ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3072/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,


ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ
ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ
ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ
ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Վ.ԴԱԲԱՂՅԱՆԻ,

2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Վահե Վազգենի Դաբաղյանի՝
(ծնված՝ 1992 թվականի հունվարի 20-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չդատված, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, 44-օրյա պատերազմի մասնակից, չի աշխատում, ըստ իր հայտարարության՝ երկրորդ կարգի հաշմանդամ, մասնակցել է Արցախի Հանրապետությունում 2020 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին ծավալված ռազմական գործողություններին, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Քանքեռ-Զեյթուն, Զաքարիա Քանաքեռցու փողոցի թիվ 54/1 շենքի թիվ 17 բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը)
երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60529224 քրեական վարույթը:
2․ 2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60529824 քրեական վարույթը:
3. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ թիվ 60529224 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60529824 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60529224 քրեական վարույթով:
4․ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի պետ Դ.Կիրակոսյանին հասցեագրված ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի պետ Գ.Ալոյանի 2024 թվականի օգոստոսի 9-ի թիվ 42623 գրությամբ թիվ 60529224 քրեական վարույթն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժին։
5. Հսկող դատախազի 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Վահե Վազգենի Դաբաղյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
6. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
7. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Վահե Վազգենի Դաբաղյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
8․ 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ին թիվ 60529224 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան):
2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի նոյեմբերի 12-ին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
9. Մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանին երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքների համար.
«(...) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, 2024 թվականի ապրիլի 13-ին և 2024 թվականի մայիսի 7-ին վարել է ավտոմեքենա։
Այսպես.
Վահե Վազգենի Դաբաղյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 01526)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.848 մգ/լ (առնվազն՝ 0.7632 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101084 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի ապրիլի 13-ին՝ ժամը 05:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 01 AL 001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Սիմակ Հոկոբյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 05:40-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180402742 արձանագրությունը:
(...)
Բացի այդ, Վահե Վազգենի Դաբաղյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 01577)` մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.708 մգ/լ (առնվազն՝ 0.6372 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91100870 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի մայիսի 07-ին՝ ժամը 03:50-ին, Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 01 AL 001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Արթուր Սողոմոնյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 04:05-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405552 արձանագրությունը: (...)։»։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
10. Մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ ընդունում է, որ 2024 թվականի ապրիլի 13-ին՝ ժամը 05:40-ին, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցում գտնվելով ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց՝ չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք: Ընդունում է նաև, որ 2024 թվականի մայիսի 07-ին՝ ժամը 04:05-ին, Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում վարել է տրանսպորտային միջոց՝ չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվել է ոչ սթափ վիճակում: Ամբողջությամբ ընդունում է մեղքը և զղջում կատարած արարքի համար: Վարել է տրանսպորտային միջոցը, քանի որ դեղատուն գնալու անհրաժեշտություն է առաջացել:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
11․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» ծառայության կողմից Վահե Վազգենի Դաբաղյանի վերաբերյալ 2024 թվականի ապրիլի 13-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180402742 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի ապրիլի 13-ին` ժամը ժամը 05:10-ին տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձ Վահե Վազգենի Դաբաղյանը Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 01 AL 001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում:
«Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը և ստորագրությունը» հատվածում առկա է ստորագրություն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 3)
12․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01526 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի ապրիլի 13-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter_X/RP» տեսակի, 91101084 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Վահե Վազգենի Դաբաղյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը 0,848 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 7)
13․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120917 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91101084 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի ապրիլի 8-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 08-ը, սխալանքը >1,15 մգ/լ դեպքում կազմում է +10%:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 6)
14. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» ծառայության կողմից Վահե Վազգենի Դաբաղյանի վերաբերյալ 2024 թվականի մայիսի 7-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180405552 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի մայիսի 7-ին` ժամը 03:50-ին,տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձ Վահե Վազգենի Դաբաղյանը Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 01 AL 001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
«Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը և ստորագրությունը» հատվածում առկա է նշում՝ «վարորդը հրաժարվեց ստորագրել»։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 3)
15․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01577 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի մայիսի 7-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter_X/RP» տեսակի, 91100870 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Վահե Վազգենի Դաբաղյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը 0,708մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 7)
16․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120893 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91100870 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի ապրիլի 4-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 04-ը, սխալանքը >1,15 մգ/լ դեպքում կազմում է +10%:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 17)
17. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվությամբ, որի համաձայն՝ Վահե Վազգանի Դաբաղյանի վարորդական իրավունքի վկայական ունենալու վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 5,16)
18. Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 21-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 10-ից 17-րդ կետերում նշված որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 26-28)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը․
19. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ի դրությամբ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի դատվածության վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
20․ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն` հանցանքներին նախորդող 12 ամիսների ժամանակահատվածում Վահե Վազգենի Դաբաղյանի եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
21. Հետազոտելով սույն դատավճռի 10-18-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
22. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադյալ Վահե Դաբաղյանը ․
- տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չի ունեցել (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ և 17-րդ կետերը),
- 2024 թվականի ապրիլի 13-ին` ժամը ժամը 05:10-ին Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 01 AL 001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.848 մգ/լ (առնվազն՝ 0.7632 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101084 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը) (տե՛ս սույն դատավճռի 10-13-րդ կետերը),
- 2024 թվականի մայիսի 7-ին` ժամը ժամը 03:50-ին,Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 01 AL 001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.708 մգ/լ (առնվազն՝ 0.6372 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91100870 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը) (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ, 14-16-րդ կետերը):

Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքների իրավական գնահատականը.
23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը:»
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:»:
24. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 22-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ․
- մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանը, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում և չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ ուղղակի դիտավորությամբ 2024 թվականի ապրիլի 13-ին` ժամը 05:10-ի սահմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի մեղավորությունն առաջին դրվագով իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (առաջին դրվագ) նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
- մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանը, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում և չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ ուղղակի դիտավորությամբ 2024 թվականի մայիսի 7-ին` ժամը 03:50-ի սահմանններում վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի մեղավորությունը երկրորդ դրվագով իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (երկրորդ դրվագ) նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։

II. Մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
25․ Հաստատված համարելով մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալն արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
26. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
26․1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Վահե Դաբաղյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ տվել խոստովանական ցուցմունք (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը)։
26.2. Դատարանն արձանագրում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Վահե Դաբաղյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
27․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Վահե Դաբաղյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
28․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
28․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
28․2․ Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Վահե Դաբաղյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքները երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են, դրսևորվել են տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում անձի կողմից կատարվելու տեսակով, մեղադրյալի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը առաջին դրվագով կազմել է 0.7632 մգ/լ (սխալանքի հաշվառմամբ), իսկ երկրորդ դրվագով 0.6372 մգ/լ (սխալանքի հաշվառմամբ) (անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.1 միլիգրամից ավելի է),
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, սույն դատավճռի 26.1-րդ կետում նշված հանգամանքը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ նրա տարիքը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
28.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 28․2-րդ կետում նշված հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալի եկամուտների վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 19-րդ կետը)՝ Դատարանը գտնում է, որ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Նույն հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
28․4․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, (…):»:
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ պատիժները լրիվ գումարելով՝ Վահե Դաբաղյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
28․5․ Անդրադառնալով տուգանքի վճարումը հետաձգելու վերաբերյալ Վահե Դաբաղյանի միջնորդությանը՝ Դատարանը հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ նրա փաստարկները։
Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր նրան թույլատրելու նշանակված տուգանքը վճարել մեկ տարվա ընթացքում:
29. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վահե Դաբաղյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
30. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
31. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
32. Անդրադառնալով մեղադրյալ Վահե Դաբաղյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վահե Դաբաղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
33. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանին մեղավոր ճանաչել առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
2. Մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանին մեղավոր ճանաչել երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժները լրիվ գումարելով՝ մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով՝ դրա վճարման համար սահմանելով մեկ տարի ժամկետ:
4. Մեղադրյալ Վահե Վազգենի Դաբաղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
6. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ