ԵԴ1/3183/01/24



Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ս.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

2025 թվականի նոյեմբերի 13-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Տ․Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ռազմիկ Մարիկյան) 2025 թվականի օգոստոսի 4-ի թիվ ԵԴ1/3183/01/24 դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի ընթացքը

1. 2023 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Մասիսի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առերևույթ հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 44-0313-23 քրեական գործը։
2023 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Արթուր Գեորգիի Պառավյանը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող:
2024 թվականի փետրվարի 14-ին դատախազ Տ.Հակոբյանի որոշմամբ Հովհաննես Սպարտակի Մկրտչյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ, 6-րդ և 10-րդ կետերով:
2024 թվականի մարտի 15-ին դատախազ Տ.Հակոբյանի որոշմամբ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ, 6-րդ և 10-րդ կետերով:
2024 թվականի մարտի 16-ին դատարանի որոշմամբ Սերգեյ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը:
Վարույթն իրականացնող մարմնի 2024 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ Սերգեյ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 12-ին դատախազ Տ.Հակոբյանի որոշմամբ Հովհաննես Սպարտակի Մկրտչյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով:
2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին դատախազ Տ.Հակոբյանի որոշմամբ Հովհաննես Սպարտակի Մկրտչյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ և 10-րդ կետերով:
2. 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ին թիվ 44-0313-23 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակազությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ ԵԴ1/3183/01/24 համարով գործով վարույթ է ստանձնվել և նշանակվել նախնական դատալսումներ:
2025 թվականի մարտի 17-ին Առաջին ատյանի դատարանը թիվ ԵԴ1/3183/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ և 10-րդ կետերով ներկայացված մեղադրանքը վերաորակել է, և նրան մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ:
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի օգոստոսի 4-ին վճռել է.
«Սերգեյ Արարատի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնի կիրառմամբ՝ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկմանը հաշվակցել նրա անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 28 (քսանութ) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան:
Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ երկաթյա մուրճը ոչնչացնել: (…)»:
3. 2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Տ․Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ և 10-րդ կետերով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, 2025 թվականի հոկտեմբերի 27-ին հանձնվել է նախագահող դատավոր Լ.Աբգարյանի աշխատակազմին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 29-ին վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության՝ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում:
2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի պաշտպան Դ.Ավանեսյանը Վերաքննիչ դատարան է ներկայացրել վերաքննիչ բողոքի պատասխան:

Վարույթի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

4. Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ և 10-րդ կետերով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա, խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ մուրճի գործադրմամբ դիտավորությամբ հարվածել է Արթուր Գյորգիի Պառավյանի գլխին՝ նրա առողջությանը պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս: Այսպես.
Սերգեյ Արարատի Հարությունյանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 15:00-ից 16:00-ի սահմաններում, որպես ուղևոր երթևեկելիս է եղել «ՎԱԶ 2106» մակնիշի 37QM793 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով և հասնելով Երևան քաղաքի Արտաշատի խճուղու սկզբնամասում գտնվող շրջանաձև խաչմերուկին՝ ճանապարհը մինչ այդ երթևեկության ընթացքում իրենց չզիջելու պատրվակով համընթաց երթևեկող բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդ Արթուր Պառավյանին ասել է. «Ինչ ես նայում արա», ապա պահանջել է կանգնեցնել ավտոմեքենան: Այնուհետև, երբ Արթուր Պառավյանը շրջանաձև խաչմերուկից շուրջ 50 մետր հեռավորությամբ՝ Արտաշատի խճուղում կանգնեցրել է ավտոմեքենան, Սերգեյ Հարությունյանը դուրս գալով ավտոմեքենայից՝ վիճաբանության մեջ է մտել Արթուր Պառավյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանք է տվել վերջինիս հասցեին, ապա նշված չնչին առիթն օգտագործելով, խուլիգանական դրդումներով, Արթուր Պառավյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ, «ՎԱԶ 2106» մակնիշի 37QM793 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից վերցնելով մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկան՝ մետաղյա մուրճը, դրանով հարվածել է Արթուր Պառավյանի գլխին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով գանգուղեղային /բաց/ բութ վնասվածքի, գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի և պատռված վերքի, գլխի գագաթ-ճակատոսկրի ներհրված կոտրվածքի, էպիդուրալ արյունազեղման, գլխուղեղի թեթև աստիճանի սալջարդի, մինիմալ սուբարախնոիդալ արյունազեղման ձևով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս»:
5. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները. «Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեկտեմբեր ամսին է եղել դեպքը, երկաթի գործ է անում, տանում էր երկաթ հանձնելու, երթևեկության ընթացքում աջից հարվածի վտանգ է զգացել, նայել է աջ կողմ և կողի մեքենայից հարցրել են, թե ինչու է նայում: Կարճ զրույց է եղել, ասել են, որպեսզի կանգնի, կանգնել են և ցածր տոնով խոսակցությունը բարձր տոնով է դարձել։ Եղել է իր հորեղբոր հետ, իր հայրը մահացած է, նա է իրեն մեծացրել, և հորեղբայրը իր համար հոր պես է։ Խոսակցության ընթացքում ինքը չի ցանկացել, որ կռիվ լինի։ Հորեղբոր հետ վատ են խոսել, և վերջինս վատ է զգացել իրեն։ Ինքը խոսել է Արթուրի հետ, և վերջինս հարվածել է իրեն, և ինքը մուրճը վերցրել և հարվածել է նրան։ Մեքենան վարելիս է եղել հորեղբայրը։ Մի անգամ մուրճը վերցրել է, սակայն գիտակցելով և չուզենալով, որ կռիվ լինի, հետ է դրել մեքենայում, սակայն երբ հորեղբոր հետ են վատ խոսացել, վերցրել և հարվածել է։ Քանի որ երկաթի գործ է արել, իր մեքենայում լինում է մուրճ։ Հետո իմացել է, որ այդ տղան հիվանդանոցում է։ Հորեղբոր տղաները գնացել են հիվանդանոց, ճշտել են նրա առողջականը, մի քանի հիվանդանոցային ծախսեր են արել։ Ինքը չի գնացել, քանի որ չի ուզեցել ավելորդ խոսակցություն լինի։ Հովհաննեսի հայրն ասել է իրեն, որ ոստիկանները եկել և իր որդուց են հարցրել։ Այնուհետև ինքը անձամբ գնացել է ոստիկանություն և հայտնել է, որ ինքն է հարվածել և պատմել է դեպքի մասին։ Չի հիշում հայհոյել են հորեղբորը, թե ինչ են ասել, որ հորեղբայրը վիրավորվել է։ Առաջին անգամ մուրճը վերցրել է վախեցնելու համար, քանի որ իր հետ վատ են խոսացել, շատ ագրեսիվ են խոսել, նույնիսկ վախեցել է, սակայն հետո փոշմանել և մուրճը հետ է դրել։ Չի հիշում՝ ինքը ասել է՝ ինչ եք նայում արա, թե ոչ։ Չի հիշում հորեղբայրը հայհոյել է, թե ոչ։ Ինքը եղել է մեքենայի կողքին։ Իրենք նպաստառու են, հարկադիրի խնդիրներ ունեն, և մեքենան գրանցած է Հովհաննեսի վրա։ Հորեղբայրը մինչ օրս գտնվում է արտերկրում։ Մեքենան վարել է հորեղբայրը, քանի որ ինքը վարորդական վկայական չունի։ Ավտոմեքենայում սուր գործիք չունի։ Չի կարողանում հստակ հիշել, բայց իր հիշելով՝ հորեղբորը ասել են, թե ինչու է այդքան «բոզ», դրա համար էլ վիրավորվել է։ Եթե իրեն ասեին, այլ ձև կլիներ, սակայն երբ հորեղբորն են ասել, մտածել է թե հորն են ասում։ Չէր ուզում կռիվ լինի։ Երբ հորեղբորը վիրավորել են, այդ պահին չի հասկացել, թե ինչ է կատարվել իր հետ, դրա համար չի կարող ասել, թե ինչու ձեռքով չի խփել, այլ մուրճն է վերցրել։ Ինքը երկար խոսակցություն է ունեցել, և Արթուրը կեսից այլևս չէր կարողանում իր հետ փոխադարձ զրուցել, և երբ հորեղբայրը ասել է, որ շրջվեն, գնան վերջացնեն, ոգևորված սկսել են հորեղբորը վիրավորել։ Ինքը միայն խփել է Արթուրին, այլ մարդու չի խփել։ Առհասարակ ինքը չի հայհոյում։ Հնարավոր է, որ կողքից հայհոյանք է լսել Արթուրը և վերագրել է իրեն։ Հարված չի ստացել, միայն քաշքշուք է եղել։
Դատաքննության ընթացքում տուժող Արթուր Պառավյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2023 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 3-4-ի սահմաններում։ Խնդիրը եղել է երթևեկության ժամանակ միմյանց չզիջելը։ Իրենց մեքենան եղել է բեռնատար, իր հետ եղել է բանվոր, վերադառնալիս են եղել աշխատանքի վայր։ Արցախի փողոցով գնում էին Տէց, որպեսզի այնտեղից գնան Չարբախ։ Այնուհետև 2106 մակնիշի մեքենայի հետ վեճ է դարձել միմյանց չզիջելը: Այդ մեքենայում եղել են Սերգեյը և վարորդը։ Այնուհետև կանգնել են, և ինքը և Սերգեյի կողքի վարորդը սկսել են բարձր տոնով խոսել միմյանց հետ, Սերգեյը միջամտել է և հայհոյել, և ինքը խփել է Սերգեյին։ Այնուհետև իրեն հրել են, շրջվել է, ընկնելիս է եղել, սակայն չի ընկել, ապա հետևից Սերգեյը մուրճով հարվածել է։ Արցախի փողոցով երթևեկության աջ գոտիով վարել է իր մեքենան, բենզալցակայանից Սերգեյենց մեքենան դուրս է ուզեցել գալ, ճանապարհ են ուզել, սակայն քանի որ խցանում է եղել և հեշտ չէ իր բեռնատար մեքենան կանգնեցնելը, չի կարողացել զիջել։ Այնուհետև արդեն հասել են փոքր շրջանաձև երթևեկության տարածք, նայել է ձախ՝ տեսնելու, որ եթե մեքենա չկա, անցնի, այդտեղ տեսել է Սերգեյենց մեքենան, և Սերգեյը ասել է՝ «Ի՞նչ ես նայում, քեզնից ճանապարհ ուզեցինք չտվեցիր»: Պատասխանել է, թե նայում է տեսնի՝ եթե չի գնում, ինքը գնա: Այնուհետև իրեն ասել են, որ ուրիշ բան են ասում, որ ճանապարհ են ուզել ինքը չի տվել, ապա աջ են վարել և կանգնել, սկսել է լեզվակռիվ։ Սերգեյը հայհոյել է, ինքը հարվածել է նրան, ապա Սերգեյի կողքի կանգնած վարորդը հրել է իրեն։ Այդ լեզվակռվի ժամանակ Սերգեյը մեքենայի միջից վերցրել է մուրճը, ապա հետ դրել մեքենայի մեջ։ Առաջին անգամ չի հարվածել։ Այլ անձինք չեն խառնվել։ Սերգեյը հայհոյել է, և ինքը հարվածել է։ Չի հիշում, թե վարորդին հստակ ինչ է ասել, որ Սերգեյը միջամտել և հայհոյել է։ Երևի Սերգեյը միջամտել և հայհոյել է իր հորեղբոր համար։ Մի փոքր ներքև եղել են ձուկ վաճառողներ, բանջարեղեն վաճառողներ, սակայն նրանք չեն խառնվել։ Իրենց համար եկել են հիվանդանոց, հարցրել, թե ոնց են, ինչ խնդիր ունեն, հիվանդանոցային ծախսերը նրանք են կատարել։ Իրենց ոչ ոք չի ասել, թե ինչ բովանդակությամբ ցուցմունք տան։ Հնարավոր է՝ վատ տոնով է խոսացել Սերգեյի հորեղբոր հետ։ Չի իմացել, որ վարորդը Սերգեյի հորեղբայրն է։ Տոնայնությունը երկկողմանի բարձր է եղել, սակայն ըստ իրեն՝ հնարավոր է, որ վատ է խոսել Սերգեյի հորեղբայրը, դրա համար էլ հայհոյած լինի նրան: Հիվանդանոց Սերգեյը չի եկել։ Հետագայում հիվանդանոցում է իմացել, որ վարորդը Սերգեյի հորեղբայրն է։ Իր հիշելով՝ մուրճը եղել է վարորդի կողքի նստատեղի հատվածում։ Խոսակցությունը եղել է հենց մեքենայի մոտ։ Երկրորդ անգամ չի տեսել՝ Սերգեյը ինչպես է մուրճը վերցրել։ Խոսակցությունը եղել է մայթին, երթևեկությանը չեն խոչընդոտել:
Դատաքննության ընթացքում հրապարակվել է տուժողի նախաքննական ցուցմունքի վերաբերելի մասն այն մասին, որ «2023 թվականի դեկտեմբերի 16-ին` ժամը 15։30-ի սահմաններում, իր կողմից վարվող «Միցուբիշի» մակնիշի բեռնատար ավտոմեքենայով Նորագավիթ թաղամասի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Երևան քաղաքի Արտաշատի խճուղու սկզբնամասում գտնվող շրջանաձև փոքր խաչմերուկի մոտ, նույն վայրով համընթաց երթևեկող «Վազ 2106» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղևորը իրեն ասել է. «Ի՞նչ ես նայում արա», ինչի պատճառով իրենց միջև տարաձայնություն է առաջացել:»:
Ցուցմունքից հրապարակումից հետո տուժողը հայտնել է, որ հիմա շատ բաներ չի հիշում, նախաքննության ընթացքում ինչ ասել է, այդպես է եղել և ճիշտ է։ Մեղադրյալի հանդեպ բողոք-պահանջ չունի, սկզբի օրվանից էլ չի ունեցել, միմյանց հետ հաշտվել են։
Դատաքննության ընթացքում վկա Գրիգոր Թոքաթլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վիճաբանությունը եղել է ճանապարհին, իրենք եղել են աշխատանքային մեքենայով, ինքը չէր վարում մեքենան, այլ վարում էր Արթուրը։ Փողոցի անունը չի հիշում, սակայն մոտավոր գտնվում է Տէցի մոտ՝ դեպի Մասիսի տարածք գնացող ճանապարհին։ Մեքենայով իրենք կտրել են մյուս մեքենայի ճանապարհը, մյուս մեքենան եղել է 2106 մակնիշի ավտոմեքենա, Սերգեյը եղել է այդ մեքենայում: Վիճաբանություն է տեղի ունեցել, չի հիշում կոնկրետ բովանդակությունը։ Վեճ է ընթացել, միմյանց չեն հասկացել, և տուժողը՝ Արթուրը, հարվածել է Սերգեյին, այնուհետև Սերգեյը մուրճը վերցրել հարվածել է իրեն, ապա Արթուրին։ Սերգեյը մուրճը վերցրել և միանգամից հարվածել է։ Մուրճով հարվածը Արթուրը ստացել է գլխին։ Մուրճն ամբողջությամբ եղել է երկաթից։ Չի հիշում, որ Արթուրը վարման ընթացքում Սերգեյենց ասի՝ «Ի՞նչ եք նայում արա»։ Չի հիշում՝ Սերգեյը հայհոյել է Արթուրին, թե ոչ։ Մեքենաների մեջից խոսակցություն է եղել մի քանի վայրկյան, այնուհետև կանգնել և վիճաբանել են։ Սերգեյը մուրճը վերցրել է մեքենայից և կանգնած է եղել մեքենայի մոտ։ Սերգեյի հետ եղած անձը խոսակցություն է ունեցել Արթուրի հետ: Չի կարող ասել՝ այդ անձը Սերգեյին բարեկամ կամ հարազատ է հանդիսանում, թե ոչ, քանի որ չեն իմացել։ Չի նկատել, որ այդ անձը վիրավորեր Արթուրին, միայն բարձր տոնով է խոսել։ Տեսել է՝ Սերգեյը ոնց է վերցնում մուրճը։ Երկու հոգի իրենք են եղել, երկու հոգի Սերգեյենք։ Արթուրը հարվածել է Սերգեյի աչքի տակ։ Սերգեյենք նստել գնացել են, ապա 5 րոպե հետո իրենք են գնացել։ Բարձր տոնով խոսակցություն է եղել։
Դատաքննության ընթացքում հրապարակվել է վկայի նախաքննական ցուցմունքի վերաբերելի մասն այն մասին, որ «Վիճաբանության ընթացքում «Վազ 2106» ավտոմեքենայի ուղևորը ավտոմեքենայից վերցրել է մետաղյա մուրճ, ապա կրկին այն դրել ավտոմեքենայի մեջ: Այդ ընթացքում հիշյալ անձանց է միացել նաև մեկ այլ տղա, որին չի ճանաչել, վերջինս ևս հրել է իրեն: Նույն ժամանակ «Վազ 2106» ավտոմեքենայի ուղևորը ավտոմեքենայից կրկին վերցրել է մուրճը և հարվածել իր գլխի հետևի հատվածին, ինչից ինքը վայր է ընկել, ապա վերջինս մեկ անգամ մուրճով հարվածել է Արթուր Պառավյանի գլխին:»:
Ցուցմունքից հրապարակումից հետո այն հարցին, որ նախաքննության ընթացքում նշել է, որ Սերգեյը խոսակցության ժամանակ մի քանի անգամ մուրճը վերցրել է, իսկ ներկայիս ցուցմունքում չի հայտնում դրա մասին՝ վկան պատասխանել է, որ լսելով իր կողմից տրված ցուցմունքը՝ հիշում է, որ այդպիսի բան եղել է, մի անգամ վերցրել է Սերգեյը մուրճը, այնուհետև խոսակցության ժամանակ դրել է հետ մեքենայի մեջ։ Նշել է, որ չէր հիշում, քանի որ բավականին ժամանակ է անցել։
Դատաքննության ընթացքում վկա Հովհաննես Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մեքենան իր անունով է, սակայն ինքը երբևէ չի վարել այն, դեպքը եղել է դեկտեմբեր ամսին։ Դեպքի մասին տեղեկացել է, այդ ժամանակ եղել է Սարի Թաղում՝ իրենց տանը։ Տէցի կողմում այդ օրը չի եղել։ Դեպքից բավականին ժամանակ անց է հարցաքննվել։ Դեպքից հետո են իրեն պատմել այդ ամենի մասին, չի հիշում՝ երբ են խոսացել կամ ինչ են քննարկել։ Պատմել են, որ կոնֆլիկտ է եղել երկու մեքենայի ուղևորների միջև։ Տուժողի մեքենայի անձանց չի ճանաչում։ Սերգեյի հետ մոտ հարաբերություններ ունեն։
- 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի՝ անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի ընթացքում տուժող Արթուր Պառավյանը ճանաչել է Սերգեյ Արարատի Հարությունյանին և հայտնել, որ վերջինս է իր հետ վիճաբանել և մուրճով հարվածել իր գլխին:
- 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի՝ անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի ընթացքում Գրիգոր Թոքաթլյանը ճանաչել է Սերգեյ Արարատի Հարությունյանին և հայտնել է, որ վերջինս է մուրճով հարվածել իրեն և Արթուր Պառավյանին:
- 2024 թվականի մարտի 7-ի՝ հեռախոսահամարների վերծանումների զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 15:44:32-ին վերջինիս կողմից օգտագործվող հեռախոսահամարը սպասարկվել է Երևան քաղաքի Արցախի փողոցի 30 հասցեում գտնվող ալեհավաքի կողմից:
- 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի՝ հեռախոսահամարների վերծանումների զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ժամը՝ 16:40-ին նշված հեռախոսահամարը սպասարկվել է (Ararat 2 nd Area, 4th str, No 44) հասցեի ալեհավաքի կողմից, նույն օրը ժամը՝ 16:42 սպասարկվել է (YerevanNubarashen community, 15th street) հասցեի ալեհավաքի կողմից:
- 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ի՝ զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության է ենթարկվել Սերգեյ Հարությունյանի կողմից ներկայացված երկաթյա մուրճը, որն ինքնաշեն է, բռնելու հատվածը խողովակով է հարմարեցված, մուրճի հիմնական մասը ամուր՝ հիմնականում մետաղի զանգված է, բռնակի հատվածում տեղադրված է երկաթյա խողովակ: Մուրճի գլուխը երկու տարբեր հատվածներ ունի՝ մեկը կլոր, մի փոքր ուռուցիկ մակերեսով, մյուսը՝ նեղացած՝ 10,5 սմ:
- Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Սերգեյ Հարությունյանի կողմից ներկայացված երկաթյա մուրճը:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Սերգեյ Հարությունյանի կողմից օգտագործված 098-58-28-45 բջջային հեռախոսահամարի տեղակայումների տվյալները՝ լազերային սկավառակով:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Սեյրան Հարությունյանի կողմից շահագործվող 095-50-47-14 հեռախոսահամարի տեղակայումների տվյալները՝ լազերային սկավառակով:
- Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0234 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ Արթուր Պառավյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ առկա բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ գանգուղեղային /բաց/ բութ վնասվածքի, գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի և պատռված վերքի, գագաթ-ճակատոսկրի ներհրված կոտրվածքի, էպիդուրալ արյունազեղման, գլխուղեղի թեթև աստիճանի սալջարդի, մինիմալ սուբարախնոիդալ արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկայի /ների/ ներգործությամբ, որոնք առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս, կյանքի վտանգ սպառնացող:
-Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0221/ԼՐ եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ Արթուր Պառավյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ առկա բժշկական փաստաթղթերի և անձնական զննության տվյալների՝ գանգուղեղային /բաց/ բութ վնասվածքի, գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի և պատռված վերքի /ներկայումս սպիի ձևով/, գլխի գագաթ-ճակատոսկրի ներհրված կոտրվածքի, էպիդուրալ արյունազեղման, գլխուղեղի թեթև աստիճանի սալջարդի, մինիմալ սուբարախնոիդալ արյունազեղման ձևով, պատճառվել են բութ կոշտ սահմանափակ մակերես ունեցող առարկայի կամ գործիքի ներգործությամբ, այդ թվում նաև փորձաքննությանը ներկայացված մետաղյա մուրճով հարվածելու հետևանքով, հնարավոր է որոշման մեջ և փորձաքննվողի կողմից նշված ժամանակին ու հանգամանքներում, որոնք միմյանցից չեն տարանջատվում և առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս, կյանքին վտանգ սպառնացող: Վնասվածք առաջացնող ուժը ուղղված է եղել Արթուր Պառավյանի գլխի գագաթային հատվածին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
 ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Սերգեյ Հարությունյանը նախկինում դատված չի եղել:
 ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ Սերգեյ Հարությունյանն ունի երկու անչափահաս երեխաներ՝ Ջուլիետա Սերգեյի Հարությունյան, ծնված՝ 18.02.2013թ., և Արարատ Սերգեյի Հարությունյան, ծնված՝ 15.01.2014թ.:
 Հարևանների կողմից 2024 թվականի փետրվարի 21-ին տրված բնութագիրը, որի համաձայն՝ Սերգեյ Հարությունյանը բնութագրվում է դրական:
Սերգեյ Հարությունյանի կողմից 2024 թվականի փետրվարի 22-ին քննիչին հասցեագրած դիմումը, որի համաձայն՝ Սերգեյ Հարությունյանը հայտնել է, որ ինքն է մուրճով հարվածել անծանոթ անձի:
 Զինվորական գրքույկը, որի համաձայն՝ Սերգեյ Հարությունյանը ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում:
 ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության՝ Շուշիկ Մարտիրոսյանի անվամբ լրացված ընտանիքի սոցիալական անձնագիրը:
 «Միքայելյան վիրաբուժության ինստիտուտ» ՓԲ ընկերության նյարդաբուժության բաժանմունքի կողմից տրված էպիկրիզը, որի համաձայն՝ Շուշիկ Սիսակի Մարտիրոսյանն ունի առողջական խնդիրներ»:
6. Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները. «(...) [Տ]վյալ պարագայում, հաշվի առնելով, որ հանցագործության առարկա է հանդիսացել Սերգեյ Հարությունյանի աշխատանքային գործիք երկաթե մուրճը, և առկա չէ որևէ տվյալ, որ այն մեղադրյալի կողմից նախապես հարմարեցվել է վնաս պատճառելու համար՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված որակյալ հանգամանքը Սերգեյ Հարությունյանին չի կարող մեղսագրվել: Ընդ որում, Դատարանի նշված դիրքորոշումը Դատարանի կողմից վերդիկտ կայացնելուց հետո հաստատել է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը՝ Ռուստամ Շավալյանի գործով 2025 թվականի հուլիսի 11-ի թիվ ԵԴ/1157/01/19 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշմամբ:
Անդրադառնալով խուլիգանական դրդումներով որակյալ հանգամանքին՝ Դատարանը գտնում է, որ խուլիգանական դրդումներով արարքը կատարվում է հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, երբ հանցավորի վարքագիծը բացահայտ մարտահրավեր է հասարակական կարգին և պայմանավորված է իրեն շրջապատին հակադրելու, նրա նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցադրելու ցանկությամբ: Խուլիգանական դրդումներով հանցանք կատարելիս հանցավորը գործում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու դիտավորությամբ:
Խուլիգանական դրդումներով կատարված հանցանքն անպայման չէ, որ պետք է զուգորդված լինի խուլիգանության հետ, իսկ խուլիգանության հետ զուգորդված հանցանքն ինքնին չի նշանակում, թե այն կատարվել է խուլիգանական դրդումներով:
Անձի կողմից հանցանքի կատարման շարժառիթը բացահայտելու համար կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի գործողությունների բազմակողմանի վերլուծությունը ինչպես հանցանք կատարելու պահին, այնպես էլ մինչև հանցանքը և դրանից հետո: Որպես հանցագործության արտաքին պատճառ՝ առիթը սերտորեն կապված է հանցավորի ներքին դրդումների հետ: Ուստի հանցագործությունների անմիջական առիթների հետազոտումն ու վերլուծությունը հնարավորություն են տալիս լավ հասկանալու կոնկրետ արարքի պատճառները, բացահայտելու դրա բուն շարժառիթները:
Տվյալ պարագայում, Դատարանը փաստում է, որ Սերգեյ Հարությունյանին, որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված հանցանք, մեղսագրվում է, որ նա «(...) ճանապարհը մինչ այդ երթևեկության ընթացքում իրենց չզիջելու պատրվակով համընթաց երթևեկող բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդ Արթուր Պառավյանին ասել է. «Ինչ ես նայում արա», ապա պահանջել է կանգնեցնել ավտոմեքենան: Այնուհետև, երբ Արթուր Պառավյանը շրջանաձև խաչմերուկից շուրջ 50 մետր հեռավորությամբ՝ Արտաշատի խճուղում կանգնեցրել է ավտոմեքենան, Սերգեյ Հարությունյանը դուրս գալով ավտոմեքենայից՝ վիճաբանության մեջ է մտել Արթուր Պառավյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանք է տվել վերջինիս հասցեին, ապա նշված չնչին առիթն օգտագործելով, խուլիգանական դրդումներով, Արթուր Պառավյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ, «ՎԱԶ 2106» մակնիշի 37QM793 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից վերցնելով մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկան՝ մետաղյա մուրճը, դրանով հարվածել է Արթուր Պառավյանի գլխին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով գանգուղեղային /բաց/ բութ վնասվածքի, գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի և պատռված վերքի, գլխի գագաթ-ճակատոսկրի ներհրված կոտրվածքի, էպիդուրալ արյունազեղման, գլխուղեղի թեթև աստիճանի սալջարդի, մինիմալ սուբարախնոիդալ արյունազեղման ձևով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս:»:
Այս կապակցությամբ Դատարանը գտնում է, որ թեև գործով հետազոտված ապացույցներով հաստատվում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի և տուժող Արթուր Պառավյանի միջև վեճը առաջացել է չնչին առիթից՝ ավտոմեքենաներով միմյանց չզիջելու և միմյանց դիտողություն անելու հանգամանքներով պայմանավորված, որոնք կարող են բնորոշ լինել խուլիգանական գործողություններին, սակայն մեղադրյալի կողմից տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը պայմանավորված է եղել ոչ թե այդ հանգամանքով, այլ դրանից հետո տուժողի կողմից մեղադրյալի հորեղբորը հայհոյելու հանգամանքով: Դատարանի այս դիրքորոշումն այլ կլիներ, եթե նշված չնչին առիթով պայմանավորված՝ մեղադրյալը դուրս գար մեքենայից և անմիջապես կամ դրանից կարճ ժամանակ անց հարվածեր տուժողին: Մինչդեռ, տվյալ դեպքում, Դատարանը գործով հետազոտված ապացույցներով հաստատված է համարում, որ մեղադրյալը և նրա հորեղբայրը վիճաբանել են տուժողի և նրա գործընկերոջ հետ, այդ ընթացքում մեղադրյալը մեկ անգամ ավտոմեքենայից վերցրել է մուրճը և փոշմանելով՝ այն հետ է դրել մեքենայի մեջ, դրանից հետո վիճաբանությունը շարունակվել է, հնչել են փոխադարձ հայհոյանքներ և վիրավորանքներ, այդ թվում՝ տուժողը հայհոյել է մեղադրյալի հորեղբորը, ով ըստ մեղադրյալի՝ իր համար հոր նման է եղել, քանի որ հայրը մահացել է, և հորեղբայրն է նրան մեծացրել, որն էլ պատճառ է հանդիսացել, որ մեղադրյալը մուրճով հարվածի տուժողին:
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշված հանգամանքների ամբողջությունը վկայում է, որ մեղադրյալի կողմից տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը պայմանավորված չի եղել խուլիգանական դրդումներով, այլապես նա կամ սկզբում մեքենայից իջնելուց անմիջապես հետո մուրճով կհարվածեր տուժողին կամ երբ առաջին անգամ մուրճը վերցրել էր ավտոմեքենայից:
Բացի դրանից, Դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալին չի մեղսագրվում նրա հորեղբոր հասցեին տրված հայհոյանքը որպես չնչին առիթ օգտագործելով խուլիգանական դրդումներով հանցանքի կատարում, հետևաբար նշված հիմնավորմամբ նույնպես Դատարանը գտնում է, որ այն չի կարող դրվել մեղադրական վերդիկտի հիմքում:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ խուլիգանական դրդումների որակյալ հանգամանքը նույնպես Սերգեյ Հարությունյանին չի կարող մեղսագրվել:
Այսպիսով, Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 6-րդ և 10-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը որակված է սխալ, այդ որակումը չի համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին, ուստի այն պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Սերգեյ Հարությունյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական կազմի (տուժողի առողջությանը կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս պատճառելը) ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Այսպիսով, Դատարանը հաստատված է համարում, որ Սերգեյ Հարությունյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում` խնամքին երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը (Ջուլիետա Սերգեյի Հարությունյան, ծնված՝ 18.02.2013թ., և Արարատ Սերգեյի Հարությունյան, ծնված՝ 15.01.2014թ.):
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալն իսկզբանե ընդունել է այն մեղադրանքը, որը Դատարանը հետագայում հաստատված է համարել, զղջացել է կատարած հանցանքի համար, ավելին՝ իր դիմումով վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է, որ ինքն է հանցանք կատարած անձը, երբ հանցանքը նրա կողմից կատարված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ վարույթն իրականացնող մարմինը չի ունեցել:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ՝ Դատարանը հաշվի է առնում, որ Սերգեյ Հարությունյանը նախկինում դատվածություն չի ունեցել, բնութագրվում է դրական, խնամքին է առողջական խնդիրներ ունեցող տատը:
Դատարանը, դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով կատարած արարքի համար Սերգեյ Հարությունյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
(...)Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան բացարձակ որոշակի է, այսինքն՝ այն նախատեսում է մեկ հիմնական պատիժ՝ ազատազրկում՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով:
Նման պայմաններում, հաշվի առնելով քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալները, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ արարատի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքի կատարման համար ենթակա է պատժի նախատեսված սանկցիայի նվազագույն չափով՝ ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Միաժամանակ Դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալներ Սերգեյ Հարությունյանը 2024 թվականի մարտի 14-ից մինչև 2024 թվականի մարտի 16-ը գտնվել են անազատության մեջ, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոններով՝ պատժի ժամկետները հաշվարկելու և պատիժը հաշվակցելու միջոցով անհրաժեշտ է մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկմանը հաշվակցել նրա՝ անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը և նրանց նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 28 (քսանութ) օր ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, չանտեսելով Սերգեյ Հարությունյանի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սերգեյ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով, քանի որ Դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը (մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը) վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու:
Դատարանի հետևությունները պայմանավորված են մասնավորապես այն հանգամանքներով, որ Սերգեյ Հարությունյանը առաջին անգամ է հանցանք կատարել, բնութագրվում է դրական, խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները և առողջական խնդիրներ ունեցող տատը, մեղադրյալն իսկզբանե ընդունել է այն մեղադրանքը, որը Դատարանը հետագայում հաստատված է համարել, զղջացել է կատարած հանցանքի համար, ավելին՝ իր դիմումով վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է, որ ինքն է հանցանք կատարած անձը, երբ հանցանքը նրա կողմից կատարված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ վարույթն իրականացնող մարմինը չի ունեցել, տուժողի հետ իսկզբանե հաշտվել է, փոխհատուցել է նրա բուժման ծախսերը և տուժողը որևէ պահանջ չունի նրանից և այլն: Դատարանը գտնում է, որ որոշ դեպքերում, երբ անձի վերաբերյալ, բացի տվյալ քրեական վարույթից, երբևէ այլ քրեական վարույթ առկա չի եղել, նրան ուղղելու տեսանկյունից ավելի նպատակահարմար է ոչ թե նրան քրեակատարողական հիմնարկ ուղարկելը, այլ նրան ուղղվելու և նույն սխալն այլևս չկրկնելու հնարավորություն տալը:
Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում Սերգեյ Հարությունյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: (...)»

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հաստատող փաստերը և պահանջը.

6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.
Բողոքաբերը, վկայակոչելով վարույթի ընթացքը, փաստական հանգամանքները, դատարանի պատճառաբանությունները, վերաբերելի իրավանորմեր և իրավական դիրքորոշումներ, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգելով հետևության, որ Սերգեյ Հարությունյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի 2-րդ մասի 10-րդ կետով նախատեսված որակյալ հատկանիշը (խուլիգանական դրդումները), ինչպես նաև Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, բացի այդ, գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին: Նշվածն ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռն անհիմն է, չի բխում գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներից և ենթակա է բեկանման:
Ի հիմնավորումն իր պնդումների՝ բողոքաբերը նշել է, որ դատարանը, առանց բավարար պատճառաբանության, տարանջատել է վեճի շարժառիթը Սերգեյ Հարությունյանի կողմից Արթուր Պառավյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու շարժառիթից, մինչդեռ դրանք փոխկապակցված են և հանդիսանում են միմյանց շարունակությունը: Այլ խոսքով՝ Սերգեյ Հարությունյանի կողմից Արթուր Պառավյանի և Գրիգոր Թոքաթլյանի հետ վիճաբանելու, ապա նաև Ա.Պառավյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու շարժառիթ է հանդիսացել իրենց ավտոմեքենային չզիջելու չնչին առիթը և այդ համատեքստում իր անձի առավելությունն ի ցույց դնելու մոլուցքը:
Ինչ վերաբերում է Դատարանի այն հետևությանը, որ Սերգեյ Հարությունյանը մուրճով հարվածել է Արթուր Պառավյանին, քանի որ վերջինս հայհոյել է Ս.Հարությունյանի հորեղբորը՝ հարկ է փաստել հետևյալը.
Նախ՝ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ոչ Սերգեյ Հարությունյանը, ոչ էլ Արթուր Պառավյանը կամ Գրիգոր Թոքաթլյանը չեն հայտնել որևէ հանգամանք այն մասին, որ Արթուր Պառավյանը հայհոյել է Սերգեյ Հարությունյանի հորեղբորը: Այս կապակցությամբ դատարանում Ս.Հարությունյանը նշել է, որ Ա.Պառավյանը վատ տոնայնությամբ է խոսել հորեղբոր հետ՝ չի հիշում, թե նրան ինչ է ասել, իսկ Ա.Պառավյանը հայտնել է, որ հնարավոր է՝ վատ տոնով է խոսել Սերգեյի հորեղբոր հետ: Ընդ որում, իրենց նախաքննական ցուցմունքներում Ա.Պառավյանը, Գ.Թոքաթլյանը ու Ս.Հարությունյանն ընդհարապես որևէ հանգամանք չեն հայտնել Ս.Հարությունյանի հորեղբոր հետ Ա.Պառավյանի զրուցելու մասին:
Դատարանում Ս.Հարությունյանի կողմից որպես Ա.Պառավյանին հարվածելու շարժառիթ ներկայացված՝ հորեղբոր հետ վատ խոսելու անհիմն լինելու մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ բացի Ա.Պառավյանից, վիճաբանության ժամանակ Ս.Հարությունյանը մուրճով հարվածել է նաև Գրիգոր Թոքաթլյանին: Նշվածի համատեքստում տրամաբանական համարվել չի կարող այն, որ Ա.Պառավյանի կողմից իր հորեղբոր հետ վատ խոսելու համար Ս.Հարությունյանը հարվածել է ոչ միայն վերջինիս, այլ երրորդ անձի: Պետք է նշել նաև, որ Ս.Հարությունյանի հորեղբոր հետ Ա.Պառավյանի զրուցելու մասին Ա.Պառավյանն ու Ս.Հարությունյանը հայտնել են միայն դատարանում: Միևնույն ժամանակ երկուսն էլ հայտնել են, որ չեն հիշում, թե ինչ է Ա.Պառավյանն ասել վերջինիս:
Նշված դատաքննական ցուցմունքների ոչ արժանահավատ լինելու մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ թեև ըստ Ս.Հարությունյանի՝ իր հորեղբոր հետ վատ խոսելու համար է մուրճով հարվածել Ա.Պառավյանի գլխին, սակայն միևնույն ժամանակ չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ է վերջինս ասել իր հորեղբորը: Հատկանշական է նաև, որ Դատարանը ևս վիճարկվող դատական ակտում նույն կերպ է շարադրել Ա.Պառավյանի ու Ս.Հարությունյանի ցուցմունքները, այսինքն հիշյալ ապացույցների՝ Դատարանի շարադրանքում ևս տվյալներ առկա չեն հայհոյանքի մասին: Այսինքն՝ վերոհիշյալ անձինք թեև դատարանում իրենց ցուցմունքներով տվյալներ չեն հայտնել Ա.Պառավյանի կողմից Ս.Հարությունյանի հորեղբորը հայհոյանք տալու մասին, սակայն դատարանը վերլուծություն կատարելով՝ նշել է, որ Ս.Հարությունյանի կողմից Ա.Պառավյանին մուրճով հարվածելու պատճառ է հանդիսացել Ա.Պառավյանի կողմից վերջինիս հորեղբորը հայհոյանք տալը:
Նման պայմաններում ակնհայտ է, որ Ս.Հարությունյանի կողմից Ա.Պառավյանին հարվածելու և մարմնական վնասվածք պատճառելու վերաբերյալ դատարանի վերլուծությունը և դատողությունները չեն բխում գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցներից, ուստի դրանք անհիմն են և չպատճառաբանված: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը ընդհանրապես չի վերլուծել վերոհիշյալ անձանց նախաքննական ցուցմունքները, դրանք չի համադրել դատաքննական ցուցմունքների հետ և չի պատճառաբանել, թե ինչու է նախապատվությունը տվել հենց դատաքննական ցուցմունքներին:
Հատկանշական է նաև, որ Ա.Պառավյանը և Ս.Հարությունյանը հաշտվել են միմյանց հետ և այս համատեքստում ակնհայտ է, որ Ս.Հարությունյանը դատարանում իր հորեղբոր հետ վատ խոսելու վերաբերյալ նոր տվյալ հայտնելով և այն որպես Ա.Պառավյանին հարվածելու շարժառիթ ներկայացնելով, իսկ Ա.Պառավյանը չհերքելով նշվածը՝ փորձել են մեղմացնել Ս.Հարությունյանի ակնկալվող պատասխանատվությունը:
Հետևաբար, քրեական գործով առկա են բավարար ապացույցներ, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու, որ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանը խուլիգանական դրդմամբ Արթուր Պառավյանի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայամանականորեն չկիրառելու մասին դատարանի հետևությանը՝ բողոքաբերը նշել է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանի նկատմամբ դատավճռով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա` ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման:
Սերգեյ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ.
-խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն, որ հանցանքն ուղղված է մարդու առողջության դեմ, ընդ որում՝ տուժողի առողջությանը պատճառվել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը (մարմնական վնասվածքը պատճառել է մետաղյա մուրճով), նշված հանցատեսակների դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը: Սերգեյ Հարությունյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը և պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը գնահատելիս դատարանը պետք է հաշվի առներ և պատշաճ գնահատման ենթարկեր վերը նշված հանգամանքները, որպիսին տեղի չի ունեցել, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը չհիմնավորված կերպով պայմանականորեն չկիրառելուն:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է. «Վերաքննիչ բողոքը բավարարել, մասնակի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանին մեղավոր չճանաչելու մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3183/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի օգոստոսի 4-ի դատավճիռը՝ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության:
Սույն բողոքով վերը ներկայացված խնդրանքը չբավարարելու դեպքում՝ խնդրում եմ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3183/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի օգոստոսի 4-ի դատավճիռը` մեղադրյալ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել»:
6.1 Վերաքննիչ բողոքի պատասխանում մեղադրյալի պաշտպանը նշել է, որ վիճարկվող դատավճռում արձանագրվել է տուժողի ցուցմունքն այն մասին, որ հնարավոր է վատ է խոսել Սերգեյի հորեղբայրը, դրա համար էլ հայհոյած լինի նրան: Ինչ վերաբերում է այդ մասին նախաքննության ընթացքում չհայտնելուն, ապա այդ ցուցմունքները վերցվել են մակերեսորեն, առանց կարևոր հանգամանքների պարզման: Անդրադառնալով Գ.Թոքաթլյանին ևս մուրճով հարվածելու մասին բողոքաբերի պնդմանը՝ պաշտպանը նշել է, որ նման մեղադրանք Ս.Հարությունյանին չի առաջադրվել: Միևնույն ժամանակ Ս.Հարությունյանը հայտնել է, որ հնարավոր է մուրճը դիպած լինի Գ.Թոքաթլյանին, այսինքն, նրան դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք հասցնելու ուղղությամբ մեղադրյալը որևէ գործողություն չի կատարել, հետևաբար նշված փաստարկն անհիմն է: Պաշտպանը նաև նշել է, որ ըստ քրեական գործի նյութերի տուժողն իսկզբանե որևէ բողոք մեղադրյալի նկատմամբ չի ունեցել և նրանց միջև առկա է եղել հաշտություն, հետևաբար անհիմն է նաև տուժողի դատաքննական ցուցմունքին բողոքաբերի տված գնահատականը:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելուն՝ պաշտպանը նշել է, որ այդ կապակցությամբ դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով:
Հետևաբար գտնելով, որ վիճարկվող դատական ակտը կայացվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ՝ պաշտպանը խնդրել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժել:

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.

7․ Պաշտպան Ա.Պողոսյանը և մեղադրյալ Ս.Հարությունյանն առարկեցին ներկայացված բողոքի դեմ՝ խնդրելով վերաքննիչ բողոքը մերժել:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հիմնավորող փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցերին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Ս.Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով մեղավոր ճանաչելու, ինչպես նաև՝ նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
9. ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցանք է համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարքը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ նրա առողջությանն այլ վնաս պատճառելը, որը`
1) վտանգավոր է կյանքի համար, (...)
պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից յոթ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`
(...) 6) զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ,
(...) 10) խուլիգանական դրդումներով, (...)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝ (...)
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: (…)
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տես Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
10. Վերոգրյալ իրավակարգավորումների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները, (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը) Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման է ենթարկել հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում՝ ներքին համոզմամբ, մեղադրանքի ապացուցվածության վերաբերյալ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ, եկել է իրավաչափ եզրահանգման այն մասին, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 6-րդ և 10-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը որակված է սխալ, այն չի համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին, ուստի պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի նման հետևությունը բխում է քրեական վարույթով ձեռք բերված ապացույցների բովանդակային վերլուծության և այդպիսիք վերաբերելի իրավակարգավորումների համատեքստում գնահատելու արդյունքից, ուստի հակառակի մասին վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին համաձայնելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով արարքը խուլիգանական դրդումներով կատարելու հարցին, փաստում է, որ խուլիգանական դրդումներով կատարված արարքին բնորոշ են անձի անզուսպ եսամոլությունը, խեղաթյուրված պատկերացումներն անձնական ազատությունների սահմանների մասին, բիրտ ուժի պաշտամունքը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքը, ինքնահաստատման պահանջը, սանձարձակությունը, անպարկեշտ վարքագիծը, ցինիզմը, դաժանությունը, հանդգնությունը, որով, ըստ էության, բացահայտ մարտահրավեր է նետվում հասարակական կարգին և կատարվում է շրջապատի նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու, իրեն շրջապատին հակադրելու ցանկությամբ:
Նշվածի համատեքստում գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները և դրանց վերլուծության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանի կատարած եզրահանգումները՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատարանը իրավացիորեն արձանագրել է, որ թեև մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի և տուժող Ա.Պառավյանի միջև վեճն առաջացել է չնչին առիթից՝ ավտոմեքենաներով միմյանց չզիջելու և միմյանց դիտողություն անելու հանգամանքներով պայմանավորված, սակայն մեղադրյալի կողմից տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը պայմանավորված է եղել ոչ թե այդ հանգամանքով, այլ դրանից հետո տուժողի կողմից մեղադրյալի հորեղբորը հայհոյելու հանգամանքով: Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, որ նման փաստ դատարանը չի արձանագրել, ապա դատավճռով արձանագրված ցուցմունքներից հետևում է, որ ավտոմեքենաներով միմյանց չզիջելու և միմյանց դիտողություն անելու հանգամանքներով պայմանավորված վեճի ընթացքում վիրավորական խոսքեր են հնչել մեղադրյալի՝ դեպքի վայրում գտնվող հորեղբոր հասցեին, տուժողը չի ժխտել, որ հնարավոր է հայհոյել է նրան, որին հետևել է մեղադրյալի՝ արդեն իսկ մեքենայում դրած մուրճը կրկին վերցնելը և դրանով տուժողին հարվածելը: Այլ կերպ՝ մեղադրյալի գործողությունները ոչ թե ուղղված են եղել չնչին առիթն օգտագործելով շրջապատի նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելուն, իրեն շրջապատին հակադրելուն, այլ եղել են հակազդեցություն վեճի ընթացում հորեղբոր հասցեին հնչեցված հայհոյանքի:
Ինչ վերաբերում է վկա Գ.Թոքաթլյանին ևս մեղադրյալի հարվածելու մասին բողոքաբերի փաստարկին, ապա արձանագրելով, որ առաջադրված մեղադրանքի ծավալում նման փաստական հանգամանքներ մեղադրյալին չեն մեղսագրվել, գործում ևս առկա չեն փաստական տվյալներ, որ մեղադրյալը դիտավորությամբ մուրճով հարվածել է վկային՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս պայմաններում բողոքաբերի պնդումը չի կարող համարվել բավարար՝ հաստատելու, որ մեղադրյալը գործել խուլիգանական դրդումներով:
Վերոգյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս առումով Առաջին ատյանի դատարանը դատական սխալ թույլ չի տվել, մեղադրյալի արարքում խուլիգանական դրդումների բացակայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը պատշաճ պատճառաբանված է, բխում է գործով ձեռք բերված ապացույցներից, հետևաբար հակառակի վերաբերյալ բողոքաբերի պնդումներն անհիմն են և դատական ակտի բեկանման հիմք չեն:
11. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափությանը՝ Վերաքննի դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (...)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտին վերաբերող իրավակարգավորումները, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն:
Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով անձի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու հարցերին, մի շարք որոշումներով արձանագրել է, որ դատարանները պետք է հաշվի առնեն ինչպես խախտվող հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։
Առանց վերը թվարկված համգամանքների գնահատման՝ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Արդյունքում, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարած արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները կամ առարկաները (հրազեն, դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն), կյանքի համար վտանգ ներկայացնող վնասի պատճառումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար, նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը ։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ (...) Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
12. Վերոշարադրյալ իրավադրույթների բովանդակային վերլուծության և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին՝ (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը, պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ դրական բնութագրվելը, խնամքին երկու անչափահաս երեխայի և առողջական խնդիրներ ունեցող տատի գտնվելը, դատարանի հաստատած մեղադրանքն իսկզբանե ընդունելը, զղջալը, հանցանք կատարելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և նշվածների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանգել է հետևության, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, որը պետք է պայմանականորեն չկիրառել:
Մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համատեքստում վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանը պատշաճ չի գնահատել վերջիններիս անձին ու վարքագծին, ինչպես նաև կատարած արարքի բնույթին ու վտանգավորության աստիճանին վերաբերող գործում առկա փաստական տվյալները, մասնավորապես.
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերությունների դեմ, որոնց խախտումը խիստ բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա՝ վերջինիս առողջությանը պատճառվել է կյանքին վտանգ սպառնացող վնաս,
բ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, գիտակցել է, որ տուժողի առողջությանը պատճառում է ծանր վնաս, նախատեսել է իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
գ) հանցագործության գործիքը, մասնավորապես՝ տուժողի առողջությանը ծանր վնասը մուրճով պատճառելը:
դ) հասցված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը մուրճով հարվածել է տուժողի կենսական կարևոր օրգանին գլխին՝ նրա առողջությանը պատճառելով գանգուղեղային /բաց/ բութ վնասվածքի, գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի և պատռված վերքի, գլխի գագաթ-ճակատոսկրի ներհրված կոտրվածքի, էպիդուրալ արյունազեղման, գլխուղեղի թեթև աստիճանի սալջարդի, մինիմալ սուբարախնոիդալ արյունազեղման ձևով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված վերոհիշյալ հանգամանքները բավարար չեն եզրահանգելու, որ պատժի նպատակների իրագործման համատեքստում բացակայում է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկումը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանի կարծիքով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած հանգամանքների համակցությունը, կատարված արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, չի նվազեցնում մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունն այնքան, որ հնարավոր լինի գալ առանց պատիժը փաստացի կրելու վերջինիս ուղղման ու իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման մասին հիմնավոր հետևության: Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, տուժողի առողջությանը ծանր վնասը մուրճով պատճառելու փաստը, տուժողի առողջությանը պատճառված վնասի բնույթը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավոր չէ, դատարանը ճիշտ չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հիմք է բողոքաբերի այս առումով փաստարկների հետ համաձայնելու և վիճարկվող դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու համար: Հետևաբար, Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 4-ի թիվ ԵԴ1/3183/01/24 դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել: Մեղադրյալ Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նշանակված ազատազրկում պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կանոններով պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել՝ թողնելով կրելու նրա նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 28 (քսանութ) օր ժամկետով ազատազրկումը: Պատժի սկիզբը պետք է հաշվել Սերգեյ Արարատի Հարությունյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Դատավճիռը մնացած մասերով պետք է թողնել անփոփոխ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-362-րդ, 367, 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 4-ի թիվ ԵԴ1/3183/01/24 դատավճիռը փոփոխել:
Սերգեյ Արարատի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նշանակված ազատազրկում պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կանոններով պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ թողնելով կրելու նրա նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 28 (քսանութ) օր ժամկետով ազատազրկումը:
Պատժի սկիզբը հաշվել Սերգեյ Արարատի Հարությունյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռը մնացած մասերով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ. ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ