընդունել իր մեղքը կատարած արարքների մեջ տե´ս 27․02․2025թ․ դատական նիստի արձանագրությունը:
3.2. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արտյոմ Կարենի Մանուկյանի կողմից Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ պարզվել ու արձանագրվել է, որ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության սերժանտ Արտյոմ Կարենի Մանուկյանը 2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, ժամը 23:05-ին Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցի 31/3 հասցեում կազմել է վարչական իրավախախտման հայտնաբերման վերաբերյալ արձանագրությունն այն մասին, որ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանը Երևան քաղաքի Ծիծեռնակաբերդի խճուղում նույն օրը ժամը 22:55-ին վարել է անձնական օգտագործման «Օպել» մակնիշի, 37 FA 771 հաշվառման համարանիշի անձնական օգտագործման տրանսաորտային միջոցը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում, իսկ Մ.Աղազարյանը ստորագրելով արձանագրությունը նաև ստորագրել է ու ստացել արծանագրությանը ծանոթանալու, իր իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը:
Վ.Թ. 78-79, տե´ս 27․02․2025թ․ դատական նիստի արձանագրությունը:
3.3. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վերաբերյալ տեղեկանքի զննության մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ պարզվել ու արձանագրվել է, որ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանն ունեցել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թողարկված, «B, C» կարգերի «RR336164» համարի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վկայականը, որը կասեցվել է 2022 թվականի մարտի 22-ից՝ 1 տարի ժամկետով՝ մինչև 2023 թվականի մարտի 23-ը ներառյալ ժամանակահատվածում, ապա դատավճռի հիմքով՝ 2022 թվականի ապրիլի 5-ից մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2023 թվականի ապրիլի 5-ը ներառյալ ընկած ժամանակահատվածում:Վ.Թ. 80, տե´ս 27․02․2025թ․ դատական նիստի արձանագրությունը:
3.4. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Կարեն Հրանտի Գալստյանի կողմից Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ պարզվել ու արձանագրվել է, որ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Կարեն Հրանտի Գալստյանը 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, ժամը 01:03-ին Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցում կազմել է վարչական իրավախախտման հայտնաբերման վերաբերյալ արձանագրությունն այն մասին, որ Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանը Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցում վարել է անձնական օգտագործման «Օպել» մակնիշի, 37 FA 771 հաշվառման համարանիշի անձնական օգտագործման տրանսպորտային միջոցը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում, իսկ Մ. Աղազարյանը ստորագրելով արձանագրությունը, նաև ստորագրել է ու ստացել արձանագրությանը ծանոթանալու, իր իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը:
Վ.Թ. 81-82, տե´ս 27․02․2025թ․ դատական նիստի արձանագրությունը:
4. Դատարանի իրավական վերլուծություները․
4.1.ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածը սահմանում է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ այդ իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը կամ այդ անձի կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը 1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
4.2.ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածը սահմանում է հանցագործությունների բազմակիության հասկացությունը և տեսակները, համաձայն որի՝ 1. Հանցագործությունների բազմակիություն է համարվում միևնույն անձի կողմից երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը: 2.Հանցագործությունների բազմակիության տեսակներն են՝ հանցագործությունների համակցությունը և հանցագործությունների ռեցիդիվը: 3. Հանցագործությունների բազմակիությունը բացակայում է, եթե նախորդ հանցագործության համար մարվել կամ վերացվել է դատվածությունը, կամ անձն օրենքով սահմանված կարգով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից: 4.Հանցագործությունների բազմակիությունը բացակայում է մեկ տևող կամ շարունակվող հանցագործության դեպքում: 5.Հանցագործությունների բազմակիությունը բացակայում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված քրեաիրավական նորմերի մրցակցության դեպքում:
4.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 53-րդ հոդվածը սահմանում է հանցագործությունների համակցությունը, համաձայն որի՝ 1. Հանցագործությունների համակցություն է համարվում միևնույն անձի կողմից մեկ կամ մեկից ավելի արարքներով սույն օրենսգրքով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, եթե նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել: 2.Եթե անձի մեկ արարքում առկա են սույն օրենսգրքի միևնույն հոդվածի միևնույն մասի տարբեր կետերով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքներ, ապա հանցագործությունների համակցությունը բացակայում է: Այդ դեպքում, արարքը որակելիս՝ նշվում են այն բոլոր կետերը, որոնցում նախատեսված հանգամանքներն առկա են անձի արարքում: 3.Հանցագործությունների համակցությունը բացակայում է նաև երկընտրելի օբյեկտիվ կողմ ունեցող հանցակազմերի իրականացման այն դեպքում, երբ միևնույն անձը միասնական դիտավորությամբ կատարում է այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեջ մտնող մեկից ավելի արարքներ: 4. Հանցագործությունների համակցության դեպքում՝ անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության յուրաքանչյուր հանցագործության համար` սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով:
4.4.Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մինաս Աղազարյանին մեղսագրվող հանցանքները նրա կողմից կատարվել են տարբեր արարքներով, տարբեր օրերի ընթացքում, որոնց միջև առկա է ժամանակային շեղում, մեղսագրվող արարքներից և ոչ մեկը տևող հանցագործություն չէ, նախորդ և հաջորդ արարքների միջև լրացած չէ քրեական պատասխանատվության համար սահմանված վաղեմության ժամկետները, որպիսի պայմաններում Դատարանը եզրակացնում է, որ մեղադրյալի մոտ բացակայել է բոլոր արարքների իրագործման վերաբերյալ միասնական դիտավորությունը, այլ՝ յուրաքանչյուր արարքի դեպքում, նրա մոտ ծագել է նոր դիտավորություն: Կատարված և ոչ մի արարքի համար մեղադրյալը քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել և կատարված յուրաքանչյուր արարք առանձին վերցրած՝ ինքնուրույն հանցագործություն է, չնայած այն հանգամանքին, որ նրա կողմից կատարված բոլոր արարքներն իրավաբանական որակման տեսանկյունից միաբնույթ են, սակայն տարբեր են դրանց իրականացման փաստական հանգամանքները օբյեկտիվ կողմի տարրերը: Այսինքն՝ առկա է հանցագործությունների ռեալ իրական) համակցություն:
4.5. Հանցագործությունների համակցության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԿԴ1/0006/01/15 քրեական գործով 2017 թվականի հունիսի 22-ի որոշմամբ՝ արձանագրել է ...Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների իրական համակցությունը շարունակվող հանցագործությունից տարանջատելու չափանիշները, շարունակվող հանցագործությանը ներկայացվող բնութագրական հատկանիշները վերլուծության են ենթարկվել Վ. Մկրտչյանի և մյուսների գործով Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված որոշման շրջանակներում: Այսպես, վերահաստատելով և զարգացնելով Գարսևան Ոսկանյանի, ինչպես նաև Ս. Ղամբարյանի և այլոց գործերով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Վ. Մկրտչյանի և մյուսների գործով որոշման շրջանակներում փաստել է.«(...)[Թե՛ իրական համակցությունը, թե՛ շարունակվող հանցագործությունը դրսևորվում են մեկից ավելի արարքների կատարմամբ, հետևաբար, կատարվող արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է դրանց տարանջատման հստակ չափանիշների սահմանումը: Այսպես` հանցագործությունների իրական համակցությունը հանցագործությունների բազմակիության տեսակներից մեկն է (հանցագործությունների ռեցիդիվի հետ միասին) և բնութագրվում է վերջինիս բնորոշ այնպիսի ընդհանուր հատկանիշով, ինչպիսին է միևնույն անձի կողմից մեկից ավելի արարքներով երկու կամ ավելի ինքնուրույն հանցակազմ պարունակող հանցանքներ կատարելով: Ընդ որում, իրական համակցություն են կազմում տարբեր, միասնական դիտավորությամբ չկապված այնպիսի արարքներ, որոնք պարունակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր կամ միևնույն հոդվածներով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ: (...)Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ հանցագործությունների իրական համակցության կամ շարունակվող հանցագործության կանոնները կիրառելու և հանցավորի արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու համար քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնի կոնկրետ հանցագործության օբյեկտին, կատարվող արարքների բնույթին, կատարման եղանակին, աղբյուրին, դիտավորության ու նպատակի առանձնահատկություններին» (տե՛ս Վարդան Մկրտչյանի, Արբակ Առաքելյանի և Գրիշա Մուրադյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԿԴ3/0034/01/15 որոշման 13-14-րդ կետերը) (...):
4.6. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Մինաս Աղազարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների 2 երկու) դրվագով կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
 Դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
 Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մինաս Աղազարյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
✓ Դատարանն արձանագրում է, որ գործում պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
4.7. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Մինաս Աղազարյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
4.8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (…):
4.9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամօդրանցօսահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
4.10. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
4.11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժ նշանակելը հանցագործությունների համակցության դեպքում, համաձայն որի՝ 1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում՝ վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս՝ մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: 2. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս՝ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին (…):
4.12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժ նշանակելը համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթի դեպքում, համաձայն որի՝ ...)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում՝ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը: Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: ...) 6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս՝ սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին:
4.13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը, արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս, նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
4.14. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը,դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»:
4.15. Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)։
4.16. Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
4.17. Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
4.18. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մինաս Աղազարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
4.19. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
4.20. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մինաս Աղազարյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքի մասին խափանման միջոցին՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4.21. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահվեն քրեական գործում:
4.22. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/:
Ելնելով վերոգյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով 2 դրվագ) նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և կատարած արարքների համար որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ՝ յուրաքանչյուր արարքի համար:
2. Պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքով Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել հանրային աշխատանքները՝ 100 հարյուր) ժամ տևողությամբ:
3. Մինաս Վարդգեսի Աղազարյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
4. Դատավճռի օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակւցներին:
5. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ