ԵԴ1/3174/01/24






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«16» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
մեղադրյալ Գ․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ







դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի /ծնված՝ 1991 թվականի մարտի 08-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, նախկինում դատված, հաշվառված և բնակվող՝ Արմավիրի մարզ, գ.Թաիրով, Աբովյան փողոց, տուն 24 հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2-րդ րվագ/,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնել է թիվ 60614724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ 60614724 քրեական վարույթը միացնել թիվ 60285524 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել թիվ 60285524 համարով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Ստեփանյանը որոշում է կայացրել Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Գևորգ Մկրտչյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին ավագ դատախազ Կ.Ստեփանյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը իրավասու դատարան հանձնելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 07-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Գևորգ Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/:
Նույն օրը քրեական գործը թիվ ԵԴ1/3174/01/24 համարի ներքո, մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 08-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին:
2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/. /.../ այն արարքների կատարման համար, որ նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ ստաթ) վիճակում երկու անգամ վարել է տրանսպորտային միջոցը:
Այսպես՝
2024 թվականի հունիսի 25-ին, ժամը 05:37-ին Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,623 մգ/լ վարել է «Կիա» մակնիշի, 10 EE 810 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Բացի այդ, Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, ժամը 01:56-ին չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, Երևան քաղաքի Իսակով պողոտայում գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,740 մգ/լ վարել է վարել է «Ֆորդ» մակնիշի, 37 El 957 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավահախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Այսինքն՝ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանին մեղսագրվում են հանցավոր արարքների կատարում, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագով):

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից կազմված՝ «Զննություն կատարելու մասին» 02.10.2024 թվականի արձանագրությունը։
Զննությամբ պարզվել է հետևյալը․
«/.../ 2024 թվականի հունիսի 25-ին ժամը՝ 05:37-ին, Երևան քաղաքի՝ աստանցիների փողոցում՝ ՀՀ ոստիկան 05425) Զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ համաձայն որի՝ 2024թ. հունիսի պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի կրտսեր պարեկ Ռաֆիկ Աթոյանի (05425) կողմից Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի (ծնվ. 18.03.1991թ. CUC 180412605, բն. Արմավիրի մարզ գ. Թաիրով, Աբովյան փողոց 2-րդ տուն վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման որոշում՝ 8180412605), այն մասին, որ վերջինս 2024թ. հունիսի 25-ին` ժամը 05:37-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Կիա» մակնիշի 10 EE 810 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվողի (վարորդի) ու պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Գևորգ Մկրտչյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ զննության սարքի համարն է 91100929, զննման համարը՝ 02508, զննման ամսաթիվը՝ 25.06.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 05:39:28-ին՝ ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.623մգ/լ, վարորդի անունը՝ Գևորգ, ազգանունը՝ Մկրտչյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 10 EE 810, << 1800412605, Պ/Ծ-ի ազգանունը (Աթոյան կրծքանշանի համար 05425), սթափության կտրոնի համապատսխան տողում առկա է ստորագրություն:
Առկա է նաև սթափության զննության սարքի 91100929 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 113395 վկայականի պատճենը, որի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման թվականն է 07.12.2023թ. այն ուժի մեջ է մինչև 07.12.2024թ.» Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101041 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ (0.000-2.000մգ/լ), ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0+0,1±5%,0.1-0.15+8% 0.15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ:
Քրեական վարույթի նյութերում առկա է նաև ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի տվյալների (ՀԾՀ 1803910267) մուտքագրման արդյունքում ստացված տեղեկատվության քաղվածքի պատճեն, համաձայն որի, վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:
2024թ. սեպտեմբերի 17-ին ժամը` 02:03-ին, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում << ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի կրտսեր պարեկ Հայկ Միքայելյանի (11308) կողմից Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի (ծնվ.08.03.1991թ., ՀԾՀ 1800412605, բն. Արմավիրի մարզ գ. Թաիրով, Աբովյան փողոց 24-րդ տուն) վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման որոշում՝ 8180412870), այն մասին, որ վերջինս 2024թ. սեպտեմբերի 17-ին՝ ժամը 01:56-ին, Եր. ան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 37 EI 957 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվողի (վարորդի) ու պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Գևորգ Մկրտչյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ զննության սարքի համարն է 91101039, զենման համարը՝ 01970, զե: ման ամսաթիվը՝ 17.09.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 01:58:36-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.740մգ/լ, վարորդի անունը՝ Գևորգ, ազգանունը՝ Մկրտչյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 37 EI 957, ՀԵՀ 1800412605, ՊԾ-ի ազգանունը (Միքայելյան կրծքանշանի համար 11308), սթափության կտրոնի համապատսխան տողերում առկա են ստորագրություններ:
Առկա է նաև սթափության զննության սարքի 120891 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 120891 վկայականի պատճենը, որի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման թվականն է 04.04.2024թ., այն ուժի մեջ է մինչև 04.04.2025թ.» Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101041 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ (0.000-2.000մգ/լ), ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0+0,1±5%,0.1-0.158% 0.15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ։
Քրեական վարույթի նյութերում առկա է նաև ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի տվյալների (ՀԾՀ 1803910267) մուտքագրման արդյունքում ստացված տեղեկատվության քաղվածքի պատճեն, համաձայն որի, վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:»։
/տե՛ս գ.թ. 27-28, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ միջոցառումներից տուն գնալու ճանապարհին պարեկային ծառայության աշխատակիցները կանգնեցրել են իրեն, վերջինս իջել է մեքենայից և պարեկները նկատել են, որ գտնվում է ոչ սթափ վիճակում, հարցրել են նրան արդյո՞ք խմած է, պատասխանել է՝ այո։ Նշեց, որ չի հիշում հստակ, որ օրն է եղել դեպքը, սակայն հիշում է, որ ամառ է եղել: Հայտնեց, որ չունի վարորդական իրավունքի վկայական և երբևէ չի փորձել քննություն տալ՝ այն ստանալու համար: Նշեց, որ եղել է ալկոհոլի ազդեցության տակ: Հայտնեց, որ ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, զղջում է կատարած արարքի համար:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,623 մգ/լ վարել է «Կիա» մակնիշի, 10 EE 810 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Բացի այդ, Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, ժամը 01:56-ին չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, Երևան քաղաքի Իսակով պողոտայում գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,740 մգ/լ վարել է վարել է «Ֆորդ» մակնիշի, 37 El 957 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավահախտման վերաբերյալ արձանագրություն:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գևորգ Մկրտչյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/ նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, հանցանքի կատարման համար զղջալը /տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը/։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն՝
 1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության վերացման պահը: Դատվածության վերացման հիմք են դատվածության մարումը, համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը:
/…/:
5. Դատվածությունը մարվում է՝
/.../
2) ազատազրկման հետ չկապված պատժի դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատիժը կատարելուց հետո,
/…/:»:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկվում արարքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը: Այսպես՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված Ձև 8 տեղեկանքի և Դատալեքս տեղեկատվական կայքէջի համաձայն՝ Գևորգ Մկրտչյանը սույն քրեական վարույթով հանցանքները կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն և հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. մասնավորապես թիվ ԵԴ/2027/01/22 /նախաքննական համար 60830122/ քրեական գործով Գևորգ Մկրտչյանը 2023 թվականի մարտի 23-ի դատավճռով մեղավոր է ճանչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 340.000 ՀՀ դրամի չափով, դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 2023 թվականի հուլիսի 17-ին: Ըստ առկա տեղեկատվության, Գևորգ Մկրտչյանը իր նկատմամբ նշանակված տուգանք պատժատեսակը չի վճարել և որն 2025 թվականի մարտի 13-ին փոփոխվել է ազատազրկման: Ելնելով նշվածից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի կանոններով, Դատարանը արձանագրում է, որ Գ.Մկրտչյանի դատվածությունը սույն քրեական գործով արարքները կատարելու պահին՝ 2024 թվականի հունիսի 25-ին և սեպտեմբերի 17-ին, մարված չի եղել: Այսպիսով, Դատարանը փաստում է, որ Գ.Մկրտչյանը հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Մկրտչյանին քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տվյալների՝ մեղադրյալ Գևորգ Մկրտչյանի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի 35 տոկոսի չափից, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագով/ և նրա նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի՝ 1.125.000 /մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
2. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին:
/…/:
Նկատի ունենալով մեջբերված իրավակարգավորումը Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք 2.250.000/երկու միլիոն երկու հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Անդրադառնալով այլ վարույթներով նշանակված պատիժներին, Դատարանը փաստում է, որ թիվ ԵԴ/2027/01/22 քրեական գործով 23.03.2023թ. կայացված դատավճռով Գևորգ Մկրտչյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 340.000 ՀՀ դրամի չափով: Դատական ակտը 17.07.2023թ. մտել է օրինական ուժի մեջ, սակայն վերջինիս կողմից սահմանված կարգով վճարումները չկատարելու պայմաններում, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության միջնորդության հիման վրա, նրա նկատմամբ նշանակված տուգանք 340.000 ՀՀ դրամի չափով պատիժը փոխվել է 15 օր ժամկետով ազատազրկմամբ:
Բացի այդ, թիվ ԵԴ/0263/01/23 քրեական գործով 08.01.2025թ. կայացված դատավճռով Գևորգ Մկրտչյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 525.000 ՀՀ դրամի չափով: Դատական ակտը 25.04.2025թ. մտել է օրինական ուժի մեջ, սակայն վերջինիս կողմից սահմանված կարգով վճարումները չկատարելու պայմաններում, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունը միջնորդություն է ներկայացրել Դատարան, նրա նկատմամբ նշանակված տուգանք 525.000 ՀՀ դրամի չափով պատժի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ: Միջնորդությունը բավարարվել է և Դատարանի կողմից տրված դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ ԱՆ Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություն ուղարկվել է կատարողական թերթ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, Դատարանը արձանագրում է, որ թիվ ԵԴ/2027/01/22 և ԵԴ/0263/01/23 քրեական գործերով նշանակված պատիժները այլ ընթացակարգով են ի կատար ածվում կամ ածվել, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ վերը նշված քրեական գործերով պատիժները անհրաժեշտ չէ գումարել սույն դատական ակտով նշանակված պատժին: Հակառակ մոտեցման պարագայում կարող է ստեղծվել մի իրավիճակ, երբ նույն արարքի կատարման համար նախատեսված պատիժը տարբեր կառուցակարգերով ի կատար ածվելու խնդիր առաջանա և որի արդյունքում խախտվի կրկնակի դատապարտման սկզբունքը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
… 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
…::
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 2.250.000/երկու միլիոն երկու հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ յուրաքանչյուր ամիս 225.000 /երկու հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը պետք է վերացնել: Նշվածի համատեքստում փաստվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված լինելով կալանք խափանման միջոցը և որի որոշումը պատշաճ ընթացակարգով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը ուղարկված լինելու պայմաններում, այն ի կատար չի ածվել, իսկ դատական նիստին մեղադրյալը ներկայացել է ինքնակամ: Արդյունքում մեղադրյալը սույն վարույթով երբևէ անազատության մեջ չի եղել:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախս, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագով/ և նրա նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի՝ 1.125.000 /մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Գևորգ Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք 2.250.000/երկու միլիոն երկու հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 2.250.000/երկու միլիոն երկու հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ յուրաքանչյուր ամիս 225.000 /երկու հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Գևորգ Սուրենի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ