ԵԴ1/3110/01/24



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Գ.Մուրադյանի
Տուժողի լիազոր
ներկայացուցիչ Վ.Ավետիսյանի
Պաշտպաններ Կ.Գաբոյանի, Կ.Մարգարյանի
Մեղադրյալներ Հ.Հովհաննիսյանի, Հ.Մանուսաջյանի

2025 թվականի մարտի 31-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանի՝ (ծնված՝ 1995 թվականի հունիսի 2-ին Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Կարպ Խաչվանքյան փողոցի 4/2 տանը) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 259-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը, և
Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանի՝ (ծնված` 1971 թվականի մայիսի 3-ին Վանաձոր քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ փողոցի 10-րդ շենքի 3-րդ բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Սոսեի փողոցի 1-ին շենքի 14-րդ բնակարանում) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-259-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 46-504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2022 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 12815122 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
2022 թվականի հոկտեմբերի 4-ին «ՌԳՍ-ԱՐՄԵՆԻԱ» ապահովագրական ՓԲ ընկերությունը ճանաչվել է տուժող։
2024 թվականի օգոստոսի 9-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 12150824 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 259-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 12150824 քրեական վարույթը թիվ 12815122 քրեական վարույթին միացնելու մասին:
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 259-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով այն բանի համար, որ նա Հրանտ Մանուսաջյանի դրդմամբ վարչական վարույթի ընթացքում շահադիտական դրդումներով տվել է սուտ բացատրություն և նրա դրդմամբ ապօրինի եղանակով մեկ ուրիշի պատճառել է խոշոր չափերի գույքային վնաս:
Այսպես․ 2022 թվականի օգոստոսի 29-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Ազատամարտիկների փողոցների հատման վայրում Հրանտ Մանուսաջյանն իր վարած և «ՌԳՍ-Արմենիա» /ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ/ ապահովագրական ՓԲ ընկերությունում ապահովագրված «Ինֆինիտի» մակնիշի, 37 CT 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով բախվել է Արթուր Բաբաջանյանի կողմից վարած և «Սիլ Ինշուրանս» ապահովագրական ՓԲ ընկերությունում ապահովագրված «Մերսեդերս-բենց» մակնիշի, 10 UH 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, որի հետևանքով ավտոմեքենաներին պատճառվել է գույքային վնաս:
Այնուհետև, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայր ժամանած Հովհաննես Հովհաննիսյանը, իր ընկերոջ` Հրանտ Մանուսաջյանի դրդմամբ, գիտակցելով վերջինիս մեղավորությամբ կատարված ավտովթարի և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվության, ինչպես նաև ապահովագրական ընկերության կողմից հետադարձ պահանջի իրավունքի հնարավորության մասին, Հրանտ Մանուսաջյանի՝ վերը նշված պատասխանատվությունից խուսափելու և ապահովագրական ընկերությանը վերջինիցս հետադարձ պահանջի իրավունքից զրկելու դիտավորությամբ, իրականությունը խեղաթյուրելով, այն է՝ կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով և իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով՝ Հրանտ Մանուսաջյանի փոխարեն «ՌԳՍ-Արմենիա» /ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ/ ապահովագրական ՓԲ ընկերության աշխատողներին և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ներկայացել է որպես վերը նշված ճանապարհատրանսպորտային պատահարին մասնակից «Ինֆինիտի» մակնիշի, 37 CT 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ, ինչպես նաև նշված ճանապարհատրանսպորտային դեպքի առթիվ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Գոռ Բաբայանի կողմից իրականացվող վարչական վարույթի ընթացքում՝ 2022 թվականի օգոստոսի 29-ին՝ ժամը 23:20-ից 23:40-ն ընկած ժամանակահատվածում, տվել է սուտ բացատրություն նշված ճանապարհատրանսպորտային պատահարի ժամանակ «Ինֆինիտի» մակնիշի, 37 CT 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան իր կողմից վարված լինելու մասին: Վերջինիս կողմից սուտ բացատրությամբ հայտնված իրականությանը չհամապատասխանող նշված տեղեկությունները արձանագրվել են «Նյութական վնասով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մասին» թիվ 339820 արձանագրությունում, ինչը խաթարել է վարույթի ընթացքը:
Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի վերը նկարագրված հանցավոր գործողությունների հետևանքով «ՌԳՍ-Արմենիա» /ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ/ ապահովագրական ՓԲ ընկերությանը պատճառվել է 1.058.000 ՀՀ դրամ բաց թողնված օգուտի ձևով վնաս՝ զրկելով Արթուր Բաբաջանյանին հատուցված 1.058.000 ՀՀ դրամի չափով հետադարձ պահանջի իրավունքից:
Դատախազ Գ.Մուրադյանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-259-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 46-504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով այն բանի համար, որ նա դրդել է Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանին վարչական վարույթի ընթացքում շահադիտական դրդումներով տալ սուտ բացատրություն և ապօրինի եղանակով մեկ ուրիշին պատճառել խոշոր չափերի գույքային վնաս:
Այսպես․ 2022 թվականի օգոստոսի 29-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Ազատամարտիկների փողոցների հատման վայրում Հրանտ Մանուսաջյանն իր վարած և «ՌԳՍ-Արմենիա» /ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ/ ապահովագրական ՓԲ ընկերությունում ապահովագրված «Ինֆինիտի» մակնիշի, 37 CT 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով բախվել է Արթուր Բաբաջանյանի կողմից վարած և «Սիլ Ինշուրանս» ապահովագրական ՓԲ ընկերությունում ապահովագրված «Մերսեդերս-բենց» մակնիշի, 10 UH 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքանային, որի հետևանքով ավտոմեքենաներին պատճառվել է գույքային վնաս:
Այնուհետև, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայր ժամանած Հովհաննես Հովհաննիսյանը, իր ընկերոջ՝ Հրանտ Մանասուջյանի դրդմամբ, գիտակցելով վերջինիս մեղավորությամբ կատարված ավտովթարի և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվության, ինչպես նաև ապահովագրական ընկերության կողմից հետադարձ պահանջի իրավունքի հնարավորության մասին, Հրանտ Մանասուջյանի՝ վերը նշված պատասխանատվությունից խուսափելու և ապահովագրական ընկերությանը վերջինիցս հետադարձ պահանջի իրավունքից զրկելու դիտավորությամբ, իրականությունը խեղաթյուրելով, այն է՝ կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով և իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով՝ Հրանտ Մանասուջյանի փոխարեն «ՌԳՍ-Արմենիա» /ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ/ ապահովագրական ՓԲ ընկերության աշխատողներին և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ներկայացել է որպես վերը նշված ճանապարհատրանսպորտային պատահարին մասնակից «Ինֆինիտի» մակնիշի, 37 CT 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ, ինչպես նաև նշված ճանապարհատրանսպորտային դեպքի առթիվ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Գոռ Բաբայանի կողմից իրականացվող վարչական վարույթի ընթացքում՝ 2022 թվականի օգոստոսի 29-ին՝ ժամը 23:20-ից 23:40-ն ընկած ժամանակահատվածում, տվել է սուտ բացատրություն նշված ճանապարհատրանսպորտային պատահարի ժամանակ «Ինֆինիտի» մակնիշի, 37 CT 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան իր կողմից վարված լինելու մասին: Վերջինիս կողմից սուտ բացատրությամբ հայտնված իրականությանը չհամապատասխանող նշված տեղեկությունները արձանագրվել են «Նյութական վնասով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մասին» թիվ 339820 արձանագրությունում, ինչը խաթարել է վարույթի ընթացքը:
Հրանտ Մանուսաջյանի և Հովհաննես Հովհաննիսյանի վերը նկարագրված հանցավոր գործողությունների հետևանքով «ՌԳՍ-Արմենիա» /ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ/ ապահովագրական ՓԲ ընկերությանը պատճառվել է 1.058.000 ՀՀ դրամ բաց թողնված օգուտի ձևով վնաս՝ զրկելով Արթուր Բաբաջանյանին հատուցված 1.058.000 ՀՀ դրամի չափով հետադարձ պահանջի իրավունքից:
2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին որոշումներ են կայացվել Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի նկատմամբ բացակայելու արգելքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին։
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ին մեղադրանքները ներկայացվել են Հովհաննես Հովհաննիսյանին և Հրանտ Մանուսաջյանին։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ «ՌԳՍ-ԱՐՄԵՆԻԱ» ապահովագրական ՓԲ ընկերությունը վերափոխվել է «ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ» ապահովագրական ՓԲ ընկերության՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել «ԼԻԳԱ ԻՆՇՈՒՐԱՆՍ» ապահովագրական ՓԲ ընկերությանը տուժող ճանաչելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին թիվ 12815122 քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3110/01/24 համարը:
2024 թվականի նոյեմբերի 8-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Դատարանի 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշմամբ Հովհաննես Հովհաննիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 259-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Հրանտ Մանուսաջյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-259-րդ հոդվածի 1-ին մասով ազատվել են քրեական պատասխանատվությունից՝ տուժողի հետ հաշտության հիմքով:

2. Արագացված վարույթի կիրառություն.
Նախնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալներ Հովհաննես Հովհաննիսյանը և Հրանտ Մանուսաջյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարել են, որ մեղադրանքներն իրենց պարզ են, համաձայն են մեղադրանքների հետ, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր, խորհրդակցել են պաշտպանների հետ, գիտակցում են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպաններ Կ.Գաբոյանը և Կ.Մարգարյանը հայտարարել են, որ իրենց կողմից մեղադրյալներին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում են միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրող Գ.Մուրադյանն արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել:
Համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև՝ մեղադրյալները համաձայն են իրենց մեղսագրվող արարքներին, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր և գիտակցում են իրենց միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալներ Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի միջնորդությունը բավարարելու մասին։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցակիցներ են համարվում կատարողը, դրդիչը, կազմակերպիչը և օժանդակողը:
(․․․)
3. Դրդիչ է համարվում այն անձը, որը մեկ ուրիշին դրդել է հանցանք կատարելու` համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով:
(․․․)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 504-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քաղաքացիական կամ վարչական գործով կամ վարչական վարույթով սուտ բացատրություն տալը կամ քրեական, քաղաքացիական կամ վարչական գործով կամ վարույթով սուտ ցուցմունք կամ փորձագետի կողմից կեղծ եզրակացություն կամ կարծիք տալը կամ թարգմանի կողմից սխալ թարգմանություն կատարելը կամ նոտարի կողմից իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հաստատելու գործով վկայի կողմից սուտ ցուցմունք տալը, եթե դա էական նշանակություն է ունեցել գործի լուծման համար կամ խաթարել է գործի կամ վարույթի ընթացքը՝
պատժվում է (․․․):
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
1) շահադիտական դրդումներով կամ
(․․․)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(․․․)»։
Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հաստատված է համարում Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելը և գտնում է, որ վերջիններն իրենց կատարած արարքների համար ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4․1-ին մասի համաձայն` «Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալների արարքները, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և Հրանտ Մանուսաջյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործություններն օժտված են հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Որպես Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ վերջինները նախկինում դատապարտված չեն եղել, բնութագրվում են դրականորեն, կատարած արարքների համար զղջացել են:
Դատարանը մեղադրյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ դատական քննության ընթացքում փաստացի ընդունել են իրենց մեղքը և միջնորդել վարույթը քննել արագացված կարգով:
Հարկ է նաև արձանագրել, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքներ վարույթի նյութերում առկա չեն։
Այսպիսով, մեղադրյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս՝ Դատարանը ղեկավարվում է պատժի նպատակներով, որպիսիք են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի նկատմամբ իրենց կատարած արարքների համար պատիժ պետք է նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով՝ 2 տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(․․․)։
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(․․․)։
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։
Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով հանցավորների անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող վերը շարադրված հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություններ, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Քննության առնելով Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Հրանտ Մանուսաջյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ դրանք պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ գործը քննելու դեպքում նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալներից ենթակա չեն բռնագանձման, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, ինչպես նաև՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասները հատուցելու պահանջ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464․1-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություններ՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանմանը:
Հովհաննես Վադիմի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-504-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություններ՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանմանը:
Հրանտ Ռաֆիկի Մանուսաջյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ