Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3135/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
9.4
Պատասխանող
Սուսաննա Շահիջյան Էդմոնդի
Սուսաննա Շահիջանի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-12-27 | 14:50 | 4 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-20 | 17:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-12-06 | 11:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-25 | 12:00 | 4 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/3135/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«27» դեկտեմբերի 2024 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱԳՆԵՏԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԵՍԱՅԻ ԱԲՈՎՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՌՈՒԶԱՆՆԱ ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՍՈՒՍԱՆՆԱ ՇԱՀԻՋԱՆԻԻ
ՏՈՒԺՈՂ ԱՆՈՒՇԱՎԱՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ ծնված 17.05.1999 թվականին՝ Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք, 6-րդ շենք, 119-րդ բնակարան հասցեում, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։
1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 09-0593-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թիվ 16192724 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831024 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել թիվ 09-0593-24 քրեական վարույթի նյութերը։
2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին քրեական գործը թիվ ԵԴ1/3135/01/24 համարի ներքո հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա խարդախության եղանակով, ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու նախնական դիտավորությամբ, կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով, իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով, իրական մտադրության մասին լուլով, Անուշավան Շիրինյանից հափշտակել է մանր չափերի գումար:
Այսպես.
Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին խարդախության եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ 2023 թվականի դեկտեմբերի 06-ին իր կողմից շահագործվող 033-75-77-16 հեռախոսահամարից կապ է հաստատել Անուշավան Շիրինյանի հետ, վերջինիս առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագիր կնքել, ինչի դիմաց պահանջել է 36.000 ՀՀ դրամ գումար: Այնուհետև 2 օր անց կրկին զանգահարել է Ա. Շիրինյանին առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագիր կնքել 32.000 ՀՀ դրամով, որին Ա. Շիրինյանը համաձայնվել է և Սուսաննա Շահիջանի փոխանցած 4318290091114245 քարտի համարին փոխանցել իրեն պատկանող «Լեքսուս» մակնիշի 55 CD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ԱՊՊԱ պայմանագրի համար պայմանավորված 33500 ՀՀ դրամը, սակայն Սուսաննա Շահիջանին ի սկզբանե նպատակ չունենալով որևէ պայմանագիր կնքել՝ չի կնքել իր խոստացած ԱՊՊԱ պայմանագիրը, խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել է նշված գումարը, այդ կերպ Անուշավան Շիրինյանին պատճառելով մանր չափերի՝ 33500 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։»։
1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Սուսաննա Շահիջանին միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն ամբողջությամբ պարզ է և հասկանալի, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի հետ, գիտակցում է արագացված հատուկ կարգով դատական քննություն անցկացնելու բնույթը և հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
1.3.1. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման հարցման ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգից արտատպված ԵԴ1/1567/01/24, ԵԴ1/1193/01/24, ԵԴ1/1154/01/24, ԱՎԴ4/0058/01/24 քրեական գործերի էլեկտրոնային քարտերը, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կողմից տրված տեղեկանքը, համաձայն որոնց՝ հանցանքը կատարելու պահին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի դատվածությունները մարված են եղել և նա չունի չկրած պատիժ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 39-40/
1.3.2. Պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ հարցվող ժամանակահատվածում Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի եկամուտը կազմել է 113314 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3.3 Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ.
դ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է սեփականության դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, վնասի չափը կազմում է 33․500 ՀՀ դրամ,
- տուժող Անուշավան Շիրինյանը բողոք և գույքային հայց չի ներկայացրել,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սուսաննա Շահիջանիի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը` հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը նշել է, որ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակվելու դեպքում հնարավորություն չի ունենա այն վճարելու և չի առարկել հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ նշանակելուն։
Նման պայմաններում Դատարանը, հիմք ընդունելով պատժի նպատակների իրացվելիության անհրաժեշտությունը, կարծում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ 100 ժամ տևողությամբ։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
2.3. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։
2.4. Գործով իրեղեն ապացույց, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«27» դեկտեմբերի 2024 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱԳՆԵՏԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԵՍԱՅԻ ԱԲՈՎՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՌՈՒԶԱՆՆԱ ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՍՈՒՍԱՆՆԱ ՇԱՀԻՋԱՆԻԻ
ՏՈՒԺՈՂ ԱՆՈՒՇԱՎԱՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ ծնված 17.05.1999 թվականին՝ Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք, 6-րդ շենք, 119-րդ բնակարան հասցեում, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։
1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 09-0593-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թիվ 16192724 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831024 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել թիվ 09-0593-24 քրեական վարույթի նյութերը։
2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին քրեական գործը թիվ ԵԴ1/3135/01/24 համարի ներքո հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա խարդախության եղանակով, ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու նախնական դիտավորությամբ, կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով, իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով, իրական մտադրության մասին լուլով, Անուշավան Շիրինյանից հափշտակել է մանր չափերի գումար:
Այսպես.
Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին խարդախության եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ 2023 թվականի դեկտեմբերի 06-ին իր կողմից շահագործվող 033-75-77-16 հեռախոսահամարից կապ է հաստատել Անուշավան Շիրինյանի հետ, վերջինիս առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագիր կնքել, ինչի դիմաց պահանջել է 36.000 ՀՀ դրամ գումար: Այնուհետև 2 օր անց կրկին զանգահարել է Ա. Շիրինյանին առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագիր կնքել 32.000 ՀՀ դրամով, որին Ա. Շիրինյանը համաձայնվել է և Սուսաննա Շահիջանի փոխանցած 4318290091114245 քարտի համարին փոխանցել իրեն պատկանող «Լեքսուս» մակնիշի 55 CD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ԱՊՊԱ պայմանագրի համար պայմանավորված 33500 ՀՀ դրամը, սակայն Սուսաննա Շահիջանին ի սկզբանե նպատակ չունենալով որևէ պայմանագիր կնքել՝ չի կնքել իր խոստացած ԱՊՊԱ պայմանագիրը, խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել է նշված գումարը, այդ կերպ Անուշավան Շիրինյանին պատճառելով մանր չափերի՝ 33500 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։»։
1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Սուսաննա Շահիջանին միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն ամբողջությամբ պարզ է և հասկանալի, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի հետ, գիտակցում է արագացված հատուկ կարգով դատական քննություն անցկացնելու բնույթը և հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
1.3.1. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման հարցման ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգից արտատպված ԵԴ1/1567/01/24, ԵԴ1/1193/01/24, ԵԴ1/1154/01/24, ԱՎԴ4/0058/01/24 քրեական գործերի էլեկտրոնային քարտերը, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կողմից տրված տեղեկանքը, համաձայն որոնց՝ հանցանքը կատարելու պահին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի դատվածությունները մարված են եղել և նա չունի չկրած պատիժ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 39-40/
1.3.2. Պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ հարցվող ժամանակահատվածում Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի եկամուտը կազմել է 113314 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3.3 Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ.
դ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է սեփականության դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, վնասի չափը կազմում է 33․500 ՀՀ դրամ,
- տուժող Անուշավան Շիրինյանը բողոք և գույքային հայց չի ներկայացրել,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սուսաննա Շահիջանիի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը` հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը նշել է, որ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակվելու դեպքում հնարավորություն չի ունենա այն վճարելու և չի առարկել հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ նշանակելուն։
Նման պայմաններում Դատարանը, հիմք ընդունելով պատժի նպատակների իրացվելիության անհրաժեշտությունը, կարծում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ 100 ժամ տևողությամբ։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
2.3. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։
2.4. Գործով իրեղեն ապացույց, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3135/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 06-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 09-0593-24 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խարդախության եղանակով, ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու նախնական դիտավորությամբ, կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով, իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով, իրական մտադրության մասին լռելով, Անուշավան Շիրինյանից հափշտակել է մանր չափերի գումար: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սուսաննա |
| Ազգանուն | Շահիջյան |
| Հայրանուն | Էդմոնդի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 06-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վահե |
| Ազգանուն | Ջիվանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 11-11-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3135/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «11» նոյեմբերի 2024թ․ ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Ջիվանյանս, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/3135/01/24 քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ե․Աբովյանի 2024թ․ նոյեմբերի 06-ի որոշմամբ դատարան են հանձնվել թիվ 09-0593-24 քրեական վարույթի նյութերը։ Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան մուտքագրվել է 2024թ․ նոյեմբերի 06-ին և 2024թ․ նոյեմբերի 07-ին թիվ ԵԴ1/3135/01/24 համարի ներքո հանձնվել է ինձ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1. Քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ (դռնբաց) 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝ ժամը 12։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ 1» նստավայրում։ 2. Որոշման պատճենը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով նրա իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման ենթակա հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ե․ |
| Ազգանուն | Աբովյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անուշավան |
| Ազգանուն | Շիրինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սուսաննա |
| Ազգանուն | Շահիջան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-12-2024 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:50 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 27-12-2024 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սուսաննա |
| Ազգանուն | Շահիջանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Ամսաթիվ | 27-12-2024 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Հանրային աշխատանքներ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3135/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «27» դեկտեմբերի 2024 թվական քաղաք Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ԱԳՆԵՏԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԵՍԱՅԻ ԱԲՈՎՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ ՌՈՒԶԱՆՆԱ ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՍՈՒՍԱՆՆԱ ՇԱՀԻՋԱՆԻԻ ՏՈՒԺՈՂ ԱՆՈՒՇԱՎԱՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆԻ «Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ ծնված 17.05.1999 թվականին՝ Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք, 6-րդ շենք, 119-րդ բնակարան հասցեում, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։ 1. Նկարագրական մաս. 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 09-0593-24 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թիվ 16192724 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16831024 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել թիվ 09-0593-24 քրեական վարույթի նյութերը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին քրեական գործը թիվ ԵԴ1/3135/01/24 համարի ներքո հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։ 1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն. Մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա խարդախության եղանակով, ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու նախնական դիտավորությամբ, կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով, իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով, իրական մտադրության մասին լուլով, Անուշավան Շիրինյանից հափշտակել է մանր չափերի գումար: Այսպես. Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին խարդախության եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ 2023 թվականի դեկտեմբերի 06-ին իր կողմից շահագործվող 033-75-77-16 հեռախոսահամարից կապ է հաստատել Անուշավան Շիրինյանի հետ, վերջինիս առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագիր կնքել, ինչի դիմաց պահանջել է 36.000 ՀՀ դրամ գումար: Այնուհետև 2 օր անց կրկին զանգահարել է Ա. Շիրինյանին առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագիր կնքել 32.000 ՀՀ դրամով, որին Ա. Շիրինյանը համաձայնվել է և Սուսաննա Շահիջանի փոխանցած 4318290091114245 քարտի համարին փոխանցել իրեն պատկանող «Լեքսուս» մակնիշի 55 CD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ԱՊՊԱ պայմանագրի համար պայմանավորված 33500 ՀՀ դրամը, սակայն Սուսաննա Շահիջանին ի սկզբանե նպատակ չունենալով որևէ պայմանագիր կնքել՝ չի կնքել իր խոստացած ԱՊՊԱ պայմանագիրը, խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել է նշված գումարը, այդ կերպ Անուշավան Շիրինյանին պատճառելով մանր չափերի՝ 33500 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։»։ 1.2. Արագացված վարույթի կարգ. Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Սուսաննա Շահիջանին միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն ամբողջությամբ պարզ է և հասկանալի, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի հետ, գիտակցում է արագացված հատուկ կարգով դատական քննություն անցկացնելու բնույթը և հետևանքները։ Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները. Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը. 1.3.1. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման հարցման ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգից արտատպված ԵԴ1/1567/01/24, ԵԴ1/1193/01/24, ԵԴ1/1154/01/24, ԱՎԴ4/0058/01/24 քրեական գործերի էլեկտրոնային քարտերը, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կողմից տրված տեղեկանքը, համաձայն որոնց՝ հանցանքը կատարելու պահին Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի դատվածությունները մարված են եղել և նա չունի չկրած պատիժ։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 39-40/ 1.3.2. Պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ հարցվող ժամանակահատվածում Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի եկամուտը կազմել է 113314 ՀՀ դրամ։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ 1.3.3 Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ 2. Պատճառաբանական մաս. 2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին: 2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. ա) ապացուցված են արդյո՞ք Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. բ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ. դ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (․․․) 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, (․․․) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»: Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում): 2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։ 2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…):»: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը) Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը): Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է սեփականության դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, վնասի չափը կազմում է 33․500 ՀՀ դրամ, - տուժող Անուշավան Շիրինյանը բողոք և գույքային հայց չի ներկայացրել, - նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սուսաննա Շահիջանիի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը` հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը նշել է, որ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակվելու դեպքում հնարավորություն չի ունենա այն վճարելու և չի առարկել հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ նշանակելուն։ Նման պայմաններում Դատարանը, հիմք ընդունելով պատժի նպատակների իրացվելիության անհրաժեշտությունը, կարծում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ 100 ժամ տևողությամբ։ 2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: 2.3. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։ 2.4. Գործով իրեղեն ապացույց, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։ 2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։ 2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։ 2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։ 3. Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը թողնել քրեական գործի նյութերում։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով): ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-12-2024 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 20-02-2025 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | Օրինական ուժ՝ 18-02-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 06-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը «78» թերթ, 2-րդ հատորը «106» թերթ։ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 09-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը «78» թերթ, 2-րդ հատորը «106» թերթ |