ԵԴ1/3017/01/24

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ


«17» հուլիսի 2025թ. ք. Երևան

մեղադրյալ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի պաշտպան Է․Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի հունիսի 04-ի թիվ ԵԴ1/3017/01/24 որոշումը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․

Թիվ 59106824 քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ՝ Հայկ Խաչատրյանի և մյուսների վերաբերյալ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության, որտեղ այն ստացել է ԵԴ1/3017/01/24 համարը:
Դատարանը 04.11.2024թ. որոշմամբ քրեական վարույթ է ստանձնել և նշանակել է նախնական դատալսումներ, որի ընթացքում Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքի ձևով խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով։
Հաջորդիվ՝ Դատարանի 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամսով։
2025 թվականի հունիսի 04-ին Դատարանը հերթական անգամ քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի խափանման միջոցի հարցը, որոշել է տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել ևս 3 ամսով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 7-ը՝ պահպանելով նաև կիրառված սահմանափակումները:
2025 թվականի հունիսի 20-ին Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք է ստացվել պաշտպան Է․Խաչատրյանից:
Թիվ ԵԴ1/3017/01/24 վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 01.07.2025 թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել են 02.07.2025 թվականին:
Վերաքննիչ դատարանի 07.07.2025 թվականի որոշմամբ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։
Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Սույն վարույթով Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա պահպանելով քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը՝ քրեական հեղինակությունը, մասնակցել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը և ներգրավվել է դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը։
Այսպես՝ «Բաքսյոր Հայկո» մականվամբ հայտնի, քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ՝ քրեական հեղինակություն հանդիսացող Հայկ Աշոտի Խաչատրյանը, Պարույր Սողոյանի և գործով դեռևս չպարզված անձանց հետ մասնակցել է քրեական աստիճանակարգության և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը և ներգրավվել է դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը, որը գործելով խմբավորման սահմանած և ճանաչած վարքագծի կանոններով, որոնք չեն համապատասխանել պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին և դրանց իրացման իրավաչափ ձևերին, ստանձնել է իրեն դիմած անձանց մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը հարկադրանքի և անօրինական այլ գործողությունների միջոցով լուծումը՝ ձեռնամուխ է եղել իրեն դիմած անձանց օգտին գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպ պահպանելով քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը՝ քրեական հեղինակությունը:Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացման համար Հայկ Խաչատրյանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 7-րդ շենքի թիվ 2ա բնակարանում ընդունել է իրեն դիմած Ալինա Մերուժանի Հարությունյանին: Լսելով վերջինիս մասնավոր հարցի, այն է՝ նախկին ընկերոջ՝ Գագիկ Բաղդասարյանի կողմից տարբեր ավտոմեքենաներ գնելու և վարձակալության հանձնելու պատճառաբանությամբ 2023 թվականի ընթացքում Ալինա Հարությունյանի սեփական միջոցներից և տարբեր բանկերից ստացած մոտ 10.000.000 ՀՀ դրամը, ինչպես նաև Էջմիածին քաղաքի Շահումյան 79-րդ շենքի 29 հասցեում գտնվող վերջինիս բնակարանի վաճառքից ստացված 39.000 ԱՄՆ դոլար գումարները և «Մերսեդես» մակնիշի 13 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չվերադարձնելու հարցը (խնդիրը), օգտագործելով իր քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը՝ քրեական հեղինակությունը, ձեռնամուխ է եղել Ալինա Հարությունյանի օգտին խնդիրը լուծելու ուղղությամբ գործողությունների կատարմանը, այն է՝ հեռախոսազանգի միջոցով հրահանգել է պարզել Գագիկ Բաղդասարյանի ինքնությունը, ֆինանսական դրությունը, սոցիալական կարգավիճակը և ստացած տեղեկությունների վերլուծությամբ Ալինա Հարությունյանին հայտնել է, որ Գագիկ Բաղդասարյանը չունի բավարար ֆինանսական միջոցներ տրված գումարները վերադարձնելու համար՝ այդ կերպ հարցը համարելով լուծված:
Բացի այդ, 2023 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Իսրայել Հակոբկոխյանը հանդիսանալով Հայկ Խաչատրյանի մարզիչը, որպես քրեական հեղինակություն հեռախոսազանգով դիմել է վերջինիս՝ որդու և նրա ընկերոջ վեճը լուծելու խնդրանքով: Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացման համար Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 7-րդ շենքի 2ա բնակարանում Հայկ Խաչատրյանն ընդունել է իրեն դիմած Իսրայել Հակոբկոխյանի որդուն՝ Հարություն Հակոբկոխյանին և վերջինիս ընկերոջը՝ Անդրե Շաղոյանին և առաջացած մասնավոր վեճը (խնդիրը) լուծելու նպատակով քննարկել են 2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի, Այծեմնիկ Ուրարտու փողոցի 97-րդ շենքի մոտակայքում տեղի ունեցած վիճաբանության մասնակից ոմն Արմանի կողմից «Մասիվցի Ժիրո» մականվամբ անձին դիմելու և Արմանի օգտին մասնավոր հարցին լուծում տալու հետ կապված հարցերը, որի ընթացքում Հայկ Խաչատրյանը պարզաբանելով քրեական աշխարհում ընդունված ավանդույթներով և կանոններով գործելու անհրաժեշտությունը՝ պատրաստակամություն է հայտնել տվյալ հարցի հետ կապված զրուցել «Մասիվցի Ժիրոյի» հետ և անօրինական ճանապարհով՝ օգտագործելով իր քրեական հեղինակությունը՝ Հարություն Հակոբկոխյանի և Անդրե Շողոյանի օգտին լուծել վեճը:
Դրանից հետո շարունակելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացումը՝ 2024 թվականի հունվարի 23-ին, Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 7-րդ շենքի թիվ 2ա բնակարանում, ընդունել է իրեն դիմած մայր և դուստր՝ Կարինե և Աննա Հովհաննիսյաններին և լսելով վերջիններիս օգտին՝ մասնավոր հարցին, այն է՝ 2010 թվականին, քննությամբ դեռևս չպարզված կոնկրետ ժամանակահատվածում, Կարինե Հովհաննիսյանի ընկերուհուն՝ Գայանեին, 10.000 ԱՄՆ դոլար պարտք տված գումարը ստանալու կապակցությամբ առաջացած վեճը (խնդիրը) պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոնների խախտմամբ որպես քրեական հեղինակություն լուծելու խնդրանքը, խոստացել և ձեռնամուխ է եղել իր քրեական հեղինակությունն օգտագործելով մասնավոր հարցի լուծմանը: Այդ նպատակով կապ է հաստատել Կարինե Հովհաննիսյանին պարտք եղած անձի որդու հետ և առաջարկել Գայանեին պարտք տված 10.000 ԱՄՆ դոլար գումարի փոխարեն վերջինիս որդուց՝ ոմն Հայկից, ստանալ 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար և հարցը համարել լուծված: Արդյունքում՝ Կարինե և Աննա Հովհաննիսյաններին չգոհացնելով հարցի լուծման տարբերակը, հրաժարվել են Հայկ Խաչատրյանի միջոցով հարցի լուծումից:
Բացի այդ՝ Հայկ Խաչատրյանը Պարույր Սողոյանի և գործով դեռևս չպարզված անձանց հետ, մասնակցելով և ներգրավված լինելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը, 2024 թվականի հունվարի 17-ին, Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 7-րդ շենքի թիվ 2ա հասցեում քննարկել են 2023 թվականի նոյեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի Ջրվեժ Մայակ թաղամասի 4-րդ շենքի մոտակայքում տեղի ունեցած վիճաբանության և դրան մասնակից անձանց հետագա գործողությունները՝ պարզաբանելով դրանք խմբավորման սահմանած կանոններին համապատասխան գործելու անհրաժեշտությունը:
Դրանից հետո՝ 2024 թվականի հունվարի 31-ին, նույն վայրում ընդունել է եղբայրներ Վարդան և Մհեր Աբրահամյաններին ու Հայկ Մանուկյանին և լսելով վերջիններիս միջև տեղի ունեցած վիճաբանության հանգամանքները, պարզաբանել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման սահմանած կանոններով գործելու անհրաժեշտությունը և որպես քրեական հեղինակություն լուծել է նրանց միջև վիճաբանության պատճառով առաջացած տարաձայնությունները՝ այդ կերպ իրագործելով խմբավորման հետապնդած նպատակները:
Այնուհետև՝ 2024 թվականի փետրվարի 2-ին, նույն վայրում քրեական հեղինակություն հանդիսացող Հայկ Խաչատրյանը Պարույր Սողոյանի հետ, ներգրավված լինելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը, պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոնների խախտմամբ քննարկել են Աշոտ Յավրիյանի և Տարոն Ավետիսյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության և ծեծկռտուքի հանգամանքները և լուծել նրանց միջև վիճաբանության պատճառով առաջացած տարաձայնությունները՝ այդ կերպ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծել մասնավոր հարցերին առնչվող վեճը:
Նշվածների հետ մեկտեղ, 2024 թվականի փետրվարի 18-ին նույն վայրում Հայկ Խաչատրյանը Պարույր Սողոյանի հետ, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացման նպատակով քննարկել են Երևան քաղաքի Նոր Նորք վարչական տարածքում մի քանի անձանց ծեծի ենթարկելու միջոցով իրենց դիրքը պահպանելու, ինչպես նաև ոմն Գուգոյի համար դրամական միջոցներ հավաքագրելու հանգամանքները՝ Պարույր Սողոյանին ասելով, որ ՝ «... դու լիդեր տղա ես..., ... ու մենք ենք ստեղի թագավորները...»:
Այսինքն՝ Հայկ Խաչատրյանը պահպանելով քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը՝ քրեական հեղինակությունը, Պարույր Սողոյանի և գործով դեռևս չպարզված անձանց հետ մասնակցել է քրեական աստիճանակարգության և անձանց միջև միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով ղեկավարվող քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը, ներգրավվել և հրահանգներ է տվել դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը, ստանձնել և լուծել է իրեն դիմած անձանց մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը»։
Դատարանի վերոհիշյալ՝ 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ վարույթում առկա տվյալների համաձայն՝ Հայկ Խաչատրյանը մեկ այլ գործով, որը գտնվում է դատաքննության փուլում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ:
Հայկ Խաչատրյանը մեկ այլ գործով՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 12-ին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու մեջ և դատապարտվել տուգանքի, որը 2024 թվականի հունվարի 29-ին վճարվել է։
Քրեական գործի փաստերը և Հայկ Խաչատրյանին մեղսագրված արարքների փաստական նկարագիրը վկայում են նաև այն մասին, որ այն անձինք, ովքեր տեղեկություններ ունեն և/կամ ներգրավված են առերևույթ հանցավոր դեպքին, առնչություն ունեն նրա հետ և հանդիսանում են սույն քրեական գործով մյուս մեղադրյալները, հետևաբար, քանի դեռ քրեական գործով չի հարցաքննվել որևէ անձ, ողջամիտ է ենթադրությունն առ այն, որ Հայկ Խաչատրյանն իր օգտին ցուցմունքներ տալու և/կամ ցուցմունքները համապատասխանեցնելու ակնկալիքով կարող է ազդեցություն գործադրել նրանց վրա՝ այդ կերպ ապօրինի միջամտելով ապացուցման գործընթացին։
Վերոգրյալի հետ միասին Դատարանը հաշվի է առնում Հայկ Խաչատրյանին վերագրվող արարքների բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ այդ արարքների համար նախատեսված պատժի խստությունը, ինչը ևս կանխորոշիչ դեր ունի մեղադրյալի հնարավոր ոչ օրինական վարքագծի ռիսկերը գնահատելու տեսանկյունից։
Դատարանի հետևությունը չի հանդիսանում քրեական գործում առկա ապացույցների՝ գործն ըստ էության քննելու և լուծելու աստիճանի բազմակողմանի և խորը վերլուծության արդյունք. այդ հետևությունը հիմնված է դրանցից բխող համեմատաբար ակնհայտ փաստերի վրա։ Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի հնարավոր ոչ օրինական նշված վարքագծի մասին հետևությունները շարունակում են հիմնավոր լինել։

Դատարանը՝ 2025 թվականի հունիսի 04-ի թիվ ԵԴ1/3017/01/24 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «(…)Հիմք ընդունելով Դատարանի 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ «հիմնավոր կասկածի» վերաբերյալ արված հետևությունները, Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք շարունակում են հիմնավոր լինել։
-Դատարանն արձանագրում է, որ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի կողմից հանցանք կատարելու և քննությանը խոչընդոտելու ռիսկերի վերաբերյալ Դատարանի 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ արված հետևությունները շարունակում են հիմնավոր լինել, քանի որ քրեական գործի քննության ընթացքում ի հայտ չեն եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք իրենց որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին էական ազդեցություն կունենային դրանց վրա։
Ավելին՝ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների, մասնավորապես՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքների հետազոտման արդյունքում ի հայտ են եկել տվյալներ առ այն, որ Հայկ Խաչատրյանը նախաձեռնված քրեական այլ վարույթներով առերևույթ փորձել է միջամտել, դրանց, որպիսի պայմաններում ավելի են ամրապնդվում մեղադրյալի կողմից քննությանը խոչընդոտելու ռիսկերի վերաբերյալ արված հետևությունները։
Դատարանի հետևությունը չի հանդիսանում քրեական գործում առկա ապացույցների՝ գործն ըստ էության քննելու և լուծելու աստիճանի բազմակողմանի և խորը վերլուծության արդյունք. այդ հետևությունը հիմնված է դրանցից բխող համեմատաբար ակնհայտ փաստերի վրա։
-Ինչ վերաբերում է Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի պայմաններում վերջինի տարեց տատիկի խնամքի հետ կապված խնդիրների առաջացման վերաբերյալ պաշտպանի և մեղադրյալի փաստարկներին, ապա Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ տվյալ հարցը հնարավոր է լուծել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի կարգն ու պայմանները փոփոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որպիսի միջնորդություն ներկայացնելու հնարավորությունից պաշտպանական կողմը զրկված չէ:
Այսպիսով.
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոփոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, հետևաբար այդ խափանման միջոցի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամսով՝ պահպանելով նաև կիրառված սահմանափակումները։
(...)»:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով.
Բողոքի հեղինակի՝ պաշտպան Էմին Խաչատրյանի կարծիքով Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատական ակտը հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածով ամրագրված՝ անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքին, ըստ որի՝ դատարանը խափանման միջոց ընտրելիս պարտավոր է առաջնորդվել «նվազագույնի սկզբունքով»։ Այս սկզբունքը ենթադրում է, որ խափանման միջոցը պետք է լինի առավել մեղմ այն հնարավոր տարբերակներից, որոնցով հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը քրեական վարույթի ընթացքում։
Ուստի, դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի կիրառումը՝ առանց համաչափ վերլուծության և առանց այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցների արդյունավետության հնարավորության քննարկման, հակասում է օրենսդրորեն ամրագրված սահմանափակման համաչափության և անհրաժեշտության պահանջներին՝ ինչպես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, այնպես էլ ՀՀ Սահմանադրության և Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի դրույթների իմաստով։
Ի թիվս այլնի՝ խափանման միջոցի տեսակը ընտրելիս դատարանը պարտավոր է գնահատել ոչ միայն առանձին վերցված հանգամանքները, այլ նաև մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր գործոնների համակցված ազդեցությունը։
Այսինքն՝ օրենսդրի կողմից շեշտը դրվում է ոչ թե կոնկրետ մեկ հանգամանքի վրա, այլ՝ մեղադրյալի հավանական վարքագծի կանխատեսման համատեքստում՝ դրական և բացասական գործոնների համակշռված վերլուծության վրա։
Խափանման միջոց կիրառելու, ինչպես նաև դրա տեսակը ընտրելու կամ հետագայում փոփոխելու մեխանիզմի հիմքում ընկած է խափանման միջոցի պիտանիության չափանիշը, այսինքն՝ այն հարցը, թե արդյոք տվյալ միջոցն արդյունավետ է արդարադատության նպատակներին ծառայելու համար։
Խափանման միջոցի կիրառման նպատակը երբեք չի կարող լինել պատժելը կամ կանխավարկածի խախտմամբ մեղավոր ճանաչելը, այլ միայն ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի ընթացքում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքը այս չափանիշը ամրագրում է սկզբունքի մակարդակով, ինչը նշանակում է, որ դատարանը պարտավոր է նախընտրել այնպիսի խափանման միջոց, որն առավել համարժեք և պիտանի կլինի հետապնդվող օրինական նպատակներին հասնելու համար՝ առանց մեղադրյալին անհարկի ազատությունից զրկելու։
Այս պարագայում դատարանը, անտեսելով այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը, անտեսել է հենց այդ «պիտանիության» և «նվազագույն միջամտության» սկզբունքները, ինչը հանգեցրել է մեղադրյալի ազատության իրավունքի անհամաչափ սահմանափակման։
Բողքի հեղինակը պնդել է, որ բողոքարկվող դատական ակտով խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատական ակտին վերաբերող մի շարք կարևոր սկզբունքներ, որոնք էական նշանակություն են ունեցել արդար և օրինական դատական որոշում կայացնելու համար։ Մասնավորապես՝
Խախտվել է օրինականության սկզբունքը, քանի որ դատարանը չի առաջնորդվել խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ օրենքով սահմանված հիմքերով ու չափանիշներով։
Խախտվել է հիմնավորվածության սկզբունքը, քանի որ դատարանը իր որոշման մեջ պատշաճ կերպով չի պարզաբանել, թե ինչու է անհրաժեշտ մեղադրյալին ազատությունից զրկելը՝ հաշվի չառնելով ավելի մեղմ խափանման միջոցների հնարավոր արդյունավետությունը։
Խախտվել է պատճառաբանվածության սկզբունքը, քանի որ որոշման մեջ բացակայում է փաստական և իրավական հստակ մեկնաբանություն այն հարցերի շուրջ, որոնք կանխորոշել են խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը։
Հաշվի առնելով տնային կալանքի առանձնահատուկ բնույթը և դրա՝ որպես առավել խիստ խափանման միջոցի կիրառման սահմանափակված լինելը, օրենսդիրը դրա իրավաչափությունը պայմանավորել է լրացուցիչ՝ ապացուցողական իրավունքի տիրույթին վերաբերող չափանիշներով, այդ թվում՝
ա) այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոցների պիտանիության բացակայության պատշաճ գնահատմամբ,
բ) տնային կալանքի իրավաչափության մասին վարույթն իրականացնող մարմնի հստակ և հիմնավոր փաստարկմամբ, ինչպես նաև՝ դատարանի կողմից այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ և պատճառաբանված կերպով ստուգելով ու հաստատելով,
գ) տնային կալանքի շարունակման դեպքում՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությամբ (due diligence) գործի քննության շրջանակում, և քրեական հետապնդման շարունակման փաստական անհրաժեշտության առկայությամբ։
Սույն գործով, սակայն, վերոգրյալ չափանիշները դատարանի կողմից կամ անտեսվել են, կամ չեն ստուգվել պատշաճ կերպով, ինչի արդյունքում կատարվել է դատական սխալ, որը հանգեցրել է Հայկ Խաչատրյանի իրավունքների անհամաչափ սահմանափակման։
Բողոքի հեղինակի կարծիքով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով և մերժելով պաշտպանական կողմի միջնորդությունը՝ այլընտրանքային ավելի մեղմ խափանման միջոց՝ վարչական հսկողություն կիրառելու վերաբերյալ, թույլ է տվել գործի ելքի վրա ազդող դատական սխալ։
Մասնավորապես, Դատարանի որոշմամբ պատշաճ ձևով չեն հիմնավորվել և պատճառաբանվել Հայկ Խաչատրյանի գործողություններում խափանման միջոց կիրառելու օրինական և բավարար հիմքը, որը վերաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով մեղադրյալի վրա դրված պարտականությունների չկատարման իրական վտանգին, մասնավորապես՝ խոչընդոտելու հավանականությանը։
Բացի այդ, Դատարանը բավարար պատճառաբանությամբ չի մերժել մեղադրյալի նկատմամբ համակցված կերպով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը՝ խախտելով համաչափության սկզբունքը և մեղադրյալի ազատության իրավունքի գերակայության հիմնադրույթները։
Բողոքի հեղինակը վկայակոչելով իր կողմից ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքին վերաբերվող Վճռաբեկ դատարանի մի շարք գործերով արտահայտած իրավական դիրքորոշումներ և վերաբերելի իրավանորմեր, գտնում է, որ առկա չէ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու փաստական կամ իրավական անհրաժեշտություն։ Ավելին, համոզված է, որ տնային կալանքից առավել մեղմ խափանման միջոցներն ամբողջությամբ ի վիճակի են կանխելու մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի բոլոր ռիսկերը։
Բողոքի հեղինակի կարծիքով թիվ ԵԴ1/3017/01/24 քրեական վարույթով Երևանի քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 04-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներից վարչական հսկողության կիրառումը մերժելը չի բխում գործի փաստական հանգամանքներից, հանդիսանում է անհիմն և ընդունվել է առանց պատշաճ հիմնավորման։
Պաշտպանության կողմը վերահաստատել է իր դիրքորոշումը առ այն, որ Դատարանի եզրակացությունները մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի՝ վարչական հսկողության կիրառման անհնար լինելու վերաբերյալ վերացական են և փաստացիորեն չհիմնավորված։ Դրանք չեն արժանանում հիմնավոր իրավական քննության՝ հաշվի առնելով հետևյալ հանգամանքները․
Մեղադրյալ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի կողմից՝ ինչպես նախաքննության փուլում, այնպես էլ տնային կալանքի ընթացքում, որևէ խախտում չի արձանագրվել իր նկատմամբ Քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշումներով դրված պարտականությունների կատարման առումով։
Մեղադրյալի վարքագծով երբևէ չի արձանագրվել փորձ՝ քրեական գործով անցնող անձանց վրա որևէ անօրինական ազդեցություն գործադրելու կամ դատաքննությանը խոչընդոտելու ուղղությամբ։
Դատարանն ինքը հաստատել է, որ փախուստի դիմելու վտանգ առկա չէ, իսկ հանրային մեղադրողը չի ներկայացրել որևէ նոր փաստ կամ տվյալ՝ այդ վտանգի առկայության հիմնավորման համար։
Նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկերը նվազագույնի են հասել, Հայկ Խաչատրյանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 12-ին դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար տուգանքի ձևով պատժի, որը վճարվել է 2024 թվականի հունվարի 29-ին։ Այսինքն՝ դատվածությունը մարվել է, և նա համարվում է դատվածություն չունեցող անձ։
Քրեական գործի նախաքննությունն ավարտված է, բոլոր ապացույցները հավաքագրված են և ներկայացված են դատարան։ Դեռ ավելին՝ դրանց զգալի մասը հետազոտվել են: Այս պարագայում վարկածը, թե մեղադրյալը կարող է որևէ ձևով խոչընդոտել ապացուցման ընթացքին, հիմնազուրկ է։
Դատարանի այն ենթադրությունը, թե մեղադրյալը կարող է ապօրինի ազդեցություն գործադրել գործով անցնող անձանց վրա՝ նրանց հետ ունեցած հնարավոր առնչությունների հիմքով, անհիմն է, քանի որ քրեական գործով անցնող բոլոր մյուս մեղադրյալները գտնվում են ազատության մեջ։
Ուստի, եթե Դատարանն ընդունում է, որ վերջիններիս ազատության մեջ գտնվելը չի խաթարում արդարադատության շահերը, ապա անհամաչափ է և անարդարացի Հայկ Խաչատրյանի պարագայում ենթադրել հակառակը:
Դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգման պահից հետո քրեական գործով ի հայտ են եկել նոր փաստական և իրավական հանգամանքներ, որոնք դեռևս պատշաճ կերպով չեն դիտարկվել Դատարանի կողմից։ Մասնավորապես՝ կատարվել է քրեական գործի նյութերի զգալի մասի դատական հետազոտում, տնային կալանքի ողջ ընթացքում մեղադրյալ Հայկ Խաչատրյանի վարքագիծը եղել է օրինական, անթերի և համաձայնեցված դատարանի կողմից սահմանված պայմաններին՝ առանց որևէ խախտման կամ փորձի՝ խոչընդոտելու քրեական վարույթին։
Նշված հանգամանքների պայմաններում այլևս բացակայում են այն նպատակային նախադրյալները, որոնք կարող են արդարացնել խափանման միջոցի՝ մասնավորապես տնային կալանքի, պահպանման անհրաժեշտությունը։ Այլընտրանքային, առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել ինչպես մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, այնպես էլ քրեական վարույթի անխափան ընթացքը՝ առանց նրա ազատության անհարկի սահմանափակման։
Այս պայմաններում պաշտպանական կողմը կարծում է, որ ներկայացված փաստական տվյալներն ու իրավական հիմքերը բավարար են կանխատեսում կատարելու համար առ այն, որ մեղադրյալ Հայկ Աշոտի Խաչատրյանի նկատմամբ համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ բացակայելու արգելքի, գրավի և վարչական հսկողության կիրառումը կարող է արդյունավետ կերպով երաշխավորել նրա պատշաճ վարքագիծը և փարատել բոլոր մտավախությունները՝ կապված քրեական վարույթի ընթացքին հնարավոր խոչընդոտելու հետ։
Արձանագրել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցության կիրառումը լիովին համապատասխանում է համաչափության և անհրաժեշտության սկզբունքներին և կարող է հանդիսանալ բավարար երաշխիք՝ ապահովելու Հայկ Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը քրեական վարույթի ողջ ընթացքում։
Պաշտպանության կողմը անհրաժեշտ է համարել, որ Դատարանը՝ մեղմ խափանման միջոց կիրառելու պարագայում, մեղադրյալին պարտավորեցնի խուսափել որևէ տեսակի շփումից քրեական գործով անցնող դատավարական կողմ հանդիսացող անձանց հետ:
Պաշտպանության կողմի կարծիքով Դատարանի եզրակացությունները ընդհանուր և վերացական են, զուրկ են անհատականացման սկզբունքից և չեն բավարարում ազատության սահմանափակման անհրաժեշտության, համաչափության և իրավաչափության միջազգային և ներքին չափանիշներին։ Այդ իսկ պատճառով կալանավորումը չի կարող դիտվել որպես հիմնավորված և իրավաչափ խափանման միջոց, և հարկավոր է այն փոխարինել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ։
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր փաստական և իրավական հանգամանքները, դատարանի կողմից թույլ տրված դատական սխալները, ինչպես նաև կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի կիրառման անհամաչափության փաստը, բողոքի հեղինակի կարծիքով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 04.06.2025թ. կայացված թիվ ԵԴ1/3017/01/24 որոշումն հակասում է ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի դրույթներին, իսկ դրա արդյունքում մեղադրյալ Հայկ Խաչատրյանի՝ անձնական ազատության և անվտանգության իրավունքը ենթարկվել է անհիմն սահմանափակման։
Գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը հիմնված է միայն ենթադրությունների վրա, Դատարանը խախտել է դատական ակտերի պատճառաբանվածության օրենսդրական պահանջը՝ թույլ է տվել Ֆ.Գալստյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արձանագրված դատական որոշման հստակության և պատճառաբանվածության պահանջների խախտում, ինչն իր հերթին հանգեցրել է քրեական դատավարությամբ ամրագրված դատական ակտին վերաբերող կարևոր՝ օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության սկզբունքների խախտման և էական նշանակություն է ունեցել գործի արդարացի լուծման և խնդրո առարկա հարցի առնչությամբ ճիշտ որոշում կայացնելու համար։
Վերոգրյալ հիմնավորումներով պաշտպանը խնդրել է. «Բեկանել թիվ ԵԴ1/3017/01/24 քրեական վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 04-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ բավարարել պաշտպանության կողմի միջնորդությունը՝ Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխել ու Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը՝ անփոփոխ թողնելով համակցված կիրառված գրավը և բացակայելու արգելքը:»:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Այսպիսով՝ հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2.Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1)մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3)մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։
Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի վբ-132/07 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»:
Տիգրան Պետրոսյանի գործով 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ԵԿԴ/0084/06/16 որոշմամբ զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) (...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը, սակայն սույն դեպքում կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումն այն մասին, որ. «(…)որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։
Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում տնային կալանքը անփոփոխ թողնելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը մեջբերված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպանի փաստարկներին, արձանագրում է, որ 2025 թվականի հունիսի 04-ին Դատարանը հերթական անգամ քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և հիմնավոր հետևության եկել այն մասին, որ մեղադրյալ Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ տնային կալանքի և կիրառված սահմանափակումների շարունակական պահպանման անհրաժեշտությունն առկա է:
Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով վարույթի մեղադրյալի անձը, մեղսագրված հանցանքների բնույթն ու վտանգավորությունը, Դատարանը իրավաչափ հետևության է եկել այն մասին, որ դեռևս առկա է մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու վտանգ և նոր հանցանք կատարելու ռիսկեր, որոնք կարելի է չեզոքացնել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարացնելու և կիրառված սահմանափակումները անփոփոխ թողնելու պայմաններում: Պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին չեն բխում վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից:
Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ արդեն իսկ կիրառված խափանման միջոցից բացի այլ խափանման միջոցները՝ մասնավորապես վարչական հսկողությունը, դատաքննության այս փուլում դեռևս ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
Պաշտպանը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
Պաշտպանի փաստարկն այն մասին, թե առաջին ատյանի դատարանի ենթադրությունները մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու և քննությանը խոչընդոտելու ռիսկերի վերաբերյալ անհիմն են, չի բխում վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից :
Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով և կիրառված սահմանափակումները պահպանելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Վիճարկվող դատական ակտը բավարար չափով պատճառաբանված է : Հակառակի մասին պաշտպանի փաստարկներն ընդունելի չեն :
Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Հայկ Խաչատրյանի պաշտպան Է․Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 04-ի թիվ ԵԴ1/3017/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ