Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3028/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև՝ Դատարան/,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,


2024թ. նոյեմբերի 8-ին Երևանում,

համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Հակոբ Խաչիկի Կարապետյանի
/ծնված 2004թ. օգոստոսի 28-ին, Կոտայքի մարզի Գեղաշեն գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Գեղաշեն գյուղի թիվ 7 փողոցի թիվ 16 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով/՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը․
1․1․ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա. Ալիխանյանի 2024թ․ սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ Հակոբ Խաչիկի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ․ Աբաջյանի /այսուհետ նաև՝ Քննիչ/ կողմից Հ․ Կարապետյանին 2024թ․ սեպտեմբերի 26-ին մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ հանցավոր արարքի կատարման համար․ «որ նա, հանդիսանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձ, գիտակցելով իր արարքի փաստական հանգամանքները, ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին՝ ժամը 01:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան Խճուղում ոչ սթափ վիճակում՝ (մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0․457 միլիգրամ) վարել է «Օպել» մակնիշի 37 CQ 844 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից կազմվել է արձանագրություն։»: /գ․թ․ 21, 28/
1․2․ Քննիչի 2024թ․ սեպտեմբերի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը: /գ․թ․ 25-26/
1․3․ Քննիչը ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, թիվ 60588124 քրեական վարույթի նյութերով, մասնակցությամբ՝ մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանի և պաշտպան Նարինե Աբելյանի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածով և 464.6-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 2024թ․ սեպտեմբերի 27-ին կազմել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, համաձայն որի՝ մեղադրյալ Հակոբ Խաչիկի Կարապետյանը հայտնել է, որ չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականը, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով։
Առկա են մեղադրյալի, պաշտպանի և Քննիչի ստորագրությունները։ /գ․թ․ 37/
2․ Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ.
Դատարանը հավաստիացել է, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, այն է՝ մեղադրյալ Հակոբ Խաչիկի Կարապետյանն առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած, չափահաս անձ է, չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը, պաշտպան Ն. Աբելյանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, հսկող դատախազը դրա վերաբերյալ գրավոր համաձայնություն է տվել, մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա քննիչը կազմել է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրել են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը։
Բացի այդ, արձանագրելով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, այդ թվում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի չափահաս լինելը, մասնավոր անձի շահերին վնաս չպատճառած մեկ արարքի կատարում նրան մեղսագրվելը, ինչի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատժատեսակ սահմանված է նաև տուգանքը, գույքային հայց հարուցված չլինելը, մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու դեմ հանրային մեղադրողի չառարկելը, հաշվի առնելով նաև, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց մեղադրյալի գրավոր հրաժարվելու վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, ինչպես նաև պահպանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը՝ Դատարանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին։
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
3.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հակոբ Խաչիկի Կարապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքն (արարքը) ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
3․2․ Մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ Դատարանին չեն ներկայացվել:
3.3. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հ․ Կարապետյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչնդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
3․4․ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
Նույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։(․․․)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: (․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
«(․․․)6. Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու: (․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«(․․․)2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:(․․․)»
3․5․ Հաշվի առնելով կողմերի միջև կնքված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության բովանդակությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 69-րդ, 77-րդ հոդվածների պահանջները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հակոբ Խաչիկի Կարապետյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանքը՝ հնգապատիկի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատիժ տուգանք նշանակելիս՝ հաշվի է առնվում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին 2022թ․ դեկտեմբերի 7-ին ընդունված ՀՀ օրենքով հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, ինչը՝ մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանի կողմից կատարված արարքի պահին՝ 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ին կազմել է 75․000 /յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ։
Հաշվի առնելով, որ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կողմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանի կողմից ստացած եկամուտի վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն` Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ:
3․6․ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանը չի աշխատում, 2024թ․ սեպտեմբերի 27-ին քննիչի կողմից կազմված, քրեական գործի նյութերը ծանոթանալու համար ներկայացնելու մասին արձանագրության համաձայն՝ մեղադրյալ Հ․ Կարապետյանը խնդրել է կիրառել տուգանքի վճարման տարաժամկետում:
Վերոհիշյալ հանգամանքները հաշվի առնելով՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին:
4․ Հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
5․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի դեմ գույքային հայց չի ներկայացվել, գույքի նկատմամբ արգելադրումներ չեն կիրառվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն:
6․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 347-350-րդ, 464.9-464.10-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1․ Մեղադրյալ Հակոբ Խաչիկի Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Հակոբ Կարապետյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։
2․ Մեղադրյալ Հակոբ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3․ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատավճիռը ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, սակայն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ