ԵԴ1/3090/01/24




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«12» դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ագնետա Հակոբյանի,

մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Բագրատ Ղազինյանի,
մեղադրյալ՝ Համլետ Ավագյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Համլետ Սուրիկի Ավագյանի`
ծնված՝ 11.12.1983թ. Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ, աշխատում է ՀՀ ՊՆ զինված ուժերում, նախկինում չդատված, հաշվառված է՝ Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի Բաղրամյան փողոցի 6-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում, բնակվում է՝ Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի Նարեկացի փողոցի 1-ին փակուղու 1-ին տանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60109324 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ. Ղազինյանի որոշմամբ՝ թիվ 60109324 քրեական վարույթով Համլետ Սուրիկի Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/3090/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Համլետ Սուրիկի Ավագյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին հանձնվել է դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3090/01/24 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին, թիվ ԵԴ1/3090/01/24 քրեական գործով նախնական դատալսումների ընթացքում, Դատարանը որոշել է մեղադրյալ Համլետ Սուրիկի Ավագյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ։
2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին Դատարանը թիվ ԵԴ1/3090/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Համլետ Սուրիկի Ավագյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Համլետ Սուրիկի Ավագյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն բանի համար, որ «նա ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի հունվարի 1-ին կայացված՝ վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180264816 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի մարտի 5-ին ժամը 22:13-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մազմանյան փողոցում հարբած /ոչ սթափ/ վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.510 մգ/լ, վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի՝ 01 HS 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405873 արձանագրությամբ:»։

3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Համլետ Սուրիկի Ավագյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչեց և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ հրաժարվեց ցուցմունք տալուց:
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Համլետ Սուրիկի Ավագյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել։
գ․թ․ 19-21, 36-38, դատական նիստի արձանագրություն
- Նախաքննության մարմնի կողմից 2024թ. հոկտեմբերի 18-ին կազմված զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննությամբ պարզվել է, որ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405873 արձանագրությունը կազմվել է 2024 թվականի մարտի 5-ին՝ ժամը 23։30-ին, Երևան քաղաքի Մազմանյան փողոցում։ Համլետ Սուրիկի Ավագյանը Երևան քաղաքի Մազմանյան փողոցում, 05.03.2024 թվականին՝ ժամը 23։30-ին, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի, 01 HS 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան։ Սթափությունը ստուգվել է Alcovisior-Jupiter X/RP մոդելի 91100996 համարի սարքով։ Արձանագրության ներքևում առկա է Համլետ Ավագյանի ստորագրությունը։ Alcovisior-Jupiter X/RP մոդելի 91100996 համարի կտրոնի համաձայն՝ զննումը կատարվել է 2024 թվականի մարտի 5-ին՝ ժամը 23։05-ին, դատարկ թեստը կազմել է 0.000 մգ/լ, վարորդը հանդիսանում է Համլետ Ավագյանը, վերջինիս օրգանիզմում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.510 մգ/լ։ Ստուգաչափման թիվ 102318 վկայականի համաձայն՝ ստուգաչափումը կատարվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից, 2023 թվականի հուլիսի 26-ին և ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի հուլիսի 26-ը։ Սարքը հանդիսանում է Ալկոտեստեր սարքը, գործարանային համարը՝ 91100996, տեսակը՝ Jupiter X/RP, զննման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ, առկա է ստուգաչափողի և բաժնի պետի ստորագրությունը։ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180264816 արձանագրությունը կազմվել է 2024 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 04։15-ին՝ Երևան քաղաքի Վաղարշ Վաղարշյան փողոցի 13/5 շենքի դիմաց։ Համլետ Ավագյանը, Երևան քաղաքի Վաղարշ Վաղարշյան և Հ.Քոչար փողոցների խաչմերուկում 01.01.2024 թվականին վարել է ԲՄՎ» մակնիշի, 01 HS 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ ոչ սթափ վիճակում վարորդի մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մոտավոր ալկոհոլի պարունակությունը գերազանցում է 0.5 մգ/լ–ը՝ 0.992 մլ/գ։ ՀՀ ՎԻՎ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն Համլետ Ավագյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ մեկ տարի ժամկետով։ Սթափության վիճակի զննության «Jupiter X/RP» 91101092 սարքի թիվ 01116 կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի Պ/Ծ Սարգսյանի (կրծքանշան 06507) 2024 թվականի հունվարի 01-ին՝ ժամը 03:56:54-ին, դատարկ թեստի (0.000mg/l) պայմաններում ստուգել է 01 HS 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի վարորդ Համլետ Ավագյանի վարորդական վկայական՝ RI095290 սթափության վիճակը և պարզել, որ վերջինիս արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.992 մգ/լ։ Թիվ 113401 ստուգաչափման վկայականի համաձայն՝ տրամադրվել է Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից 2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը: Սարքը հանդիսանում է ալկոտեստեր սարք, գործարանային համարը՝ 91101092, տեսակը՝ Jupiter X/RP, զննման տիրույթը՝ 0,000÷2,000մգ/լ, առկա է ստուգաչափողի և բաժնի պետի ստորագրությունը։ Համլետ Ավագյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում որոնման արդյունքների քաղվածքը, համաձայն որի՝ Համլետ Սուրիկի Ավագյանի B (02-09-2004), C (02-09-2004) վարորդական վկայականի կարգերն են, թողարկված են 23.02.2015 թվականին, իսկ կարգավիճակը՝ զրկված (01.01.2024թ.-01.01.2025թ.)։
գ.թ. 22-23, դատական նիստի արձանագրություն
- 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405873 և 8180264816 արձանագրությունները, «Alcovisor-Jupiter X/RP» մոդելի 91101092 և «Alcovisor-Jupiter X/RP» մոդելի 91100996 համարի սարքերի կտրոնները, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության 113401 և 102318 ստուգաչափման վկայականների պատճենները և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանություն ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքը ճանաչվել են որպես ապացույցներ:
(գ.թ. 3, 5-10, 24-25, դատական նիստի արձանագրություն)։
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
 ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Համլետ Սուրիկի Ավագյանը նախկինում դատված չի եղել:
 Միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգում կատարված հարցման պատասխանի համաձայն՝ Համլետ Սուրիկի Ավագյանը խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաներ 23.11.2017թ. ծնված Լեո Համլետի Ավագյանը և 14.01.2011թ. ծնված Սուրիկ Համլետի Ավագյանը։
 ՀՀ պաշտպանության նախարարության գլխավոր քարտուղարի գրությունը, համաձայն որի՝ հանցանքը կատարելու պահին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Համլետ Ավագյանը ստացել է 9.478.883 ինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունութ հազար ութ հարյուր ութսուներեք ՀՀ դրամի չափով եկամուտ:
 Համլետ Սուրիկի Ավագյանի վերաբերյալ ծառայողական բնութագիրը, համաձայն որի՝ նա բնութագրվում է լավ։
 ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի հրամանատարի կողմից 18.11.2024թ. տրված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Համլետ Ավագյանը 05.03.2024թ.-ին՝ ժամը 22։00-ի սահմաններում տագնապով կանչվել է զորամաս։

4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու, որ Համլետ Սուրիկի Ավագյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի հունվարի 1-ին կայացված՝ վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180264816 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի մարտի 5-ին՝ ժամը 22:13-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մազմանյան փողոցում հարբած /ոչ սթափ/ վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.510 մգ/լ, վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի՝ 01 HS 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405873 արձանագրությամբ:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Համլետ Ավագյանին ներկայացված մեղադրանքի ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում նաև սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. Համլետ Ավագյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է լավ, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաներ, մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած ընդհանուր եկամուտը կազմել է է 9.478.883 ինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունութ հազար ութ հարյուր ութսուներեք ՀՀ դրամ:

5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Համլետ Ավագյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Համլետ Ավագյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Համլետ Ավագյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի կողմից հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ. Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` (…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մեջբերված իրավական դիրքորոշումը, կիրառելով սույն գործի փաստական տվյալների նկատմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Համլետ Ավագյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծը, որը դրսևորվել է մեղքն ընդունելու և կատարածի համար զղջալու համակցությամբ: Դատարանը փաստում է, որ Համլետ Ավագյանի կողմից մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը` որպես նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունն ու զղջացել է դրա համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Միաժամանակ, որպես մեղադրյալ Համլետ Ավագյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում նաև նրա խնամքին երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Համլետ Ավագյանի անձը բնութագրող տվյալներ, արձանագրում է, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է լավ:
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալ Համլետ Ավագյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…):
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ, մասնավորապես՝ տուգանք՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Համլետ Ավագյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող հանգամանքների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Համլետ Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Համլետ Ավագյանը ստացել է 9.478.883 ինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունութ հազար ութ հարյուր ութսուներեք ՀՀ դրամի չափով եկամուտ, և նրա ստացած միջին ամսական եկամուտը կազմում է 789.906 յոթ հարյուր ութսունինը հազար ինը հարյուր վեց ՀՀ դրամ, որի 35 տոկոսը կազմում է 276.467 երկու հարյուր յոթանասունվեց հազար չորս հարյուր վաթսունյոթ ՀՀ դրամ, ինչն ավելի բարձր է հանցանքի կատարման պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափից` 75.000 յոթանասունհինգ հազար ՀՀ դրամից։ Հետևաբար՝ մեղադրյալ Համլետ Ավագյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել 276.467 երկու հարյուր յոթանասունվեց հազար չորս հարյուր վաթսունյոթ ՀՀ դրամի հաշվարկով 276.467 x 5, որի դեպքում այն կկազմի 1.382.330 (մեկ միլիոն երեք հարյուր ութսուներկու հազար երեք հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամ:
Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միաժամանակ, նկատի ունենալով Համլետ Ավագյանի կողմից տուգանքն ամբողջությամբ և անհապաղ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ դատական նիստում արված հայտարարությունը, Դատարանը գտնում է, որ Համլետ Ավագյանի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը պետք է տարաժամկետել և նրան թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ մեղադրյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Համլետ Ավագյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, քրեական վարույթով առկա չեն նաև վարութային ծախսեր:
Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ և 352-353-րդ հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ

Համլետ Սուրիկի Ավագյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 1.382.330 (մեկ միլիոն երեք հարյուր ութսուներկու հազար երեք հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ վճարման համար սահմանելով 1 (մեկ) տարի ժամկետ՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Համլետ Սուրիկի Ավագյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Համլետ Սուրիկի Ավագյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները վերացնել:
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԱԹԵՎԻԿ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ