Գործ ԵԴ1/3198/01/24



ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

«11» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 01-ի թիվ ԵԴ1/3198/01/24 որոշումը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․
2025 թվականի նոյեմբերի 8-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/3198/01/24 /11133724/ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Երվանդ Շահենի Կարապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի մայիսի 25-ի որոշմամբ Երվանդ Շահենի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով և գրավը՝ 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով:
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ Երվանդ Շահենի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել նաև բացակայելու արգելքը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի որոշմամբ Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ժամանակով։
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամանակով, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի հուլիսի 1-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Երվանդ Շահենի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխվել է և նրա նկատմամբ գործի դատական քննության ընթացքում որպես խափանման միջոց է ընտրվել վարչական հսկողությունը, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ:
Վարչական հսկողության ժամանակահատվածում մեղադրյալ Երվանդ Շահենի Կարապետյանի արգելվել է առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Չեխովի փողոցի 23-րդ շենքի 62-րդ բնակարանը, բնակարանից բացակայել երեկոյան ժամը 23։00-ից մինչև առավոտյան ժամը 07։00-ն, ինչպես նաև՝ պարտավորեցվել է շաբաթական առնվազն մեկ անգամ գրանցվել իր բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում:
2025 թվականի հուլիսի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը։
2025 թվականի հուլիսի 28-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են թիվ ԵԴ1/3198/01/24 վարույթի նյութերը, որոնք դատավոր Հ.Պետրոսյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի հուլիսի 29-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Երվանդ Շահենի Կարապետյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա. «Խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի մայիսի 23-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գ.Նժդեհի փողոցի 19 հասցեի մոտ իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 1.48 գրամ հաստատուն քաշով (0.55գ+0.93գ) «4-CMC» տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված «zip» տեսակի փականով և սև գույնի պոլիմերային փաթեթում առկա «zip» տեսակի փականով պոլիէթիլենային՝ 2 փաթեթներում, ինչպես նաև խոշոր չափերի՝ 1. գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված «zip» տեսակի փականով պոլիէթիլենային փաթեթում առկա նրբաթիթեղի կտորի մեջ, որոնք ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՔՀ բաժնի աշխատակիցների կողմից նրան տվյալ հասցեից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժին բերելուց հետո հայտնաբերվել են վերջինիս անձնական խուզարկությամբ: (...)»:

Առաջին ատյանի դատարանը՝ 2025 թվականի հուլիսի 1-ի կայացված որոշմամբ, արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանը հարկ է համարում նախևառաջ արձանագրել, որ մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը, բացակայելու արգելքը և գրավը՝ 2․000․000 ՀՀ դրամի չափով:
Ընդ որում, դատարանը մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ նշված այլընտրանքային խափանման միջոցները կիրառել է այն հիմնավորմամբ, որ առկա է հավանականություն մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու կամ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու առնչությամբ:
Այդ համատեքստում քննարկելով տնային կալանքի հետագա պահպանման անհրաժեշտության հարցը՝ Դատարանը փաստում է, որ քրեական վարույթի քննության փուլերում կիրառված խափանման միջոցների հիմքերը մշտապես չեն կարող նույն հիմնավորմամբ հանդես գալ բարձր կենսունակությամբ, այլ դրանք ժամանակի ընթացքում էական նոր հիմնավորումների բացակայության պայմաններում նվազում են։
Դատարանի համոզմամբ՝ սույն վարույթի քննության ընթացքով և առանձնահատկություններով պայմանավորված վերոգրյալ որոշմամբ արձանագրված մտավախություններն իրենց էությամբ չեն կարող գնահատվել խիստ բարձր և վարույթի քննության ներկա փուլում դրանք հնարավոր է չեզոքացնել և մեղադրյալի օրինական վարքագիծը ապահովել առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ:
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ քրեական վարույթի քննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմինը կատարել է մեծածավալ ապացուցողական և վարույթային այլ գործողություններ, որոնց արդյունքում ստացված փաստական տվյալները պատշաճ փաստաթղթավորվել են և վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են դատարան։ Այդ ողջ ընթացքում, տևական ժամանակ Երվանդ Կարապետյանը գտնվել է կալանքի, այնուհետև՝ տնային կալանքի ներքո։
Առկա պայմաններում, հաշվի առնելով նաև այն, որ սույն քրեական վարույթով ներկայացված են բացառապես գրավոր ապացույցներ՝ Դատարանը գտնում է, որ Երվանդ Կարապետյանի կողմից իր պարտականությունները չկատարելու՝ մասնավորապես, ապացուցման գործընթացին ազդելու մտավախությունը վարույթի քննության սույն փուլում խիստ ցածր է։
Ինչ վերաբերում է նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, ապա հաշվի առնելով այն, որ Երվանդ Կարապետյանը նախկինում դատապարտված է եղել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների կատարման համար, ապա Դատարանը փաստում է, որ նման մտավախությունը ողջամիտ ենթադրության մակարդակով շարունակում է առկա լինել։
Այդուհանդերձ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի քննության սույն փուլում Երվանդ Կարապետյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը չի կարող բավարար պատճառ հանդիսանալ մեղադրյալին տևական ժամանակ տնային կալանքի տակ պահելու համար։
Այդ առնչությամբ էական նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ Երվանդ Կարապետյանը տևական ժամանակ գտնվել է կալանքի, ապա նաև տնային կալանքի տակ, նրա նկատմամբ կիրառված են նաև նշված մտավախությունը չեզոքացնելու համար պիտանի այլ խափանման միջոցներ, այն է՝ բացակայելու արգելքը և գրավը։
Հարկ է նաև փաստել, որ Երվանդ Կարապետյանը մինչ այս պահը օրենսդրությամբ նախատեսված ոչ իրավաչափ վարքագիծ չի դրսևորել, առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալը փորձել է այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն կատարել։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ անձին ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը չի կարող գնահատվել բացառապես վերացական տեսանկյունից՝ ընդհանուր բնորոշումներով և ուղղակի նշված պայմանի վկայակոչմամբ, քանի որ կալանավորման հիմքում դրված նշված պայմանը հաստատող կանխատեսական դատողությունները պետք է լինեն ենթադրությունները հիմնավորված և փաստարկված (մեղադրյալի դատական քննությանը չներկայանալու ռիսկի վերաբերյալ առավել մանրամասն տե΄ս ՄԻԵԴ Իլիջկովն ընդդեմ Բուլղարիայի, գանգատ թիվ 33977/96, 26.7.01, W-ն ընդդեմ Շվեյցարիայի, գանգատ թիվ 14379/88, 26.1.93, Շարք Ա, թիվ 254-Ա, Լեթելիերն ընդդեմ Ֆրանսիայի [Letellier v. France], 1991 թվականի հունիսի 26-ի վճռում, կետ 43, շարք Ա թիվ 207, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի (Piruzyan v. Armenia) գործով 2012 թվականի հունիսի 26-ի վճռում, կետ 95 և այլն)։
Ավելին, Եվրոպական դատարանն իր բազմաթիվ նախադեպային վճիռներում նշել է, որ կալանք նշանակելիս և դրա ժամկետը երկարաձգելիս կարծրատիպային ձևակերպումների օգտագործումը հաճախ հանդիպող խնդիր է Հայաստանում (տե΄ս Piruzyan v. Armenia, թիվ 33376/07, §§ 97-100, 2012 թվականի հունիսի 26, Malkhasyan v. Armenia, թիվ 6729/07, §§ 74-77, 2012 թվականի հունիսի 26, Sefilyan v. Armenia, թիվ 22491/08, §§ 88-93, 2012 թվականի հոկտեմբերի 2, Ara Harutyunyan v. Armenia, թիվ 629/11, §§ 48-53, 2016 թվականի հոկտեմբերի 20 և այլն)։
Ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության կայացրած մի շարք վճիռներում Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ՝ «(…) [Ն]երպետական դատարանները նույն ձևով են հիմնավորել դիմումատուի շարունակական կալանքը՝ միայն մեջբերելով ներպետական օրենսդրության դրույթները և անդրադառնալով վերագրվող հանցագործության ծանրությանը՝ առանց ներկայացնելու նրա գործի հատուկ փաստերը կամ մանրամասներ այն մասին, թե ինչպես է հիմնավորվում թաքնվելու, արդարադատության իրականացումը խոչընդոտելու կամ կրկին հանցագործություն կատարելու ռիսկը: Ուստի Դատարանը եզրակացնում է, որ ներպետական դատարանները չեն ներկայացրել վերաբերելի և բավարար պատճառներ դիմումատուին կալանավորելու համար» (տե΄ս Jhangiryan v. Armenia, 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 44841/08 ու 63701/09, կետ 91 և Martirosyan v. Armenia, 2020 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 13610/12, կետեր 48, 53»:
Մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ պիտանելիության սկզբունքին համարժեք խափանման միջոցի ընտրության հարցը լուծելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի անձի կերպարի ընդհանուր նկարագիրը: Թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրության կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեր կատարել, այնուամենայնիվ, դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և իր նպատակներին չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել:
Սույն դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, ունի առողջական խնդիրներ և բուժման կարիք:
Նշված հանգամանքների հաշվառմամբ, նաև արձանագրելով, որ մեղադրյալն ազատության սահմանափակման պայմաներում ցուցաբերել է պատշաճ վարքագիծ՝ Դատարանը գտնում է, որ պարտականությունները չկատարելու և մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու ռիսկը չեզոքացնելու առումով տնային կալանքի կիրառության անհրաժեշտությանն այլևս բացակայում է։
(...)
Տվյալ դեպքում, Դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցների իրավաչափության նշված պայմանների ապահովումը քննության այս փուլում հնարավոր է իրականացնել նաև վարչական հսկողության հետ համակցված Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ արդեն իսկ կիրառված գրավի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ, որի պայմաններում հնարավոր է հաստատել հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը պետք է փոփոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
Միաժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ վարչական հսկողության ժամանակահատվածում մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանին անհրաժեշտ է արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Չեխովի փողոցի 23-րդ շենքի 62-րդ բնակարանը, բնակարանից բացակայել երեկոյան ժամը 23։00-ից մինչև առավոտյան ժամը 07։00-ն, ինչպես նաև՝ պարտավորեցնել շաբաթը մեկ անգամ ներկայանալ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանում: (...)»:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.

Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով.
Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ. Թադևոսյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացրած բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում և գործով կայացրել է ըստ էության ոչ ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի այն ենթակա է բեկանման:
Անդրադառնալով որոշմամբ նշված հիմնավորումներին, հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալ Ե.Կարապետանի կողմից նոր հանցանք կատարելու կանխատեսական ռիսկը շարունակում է առկա լինել, նշված մտավախության աստիճանը բարձր է, այն չի նվազել և միայն տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառմամբ է հնարավոր ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը քրեական գործի քննության ընթացքում: Նշված հետևությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Ե.Կարապետյանը 2024 թվականի հունվարի 19-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատության սահմանափակումը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, պատժի կրման ընթացքում Երվանդ Շահենի Կարապետյանին արգելվել է առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել իր մշտական բնակության վայրը, ինչպես նաև՝ արգելվել է իր բնակության վայրից բացակայել ժամը 22:00-ից մինչև 06:00-ն: Եվ նման պայմաններում, այն է՝ դատապարտված լինելով թմրամիջոցների հետ կապված դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Երվանդ Կարապետյանը ենթադրաբար կատարել է սույն քրեական գործի շրջանակներում իրեն մեղսագրված առանձնապես ծանր հանցագործությունը: Նման հետևությունը համահունչ է և բխում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարդան Մամիկոնյանի վերաբերյալ գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն՝ անձի նկատմամբ նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարելու և հիմնավորելու համար, ի թիվս այլնի անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև թե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և պատժի, թե՝ ոչ:
Բացի այդ, հարկ է արձանագրել, որ խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան:
Ցանկացած գործով յուրաքանչյուր մեղադրյալի վերաբերյալ խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս, բացի ուղեցուցային դիրքորոշումները և իրավական կարգավորումները հաշվի առնելուց, պետք է նաև անհատական մոտեցում ցուցաբերել առ այն, թե հանցավոր ինչ արարքի մասին է խոսքը և արդյոք տվյալ պահին կիրառվող խափանման միջոցն ի զորու է կանխել հենց այդ հանցատեսակի օբյեկտիվ կողմը հանդիսացող գործողությունները: Այսպես, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող հանցատեսակի օբյեկտիվ կողմը (նաև տվյալ դեպքում) դրսևորվում է ակտիվ գործողությունների կատարմամբ՝ նշված թմրամիջոցն առնվազն մի վայրից ձեռք բերելով՝ իրացման նպատակով կամ առանց իրացնելու նպատակի: Վերը նշված դատավճռով նշանակված պատժի մասով հարկ է նշել, որ մեղադրյալին արգելվել է իր բնակության վայրից բացակայել ժամը 22:00-ից մինչև 06:00-ն, մինչդեռ մեղադրյալին մեղսագրվում է հանցագործություն, որի ենթադրյալ կատարման համար վերջինս հայտնաբերվել է ժամը 19:40-ի սահմաններում: Կանխատեսական դաշտում դիտարկելով նշված իրավիճակը՝ ստացվում է, որ մեղադրյալի մոտ հնարավոր է առկա է այն պատկերացումը, որ դատարանի կողմից սահմանված ժամանակահատվածից դուրս նրա կամ այլ մեղադրյալների նկատմամբ առկա կամ հեռակա հսկողությունն այնքան ցածր է, որ հնարավոր է այդ ժամանակահատվածից տարբերվող ժամանակահատվածում կատարել օրենքով արգելված համասեռ գործողություններ: Նշվածն ավելի պատկերավոր դարձնելու համար, անհրաժեշտ է միայն պատկերացնել, որ մեղադրյալը մեծ ցանկության դեպքում, հնարավորություն է ունենալու ճիշտ նույն հանցագործությունը կրկին անգամ կատարել և տվյալ պարագայում անգամ որոշիչ չի կարող լինել այն հանգամանքը, թե Առաջին ատյանի դատարանը տվյալ փուլում մեղադրյալի ենթադրյալ գործողություններն առավելապես գնահատում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ, թե 396-րդ հոդվածի համատեքստում (չցանկանալով խախտել մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը), ինչը ևս մեկ անգամ վկայում է Առաջին ատյանի դատարանի կիրառած խափանման միջոցի՝ անգամ համակցված կիրառման պայմաններում՝ սույն դեպքում ոչ արդյունավետ և ոչ նպատակահարմար լինելու մասին: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կատարված հիմնավորումները բավարար են եղել փաստելու մեղադրյալի նկատմամբ ավելի խիստ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության բացակայությունը, սակայն ոչ երբեք դրանից ավելի մեղմ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը:
Անդրադառնալով որոշմամբ նշված այն պատճառաբանությանը, որ մեղադրյալն իր ազատության սահմանափակման պայմաններում ցուցաբերել է պատշաճ վարքագիծ և ապացուցման գործընթացին մեղադրյալի կողմից ազդելու ռիսկը չեզոքացնելու առումով տնային կալանքի կիրառության անհրաժեշտությանն այլևս բացակայում է, ապա հարկ է արձանագրել, որ խափանման տվյալ միջոցի՝ տնային կալանքի կիրառմամբ անձի՝ հարաբերականորեն պատշաճ վարքագիծն ապահովված լինելն արձանագրելով ինքնին ևս մեկ անգամ փաստվում է խափանման տվյալ միջոցի պահպանման արդյունավետությունը: Նշվածը վկայում է այն մասին, որ վարչական հսկողությունը գործի քննության սույն փուլում ի զորու չէ ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն առնվազն նոր հանցանք կատարելու կանխատեսական ռիսկը չեզոքացնելու մասով, դիցուք, սույն պարագայում նրան մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված՝ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության առանձնապես ծանր հանցագործություն, դա այն պայմաններում, երբ նույն դատավորի կողմից վերը նշված քրեական գործով նույն մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ 1 տարի ժամկետով ազատության սահմանափակումը նշանակելը վերջինիս հետ չի պահել կարճ ժամանակ՝ ընդամենը մի քանի ամիս անց համասեռ շատ ավելի ծանր հանցագործությունը ենթադրաբար կատարելուց (չցանկանալով խախտել մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը): Նշվածից հետևում է, որ առկա է ռիսկայնություն առ այն, որ մեղադրյալը հակված է կատարելու նոր՝ հատկապես նշվածներին համասեռ հանցագործություն, ուստիև բարձր է հավանականությունը, որ վերջինս, մնալով ազատության մեջ, կկատարի նոր հանցագործություն և նախկինում՝ թեկուզ և պատժի, այլ ոչ թե խափանման միջոցի ընտրությամբ սահմանված նույնաբնույթ սահմանափակումներն ի զորու չեն եղել մեղադրյալի մոտ առաջացնելու իրավահպատակ վարքագիծ դրսևորելու անհրաժեշտության գիտակցում:
Սույն պարագայում մեղադրյալին մեղսագրվում է առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար որպես պատիժ նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով՝ այն էլ 6-12 տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում, նաև հաշվի առնելով նրա կողմից ենթադրյալ հանցագործությունը կատարելու եղանակը, դրա բնույթը, ոտնձգվող հասարակական հարաբերությունների՝ օրենքով նախատեսված բարձր պաշտպանվածությունը, վերջին շրջանում թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ ուղղված հանցատեսակների աննախադեպ աճը և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը, մեղադրյալի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը՝ ենթադրյալ հանցանքը կատարելու պահին նրա նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ առկա լինելու պայմաններում ենթադրաբար կատարելու և նրա մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցների ոչ թե բուսական, այլ սինթետիկ՝ առավել խիստ ներգործող թմրամիջոցներ հանդիսանալու հանգամանքները, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն փուլում մեղադրյալին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը ոչ թե նվազել կամ վերացել է, այլ առնվազն չի կորցրել իր արդիականությունը, հանդիսանում է գործուն, արդյունավետ խափանման միջոց և առնվազն սահմանփակումների մասով չի հանդիսանում անձի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման վերջին հնարավոր միջոց (ultima ratio):
Վերոգրյալի համատեքստում, նկատի ունենալով, որ դեռևս չի վերացել մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի անհրաժեշտությունը (իր՝ վերը նշված սահմանափակումներով հանդերձ) և գրավի ու բացակայելու հետ համակցված որևէ այլ խափանման միջոցի կիրառումը չի կարող կանխել մեղադրյալի՝ քրեադատավարական իմաստով ոչ պատշաճ վարքագիծը, հաշվի առնելով նաև այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը օպերատիվորեն իրականացնում է սույն վարույթով դատաքննությունը, նշվածը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ առկա չէ որևիցե ոչ օբյեկտիվ կամ կամայական պատճառ՝ մեղադրալին տնային կալանքի տակ պահելու համար, ուստի առկա է մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքը երկարացնելու իրավաչափ անհրաժեշտությունը՝ քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու կանխատեսական ռիսկը չեզոքացնելու նպատակով:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը խնդրել է. «Բողոքն մասնակի՝ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը վարչական հսկողությամբ փոխարինելու և դրա համար հիմք հանդիսացած հիմնավորումների մասով բեկանել Դատարանի Որոշումը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ բավարարելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը 3 ամիս ժամկետով երկարացնելու վերաբերյալ ներկայացված միջնորդությունը»։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3.Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Հատուկ վերանայման բողոքի և դրանք հաստատող փաստական տվյալների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում:
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։
Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»:
Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
(…)
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
(…)
5) բացակայելու արգելքը. (…) »:
ՀՀ քրեական դատավարության 122-րդ հոդվածի համաձյան՝
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս:
4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ:
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը.
2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր.
3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ.
4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները:
4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին:
5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին:
6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արա Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (...)»:
Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը փոփոխելու գնահատման ենթակա հանգամանքները։
Վերոգրյալ իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով վիճարկվող որոշման օրինականությանն ու հիմնավորվածությանը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, եկել է իրավաչափ հետևության, որ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը պետք է փոխարինել վարչական հսկողությամբ, իսկ կիրառված գրավն ու բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը վարչական հսկողությամբ փոխարինելու հնարավորության հարցին, Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործի փաստական հանգամանքների վերլուծությամբ իրավացիորեն արձանագրել է, որ դեռևս պահպանվում են վերջինիս՝ նոր հանցանք կատարելու ռիսկը, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված պարտականությունները չկատարելու վտանգը նվազել է, ուստի գտել է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել վարչական հսկողությամբ և գրավ ու բացակայելու արգելք խափանման միջոցներով: Բողոքաբերի պնդումը հակառակի մասին հիմնավոր չէ:
Վերաքննիչ դատարանը գործի նյութերն ուսումնասիրելով, արձանագրում է, որ հիմնավոր են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ գործի քննության սույն փուլում, մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել վարչական հսկողություն, գրավ ու բացակայելու արգելք խափանման միջոցներով:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցը վարչական հսկողությամբ փոխարինելիս, իրավացիորեն հաշվի առել նաև, այն որ մեղադրյալ Ե.Կարապետյանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, ունի առողջական խնդիրներ:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև փաստել, որ մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքների վտանգավորության աստիճանը և բնույթը կարող են մեղադրյալի նկատմամբ, տվյալ դեպքում, տնային կալանք խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու համար հիմք հանդիսանալ, սակայն բացառապես արարքի վտանգավորության աստիճանը և բնույթը բավարար չեն խափանման միջոցներից խիստ՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու համար:
Վերաքննիչ դատարանն գտնում է, որ առկա փաստական տվյալները բավարար են արձանագրելու, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը վարչական հսկողություն խափանման միջոցով փոխարինելու և կիրառված գրավն ու բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, բխում են վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից: Բողոքաբերի պնդումները հակառակի մասին, հիմնավոր չեն:
Ամփոփելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 1-ի թիվ ԵԴ1/3198/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ` ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ