Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3137/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
19.7
Պատասխանող
Կարինե Ներսեսյան Արշավիլի
Կարինե Ներսիսյան
Կարինե Ներսիսյանի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հարություն Մանուկյան
Քրեական վերաքննիչ
Վաչե Մարգարյան
Նարինե Հովակիմյան
Գառնիկ Ստեփանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հարություն Մանուկյան
Քրեական վերաքննիչ
Վաչե Մարգարյան
Նարինե Հովակիմյան
Գառնիկ Ստեփանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-02-11 | 16:15 | 6 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-12-09 | 10:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-25 | 14:00 | 2 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/3137/01/24
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
09 դեկտեմբերի 2024 թվական ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ` Ն.Սարգսյանի,
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող` Մ.Հակոբյանի,
մեղադրյալ` Կ.Ներսիսյանի,
պաշտպան` Վ.Գասպարյանի,
դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգի կիրառմամբ քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Կարինե Արշավիրի (ըստ ԻԻՀ քաղաքացու թիվ K96711322 համարի անձնագրի՝ հայրանունը Արշավիլի) Ներսիսյանի (ծնված՝ 1983 թվականի հունվարի 22-ին, Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ԱՄՆ և ԻԻՀ քաղաքացի, ՀՀ-ում բնակվող՝ Կոտայքի մարզ, ք․Աբովյան, 3 միկրոշրջան, 13 շենք, 78 բնակարան հասցեում, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նախաձեռնվել է թիվ 84108624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.2. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 84108624 քրեական վարույթով հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.3. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.5. 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց են ճանաչվել քրեական վարույթի նյութերին կցված «մաքսային զննման (մաքսային տեսազննման) թիվ 108 ակտը», «մաքսային դեպքի վերաբերյալ ՄԿԽԴ-383 արձանագրությունը» և Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տեղեկատվությունը։
1.6. 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց են ճանաչվել թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով։
1.7. 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 84108624 քրեական վարույթով հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.8. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.9. 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թիվ 84108624 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.10. 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին թիվ 84108624 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3137/01/24 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հ․Մանուկյանին և 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին հանձնվել Դատարանի աշխատակազմին։
1.8. 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3137/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա «(…) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես.
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում: (…)»։
3. Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը և վերջինիս պաշտպան Վրեժ Գասպարյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի հատուկ կարգով: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Մարատ Հակոբյանը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։)
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես.
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
(…)»։
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին մեղսագրված՝ սույն դատավճռի 2. կետով նկարագրված արարքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
5.2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
3. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
4.2. Չավարտված հանցագործություններով արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնը կիրառվում է չավարտված հանցագործության համար սույն օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո: Եթե հաշվարկի արդյունքով պատժաչափը պակաս է ստացվում չավարտված հանցագործության համար պատժի նշանակման կանոնների կիրառմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա նշանակվում է այն չափը կամ ժամկետը, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով։
5. Սույն հոդվածով նախատեսված կանոններով պատժի նշանակման դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները կիրառելի չեն, բացառությամբ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժ նշանակելիս։
5.1. Սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ռեցիդիվի պայմաններում արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնները կիրառվում են սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո:
6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության կամ արագացված համար առանձին:
7. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
4. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանք, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 15 տարին:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելու, տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով պատիժները հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար են ածվում առանձին:»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանքը՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակումը՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկումը՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, լինելով ազատության մեջ` չի խուսափել քննությունից ու դատից, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ բնակչության առողջության դեմ ուղղված (թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված) ոտնձգությունների բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քս անհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչը համաչափ է կատարված արարքներին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
5.4. Քննարկելով այն հարցը, թե Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը:
8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։
9. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում խուսափում է դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա համակողմանի գնահատման ենթարկելով խուսափելու պատճառները՝ դատարանը վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ դատապարտյալի միջնորդությամբ մինչև 1 տարի ժամկետով երկարաձգում է անձի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը, այդ թվում` առավելագույն` 5 տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը:
10. Եթե փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգելուց հետո անձը շարունակում է խուսափել դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
11. Եթե հանցագործությունների համակցությամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, որը պայմանականորեն չի կիրառվել, և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, ապա դրա կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացնում է:
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
14. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում պարզվում է, որ մինչև դատապարտվելն անձը կատարել է մեկ այլ հանցանք, որի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից չի ազատվել, ապա դատարանը պատիժ է նշանակում հանցագործությունների համակցության համար պատիժ նշանակելու՝ սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ: Եթե դատարանը նպատակահարմար չի համարում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ապա անցած փորձաշրջանի 2 օրը հաշվվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման 1 օրվա դիմաց:
15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով:
16. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարել է նոր հանցանք, որը բացահայտվում է փորձաշրջանն անցնելուց հետո, ապա անձը դրա համար պատիժը կրում է առանձին:»
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ քրեաիրավական նորմերին (2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակում) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն:
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական, քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը, ընտանեկան դրությունը, ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում ունեցած բնութագիրը և այլն), ինչպես նաև հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Հ.Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 5.3.-րդ կետում արձանագրված տվյալները, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը մատնանշված հանգամանքները․ այն, որ մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, բացի այդ՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի սեռը, նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը, վերջինիս կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, ինչպես նաև այն, որ թմրամիջոցները նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, վերը թվարկված փաստարկները օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ են, որոնց համակողմանի վերլուծության արդյունքում առաջանում է վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից և դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին։
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման պայմաններում անհրաժեշտ է Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ լրացուցիչ պարտականություն սահմանելով փորձաշրջանի ընթացքում առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը տեղյակ պահելու մշտական բնակության վայրը չփոխելու վերաբերյալ:
Ամբողջացնելով ասվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
5.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերջինիս վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով) ոչնչացնել, սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով, Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով) ոչնչացնել, սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
09 դեկտեմբերի 2024 թվական ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ` Ն.Սարգսյանի,
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող` Մ.Հակոբյանի,
մեղադրյալ` Կ.Ներսիսյանի,
պաշտպան` Վ.Գասպարյանի,
դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգի կիրառմամբ քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Կարինե Արշավիրի (ըստ ԻԻՀ քաղաքացու թիվ K96711322 համարի անձնագրի՝ հայրանունը Արշավիլի) Ներսիսյանի (ծնված՝ 1983 թվականի հունվարի 22-ին, Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ԱՄՆ և ԻԻՀ քաղաքացի, ՀՀ-ում բնակվող՝ Կոտայքի մարզ, ք․Աբովյան, 3 միկրոշրջան, 13 շենք, 78 բնակարան հասցեում, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նախաձեռնվել է թիվ 84108624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.2. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 84108624 քրեական վարույթով հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.3. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.5. 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց են ճանաչվել քրեական վարույթի նյութերին կցված «մաքսային զննման (մաքսային տեսազննման) թիվ 108 ակտը», «մաքսային դեպքի վերաբերյալ ՄԿԽԴ-383 արձանագրությունը» և Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տեղեկատվությունը։
1.6. 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց են ճանաչվել թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով։
1.7. 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 84108624 քրեական վարույթով հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.8. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.9. 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թիվ 84108624 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.10. 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին թիվ 84108624 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3137/01/24 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հ․Մանուկյանին և 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին հանձնվել Դատարանի աշխատակազմին։
1.8. 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3137/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա «(…) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես.
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում: (…)»։
3. Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը և վերջինիս պաշտպան Վրեժ Գասպարյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի հատուկ կարգով: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Մարատ Հակոբյանը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։)
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես.
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
(…)»։
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին մեղսագրված՝ սույն դատավճռի 2. կետով նկարագրված արարքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
5.2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
3. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
4.2. Չավարտված հանցագործություններով արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնը կիրառվում է չավարտված հանցագործության համար սույն օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո: Եթե հաշվարկի արդյունքով պատժաչափը պակաս է ստացվում չավարտված հանցագործության համար պատժի նշանակման կանոնների կիրառմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա նշանակվում է այն չափը կամ ժամկետը, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով։
5. Սույն հոդվածով նախատեսված կանոններով պատժի նշանակման դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները կիրառելի չեն, բացառությամբ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժ նշանակելիս։
5.1. Սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ռեցիդիվի պայմաններում արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնները կիրառվում են սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո:
6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության կամ արագացված համար առանձին:
7. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
4. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանք, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 15 տարին:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելու, տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով պատիժները հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար են ածվում առանձին:»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանքը՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակումը՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկումը՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, լինելով ազատության մեջ` չի խուսափել քննությունից ու դատից, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ բնակչության առողջության դեմ ուղղված (թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված) ոտնձգությունների բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քս անհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչը համաչափ է կատարված արարքներին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
5.4. Քննարկելով այն հարցը, թե Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը:
8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։
9. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում խուսափում է դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա համակողմանի գնահատման ենթարկելով խուսափելու պատճառները՝ դատարանը վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ դատապարտյալի միջնորդությամբ մինչև 1 տարի ժամկետով երկարաձգում է անձի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը, այդ թվում` առավելագույն` 5 տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը:
10. Եթե փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգելուց հետո անձը շարունակում է խուսափել դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
11. Եթե հանցագործությունների համակցությամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, որը պայմանականորեն չի կիրառվել, և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, ապա դրա կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացնում է:
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
14. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում պարզվում է, որ մինչև դատապարտվելն անձը կատարել է մեկ այլ հանցանք, որի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից չի ազատվել, ապա դատարանը պատիժ է նշանակում հանցագործությունների համակցության համար պատիժ նշանակելու՝ սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ: Եթե դատարանը նպատակահարմար չի համարում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ապա անցած փորձաշրջանի 2 օրը հաշվվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման 1 օրվա դիմաց:
15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով:
16. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարել է նոր հանցանք, որը բացահայտվում է փորձաշրջանն անցնելուց հետո, ապա անձը դրա համար պատիժը կրում է առանձին:»
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ քրեաիրավական նորմերին (2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակում) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն:
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական, քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը, ընտանեկան դրությունը, ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում ունեցած բնութագիրը և այլն), ինչպես նաև հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Հ.Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 5.3.-րդ կետում արձանագրված տվյալները, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը մատնանշված հանգամանքները․ այն, որ մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, բացի այդ՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի սեռը, նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը, վերջինիս կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, ինչպես նաև այն, որ թմրամիջոցները նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, վերը թվարկված փաստարկները օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ են, որոնց համակողմանի վերլուծության արդյունքում առաջանում է վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից և դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին։
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման պայմաններում անհրաժեշտ է Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ լրացուցիչ պարտականություն սահմանելով փորձաշրջանի ընթացքում առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը տեղյակ պահելու մշտական բնակության վայրը չփոխելու վերաբերյալ:
Ամբողջացնելով ասվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
5.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերջինիս վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով) ոչնչացնել, սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով, Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով) ոչնչացնել, սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ
ԵԴ1/3137/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» փետրվարի 2025 թվական ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Ն.Հովակիմյան,
Մ․Հարությունյան,
քարտուղարությամբ` Հ․Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Մ․Հակոբյանի,
պաշտպան՝ Լ․Զեյնալյանի,
մեղադրյալ՝ Կ․Ներսիսյանի
դռնբաց դատական նիստում ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանի և մեղադրյալ Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Կարինե Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Հ․Մանուկյան)՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նախաձեռնվել է թիվ 84108624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ.Հակոբյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ.Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թիվ 84108624 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարինե Ներսիսյանի ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3137/01/24 համարը, մակագրվել դատավոր Հ․Մանուկյանին։
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթի կիրառմամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռով վճռել է՝ «Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել: (…)»:
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի դատավճռի դեմ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Վերաքննիչ դատարանում բողոք է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանից։
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունվարի 03-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Գ․Ստեփանյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հունվարի 07-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 09-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2025 թվականի հունվարի 16-ին Վերաքննիչ դատարանում բողոք է ստացվել մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանից։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունվարի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
Դատարանի կազմի դատավոր Գ.Ստեփանյանի լիազորությունների կասեցման կապակցությամբ 2025 թվականի փետրվարի 03-ին դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Մ.Հարությունյանը:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում: »։
3. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործը 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի «Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժնում նշել է.
«Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես.Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում»:
4. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործը 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնում նշել է.
«(…) 5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, լինելով ազատության մեջ` չի խուսափել քննությունից ու դատից, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ բնակչության առողջության դեմ ուղղված (թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված) ոտնձգությունների բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչը համաչափ է կատարված արարքներին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
5.4. Քննարկելով այն հարցը, թե Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 5.3.-րդ կետում արձանագրված տվյալները, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը մատնանշված հանգամանքները․ այն, որ մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, բացի այդ՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի սեռը, նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը, վերջինիս կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, ինչպես նաև այն, որ թմրամիջոցները նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, վերը թվարկված փաստարկները օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ են, որոնց համակողմանի վերլուծության արդյունքում առաջանում է վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից և դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին։
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման պայմաններում անհրաժեշտ է Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ լրացուցիչ պարտականություն սահմանելով փորձաշրջանի ընթացքում առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը տեղյակ պահելու մշտական բնակության վայրը չփոխելու վերաբերյալ:
Ամբողջացնելով ասվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
4. Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանը (այսուհետ նաև Առաջին բողոքաբեր) մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպերը, մասնավորապես նշել է. «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի՝ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին դատարանի հետևությունները անհիմն են, չեն համապատասխանում կատարված արարքների՝ հանրության համար վտանգավորության աս¬տի¬ճանին, մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող տվյալներին, այսինքն՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է, հետևաբար կայացված դա¬տա¬վճիռը` մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատ¬իժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով անօրինական է և չհիմնավորված, այսինքն՝ ենթա¬կա է բեկանման, հետևյալ պատճառաբանությամբ և հիմքերով.
(…)
Անդրադառնալով դատավճռի հիմքում դրված հանգամանքներին պետք է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելու ընթացքում առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել գործի ելքի համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները.
Մասնավորապես, որպես մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առել նրա խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը և ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը: Որպես մեղադրյալի անձը բնութագող տվյալներ, դատական ակտում արձանագրվել է մեղադրյալի մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը և դատվածություն չունենալը: Մինչդեռ, պետք է արձանագրել, որ վերը նշված հանգամանքներն ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ իրենց ամբողջության մեջ վերցրած, չեն կարող համարվել մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանքներ՝ հաշվի առնելով այն, որ նախկինում հանցանք կատարած չլինելը, անչափահաս երեխա ունենալը և մեղքն ընդունելն ինքնին բնութագրական են անձանց լայն շրջանակին ու չեն կարող էականորեն նվազեցնել մեղադրյալի կատարած արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը: Այլ խոսքով, Դատարանի տրամաբանությամբ առաջնորդվելու դեպքում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարած և անձանց լայն շրջանակին բնութագրական վերը թվարկված հանգամանքների առկայության բոլոր դեպքերում անձի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառվի, որպիսի մոտեցումն իրավաչափ չէ:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ չի գնահատվել վերջինիս մեղսագրվող արարքների բնույթը և դրանց՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Մասնավորապես, ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, մեղադրյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին և կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկում՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ, հարկ է նաև նշել, որ թեև Կարինե Ներսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության հարաբերականորեն նվազ աստիճան ունեցող, զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն կատարելու համար, այնուհանդերձ մեղադրյալն այդ թմրամիջոցն ապօրինի շրջանառության մեջ է դրել այն թաքցնելու և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի տեղափոխելու եղանակով, որպիսի արարքի հանրային բարձր վտանգավորության պայմաններում ակնհայտ է, որ բնակչության առողջության դեմ ուղղված, ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող ծանր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանի կողմից ըստ էության հաշվի չի առնվել հանցագործության կատարման եղանակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը: Հետևաբար, թեպետ մեղադրյալն իր հետ ՀՀ է ներմուծել զգալի չափերով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, սակայն թմրամիջոցի զգալի լինելու հանգամանքն ինքնին չի կարող թմրամիջոցի մաքսանենգության համար քրեական պատասխանատվություն սահմանող հոդվածի (ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող) տրամաբանությամբ համարվել էական վնաս չպարունակող և գնահատվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության տեսանկյունից, քանզի օրենսդիրը նպատակ է հետապնդել կանխել Հայաստանի Հանրապետության տարածք ցանկացած տեսակի և չափի թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, դրանց համարժեք նյութերի (անալոգի) կամ դրանց ածանցյալների կամ դրանց պրեկուրսորների ներթափանցումը։
Հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած դրական վարքագծի կապակցությամբ տեղին է նշել, որ մաքսային սահմանով թմրամիջոցի ապօրինի տեղափոխման դեպքը հայտնաբերվել, հանցագործությունը բացահայտվել և մաքսանենգության առարկա թմրամիջոցն ապօրինի շրջանառությունից հանվել է մեղադրյալի վարքագծից անկախ հանգամանքներով, այն է՝ իրականացված մաքսային հսկողության արդյունքում, որպիսի պայմաններում վերջինիս կողմից հանցանքները կատարելուց հետո դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումը նույնպես չի կարող հիմնավորված համարվել:
Հաշվի առնելով վարույթի հանգամանքները, կատարված արարքների հանրային վտանգավո¬րութ¬յան աս¬տի¬ճանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ Վճռա¬¬¬¬բեկ դատա¬րանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատա¬րա¬նը մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենս¬¬¬¬¬¬գրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանա¬կա¬նորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ:
Դատավճռում չի մատնանշվել որևէ ծանրակշիռ փաստարկ կամ ապացույց, որը հնարավորություն կտար հանգել հետևության, որ հանցավորի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա կողմից պատիժը փաստացի կրելու, կամ որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` դատարանը կհասնի պատժի նպատակներին, ընդհակառակը, անխուսափելի է, որ հասարակությունից հանցավորի չմեկուսացվելը բացասաբար կանդրադառնա բնակչության իրավագիտակցության, իրավական համակարգի նկատմամբ ունեցած հավատի և վստահության վրա:
Այսպիսով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը սույն վարույթով կայացրել է չպատճառաբանված դատական ակտ, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարել է օրինաչափ, վերջինիս նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա` խաթարելով արդարադատության բուն էությունը:
Վերոգրյալի հիման վրա Առաջին բողոքաբերը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, կայացնել նոր դատական ակտ և թողնել կրելու նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը:
4․1․ Վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի Ներսիսյանը (այսուհետ նաև Երկրորդ բողոքաբեր) մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը մասնավորապես նշել է.
«(…) Գտնում եմ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռով օբյեկտիվ չի գնահատվել սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալները, այդ պատճառով էլ պաշտպանյալիս նկատմամբ նշված հոդվածով նշանակվել է առավել քան խիստ պատիժ՝ հաշվի չառնելով, մի շարք մեղմացուցիչ հանգամանքներ, մասնավորապես՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, ինչպես նաև հաշվի առնելով Կարինե Ներսիսյանի կատարած հանցանքները կատարելուց հետո դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես՝ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, ազատության մեջ լինելով՝ չի խուսափել քննությունից։
(…)
Հաշվի առնելով Կարինե Ներսիսյանին առաջադրված մեղադրանքի հանրորեն վտանգավորությունը և ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև մի շարք մեղմացուցիչ հանգամանքներ, մասնավորաես՝ իրեն առաջաադրված մեղադրանքը ամբողջությամբ ընդունելը, զղջալը, խնամքին մեկ մանկահասակ երեխա, նախկինոմ դատվածություն չունենալը, դեպքից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը որ անազատության հետ չկապված պատժատեսակների կիրառելիությունը նվազ ժամկետներում ևս ի զորու են իրականացնելու սոցիալական արդարությունը, մասնավորապես՝ նշանակված չորս տարի փորձաշրջանը նվազեցնելով երեք տարվա՝ պայմանավորված լինելով ընտանիքին վերամիավորվելու նպատակով։(…)»
Վերոգրյալի հիման վրա Երկրորդ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ որոշում կայացնելով Կարինե Արշավիրի /Արշավիլի/ Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի փորձաշրջանը նվազեցնել մինչև երեք տարի ժամկետով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը: Դատախազը միաժամանակ առարկեց մեղադրյալի բողոքի դեմ:
Մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանը և պաշտպան Լուսինե Զեյնալյանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը, միաժամանակ առարկեցին դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ: Պաշտպանը միաժամանակ նշեց, որ Կարինե Ներսիսյանի ընտանիքը՝ մասնավորապես անչափահաս երեխաները գտնվում է ԱՄՆ-ում և ներկայումս մոր բացակայությունը բացասական է ազդում երեխաների դաստիարակության վրա: Պաշտպանական կողմը Վերաքննիչ դատարանին ներկայացրեց նաև Կարինե Ներիսյանի մյուս երեխայի Ադելիանա Խոդաբախշիի ծնվ. 22.10.2013թ. փաստաթղթերը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ և 4․1-րդ կետերում շարադրված վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և վերջինիս նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով` պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:(…)»։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով:
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. <<Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը` (տե°ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ <<(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե°ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)>>:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը Ս.Աղախանյանի գործով արձանագրել է. «(...) [Պ]ատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ։
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 18-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով արձանագրել է․ «[Մ]եղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով: Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար: Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է»: (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետը):
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
8. Սույն որոշման 7-րդ կետում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի վերլուծություններին՝ (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի Ներսիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես, մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և նշվածների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու:
Գնահատելով վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանց համակցությունն էապես նվազեցնում է ինչպես մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և, որ նշված հանգամանքների համակցությունը բավարար է գալու հետևության, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և ըստ այդմ՝ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը:
Այսինքն՝ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը առ այն, որ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժն իրական կրելու, բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետևության հետ վերաքննիչ բողոքում բերված անհամաձայնությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ, այն հիմնավոր չէ, ուստի Առաջին բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման:
Ինչ վերաբերում է Կարինե Ներսիսյանի հանցանքի բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Առաջին բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածները, թեև որոշակի նշանակություն ունեն նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չեն կարող մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը, որը բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից: Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում ինքնին բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու համար՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները: Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, ուստի Առաջին բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման:
Անդրադառնալով Երկրորդ բողոքաբերի պահանջին՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված չորս տարի ժամկետով փորձաշրջանը մինչև երեք տարի ժամկետով նվազեցնելու մասին, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես, որ հանդիսանում է ԱՄՆ և ԻԻՀ քաղաքացի ու վերջինիս բնակության վայրը հանդիսանում է Ամերկայի Միացյալ Նահանգները, Կարինե Ներիսյանը խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա, ովքեր ըստ մեղադրյալի գտնվում են ԱՄՆ-ում, իսկ ընտանիքի հետ հնարավորինս շուտ վերամիավորվելը բխում է ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ երեխաների շահերից, ուստի Վերաքննիչ դատարանը՝ ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Կ. Ներսիսյանի բողոքը պետք է բավարարել և Կարինե Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասով պետք է փոփոխել և որպես փորձաշրջան սահմանել 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազ Մ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Մեղադրյալ Կ.Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասով փոփոխել և որպես փորձաշրջան սահմանել 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» փետրվարի 2025 թվական ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Ն.Հովակիմյան,
Մ․Հարությունյան,
քարտուղարությամբ` Հ․Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Մ․Հակոբյանի,
պաշտպան՝ Լ․Զեյնալյանի,
մեղադրյալ՝ Կ․Ներսիսյանի
դռնբաց դատական նիստում ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանի և մեղադրյալ Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Կարինե Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Հ․Մանուկյան)՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նախաձեռնվել է թիվ 84108624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ.Հակոբյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ.Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թիվ 84108624 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարինե Ներսիսյանի ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3137/01/24 համարը, մակագրվել դատավոր Հ․Մանուկյանին։
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթի կիրառմամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռով վճռել է՝ «Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել: (…)»:
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի դատավճռի դեմ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Վերաքննիչ դատարանում բողոք է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանից։
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունվարի 03-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Գ․Ստեփանյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հունվարի 07-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 09-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2025 թվականի հունվարի 16-ին Վերաքննիչ դատարանում բողոք է ստացվել մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանից։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունվարի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
Դատարանի կազմի դատավոր Գ.Ստեփանյանի լիազորությունների կասեցման կապակցությամբ 2025 թվականի փետրվարի 03-ին դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Մ.Հարությունյանը:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում: »։
3. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործը 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի «Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժնում նշել է.
«Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում:
Այսպես.Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ:
Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում»:
4. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործը 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնում նշել է.
«(…) 5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, լինելով ազատության մեջ` չի խուսափել քննությունից ու դատից, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ բնակչության առողջության դեմ ուղղված (թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված) ոտնձգությունների բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչը համաչափ է կատարված արարքներին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
5.4. Քննարկելով այն հարցը, թե Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 5.3.-րդ կետում արձանագրված տվյալները, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը մատնանշված հանգամանքները․ այն, որ մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, բացի այդ՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի սեռը, նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը, վերջինիս կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, ինչպես նաև այն, որ թմրամիջոցները նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, վերը թվարկված փաստարկները օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ են, որոնց համակողմանի վերլուծության արդյունքում առաջանում է վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից և դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին։
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման պայմաններում անհրաժեշտ է Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ լրացուցիչ պարտականություն սահմանելով փորձաշրջանի ընթացքում առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը տեղյակ պահելու մշտական բնակության վայրը չփոխելու վերաբերյալ:
Ամբողջացնելով ասվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
4. Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանը (այսուհետ նաև Առաջին բողոքաբեր) մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպերը, մասնավորապես նշել է. «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի՝ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին դատարանի հետևությունները անհիմն են, չեն համապատասխանում կատարված արարքների՝ հանրության համար վտանգավորության աս¬տի¬ճանին, մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող տվյալներին, այսինքն՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է, հետևաբար կայացված դա¬տա¬վճիռը` մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատ¬իժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով անօրինական է և չհիմնավորված, այսինքն՝ ենթա¬կա է բեկանման, հետևյալ պատճառաբանությամբ և հիմքերով.
(…)
Անդրադառնալով դատավճռի հիմքում դրված հանգամանքներին պետք է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելու ընթացքում առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել գործի ելքի համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները.
Մասնավորապես, որպես մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առել նրա խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը և ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը: Որպես մեղադրյալի անձը բնութագող տվյալներ, դատական ակտում արձանագրվել է մեղադրյալի մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը և դատվածություն չունենալը: Մինչդեռ, պետք է արձանագրել, որ վերը նշված հանգամանքներն ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ իրենց ամբողջության մեջ վերցրած, չեն կարող համարվել մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանքներ՝ հաշվի առնելով այն, որ նախկինում հանցանք կատարած չլինելը, անչափահաս երեխա ունենալը և մեղքն ընդունելն ինքնին բնութագրական են անձանց լայն շրջանակին ու չեն կարող էականորեն նվազեցնել մեղադրյալի կատարած արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը: Այլ խոսքով, Դատարանի տրամաբանությամբ առաջնորդվելու դեպքում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարած և անձանց լայն շրջանակին բնութագրական վերը թվարկված հանգամանքների առկայության բոլոր դեպքերում անձի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառվի, որպիսի մոտեցումն իրավաչափ չէ:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ չի գնահատվել վերջինիս մեղսագրվող արարքների բնույթը և դրանց՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Մասնավորապես, ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, մեղադրյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին և կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկում՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ, հարկ է նաև նշել, որ թեև Կարինե Ներսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության հարաբերականորեն նվազ աստիճան ունեցող, զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն կատարելու համար, այնուհանդերձ մեղադրյալն այդ թմրամիջոցն ապօրինի շրջանառության մեջ է դրել այն թաքցնելու և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի տեղափոխելու եղանակով, որպիսի արարքի հանրային բարձր վտանգավորության պայմաններում ակնհայտ է, որ բնակչության առողջության դեմ ուղղված, ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող ծանր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանի կողմից ըստ էության հաշվի չի առնվել հանցագործության կատարման եղանակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը: Հետևաբար, թեպետ մեղադրյալն իր հետ ՀՀ է ներմուծել զգալի չափերով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, սակայն թմրամիջոցի զգալի լինելու հանգամանքն ինքնին չի կարող թմրամիջոցի մաքսանենգության համար քրեական պատասխանատվություն սահմանող հոդվածի (ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող) տրամաբանությամբ համարվել էական վնաս չպարունակող և գնահատվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության տեսանկյունից, քանզի օրենսդիրը նպատակ է հետապնդել կանխել Հայաստանի Հանրապետության տարածք ցանկացած տեսակի և չափի թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, դրանց համարժեք նյութերի (անալոգի) կամ դրանց ածանցյալների կամ դրանց պրեկուրսորների ներթափանցումը։
Հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած դրական վարքագծի կապակցությամբ տեղին է նշել, որ մաքսային սահմանով թմրամիջոցի ապօրինի տեղափոխման դեպքը հայտնաբերվել, հանցագործությունը բացահայտվել և մաքսանենգության առարկա թմրամիջոցն ապօրինի շրջանառությունից հանվել է մեղադրյալի վարքագծից անկախ հանգամանքներով, այն է՝ իրականացված մաքսային հսկողության արդյունքում, որպիսի պայմաններում վերջինիս կողմից հանցանքները կատարելուց հետո դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումը նույնպես չի կարող հիմնավորված համարվել:
Հաշվի առնելով վարույթի հանգամանքները, կատարված արարքների հանրային վտանգավո¬րութ¬յան աս¬տի¬ճանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ Վճռա¬¬¬¬բեկ դատա¬րանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատա¬րա¬նը մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենս¬¬¬¬¬¬գրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանա¬կա¬նորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ:
Դատավճռում չի մատնանշվել որևէ ծանրակշիռ փաստարկ կամ ապացույց, որը հնարավորություն կտար հանգել հետևության, որ հանցավորի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա կողմից պատիժը փաստացի կրելու, կամ որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` դատարանը կհասնի պատժի նպատակներին, ընդհակառակը, անխուսափելի է, որ հասարակությունից հանցավորի չմեկուսացվելը բացասաբար կանդրադառնա բնակչության իրավագիտակցության, իրավական համակարգի նկատմամբ ունեցած հավատի և վստահության վրա:
Այսպիսով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը սույն վարույթով կայացրել է չպատճառաբանված դատական ակտ, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարել է օրինաչափ, վերջինիս նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա` խաթարելով արդարադատության բուն էությունը:
Վերոգրյալի հիման վրա Առաջին բողոքաբերը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, կայացնել նոր դատական ակտ և թողնել կրելու նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը:
4․1․ Վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի Ներսիսյանը (այսուհետ նաև Երկրորդ բողոքաբեր) մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը մասնավորապես նշել է.
«(…) Գտնում եմ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռով օբյեկտիվ չի գնահատվել սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալները, այդ պատճառով էլ պաշտպանյալիս նկատմամբ նշված հոդվածով նշանակվել է առավել քան խիստ պատիժ՝ հաշվի չառնելով, մի շարք մեղմացուցիչ հանգամանքներ, մասնավորապես՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, ինչպես նաև հաշվի առնելով Կարինե Ներսիսյանի կատարած հանցանքները կատարելուց հետո դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես՝ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, ազատության մեջ լինելով՝ չի խուսափել քննությունից։
(…)
Հաշվի առնելով Կարինե Ներսիսյանին առաջադրված մեղադրանքի հանրորեն վտանգավորությունը և ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև մի շարք մեղմացուցիչ հանգամանքներ, մասնավորաես՝ իրեն առաջաադրված մեղադրանքը ամբողջությամբ ընդունելը, զղջալը, խնամքին մեկ մանկահասակ երեխա, նախկինոմ դատվածություն չունենալը, դեպքից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը որ անազատության հետ չկապված պատժատեսակների կիրառելիությունը նվազ ժամկետներում ևս ի զորու են իրականացնելու սոցիալական արդարությունը, մասնավորապես՝ նշանակված չորս տարի փորձաշրջանը նվազեցնելով երեք տարվա՝ պայմանավորված լինելով ընտանիքին վերամիավորվելու նպատակով։(…)»
Վերոգրյալի հիման վրա Երկրորդ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ որոշում կայացնելով Կարինե Արշավիրի /Արշավիլի/ Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի փորձաշրջանը նվազեցնել մինչև երեք տարի ժամկետով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը: Դատախազը միաժամանակ առարկեց մեղադրյալի բողոքի դեմ:
Մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանը և պաշտպան Լուսինե Զեյնալյանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը, միաժամանակ առարկեցին դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ: Պաշտպանը միաժամանակ նշեց, որ Կարինե Ներսիսյանի ընտանիքը՝ մասնավորապես անչափահաս երեխաները գտնվում է ԱՄՆ-ում և ներկայումս մոր բացակայությունը բացասական է ազդում երեխաների դաստիարակության վրա: Պաշտպանական կողմը Վերաքննիչ դատարանին ներկայացրեց նաև Կարինե Ներիսյանի մյուս երեխայի Ադելիանա Խոդաբախշիի ծնվ. 22.10.2013թ. փաստաթղթերը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ և 4․1-րդ կետերում շարադրված վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և վերջինիս նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով` պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:(…)»։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով:
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. <<Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը` (տե°ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ <<(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե°ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)>>:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը Ս.Աղախանյանի գործով արձանագրել է. «(...) [Պ]ատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ։
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 18-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով արձանագրել է․ «[Մ]եղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով: Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար: Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է»: (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետը):
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
8. Սույն որոշման 7-րդ կետում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի վերլուծություններին՝ (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի Ներսիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես, մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և նշվածների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու:
Գնահատելով վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանց համակցությունն էապես նվազեցնում է ինչպես մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և, որ նշված հանգամանքների համակցությունը բավարար է գալու հետևության, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և ըստ այդմ՝ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը:
Այսինքն՝ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը առ այն, որ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժն իրական կրելու, բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետևության հետ վերաքննիչ բողոքում բերված անհամաձայնությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ, այն հիմնավոր չէ, ուստի Առաջին բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման:
Ինչ վերաբերում է Կարինե Ներսիսյանի հանցանքի բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Առաջին բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածները, թեև որոշակի նշանակություն ունեն նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չեն կարող մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը, որը բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից: Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում ինքնին բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու համար՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները: Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, ուստի Առաջին բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման:
Անդրադառնալով Երկրորդ բողոքաբերի պահանջին՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված չորս տարի ժամկետով փորձաշրջանը մինչև երեք տարի ժամկետով նվազեցնելու մասին, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես, որ հանդիսանում է ԱՄՆ և ԻԻՀ քաղաքացի ու վերջինիս բնակության վայրը հանդիսանում է Ամերկայի Միացյալ Նահանգները, Կարինե Ներիսյանը խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա, ովքեր ըստ մեղադրյալի գտնվում են ԱՄՆ-ում, իսկ ընտանիքի հետ հնարավորինս շուտ վերամիավորվելը բխում է ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ երեխաների շահերից, ուստի Վերաքննիչ դատարանը՝ ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Կ. Ներսիսյանի բողոքը պետք է բավարարել և Կարինե Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասով պետք է փոփոխել և որպես փորձաշրջան սահմանել 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազ Մ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Մեղադրյալ Կ.Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասով փոփոխել և որպես փորձաշրջան սահմանել 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3137/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 06-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 84108624 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և « կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ներսեսյան |
| Հայրանուն | Արշավիլի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 06-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 11-11-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3137/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 11 նոյեմբերի 2024 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Հ.Մանուկյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/3137/01/24 (նախաքննական համարը՝ 84108624) քրեական գործը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/3137/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, նույն օրը գործը մակագրվել է դատավոր Հարություն Մանուկյանին: Քրեական գործը դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (ընդունված՝ 2021 թվականի հունիսի 30-ին) 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 3. Եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը, ապա դատարանն առանց նախնական դատալսումներ անցկացնելու մասին որոշում կայացնելու քրեական գործը վերադարձնում է հսկող դատախազին խափանման միջոցի հարցը քննարկելու և գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատակով: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: 6. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացնելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: Հուշաթերթը ներառում է նաև սույն օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում:» Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 310-րդ հոդվածներով և 483-րդ հոդվածի 6-րդ մասով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/3137/01/24 (նախաքննական համարը՝ 84108624) քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումները նշանակել 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ին ժամը 14:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրի թիվ 2 դահլիճում (հասցեն՝ ՀՀ Երևան քաղաքի Գյուլիքևխվյան փողոցի 20): ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ. ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՀՀ գլխավոր դատախազություն |
| Ազգանուն | ․ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հայրանուն | Արշավիլի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վրեժ |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 84 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3137/01/24 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 09 դեկտեմբերի 2024 թվական ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), Նախագահությամբ դատավոր` Հ.Մանուկյանի, քարտուղարությամբ` Ն.Սարգսյանի, մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող` Մ.Հակոբյանի, մեղադրյալ` Կ.Ներսիսյանի, պաշտպան` Վ.Գասպարյանի, դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգի կիրառմամբ քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Կարինե Արշավիրի (ըստ ԻԻՀ քաղաքացու թիվ K96711322 համարի անձնագրի՝ հայրանունը Արշավիլի) Ներսիսյանի (ծնված՝ 1983 թվականի հունվարի 22-ին, Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ԱՄՆ և ԻԻՀ քաղաքացի, ՀՀ-ում բնակվող՝ Կոտայքի մարզ, ք․Աբովյան, 3 միկրոշրջան, 13 շենք, 78 բնակարան հասցեում, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նախաձեռնվել է թիվ 84108624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 1.2. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 84108624 քրեական վարույթով հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։ 1.3. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 1.4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 1.5. 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց են ճանաչվել քրեական վարույթի նյութերին կցված «մաքսային զննման (մաքսային տեսազննման) թիվ 108 ակտը», «մաքսային դեպքի վերաբերյալ ՄԿԽԴ-383 արձանագրությունը» և Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տեղեկատվությունը։ 1.6. 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց են ճանաչվել թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով։ 1.7. 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 84108624 քրեական վարույթով հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։ 1.8. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 1.9. 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թիվ 84108624 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ի որոշմամբ հաստատվել է։ 1.10. 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին թիվ 84108624 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3137/01/24 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հ․Մանուկյանին և 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին հանձնվել Դատարանի աշխատակազմին։ 1.8. 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3137/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մարատ Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա «(…) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում: Այսպես. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ: Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում: (…)»։ 3. Արագացված վարույթ Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը և վերջինիս պաշտպան Վրեժ Գասպարյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի հատուկ կարգով: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Հանրային մեղադրող Մարատ Հակոբյանը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ: (Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։) 4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները. Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում: Այսպես. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ: Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում: 5. Պատճառաբանական մաս. 5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով` պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով: (…)»։ Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին մեղսագրված՝ սույն դատավճռի 2. կետով նկարագրված արարքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին: 5.2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: 2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: 3. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ 4.2. Չավարտված հանցագործություններով արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնը կիրառվում է չավարտված հանցագործության համար սույն օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո: Եթե հաշվարկի արդյունքով պատժաչափը պակաս է ստացվում չավարտված հանցագործության համար պատժի նշանակման կանոնների կիրառմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա նշանակվում է այն չափը կամ ժամկետը, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով։ 5. Սույն հոդվածով նախատեսված կանոններով պատժի նշանակման դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները կիրառելի չեն, բացառությամբ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժ նշանակելիս։ 5.1. Սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ռեցիդիվի պայմաններում արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնները կիրառվում են սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո: 6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության կամ արագացված համար առանձին: 7. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար:»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: (…) 4. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանք, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 15 տարին: (…) 9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելու, տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով պատիժները հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար են ածվում առանձին:» ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…): (…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանքը՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակումը՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկումը՝ երեքից վեց տարի ժամկետով: 5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․ -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը), -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով), -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, լինելով ազատության մեջ` չի խուսափել քննությունից ու դատից, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ բնակչության առողջության դեմ ուղղված (թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված) ոտնձգությունների բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քս անհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչը համաչափ է կատարված արարքներին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: 5.4. Քննարկելով այն հարցը, թե Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: 7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը: 8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։ 9. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում խուսափում է դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա համակողմանի գնահատման ենթարկելով խուսափելու պատճառները՝ դատարանը վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ դատապարտյալի միջնորդությամբ մինչև 1 տարի ժամկետով երկարաձգում է անձի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը, այդ թվում` առավելագույն` 5 տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը: 10. Եթե փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգելուց հետո անձը շարունակում է խուսափել դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը: 11. Եթե հանցագործությունների համակցությամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, որը պայմանականորեն չի կիրառվել, և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, ապա դրա կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացնում է: 12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: 13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: 14. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում պարզվում է, որ մինչև դատապարտվելն անձը կատարել է մեկ այլ հանցանք, որի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից չի ազատվել, ապա դատարանը պատիժ է նշանակում հանցագործությունների համակցության համար պատիժ նշանակելու՝ սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ: Եթե դատարանը նպատակահարմար չի համարում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ապա անցած փորձաշրջանի 2 օրը հաշվվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: 15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով: 16. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարել է նոր հանցանք, որը բացահայտվում է փորձաշրջանն անցնելուց հետո, ապա անձը դրա համար պատիժը կրում է առանձին:» Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ քրեաիրավական նորմերին (2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակում) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն: Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական, քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը, ընտանեկան դրությունը, ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում ունեցած բնութագիրը և այլն), ինչպես նաև հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Հ.Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները): Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 5.3.-րդ կետում արձանագրված տվյալները, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը մատնանշված հանգամանքները․ այն, որ մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, բացի այդ՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի սեռը, նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը, վերջինիս կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, ինչպես նաև այն, որ թմրամիջոցները նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, վերը թվարկված փաստարկները օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ են, որոնց համակողմանի վերլուծության արդյունքում առաջանում է վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից և դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին։ Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման պայմաններում անհրաժեշտ է Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ լրացուցիչ պարտականություն սահմանելով փորձաշրջանի ընթացքում առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը տեղյակ պահելու մշտական բնակության վայրը չփոխելու վերաբերյալ: Ամբողջացնելով ասվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: 5.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերջինիս վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով) ոչնչացնել, սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով, Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել: 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ թիվ Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված (զննված) ու քննությանը տրամադրված 2,4 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1» ուղղանկույն կնիքի դրոշմով) ոչնչացնել, սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-12-2024 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 27-12-2024 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ 111 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 76 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-12-2024 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 27-12-2024 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ 111 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 76 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-139018/24 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 11-04-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 15-04-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ 111 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 76 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 129 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 12-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ 111 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 76 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 129 թերթ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3137/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 25-12-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-12-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Կարինե Ներսիսյան Բողոքն ընդունել վարույթ և բավարարել : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 09.12.2024թ. դատավճիռը, , Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և թողնել կրելու նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 03-01-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 03-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գառնիկ |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Կարինե Ներսիսյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 09.12.2024թ. դատավճիռը , որոշում կայացնել՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը 4 տարի փորձաշրջանը նվազեցնել մինչև երեք տարի ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 09-01-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 11-02-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ներսիսյանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3137/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «11» փետրվարի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան, դատավորներ` Ն.Հովակիմյան, Մ․Հարությունյան, քարտուղարությամբ` Հ․Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ դատախազ՝ Մ․Հակոբյանի, պաշտպան՝ Լ․Զեյնալյանի, մեղադրյալ՝ Կ․Ներսիսյանի դռնբաց դատական նիստում ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանի և մեղադրյալ Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Կարինե Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Հ․Մանուկյան)՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նախաձեռնվել է թիվ 84108624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ.Հակոբյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ.Հակոբյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 84108624 քրեական վարույթով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թիվ 84108624 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարինե Ներսիսյանի ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3137/01/24 համարը, մակագրվել դատավոր Հ․Մանուկյանին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթի կիրառմամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռով վճռել է՝ «Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել: (…)»: Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի դատավճռի դեմ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Վերաքննիչ դատարանում բողոք է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանից։ Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունվարի 03-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Գ․Ստեփանյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հունվարի 07-ին: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 09-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։ 2025 թվականի հունվարի 16-ին Վերաքննիչ դատարանում բողոք է ստացվել մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանից։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունվարի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։ Դատարանի կազմի դատավոր Գ.Ստեփանյանի լիազորությունների կասեցման կապակցությամբ 2025 թվականի փետրվարի 03-ին դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Մ.Հարությունյանը: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում: Այսպես. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ: Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում: »։ 3. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործը 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի «Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժնում նշել է. «Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները. Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այդպիսիք ձեռք բերելու, պահելու կամ իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական գործածման համար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Հայաստանի Հանրապետություն է ապօրինի տեղափոխել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ, որոնք, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել է իր ճամպրուկում: Այսպես.Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Կարինե Արշավիլի Ներսիսյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, իր անծնական օգտագործման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 1 հատ էլեկտրոնային ծխամորճ և 2 հատ մուշտուկ ու նպատակ ունենալով նշված թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ ժամանելը, այն տեղադրել է իր ճամպրուկի մեջ ու հանձնել որպես ուղեբեռ: Այնուհետև, 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը ժամը 01:02-ին, Կարինե Ներսիսյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան «DOH QR 285» համարի ավիաչվերթով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման N 1 հավելվածի 83-րդ կետով նախատեսված զգալի լափերով 2.49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի մաքսակետի տարածքով ապօրինի տեղափոխել է ՀՀ և այն ապօրինի պահել է իր ուղեբեռում, ինչը հայտնաբերվել է Կարինե Ներսիսյանի ուղեբեռի միջից՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 02:30-ից մինչև 03:30-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՍԻՓՎ ՈՒՄՍՀԲ վարչության աշխատակիցների կողմից «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերության «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորային համալիրի մաքսային հսկողության գոտում իրականացված մաքսային զննման ընթացքում»: 4. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործը 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնում նշել է. «(…) 5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․ -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը), -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով), -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, լինելով ազատության մեջ` չի խուսափել քննությունից ու դատից, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ բնակչության առողջության դեմ ուղղված (թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված) ոտնձգությունների բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ յոթնապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչը համաչափ է կատարված արարքներին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: 5.4. Քննարկելով այն հարցը, թե Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…) Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 5.3.-րդ կետում արձանագրված տվյալները, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը մատնանշված հանգամանքները․ այն, որ մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, բացի այդ՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալի սեռը, նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը, վերջինիս կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, ինչպես նաև այն, որ թմրամիջոցները նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, վերը թվարկված փաստարկները օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ են, որոնց համակողմանի վերլուծության արդյունքում առաջանում է վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից և դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին։ Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման պայմաններում անհրաժեշտ է Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ լրացուցիչ պարտականություն սահմանելով փորձաշրջանի ընթացքում առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը տեղյակ պահելու մշտական բնակության վայրը չփոխելու վերաբերյալ: Ամբողջացնելով ասվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Կարինե Արշավիրի (Արշավիլի) Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պարտավորություն սահմանելով առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: (…)»: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները. 4. Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Վերաքննիչ բողոքում ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանը (այսուհետ նաև Առաջին բողոքաբեր) մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպերը, մասնավորապես նշել է. «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռի՝ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին դատարանի հետևությունները անհիմն են, չեն համապատասխանում կատարված արարքների՝ հանրության համար վտանգավորության աս¬տի¬ճանին, մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող տվյալներին, այսինքն՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է, հետևաբար կայացված դա¬տա¬վճիռը` մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատ¬իժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով անօրինական է և չհիմնավորված, այսինքն՝ ենթա¬կա է բեկանման, հետևյալ պատճառաբանությամբ և հիմքերով. (…) Անդրադառնալով դատավճռի հիմքում դրված հանգամանքներին պետք է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելու ընթացքում առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել գործի ելքի համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները. Մասնավորապես, որպես մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առել նրա խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը և ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը: Որպես մեղադրյալի անձը բնութագող տվյալներ, դատական ակտում արձանագրվել է մեղադրյալի մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը և դատվածություն չունենալը: Մինչդեռ, պետք է արձանագրել, որ վերը նշված հանգամանքներն ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ իրենց ամբողջության մեջ վերցրած, չեն կարող համարվել մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանքներ՝ հաշվի առնելով այն, որ նախկինում հանցանք կատարած չլինելը, անչափահաս երեխա ունենալը և մեղքն ընդունելն ինքնին բնութագրական են անձանց լայն շրջանակին ու չեն կարող էականորեն նվազեցնել մեղադրյալի կատարած արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը: Այլ խոսքով, Դատարանի տրամաբանությամբ առաջնորդվելու դեպքում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարած և անձանց լայն շրջանակին բնութագրական վերը թվարկված հանգամանքների առկայության բոլոր դեպքերում անձի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառվի, որպիսի մոտեցումն իրավաչափ չէ: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ չի գնահատվել վերջինիս մեղսագրվող արարքների բնույթը և դրանց՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Մասնավորապես, ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, մեղադրյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին և կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկում՝ երեքից վեց տարի ժամկետով: Միևնույն ժամանակ, հարկ է նաև նշել, որ թեև Կարինե Ներսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության հարաբերականորեն նվազ աստիճան ունեցող, զգալի չափերով՝ 2,49 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն կատարելու համար, այնուհանդերձ մեղադրյալն այդ թմրամիջոցն ապօրինի շրջանառության մեջ է դրել այն թաքցնելու և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի տեղափոխելու եղանակով, որպիսի արարքի հանրային բարձր վտանգավորության պայմաններում ակնհայտ է, որ բնակչության առողջության դեմ ուղղված, ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող ծանր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանի կողմից ըստ էության հաշվի չի առնվել հանցագործության կատարման եղանակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը: Հետևաբար, թեպետ մեղադրյալն իր հետ ՀՀ է ներմուծել զգալի չափերով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, սակայն թմրամիջոցի զգալի լինելու հանգամանքն ինքնին չի կարող թմրամիջոցի մաքսանենգության համար քրեական պատասխանատվություն սահմանող հոդվածի (ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող) տրամաբանությամբ համարվել էական վնաս չպարունակող և գնահատվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության տեսանկյունից, քանզի օրենսդիրը նպատակ է հետապնդել կանխել Հայաստանի Հանրապետության տարածք ցանկացած տեսակի և չափի թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, դրանց համարժեք նյութերի (անալոգի) կամ դրանց ածանցյալների կամ դրանց պրեկուրսորների ներթափանցումը։ Հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած դրական վարքագծի կապակցությամբ տեղին է նշել, որ մաքսային սահմանով թմրամիջոցի ապօրինի տեղափոխման դեպքը հայտնաբերվել, հանցագործությունը բացահայտվել և մաքսանենգության առարկա թմրամիջոցն ապօրինի շրջանառությունից հանվել է մեղադրյալի վարքագծից անկախ հանգամանքներով, այն է՝ իրականացված մաքսային հսկողության արդյունքում, որպիսի պայմաններում վերջինիս կողմից հանցանքները կատարելուց հետո դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումը նույնպես չի կարող հիմնավորված համարվել: Հաշվի առնելով վարույթի հանգամանքները, կատարված արարքների հանրային վտանգավո¬րութ¬յան աս¬տի¬ճանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ Վճռա¬¬¬¬բեկ դատա¬րանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատա¬րա¬նը մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենս¬¬¬¬¬¬գրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանա¬կա¬նորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ: Դատավճռում չի մատնանշվել որևէ ծանրակշիռ փաստարկ կամ ապացույց, որը հնարավորություն կտար հանգել հետևության, որ հանցավորի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա կողմից պատիժը փաստացի կրելու, կամ որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` դատարանը կհասնի պատժի նպատակներին, ընդհակառակը, անխուսափելի է, որ հասարակությունից հանցավորի չմեկուսացվելը բացասաբար կանդրադառնա բնակչության իրավագիտակցության, իրավական համակարգի նկատմամբ ունեցած հավատի և վստահության վրա: Այսպիսով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը սույն վարույթով կայացրել է չպատճառաբանված դատական ակտ, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարել է օրինաչափ, վերջինիս նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա` խաթարելով արդարադատության բուն էությունը: Վերոգրյալի հիման վրա Առաջին բողոքաբերը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, կայացնել նոր դատական ակտ և թողնել կրելու նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը: 4․1․ Վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի Ներսիսյանը (այսուհետ նաև Երկրորդ բողոքաբեր) մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը մասնավորապես նշել է. «(…) Գտնում եմ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճռով օբյեկտիվ չի գնահատվել սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալները, այդ պատճառով էլ պաշտպանյալիս նկատմամբ նշված հոդվածով նշանակվել է առավել քան խիստ պատիժ՝ հաշվի չառնելով, մի շարք մեղմացուցիչ հանգամանքներ, մասնավորապես՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, ինչպես նաև հաշվի առնելով Կարինե Ներսիսյանի կատարած հանցանքները կատարելուց հետո դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես՝ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, ազատության մեջ լինելով՝ չի խուսափել քննությունից։ (…) Հաշվի առնելով Կարինե Ներսիսյանին առաջադրված մեղադրանքի հանրորեն վտանգավորությունը և ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև մի շարք մեղմացուցիչ հանգամանքներ, մասնավորաես՝ իրեն առաջաադրված մեղադրանքը ամբողջությամբ ընդունելը, զղջալը, խնամքին մեկ մանկահասակ երեխա, նախկինոմ դատվածություն չունենալը, դեպքից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը որ անազատության հետ չկապված պատժատեսակների կիրառելիությունը նվազ ժամկետներում ևս ի զորու են իրականացնելու սոցիալական արդարությունը, մասնավորապես՝ նշանակված չորս տարի փորձաշրջանը նվազեցնելով երեք տարվա՝ պայմանավորված լինելով ընտանիքին վերամիավորվելու նպատակով։(…)» Վերոգրյալի հիման վրա Երկրորդ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ որոշում կայացնելով Կարինե Արշավիրի /Արշավիլի/ Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի փորձաշրջանը նվազեցնել մինչև երեք տարի ժամկետով։ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 5. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Մ․Հակոբյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը: Դատախազը միաժամանակ առարկեց մեղադրյալի բողոքի դեմ: Մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանը և պաշտպան Լուսինե Զեյնալյանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը, միաժամանակ առարկեցին դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ: Պաշտպանը միաժամանակ նշեց, որ Կարինե Ներսիսյանի ընտանիքը՝ մասնավորապես անչափահաս երեխաները գտնվում է ԱՄՆ-ում և ներկայումս մոր բացակայությունը բացասական է ազդում երեխաների դաստիարակության վրա: Պաշտպանական կողմը Վերաքննիչ դատարանին ներկայացրեց նաև Կարինե Ներիսյանի մյուս երեխայի Ադելիանա Խոդաբախշիի ծնվ. 22.10.2013թ. փաստաթղթերը: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ և 4․1-րդ կետերում շարադրված վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և վերջինիս նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: Այսպես. 7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (…) 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, (…) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով` պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:(…)»։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. <<Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը` (տե°ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)>>: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ <<(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե°ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)>>: Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Մեկ այլ` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանը Ս.Աղախանյանի գործով արձանագրել է. «(...) [Պ]ատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ։ (...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 18-19-րդ կետերը): Վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով արձանագրել է․ «[Մ]եղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով: Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար: Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է»: (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետը): Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն: 8. Սույն որոշման 7-րդ կետում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի վերլուծություններին՝ (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Կարինե Արշավիրի Ներսիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես, մշտական բնակության վայր ունենալը, սեռը, դատվածություն չունենալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և նշվածների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու: Գնահատելով վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանց համակցությունն էապես նվազեցնում է ինչպես մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և, որ նշված հանգամանքների համակցությունը բավարար է գալու հետևության, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և ըստ այդմ՝ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը: Այսինքն՝ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը առ այն, որ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժն իրական կրելու, բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետևության հետ վերաքննիչ բողոքում բերված անհամաձայնությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ, այն հիմնավոր չէ, ուստի Առաջին բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման: Ինչ վերաբերում է Կարինե Ներսիսյանի հանցանքի բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Առաջին բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածները, թեև որոշակի նշանակություն ունեն նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չեն կարող մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը, որը բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից: Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում ինքնին բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու համար՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները: Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, ուստի Առաջին բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման: Անդրադառնալով Երկրորդ բողոքաբերի պահանջին՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված չորս տարի ժամկետով փորձաշրջանը մինչև երեք տարի ժամկետով նվազեցնելու մասին, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալ Կարինե Ներսիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես, որ հանդիսանում է ԱՄՆ և ԻԻՀ քաղաքացի ու վերջինիս բնակության վայրը հանդիսանում է Ամերկայի Միացյալ Նահանգները, Կարինե Ներիսյանը խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա, ովքեր ըստ մեղադրյալի գտնվում են ԱՄՆ-ում, իսկ ընտանիքի հետ հնարավորինս շուտ վերամիավորվելը բխում է ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ երեխաների շահերից, ուստի Վերաքննիչ դատարանը՝ ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Կ. Ներսիսյանի բողոքը պետք է բավարարել և Կարինե Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը Կարինե Ներսիսյանի նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասով պետք է փոփոխել և որպես փորձաշրջան սահմանել 3 (երեք) տարի ժամկետով։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Դատախազ Մ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Մեղադրյալ Կ.Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Կարինե Արշավիլի (Արշավիրի) Ներսիսյանի նկատմամբ 4 (չորս) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասով փոփոխել և որպես փորձաշրջան սահմանել 3 (երեք) տարի ժամկետով։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/3137/01/24 դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումն կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-02-2025 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 08-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր 111 թերթ 2-րդ հատոր 76 թերթ 3-րդ հատոր 116 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 08-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր 111 թերթ 2-րդ հատոր 76 թերթ 3-րդ հատոր 116 թերթ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 29527/25 |