ԵԴ1/3193/01/24



Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ս.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

2025թ. օգոստոսի 11-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի ԵԴ1/3193/01/24 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը.

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․1. 2024 թվականի ապրիլի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10133424 քրեական վարույթը:
1.2. 2024 թվականի օգոստոսի 14-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կատարվել է փոփոխություն, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10133424 քրեական վարույթը:
1.3. Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Է.Հովհաննիսյանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ հետևյալ արարքի համար. «որ նա ըստ պայմանագրի պարտավոր լինելով պահպանել Երևան քաղաքի Նազարբեկյան 44/13 հասցեում կառուցվող բնակելի համալիրի շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման՝ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կանոններն ու պահանջները, չի պահպանել և խախտել է աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության այդ կանոններն ու պահանջները, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Մահմուդ Ապետնակի Ավետիսյանի մահը:
Այսպես.
2023 թվականի հոկտեմբերի 20-ին «3Դ ՔՐԱՖՏ» ՍՊ և «Յան Նախագիծ» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ծառայությունների մատուցման 3Ն-10-2023 պայմանագիրը, համաձայն որի՝ «Յան Նախագիծ» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է Երևան քաղաքի Նազարբեկյան 44/13 հասցեում կառուցվող բնակելի համալիրում կատարել պատերի շարման աշխատանքներ: «Յան Նախագիծ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Սուրեն Խաչատրյանը, նշված պայմանագրով հանդիսանալով Երևան քաղաքի Նազարբեկյան 44/13 հասցեում կառուցվող բնակելի համալիրի կառուցման համար պատերի շարման աշխատանքների պաշտպանության և անվտանգության ապահովման կանոնների պահպանման համար պատասխանատու անձ, խախտել է շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գործող ՀՀՇՆ 13-02-2022՝ «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» ՀՀ շինարարական նորմերի 4-րդ՝ «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ»-ը գլխի 13-րդ, 50-րդ 70-րդ, 83-րդ, 97-րդ, նույն նորմատիվ ակտի 8-րդ՝ «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» գլխի 781-րդ, 782-րդ և 783-րդ, ինչպես նաև ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքի 91-րդ, 92-րդ, 102-րդ 2-րդ հոդվածի 1-ին, 217-րդ հոդվածի 4-րդ և 254-րդ հոդվածի 1-ին կետերի պահանջները և մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոնների ազդեցության գոտիների սահմանագծերին չի տեղադրել պաշտպանիչ ցանկապատեր, ինչպես նաև Մահմուդ Ապետնակի Ավետիսյանին պատշաճ չի հրահանգավորել անվտանգության տեխնիկայի վերաբերյալ, վերջինիս չի տրամադրել անհատական պաշտպանության միջոցներ և չի ապահովել անվտանգության ապահովիչ՝ գոտիով, ինչի հետևանքով Մահմուդ Ապետնակի Ավետիսյանը, բանավոր համաձայնության հիման վրա, առանց օրինական գրանցման, առանց շինարարական հրապարակում գտնվելու և նման աշխատանքներ կատարելու համար պահանջվող անվտանգության տեխնիկայի վերաբերյալ գրավոր հրահանգավորման, ինչպես նաև առանց անհատական պաշտպանության միջոցների կիրառմամբ, որպես կողմնակի անձ 2024 թվականի ապրիլի 16-ին գտնվել նշված հասցեի կիսակառույց շենքի շինհրապարակում և 11-րդ հարկում անօրինական կատարել է պեմզաբլոկներով միջնապատի շարվածքի աշխատանքներ: Նշված օրը՝ ժամը 17:20-ի սահմաններում շինարարական աշխատանքներ կատարելու ընթացքում, Մահմուդ Ավետիսյանը, առանց կզակային ժապավեններով ամրացված սաղավարտի գտնվելով նշված հասցեի կիսակառույց շենքի 8-րդ հարկի հատակի վրա առկա բաց վիճակում գտնվող ջեռուցման խողովակների համար նախատեսված` մշտապես գործող վտանգավոր արտադրական գործոնների գոտի հանդիսացող բացվածքի եզրային հատվածում, առանց անվտանգության ապահովիչ գոտիով ամրակապվելու մոտ 24.0 մետր բարձրության վրա ցանկացել է տվյալ հարկից տախտակ հանել 11-րդ հարկ, որի ընթացքում Մահմուդ Ավետիսյանը նշված բազմաբնակարան բնակելի շենքի 8-րդ հարկի հատակի վրա բաց վիճակում գտնվող, ցանկապատ չունեցող 1,0 x 0,5 մետր չափերով անցքից ընկել է 7-րդ հարկի հատակին եղած նույնանման անցքի մոտ և ստացել համակցված գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի փակ բութ՝ հետագայում ողնուղեղի այտուցի, երկկողմանի թոքաբորբի, պառկելախոցի, ներքին օրգանների դիստրոֆիկ փոփոխությունների բարդացած՝ գլխի գագաթ-ծոծրակային շրջանի սալջարդ վերքի, ճակատոսկրի գծքային կոտրվածքի, աջից 3-4-6-7-8-րդ, ձախից 4-5-6-րդ կողոսկրերի ուղղակի կոտրվածքների, կրծքային 4-րդ ողի մարմնի, կողմնային ելունների և փուշելունի բազմաբեկոր կոտրվածքի, կրծքային 5-րդ ողի մարմնի և կողմնային ելունների կոտրվածքների, կրծքային 6-րդ ողի աջ կողմնային ելունի կոտրվածքի, հեմոթորաքսի ձևով մարմնական վնասվածքներ, որոնց հետևանքով զարգացած բազմաօրգանային անբավարարությունից վերջինս 2024 թվականի մայիսի 02-ին «Արմենիա» ՀԲԿ-ում մահացել է»:
1.4. 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
1.5. 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ին թիվ 10133424 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3193/01/24 համարը և մակագրվել դատավոր Ս.Գզոգյանին։
1.6. 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
1.7. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի հունիսի 05-ի դատավճռով վճռել է.
«Մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
Մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»։
1.8. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հուլիսի 15-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանը (բողոքի պատճենն առաջին ատյանի դատարան է ուղարկել էլեկտրոնային փոստով՝ 2025թ. հուլիսի 14-ին), որը 2025 թվականի հուլիսի 16-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Բողոքի հիման վրա ԵԴ1/3193/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 18-ին, իսկ նախագահող դատավոր Տ․Գրիգորյանի աշխատակազմին վերաքննիչ բողոքի հետ միասին փոխանցվել՝ 2025 թվականի հուլիսի 21-ին:
1.9. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության, իսկ մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ:

2. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
ԵԴ1/3193/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունիսի 05-ին կայացված դատավճռի համաձայն. «(…)3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանի կողմից շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության կամ անվտանգության ապահովման կանոնները խախտելը, որի հետևանքով տուժողը մահացել է ապացուցված է, այն արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին: (…)
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Ս․Խաչատրյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, տուժողը որևէ բողոք կամ պահանջ չունի։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։
Անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․(․․․)
Վկայակոչած նախադեպային որոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հաստատված հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Սուրեն Խաչատրյանի կողմից առանց պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Դատարանը հաշվի է առնում, այն որ Սուրեն Խաչատրյանը մեղադրվում է միջին ծանրության անզգույշ հանցանք կատարելու մեջ, մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է նախաքննությանը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն, հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո և գործի քննության ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, տուժողին օգնություն ցուցաբերել, տուժող կողմը բողոք կամ այլ պահանջ չունի։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և նրա նկատմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Սուրեն Խաչատրյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերին, Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված՝ հաշվի առնելով, որ գործի քննությունն իրականացվել է արագացված վարույթի կարգով։
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:(…)»:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
3.1. Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի իրավական դիրքորոշումները, վկայակոչելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ՝ նշել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի վերոնշյալ դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որն ազդել են վարույթի ելքի վրա, մասնավորապես, մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատժի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը համարելով համաչափ և թույլատրելի` քրեական օրենքը ճիշտ չի կիրառել, ոչ իրավաչափ հետևության է հանգել այն չկրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ՝ այդ կերպ թույլ տալով դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում, հետևաբար նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության մասով Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է չհիմնավորված դատական ակտ, ուստի դատավճիռը տվյալ մասով ենթակա է բեկանման:
Ըստ բողոքաբերի՝ սույն դեպքում գնահատման արժանի են հետևյալ հանգամանքները.
մեղսագրվող արարքի հետևանքով խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը՝ Սուրեն Խաչատրյանը, ըստ պայմանագրի պարտավոր լինելով պահպանել Երևան քաղաքի Նազարբեկյան 44/13 հասցեում կառուցվող բնակելի համալիրի շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման՝ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կանոններն ու պահանջները, չի պահպանել և խախտել է աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության այդ կանոններն ու պահանջները, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Մահմուդ Ապետնակի Ավետիսյանի մահը,
մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ Սուրեն Խաչատրյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ծանր հանցանք։ Այս հանցանքի հանրային վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանով, որ աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության կամ անվտանգության ապահովման կանոնները կամ պահանջները խախտելու արդյունքում վնաս է պատճառվում անձի առողջությանը։ Քննարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտը մարդու՝ անվտանգության պահանջները բավարարող աշխատանքային պայմանների իրավունքի ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են,
մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը՝ Սուրեն Խաչատրյանը թեև իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է անզգույշ ձևով՝ անփութությամբ և չնախատեսելով հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա։
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ եզրահանգումը հիմնված է նաև հանցագործության բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատման վրա, այնուամենայնիվ, մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները չի կառուցել վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա: Այսպես` սույն բողոքի շրջանակում մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը, մասնավորապես՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունն ինքնին կանխորոշում են մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի ու նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Նման պայմաններում, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, իր կատարած արարքի համար զղջալը, չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ։
Գտնում է, որ Սուրեն Խաչատրյանին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը, չբացառելով դրան հակակշռող հանգամանքների պայմաններում պատիժ նշանակելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված ինստիտուտների կիրառումն ու այդ կերպ պատժի անհատականացման սկզբունքի կենսագործման հնարավորությունը, ենթադրում է այդ հանգամանքների էականորեն բարձր մեղմացնող նշանակություն, իսկ մեղադրյալ Սուրեն Խաչատրյանի՝ դատապարտված չլինելը, առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը ու կատարած արարքի համար զղջալը չեն կարող հակակշռել մեղադրյալի արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանին և բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ պատժի նպատակների իրացման համար մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ պատիժը ռեալ կրելն անհրաժեշտ չէ։ Ինչ վերաբերում է նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությանը, ապա այդպիսիք ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ իրենց ամբողջության մեջ վերցրած օբյեկտիվորեն չեն կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ նշվածները բնութագրական են անձանց լայն շրջանակին:
Այսպիսով, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, կատարված արարքի վտանգավորութ¬յան աս¬տի¬ճանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ Վճռա¬¬¬¬բեկ դատա¬րանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործով կայացրել է չպատճառաբանված դատական ակտ, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարել է իրավաչափ, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա` խաթարելով արդարադատության բուն էությունը:
3.2. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքով Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանը խնդրել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3193/01/24 դատավճիռը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով բեկանել:

4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
4.1. Պաշտպան Ա.Հարությունյանն առարկել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է պատճառաբանված, ճիշտ վերլուծությունների ենթարկված դատական ակտ և տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել առանց պատիժը ռեալ կրելու:
4.2. Մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանը միացել է իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
4.3. 2025թ. օգոստոսի 11-ին ստացվել է Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանի գրությունը, որով հայտնել է, որ չի առարկում բողոքի քննությունն իր բացակայությամբ իրականացնելու դեմ, պնդում է վերաքննիչ բողոքը և խնդրում է այն բավարարել:


5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
5.1. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
5.2. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (...)»:
5.3. Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս, դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
5.4. Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը: Դատական որոշման որակը մեծապես կախված է դրա պատճառաբանական մասից, հետևաբար դատական որոշումները սկզբունքորեն պետք է պատճառաբանված լինեն: Պատժի տեսակի և չափի ընտրության, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավորող պատճառների մատնանշումը ոչ միայն ավելի հասկանալի և ընդունելի է դարձնում դատավճիռը վարույթի մասնակիցների համար, այլև բացառում է կամայականությունը: Նախևառաջ, դա նշանակում է, որ դատարանը պարտավորված է լինում արձագանքել կողմերի ներկայացրած փաստարկներին և մատնանշել տվյալ որոշումը հիմնավորող և իրավաչափ դարձնող փաստարկները: Եվ երկրորդ` պատշաճ պատճառաբանությունը հասարակությանը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է գործում դատական համակարգը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս:
5.5. Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:(…)»:
Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն քննարկվող ինստիտուտի գործադրման համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
5.7. Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
5.8. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող և քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել՝ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, տուժողին օգնություն ցուցաբերելը, նախաքննությանն աջակցելը, կատարած հանցանքի համար զղջալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, տուժողի՝ որևէ բողոք կամ պահանջ չունենալը, իսկ մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել։ Արդյունքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ և հանգել է հետևության, որ պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու։
5.9. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները համադրելով շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ պատշաճ ստուգման և գնահատման է ենթարկել նրա անձը բնութագրող բարոյահոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա՝ մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյանի անձը բնութագրող փաստական տվյալների, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, մասնավորապես՝ նախկինում դատված չլինելը, դրականորեն բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալով՝ նախաքննությանը աջակցելը, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորած դրական վարքագիծը՝ տուժողին օգնություն ցուցաբերելը, իսկ գործի դատական քննության ժամանակ մահացած տուժողի փոխարեն որպես տուժող ճանաչված Ա.Ավետիսյանի՝ որևէ բողոք կամ պահանջ չունենալը, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վկայում է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու աննպատակահարմարության ու առանց պատիժը փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության մասին, ուստի վերջինիս նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության՝ համակողմանի վերլուծության ենթարկելով կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը և բնույթը, մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների համակցությունը։
Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը և վկայում այն մասին, որ սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մահացած տուժող փոխարեն որպես տուժող հանդես եկող Ա.Ավետիսյանը 2025թ. մայիսի 19-ին Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված դիմումով հայտնել է, որ չի ցանկանում հարուցել գույքային հայց՝ նշելով, որ դժբախտ պատահարը տեղի ունենալու առաջին իսկ օրվանից Սուրեն Խաչատրյանը և նրա ընտանիքի անդամները եղել են իրենց կողքին, հոգացել են հիվանդանոցային բոլոր ծախսերը, իսկ հոր մահանալուց հետո հոգացել են նաև հուղարկավորության, ինչպես նաև գերեզմանի բարեկարգման, տապանաքարի պատրաստման և տեղադրման համար անհրաժեշտ բոլոր ծախսերը, ուստի բողոք և պահանջ չունի նրա դեմ և չի ցանկանում, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, ինչպես նաև խնդրում է կիրառել օրենքով նախատեսված ամենամեղմ պատիժը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքն իր հերթին էական նշանակություն ունի կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու, ինչպես նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնված լինելու հարցում հիմնավոր հետևության գալու տեսանկյունից:
5.11. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ մեղադրյալի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքում բերված հիմնավորումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը նշվածի կապակցությամբ հարկ է համարում շեշտադրել, որ նախորդ կետում մեջբերված՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր դրական և իրավահպատակ վարքագիծը ողջամիտ հնարավորություն են տալիս Վերաքննիչ դատարանին փաստելու թե՛ հանցավորի անձնավորության, թե՛ վերջինիս կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանն էականորեն նվազած լինելու մասին: Ավելին՝ բողոքաբերի փաստարկներն ինքնին չեն կարող այն աստիճանի բարձրացնել մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որպեսզի հիմք հանդիսանան՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու համար:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Աղվանի Խաչատրյան նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են։
5.12. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատավճիռը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն։
Հետևաբար, Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ԵԴ1/3193/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ և 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց


Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ ԵԴ1/3193/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ

Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ