ԵԴ1/3163/01/24


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

25 նոյեմբերի 2024 թվական ք.Երևան

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ` Ն.Սարգսյանի,
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Կ.Ստեփանյանի,
մեղադրյալ՝ Մ.Ադամյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի (ծնված՝ 1985 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառման և բնակության հասցե՝ ք․Երևան, Եղիշե Թադևոսյան փողոց, 12/2 շենք, 18 բնակարան, ամուսնացած, խնամքին՝ երկու անչափահաս երեխա, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը), 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3163/01/24 վերդիկտով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին նախաձեռնվել է թիվ 60617624 քրեական վարույթը՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով։
1.2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 60617624 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի վերաբերյալ թիվ 8180412477 արձանագրությունը, սթափության կտրոնը՝ զննման համարը 02726, ստուգաչափման թիվ 120883 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի պատճենը։
1.3. 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին միջնորդություն է ներկայացվել դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ թիվ 60617624 քրեական վարույթով Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.4. ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Ստեփանյանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 60617624 քրեական վարույթով Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.5. 2024 թվականի հոկտեմբերի 19-ի որոշմամբ թիվ 60617624 քրեական վարույթով Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.6. 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին թիվ 60617624 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Ստեփանյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.7. 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին թիվ 60617624 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (դատարանում ստացել է թիվ ԵԴ1/3163/01/24 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հարություն Մանուկյանին և 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ին հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։
1.8. 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3163/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
1.9. 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3163/01/24 վերդիկտով Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Ստեփանյանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 60617624 քրեական վարույթով Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա «(...) տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, ժամը 23:05-ին Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցում Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,461 մգ/լ վարել է «Օպել» մակնիշի, 37 UD 724 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն: (...)»։
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ ըստ էության ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ զբաղվում է բանվորությամբ, կատարում է շինության, մեքենաների աշխատանք, սակայն ամեն օր աշխատանք չի ունենում, այլ շաբաթական մոտ երկու օր է աշխատանք ունենում։ Բնակվում է վարձակալական հիմունքներով, ունի երկու երեխա։ Այդ օրը խմած է եղել և քանի որ ամեն օր գործ չի ունենում, ուստի ստիպված ընկերոջ մեքենան է վերցրել՝ իրավիճակից ելնելով։ Ինքը մեքենա չունի և ընդհանրապես չի վարում։
Հանրային մեղադրողի հարցերին ի պատասխան՝ մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանն ըստ էության հայտնել է, որ մեքենան վարելիս մի քանի բաժակ խմած է եղել։ Խմել է իրենց բակում, որտեղ իրեն կանգնեցրել են։ Վարորդական վկայական չի ունեցել և հիմա էլ չունի։ Դատված չի եղել։ Նմանատիպ մեկ այլ գործ է քննվել, որով տուգանք է նշանակվել, որը պատրաստվում է մուծել։
Դատարանի հարցերին ի պատասխան՝ մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանն ըստ էության հայտնել է, որ դատավճիռը (թիվ ԵԴ1/2582/01/24) մոտ 15 օր առաջ է ստացել։ Ընդունում է մեղադրանքը, որ խմած վարել է։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
3.2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 60617624 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի վերաբերյալ թիվ 8180412477 արձանագրությունը, սթափության կտրոնը՝ զննման համարը 02726, ստուգաչափման թիվ 120883 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի պատճենը։
(Տե՛ս հատոր 1-ին, վ․թ․ 13-14)։
3.3. Զննություն կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝
«(…) Զննությամբ պարզվել է հետևյալը.
Թիվ 60617624 քրեական վարույթում առկա, 11.09.2024թ.-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Սիմակ Հակոբյանի կողմից ժամը 23:29-ին, Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցում Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412477 արձանագրությունը, համաձայն որի նույն օրը ժամը՝ 23:05-ին Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցում Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանը վարել է Օպել մակնիշի 37 UD 724 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական և ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը, արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 202.5 թիվը:
Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120883 վկայականի պատճենի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման թվականն է՝ 04.04.2024թ․, այն ուժի մեջ է մինչև 04.04.2025թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91100981, տեսակը՝ «Jupiter Х/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ, ճշտության դասը՝ +-10%:
Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանին ստուգաչափման ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91101189 զննման համարը՝ 02726, զննման ամսաթիվը՝ 11.09.2024թ„ ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 23;28-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.336 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Մամիկոն, վարորդի ազգանունը՝ Ադամյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 37 UD 724 տեսուչ՝ Հակոբյան, կրծքանշանի համար՝ 11604:
ՀՀ ՆԳՆ ճանապարհային ոստիկանպթյան ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստորի զննությամբ պարզվել է, որ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի անվամբ առկա չէ վարորդական իրավունքի վկայական։
(…)»։
(Տե՛ս հատոր 1-ին, վ․թ․ 4, 5, 6, 7, 12)։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի դատաքննական ցուցմունքների, 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 60617624 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի վերաբերյալ թիվ 8180412477 արձանագրության, սթափության կտրոնի՝ զննման համարը 02726, ստուգաչափման թիվ 120883 վկայականի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի պատճենի և զննություն կատարելու մասին արձանագրության հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, ժամը 23:05-ին Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցում Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,461 մգ/լ վարել է «Օպել» մակնիշի, 37 UD 724 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»։
Անդրադառնալով Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանին ներկայացված մեղադրանքին և այս համատեքստում ուսումնասիրելով հետազոտված ապացույցները՝ հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի դատաքննական ցուցմունքները համադրելով 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 60617624 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի վերաբերյալ թիվ 8180412477 արձանագրության, սթափության կտրոնի՝ զննման համարը 02726, ստուգաչափման թիվ 120883 վկայականի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի պատճենի և զննություն կատարելու մասին արձանագրության հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ․
-ապացուցված են մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները,
-ապացուցված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի քրեական հակաիրավականությունը,
-ապացուցված է մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերոգրյալ արարքի կատարելը,
-ապացուցված է մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարելու մեջ։
Այլ կերպ՝ համադրելով սույն քրեական գործով հետազոտված ապացույցները վկայակոչած իրավանորմերի հետ, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, ժամը 23:05-ին Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցում Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,461 մգ/լ վարել է «Օպել» մակնիշի, 37 UD 724 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
5.2. Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
2. Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
2) հանցանքը խմբի կամ հանցավոր կազմակերպության կազմում կատարելը,
3) հանցագործության մեջ առանձնապես ակտիվ դերը,
4) հանցանքը կատարելուն հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող կամ ոչ սթափ (հարբած) վիճակում գտնվող կամ քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի չհասած անձին ներգրավելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձը հոգեկան առողջության խնդիրներ ունի, ոչ սթափ (հարբած) վիճակում է կամ չի հասել քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի,
5) դիտավորյալ հանցանքն անչափահասի նկատմամբ, նրա հետ համատեղ կամ հանցավորի արարքի բնույթը գիտակցող անչափահասի ներկայությամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձն անչափահաս է,
6) հանցանքը ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքն այլ անձանց իրավաչափ գործողությունների համար վրեժի շարժառիթով կատարելը,
8) հանցանքն այլ հանցագործությունը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով կատարելը,
9) հանցանքը հղի կնոջ, անօգնական, խոցելի կամ հանցավորից կախյալ վիճակում գտնվող անձի նկատմամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ կինը հղի է, կամ անձը անօգնական, խոցելի կամ իրենից կախյալ վիճակում է,
10) հանցանքն անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ կատարելը` կապված այդ անձի կողմից իր ծառայողական կամ մասնագիտական գործունեության կամ հասարակական պարտքը կատարելու հետ,
11) հանցանքն առանձին դաժանությամբ, անձին ծաղրուծանակի, տանջանքի կամ տառապանքի ենթարկելով կատարելը,
12) հանցանքն իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կատարելը,
13) հանցանքը հանրության համար վտանգավոր եղանակով կատարելը,
14) հանցանքը զենքի, ռազմամթերքի, պայթուցիկ նյութերի կամ պայթեցման սարքերի կամ ռադիոակտիվ նյութերի գործադրմամբ կամ դրանց գործադրման սպառնալիքով կատարելը,
15) հանցանքը թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի գործադրմամբ կատարելը,
16) հանցանքն ալկոհոլի, թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի ազդեցությամբ կատարելը, եթե հանցավորն ինքն է իրեն դրել այդ վիճակի մեջ,
17) հանցանքը ռազմական կամ արտակարգ դրության, արտակարգ իրավիճակի կամ զանգվածային անկարգությունների պայմաններն օգտագործելով կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»
Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցագործության հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին ուղղելու ամենակարճ ճանապարհ, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից նոր հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները քրեական վարույթի ընթացքում ենթակա են ապացուցման: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժ նշանակելուն վերաբերելի իրավանորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ է նախատեսում տուգանքը՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ, հարկ է հաշվի առնել հետևյալը․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, ամուսնացած լինելը,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները․ խնամքին երկու անչափահաս երեխա ունենալու հանգամանքը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա հաշվի առնելով Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի՝ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը և դրանք էլ իրենց հերթին համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի այդ հանցանքի համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Մամիկոն Անդրանիկի Վարդանյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Հաշվի առնելով հնարավոր նշանակվելիք տուգանքի տարաժամկետման վերաբերյալ մեղադրյալի գրավոր միջնորդությունը և վերջինիս գույքային դրությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Արթուր Սերյոժայի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ նվազագույնը 31․250 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Միևնույն ժամանակ անդրադառնալով նաև որպես լրացուցիչ պատիժ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը։ Այսինքն՝ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումն օրենսդիրը թողել է դատարանի հայեցողությանը։
Այսպես.
2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:
(…)
4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով:
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
6. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ որպես հիմնական կամ լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս այն տարածվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակահատվածի վրա, իսկ դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելուց հետո: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը մնացած պատժատեսակների հետ նշանակելիս դրա ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
7. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում պատիժը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու 3 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
8. Սույն հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:»
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որ Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանը ներկայումս ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի նկատմամբ չի կարող նշանակվել 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով որպես լրացուցիչ պատիժ նախատեսված` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու պատժատեսակը։
5.3. Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
5.3.1․ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ գործում առկա չեն, սույն գործով իրեղեն ապացույցներ և վարութային ծախսեր չկան:
5.3.2․ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ հարկ է Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Արթուր Սերյոժայի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ նվազագույնը 31․250 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ