ԵԴ1/3023/01/24


Ո Ր Ո Շ Ու Մ
քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական
հետապնդումը դադարեցնելու մասին

2026թ. փետրվարի <<23>> ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝ նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյանի, քարտուղարությամբ Մ.Հովհաննիսյան, քննելով թիվ ԵԴ1/3023/01/24 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի (ծնված՝ 1979 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ Երևան քաաղաքի Սոֆիայի փողոցի 60-րդ տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

2023 թվականի մարտի 11-ին Ասո Նվերի Խուդոյանը հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Էրեբունու բաժին։
2023 թվականի մարտի 11-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Մ.Միսակյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12134423 քրեական վարույթը։
2023 թվականի մարտի 11-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Միսակյանի որոշմամբ Ասո Նվերի Խուդոյանը տուժող է ճանաչվել։
2024 թվականի հուլիսի 19-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է.Պողոսյանի որոշմամբ Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարած այն հանցանքի կատարման համար, որ նա 2023 թվականի մարտի 11-ին` ժամը 11:00-ի սահմաններում, <<List.am>> կայքում տեսնելով 100.000 ՀՀ դրամ արժողության <<Զիլ>> մակնիշի ավտոմեքենայի հովացուցիչի վերաբերյալ հայտարարությունը, իր կողմից շահագործվող 094-094-255 բջջային հեռախոսահամարով կապ է հաստատել Ասո Նվերի Խուդոյանի հետ և ուրիշի գույքը խաբեության՝ իրականում գոյություն չունեցող փաստեր ներկայացնելու եղանակով՝ ձեռք բերման գումարը ապրանքը վերցնելու պահին փոխանցելու վերաբերյալ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերել նշված ապրանքը գնելու վերաբերյալ։ Պայմանավորվածությանը համաձայն՝ Ասո Խուդոյանը նշված ապրանքը ուղարկել է Երևան քաղաքի Գործարանային մետրոյի մոտ, որտեղ, ուրիշի գույքը խաբեությամբ, ապօրինի, անհատույց իրենը դարձնելու ուղղակի դիտավորությամբ Հ.Հովսեփյանը հափշտակել է այն:
Այսինքն՝ Հայկ Հովսեփյանի կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2024 թվականի հուլիսի 24-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Գոլովինայի որոշմամբ Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի օգոստոսի 22-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է.Պողոսյանի որոշմամբ մեղադրյալ Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ քննությունից խուսափելու կամ այլ պատճառներով մեղադրյալի գտնվելու վայրն անհայտ լինելու հիմքով:
2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է.Պողոսյանի որոշմամբ մեղադրյալ Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսվել է:
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին թիվ 12134423 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Կողմերի դիրքորոշումները և պարզաբանումները.
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Վ.Հարությունյանը միջնորդեց մեղադրյալ Հայկ Հովսեփյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ տուժող Ասո Խուդոյանի հետ հաշտության հիմքով:
Մեղադրյալ Հայկ Հովսեփյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը՝ նշելով, որ գիտակցում է այդ հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու բոլոր իրավական հետևանքները:
Դատական նիստին չէր ներկայացել տուժող Ասո Խուդոյանը, սակայն ներկայացրել է գրավոր դիմում, ըստ որի՝ Հայկ Հովսեփյանը փոխհատուցել է իրեն հանցագործությամբ պատճառված վնասը և չի առարկում, որ քրեական գործը կարճվի և քրեական հետապնդումը դադարեցվի՝ տուժողի հետ հաշտության հիմքով:
Դատական նիստին չէր ներկայացել նաև հանրային մեղադրող Ա.Բադալյանը, ով ներկայացրել է գրավոր դիրքորոշում, համաձայն որի՝ եթե մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնություն, ապա չի առարկում, որ մեղադրյալ Հայկ Հովսեփյանն այդ հիմքով ազատվի քրեական պատասխանատվությունից:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
Դատարանը գտնում է, որ Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ սույն վարույթը կարճման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք է, և նրա ու տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարված հանցանքում առկա են ընտանիքում բռնության հատկանիշներ:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նախկինում սույն հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդականությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ՇԴ/0012/11/13 որոշմամբ ձևավորել է իրավական դիրքորոշում, որի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հարցը լուծելիս վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հաշվի առնել ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի դիրքորոշումը։ Այն դեպքում, երբ մասնավոր հետապնդման գործերով անձն առարկում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով վարույթի դադարեցման դեմ, անկախ դիմողի (տուժողի) բողոքի բացակայության հանգամանքից, գործի վարույթը պետք է շարունակվի սովորական կարգով` հնարավորություն տալով ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի առջև ապացուցել իր անմեղությունը (այնքանով որքանով չի հակասում գործող քրեադատավարական կարգավորումներին)։
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի և տուժողի հաշտվելու հիմքով սույն քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, իսկ Հայկ Հովսեփյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը՝ դադարեցնել, քանի որ մեղադրյալի և տուժող Ասո Խուդոյանի միջև առկա է ազատ կամահայտնության հիման վրա առկա հաշտությունը և Հայկ Հովսեփյանին մեղսագրվող արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, միաժամանակ առկա չէ սույն ինստիտուտի կիրառելիությունը բացառող որևէ հանգամանք: Ավելին՝ հաշտության առկայության փաստը քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իմպերատիվ հիմքերի շարքին է դասվում և ուղղակիերոն կանխորոշում է քրեական հետապնդման ավարտը:
Գործող քրեական օրենսդրությունը տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու հնարավորությունը բացառում է այն դեպքում, երբ անձը նախկինում արդեն իսկ օգտվել է այս ինստիտուտից:
Այս հարցի առնչությամբ դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ դատարանը 2025 թվականի հունվարի 17-ի թիվ ՏԴ/0023/01/22 որոշմամբ, մասնավորապես՝ նշելով, որ միևնույն ժամանակ, հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նորմի շրջանակում նախատեսված է տվյալ նորմի կիրառելիության սահմանափակում։ Մասնավորապես՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նախկինում տվյալ հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
Օրենսդրի կողմից նշված արգելքի սահմանումը պայմանավորված է չարաշահումները բացառելու, քրեական պատասխանատվության անխուսափելիությունը հետևողականորեն ապահովելու և անպատժելիության մթնոլորտ չստեղծելու անհրաժեշտությամբ, ուստի անձը պետք է գիտակցի, որ իր նկատմամբ խրախուսական նորմի կիրառումից հետո հանցավոր վարքագիծը շարունակելու դեպքում, այլևս չի կարող հավակնել քրեական պատասխանատվությունից նույն հիմքով ազատման։
Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ նշված արգելքը գործում է միայն այն դեպքում, երբ անձը տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելուց հետո կրկին հանցանք է կատարում, հակառակ պարագայում, երբ հանցանքը կատարվել է նախքան հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու ակտի կայացումը, տվյալ նորմի կիրառելիությունը չի կարող սահմանափակվել։ Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձի համար պետք է ակնհայտ լինի, որ պետությունը, մեկ անգամ առանց ռեաբիլիտացնելու «ներելով» իր հանցավոր վարքագիծը և քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, հնարավորություն է տալիս անհրաժեշտ դասեր քաղելու և ուղղման ճանապարհին կանգնելու համար, հակառակ պարագայում՝ հանցավոր վարքագիծը շարունակելու դեպքում, վերջինս զրկվում է նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու հնարավորությունից։
Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշումից պարզ է դառնում, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ անձը տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվել է խնդրո առարկա արարքը կատարելուց հետո, ապա դա արգելք չէ վերջինին կրկին նույն հիմքով մինչ այդ (նախքան հաշտությունը) կատարած արարքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար, քանի որ ստացվում է մի իրավիճակ, երբ անձն օգտվել է այդ ինստիտուտից, սակայն այն չի նախորդել տվյալ արարքի կատարմանը (ավելի հստակ՝ հաշտությունից հետո նոր արարք չի կատարվել):
Սույն դեպքում, մեղադրյալ Հայկ Հովսեփյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ վերջինը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառմամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին, իսկ սույն գործով արարքը կատարել է 2023 թվականի մարտի 11-ին: Այսինքն՝ արարքի կատարման պահին Հայկ Հովսեփյանը նախկինում նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված չի եղել, որպիսի պայմաններում Դատարանը վերստին նկատում է, որ սույն ինստիտուտի կիրառելիությունը բացառող հանգամանքներ առկա չեն:
Նկատի ունենալով այն, որ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները՝ Դատարանը գտնում է, որ Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, ենթակա է վերացման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-13-րդ 33-րդ, 315-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/3023/01/24 քրեական վարույթը կարճել և Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժող Ասո Նվերի Խուդոյանի հետ հաշտվելու հիմքով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով):
Հայկ Առաքելի Հովսեփյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ