Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3025/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
19.1
Պատասխանող
Մարատ Մուրադյան Հովհաննեսի
Մարատ Մուրադյան Հովհաննեսի
Մարատ Մուրադյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Հարություն Պետրոսյան
Մարինե Մելքոնյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 393-րդ Մաս 3-րդ
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Հարություն Պետրոսյան
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-07-02 | 16:00 | 3 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-01-20 | 17:30 | 8 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-23 | 17:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-11-27 | 15:00 | 8 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-22 | 15:00 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-29 | 17:55 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-26 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-12 | 16:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-22 | 14:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-26 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-12 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-21 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-03-12 | 15:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-05 | 15:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-17 | 17:00 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-14 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի,
Գարիկ Մելոյանի,
Անուշ Հովսեփյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրողներ՝ Արտակ Հովհաննիսյանի,
Մերինե Սահակյանի,
պաշտպան՝ Տիգրան Գրիգորյանի,
մեղադրյալ՝ Մարատ Մուրադյանի,
2026թ. հունվարի 20 ք. Երևան,
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝
(ծնված՝ 07.11.1957թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված, ամուսնացած, չի աշխատում, բնակվել է Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ 10-րդ փողոցի տուն 41 հասցեում, ներկայում «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավոր)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024թ. հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22։30-ին, թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը։
2. 2024թ. հուլիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
3. 2024թ. հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2024թ. հուլիսի 18-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2024թ. հուլիսի 15-ից։
5․ 2024թ. օգոստոսի 2-ի Քննիչի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Պավլիկ Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված 143,45 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց։
6. 2024թ. օգոստոսի 8-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
7. Դատարանի 2024թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամանակով՝ մինչև 2024թ. նոյեմբերի 15-ը:
8․ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով՝ Մարատ Մուրադյանին թմրամիջոց իրացրած անձի վերաբերյալ նախաձեռնվել է թիվ 12174024 քրեական վարույթը, որը նույն օրը միացվել է թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթին։
9․ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 12191124 քրեական վարույթը՝ Մարատ Մուրադյանին անհայտ անձի կողմից թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ։
10. 2024թ. հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի քրեական դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի կողմից թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով հաստատված մեղադրական եզրակացությունն ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
11. Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործի համարը, որը 2024թ. հուլիսի 11-ին մակագրվել և 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին:
12. 2024թ. հոկտեմբերի 31-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
13. Դատարանի 2024թ. նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. փետրվարի 15-ը։
14. Դատարանի 2025թ. փետրվարի 5-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. մայիսի 15-ը։
15. Դատարանի 2025թ. մայիսի 12-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. օգոստոսի 15-ը։
16. Դատարանի 2025թ. օգոստոսի 12-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. նոյեմբերի 15-ը։
17. 2025թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ Նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռով դրան անդրադառնալը։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել և վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից:
Այսինքն՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարում: (...)»։
3.1. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ՀՀ ոստիկանության էրեբունու բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք տեղափոխելու մասին կազմված արձանագրությունը (հատոր 1, վ/թ 15),
- 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ձերբակալված Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի մասնակցությամբ կատարված ավտոմեքենայի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թղթով փաթաթված պոլիէթիլենային տոպրակ կանաչադեղնավուն զանգվածով։ Նույն թղթի միջից վայր է ընկել զիպ փականով թվով 16 հատ տոպրակներ (հատոր 1, վ/թ 73-75),
- փորձագետի թիվ 1027 Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված 143,45 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց (հատոր 1, վ/թ 161-162),
- Պավլիկ Մուրադյանի կողմից «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 16 հատ զիպ փականով պոիլէթիլենային տոպրակները որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2024 թվականի հուլիսի 19-ի որոշումը (հատոր 1, վ/թ 134-135),
- իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 143,45 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը,
- վկա Գարեգին Ավագյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը Էրեբունի վարչական շրջանում կատարել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հայտնաբերման հետ կապված միջոցառում։ Ձեռնարկված միջոցառումների ընթացքում հայտնի է դարձել, որ մեղադրյալը գալու է ձեռք բերի առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոց, այդ ժամանակ նրան ձերբակալել են, տարել ոստիկանություն և կազմել համապատասխան արձանագրություն։ Մեղադրյալին ձերբակալել են Էրեբունի վարչական շրջանում, սակայն հասցեն չի կարող հիշել, քանի որ իրենց աշխատանքի մեջ շաբաթական նմանատիպ մեկ դեպք բացահայտում են և ֆիզիկապես չի կարող հիշել հասցեները։ Դեպքը տեղի է ունեցել 1 տարի առաջ, մեղադրյալի հետ մեքենայի մեջ է եղել նրա որդին։ Ձերբակալելու ժամանակ որդին դուրս է եկել մեքենայից, իսկ մեղադրյալին դուրս են հանել մեքենայից, որի ժամանակ թմրանյութը եղել է նրա ոտքերի տակի հատվածում։ Իրենց հետ եղել են այլ մարդիկ ևս, սակայն ձերբակալումն իրականցվել է իր և Կարեն Ավետիսյանի կողմից, իսկ մնացած անձինք այլ գործողությամբ են եղել զբաղված։ Մեղադրյալը մեքենայի մեջ նստած է եղել դիմացի հատվածում։ Թմրանյութի տեսակը պարզ է դարձել ոստիկանության բաժնում։ Չի կարող հիշել անձնական խուզարկությամբ այլ արգելված իրեր հայտնաբերվել է թե ոչ, միևնույն ժամանակ չի կարող հիշել անձամբ ինքը մասնակցել է անձնական խուզարկությանը թե ոչ, արձանագրությունը կազմել է, սակայն չի կարող հիշել մասնակցել է թե ոչ։ Այդ ժամանակ տեղեկություն է ստացել, որ կոնկրետ Մարատ Մուրադյանը գալու է և ձեռք բերի առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոց,
- վկա Կարեն Ավետիսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ օպերատիվ գործողությունների շրջանակներում տեղեկություններ են ստացել, որ Մարատ Մուրադյանը պետք է այցելի Նոր Արեշ թաղամաս, առանձնատներից մեկում ձեռք է բերելու առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոցներ, հետագայում նաև իրացնելու նպատակով։ Տեղեկությունը ստանալուց անմիջապես հետո կատարվել են օպերատիվ աշխատանքներ և ձերբակալումն իրականացվել է Նոր Արեշի Էրեբունի մոլից մի փոքր վերև։ Մեղադրյալը դեպքի օրը եղել է իր որդու հետ, իսկ մեքենան եղել է մուգ գույնի «Kia Sorento» մակնիշի։ Մեքենան վարել է մեղադրյալի որդին։ Իրենք ներկայացել են որպես քրեական գլխավոր վարչության աշխատակիցներ, ձերբակալել են, այնուհետև խուզարկության միջոցով հայտնաբերել են թմրամիջոցները։ Մարատ Մուրադյանը մեքենայի մեջ նստած է եղել դիմացը՝ վարորդի կողքին, իսկ ձերբակալելու ժամանակ տեսանելի է եղել թմրանյութը, սակայն խուզարկության ժամանակ է պարզ դարձել, որ թմրանյութ է։ Անձնական խուզարկությունն, ըստ իր հիշողության, կատարվել է իր և Գարեգին Ավագյանի միջոցով, անձնական խուզարկության ժամանակ այլ արգելված իրեր չեն հայտնաբերվել։ Ձերբակալությունն իրականացվել է իր և Գարեգին Ավագյանի կողմից, սակայն իրենց հետ միասին գործում էին օպերատիվ խմբեր։ Օպերատիվ խումբն ականատես է եղել ձերբակալմանը։ Դեպքը մոտ մեկ տարի առաջ է եղել չի կարող հիշել հայտնաբերված թմրանյութը մեքենայի որ մասում էր դրված, իր հիշելով եղել է հետնամասում։ Ձերբակալման ժամանակ Մարատ Մուրադյանը ոչինչ չի հայտնել, հայտնել է նախաքննության ընթացքում, սակայն այդ ժամանակ ներկա չի եղել,
- մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքը տեղի է ունեցել անցած տարվա հուլիսի 15-ին։ Մինչ այդ օրը նա գտնվել է կալանքի մեջ և ազատվել է հուլիսի 14-ին։ Ազատվելուց հետո գնացել է իր տղայի տուն, իսկ հաջորդ օրը դուրս է եկել տնից։
Պատիժը կրել է Արմավիրում, և քրեակատարողական հիմնարկից իրեն փոխանցել են մի գրություն՝ «քսիֆ»։ Չի իմացել դրա բովանդակությունը․ այն փակ վիճակում է եղել, և ինքը չի կարդացել։ Ասել են, որ կզանգահարեն ու կհայտնեն հասցեն, որտեղ պետք է փոխանցի։ Ավելի ուշ զանգահարել են և ասել, որ գնա Նոր Արեշի հասցեով։ Զանգը կատարել է այն անձի մայրը, ով տվել էր գրությունը․ համարը եղել է ռուսական։ Գրության մեջ գրված են եղել երեք հեռախոսահամարներ, սակայն ինքը զանգահարել է միայն մեկին։ Մյուս երկուսին չի զանգահարել։
Նա գնացել է իր տղայի մեքենայով՝ ասելով միայն, որ մարդ ունի տեսնելու Արեշում, առանց մանրամասնելու նպատակը։ Մեքենայից իջել է մոտ տասը մետր հեռավորության վրա։ Տարածքում եղել են երեխաներ, նաև մի կին, ով ասել է, որ քիչ անց կգա այն տղամարդը։ Ավելի ուշ մի տղամարդ մոտեցել է։ Ինքը փոխանցել է փակ գրությունը, իսկ տղամարդը նրան տվել է մի միջին չափի տոպրակ՝ ասելով, որ այնտեղ ինքն էլ ունի բաժին «քաշելու» համար։ Տեսակի մասին ոչինչ չի ասել։ Նա տոպրակը չի բացել և չի հասցրել տեսնել պարունակությունը։
Նշեց, որ գիտեր՝ քսիֆը փոխանցելուց հետո կարող է «քաշելու» բան ստանալ, սակայն մինչև տեղ հասնելը դրա մասին տեղյակ չի եղել։ Տոպրակը վերցրել է և նստել մեքենա՝ այն պահելով ձեռքին, այնպես, որ տղան չտեսնի։ Ավտոմեքենայում նրան զանգահարել է Արթուր անունով անձը, ով նախկինում տվել էր գրությունը։ Ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է, և հետո կխոսեն։ Մինչ այդ իր հետ հիմնականում խոսել է Արթուրի մայրը։ Ինքը Արթուրի հեռախոսահամարը չի իմացել, սակայն իր համարը փոխանցված է եղել նրան։
Հայտնեց, որ թմրամիջոցներ օգտագործում է 1980-ականներից։ Օգտագործում է և՛ քաշելու, և՛ սրսկվելու եղանակով։ Օրական օգտագործում է 2-3 անգամ, շաբաթական՝ մոտավորապես 25-30 գրամ։ Մարիխուաննան խառնում է նաև թութունի հետ։ Այլ տեսակի թմրամիջոցների դեպքում նշել է, որ չափաբաժինը սխալ հաշվարկելու դեպքում կարող է լինել «պերեդոզ»։ Նա նախկինում դատապարտված է եղել թե՛ գողության, թե՛ թմրամիջոցների հետ կապված հանցագործությունների համար։ Ներկայումս օգտագործում է մեթադոն։
Ինքը տոպրակը չի բացել, չի հասցրել տեսնել ներսում եղածը և չի կարող ասել քաշը։ Երբ ոստիկանական մեքենան կանգնեցրել է, ինքը տոպրակը դուրս է նետել։ Հետագայում ոստիկանները հարցրել են, թե որտեղից է ձեռք բերել։ Նա նշել է, որ չի դրել որևէ լրացուցիչ տոպրակ և չի կատարել որևէ փաթեթավորում։
Նշեց, որ վերցրել է տոպրակը որպես օգտագործող՝ իր օգտագործման համար, սակայն չի ընդունում իրացման հետ կապված մեղադրանքը։ Նշեց, որ եթե իմանար, որ պետք է փոխանցի մեկ այլ անձի, չէր վերցնի և չէր փոխանցի։ Նշել է, որ եթե իրեն զանգահարեին և ասեին՝ փոխանցի որևէ մեկին, ինքը չէր անի դա։ Իր խոսքով՝ սպասել է զանգի, որպեսզի հասկանա՝ ինչ պետք է անի, սակայն մինչև որևէ հետագա գործողություն, կանգնեցվել է։
Դատարանի հարցերին պատասխանելով՝ նշեց, որ հասկացել է, որ ամբողջ պարունակությունը իրենը չէ, այլ միայն ինչ-որ չափաբաժին, սակայն հստակ ինչ չափ է, չի իմացել։ Չի կարող ասել նաև, թե ընդհանուր քաշը որքան է եղել։ Ասել է, որ ենթադրել է՝ «քաշելու» նյութ է, քանի որ այդպես են ասել, սակայն կոնկրետ տեսակը իրեն չեն հայտնել, և ինքը չի տեսել պարունակությունը։
Նշեց նաև, որ դեպքից հետո փորձել է տարբեր մարդկանց միջոցով կապ հաստատել Արթուրի հետ, սակայն արդյունք չի ստացել։ Արթուրը, ըստ նրա, ասել է, որ տեղյակ չէ։ Մարատ Մուրադյանը կրկնեց, որ որպես օգտագործող վերցրել է տոպրակը, իսկ մնացած մեղադրանքները չի ընդունում։
3.2. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Մարատ Մուրադյանը ստացել է ընդհանուր 1․471․078 ՀՀ դրամ աշխատավարձ,
- 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը․ առկա է Մարատ Մուրադյանի և Մարգարիտա Հակոբյանի ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 17609 ակտը և Քրիստինե Մարատի Մուրադյանի (ծնված՝ 20․01․1990թ․) ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 193 ակտը,
- 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը․ առկա են թիվ 51100793, 69102497, 12060924, 17132408, 17113810, 61202822 քրեական վարույթները։ Թիվ 17113810, 61202822 քրեական վարույթներով կայացվել են համապատասխանաբար թիվ ԵԿԴ/0206/01/10 և թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճիռները։ Թիվ 12060924 քրեական վարույթը հանդիսանում է սույն քրեական գործով վարույթը։ Թիվ 51100793, 69102497, 17132408 քրեական վարույթներով համարվում է պատիժը կրած,
- դատալեքս տեղեկատվական համակարգի արտատպված թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատական գործը (նախաքննական համարը՝ 61202822), համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 8 ամիս ժամկետով։ Պատժի կրումից ազատվել է 14․07․2024թ․,
- դատալեքս տեղեկատվական համակարգի արտատպված թիվ ԵԿԴ/0206/01/10 դատական գործը (նախաքննական համարը՝ 17113810), համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 2․1 ենթակետով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 7 տարի ժամկետով և տուգանքով՝ 120․000 ՀՀ դրամի չափով։ Պատժի կրումից ազատվել է 21․04․2017թ․։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
4.1. Գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության և հավաստիության տեսանկյունից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների հետազոտման ընթացքում չեն արձանագրվել դրանց ձեռք բերման պատշաճ իրավական ընթացակարգի խախտումներ, ուստի հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը թույլատրելի է։
Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը պարունակում է տեղեկություններ գործի համար նշանակություն ունեցող փաստերի վերաբերյալ՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում են ապացույցի վերաբերելիության պահանջին։
Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից հակասական տվյալներ պարունակում են մեղադրյալների ցուցմունքները մյուս ապացույցների համակցության դեմ, որոնք կգնահատվեն ստորև։
4.2. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հաստատված է համարում, որ Մարատ Մուրադյանը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել և վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(...)
2) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:»
Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կողմից մեղադրանքն «առանց իրացման նպատակի» ընդունելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ արարքը, ապացուցվում է Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ՀՀ ոստիկանության էրեբունու բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք տեղափոխելու մասին կազմված արձանագրությամբ, 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ձերբակալված Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի մասնակցությամբ կատարված ավտոմեքենայի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, փորձագետի թիվ 1027 Ք-24 եզրակացությամբ, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 16 հատ զիպ փականով պոլիէթիլենային տոպրակներով, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 143,45 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցով, վկաներ Կարեն Ավետիսյանի, Գարեգին Ավագյանի և մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի ցուցմունքներով։
Մեղադրանքը կազմող փաստական հանգամանքները, բացառությամբ «իրացման նպատակը» հիմնավորված են վերը թվարկված ապացույցների համադրությամբ, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղադրանքի ծավալի մեջ ներառված իրացման նպատակը ևս ապացուցված է հետևյալ պատճառաբանությամբ։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-135/07 որոշմամբ արձանագրել է, որ «(...) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով։ Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն։ Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ։
Ապօրինի իրացումը թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի ցանկացած եղանակով օտարումն է։ Ապօրինի իրացման տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի՝ հատուցմամբ կամ անհատույց այլ անձանց հանձնելու, փոխանցելու ցանկացած եղանակ՝ վաճառք, նվիրատվություն, փոխանակում, փոխատվություն, պարտքի մարում, ուրիշի ներարկում և այլն։ Իրացման առանձնահատկությունն այն է, որ նշված գործողությունների հետևանքով թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրանում է մեկ այլ անձ, որն այս դեպքում հանդես է գալիս որպես ձեռք բերող, ստացող կամ գնորդ, սպառող։ Ապօրինի իրացումը համարվում է ավարտված, երբ մեկ այլ անձ տիրանում է թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին։ Մեկ ուրիշ անձին փոխանցելու եղանակը կարող է տարբեր լինել, սակայն դա արարքի որակման համար նշանակություն չունի։ Ապօրինի իրացման հանցակազմի համար նշանակություն չունի, թե թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրացած անձն ինչպես է այն տնօրինելու, դրա հետ վարվելու։ (...)»
Այսպես՝ Մարատ Մուրադյանի կողմից թմրամիջոցի իրացման նպատակի մասին են վկայում թմրամիջոցի զգալի քանակությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափը՝ ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերի 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, թվով 16 հատ պոլիէթիլենային տոպրակների առկայությունը և մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի ցուցմունքը։ Մեղադրյալի ցուցմունքի ամբողջական բովանդակությունը, դիտարկված իր ներքին տրամաբանությամբ և փոխկապակցված հանգամանքներով, վկայում է թմրամիջոցի ձեռքբերման իրացման նպատակի, քան բացառապես անձնական օգտագործման նպատակի մասին։ Մեղադրյալի ցուցմունքից հետևում է, որ տոպրակը վերցնելուց ինքը տեղեկացել է, որ տոպրակն իրենը չէ, քանի որ հստակ նշվել է, որ այդտեղ ինքն էլ ունի բաժին, ինչը վկայում է այն մասին, որ թմրամիջոցը նախատեսված էր հետագայում փոխանցման համար։ Բացի դա, ցուցմունքում պարբերաբար նշվում է, որ հետագա գործողությունների կատարման մասով մեղադրյալը սպասելիս է եղել զանգի։ Եթե թմրամիջոցը փոխանցվել էր մեղադրյալին անձնական օգտագործման նպատակով, ապա որևէ երրորդ անձի կողմից հետագա հրահանգի անհրաժեշտություն չէր լինի, ինչը հաստատում է, որ մեղադրյալը սպասում էր հետագա ցուցումի ՝ կապված թմրամիջոցի տնօրինման հետ։ Դատարանն արձանագրում է, որ նույնիսկ այն պայմաններում, երբ ինքը պնդում է, որ ցուցում ստանալու դեպքում չէր փոխանցի, ապացուցված է այն փաստը, որ թմրամիջոցի տոպրակը վերցնելիս ընդունել է «պայմանը»՝ գիտակցելով, որ հետագայում պետք է հրահանգ ստանա։ Բացի դրանից, մեղադրյալը ցուցմունքով հայտնում է, որ չգիտեր, թե իր չափն այդտեղից ինչքան է, ինչը ևս վկայում է այն մասին, որ իր անձնական օգտագործման «չափաբաժինը» հստակեցման էր ենթակա հետագայում։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված ապացույցների համադրությամբ հիմնավորվում է թմրամիջոցների իրացման նպատակը, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն ընդգծում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հետազոտված ապացույցների և դատաքննության արդյունքում դրանց հիման վրա հաստատված հանգամանքների համատեքստում Դատարանը, առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքով և հիմնվելով հիմնական դատալսումներում իրականացված պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված են։ Համադրելով ապացուցված փաստական հանգամանքները՝ արարքները, մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հաստատված փաստական հանգամանքների պարագայում նրա արարքին տրված իրավական որակումը ճիշտ է։ Հիմնվելով քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս ապացույցների «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշի վրա, առաջնորդվելով անմեղության կանխավարկածով՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Մարատ Մուրադյանի կողմից, մեղավորությամբ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ քրեական հակաիրավական արարք կատարած լինելը, որը որակված է ճիշտ՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանը հաշվի է առնում, որ հանցանքը կատարելու պահին Մարատ Մուրադյանը եղել է 67 տարեկան։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի՝ հանցանքի պահին 65 տարեկանը լրացած լինելու հանգամանքը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին Դատարանը արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի անձը բնութագրող դրական հանգամանքներ են մեղքը մասնակի ընդունելը, մանրամասն ցուցմունք տալը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
Մեղադրյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված պատժատեսակը մեկն է՝ ազատազրկում։
Հաշվի առնելով վերոնշյալը, ինչպես նաև այն, որ բացակայում են օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկում պատժատեսակը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
(…)»
Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված պատժատեսակի չափը որոշելու հարցում Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:»
Դատարանն արձանագրում է, որ թիվ ԵԴ/0161/01/23 (նախաքննական համարը՝ 61202822) դատավճռով Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 8 ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի հուլիսի 14-ին ազատվելով պատժի կրումից, հանդիսանալով դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար դատվածություն ունեցող անձ, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին կատարել է նոր դիտավորյալ հանցանք։ Այսպիսով՝ Դատարանը հաստատված է համարում ռեցեդիվի առկայությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:
3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին:
(…)»
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, անձը բնութագրող տվյալները, հայտնաբերված թմրանյութերի չափը, և կարևորելով այն հանգամանքը, որ թեպետ մեղադրյալի կողմից մեղադրանքը ընդունվել է մասնակի, սակայն նրա տված մանրամասն ցուցմունքը կարևոր նշանակություն է ունեցել դեպքի բացահայտման համար՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ռեցիդիվի առկայությամբ թույլատրելի նվազագույն՝ 8 տարի ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակի նշանակմամբ, ուստի Դատարանը մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակում ազատազրկում՝ 8 ամիս ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունները կանխելու նպատակները կարող են իրագործվել բացառապես այն պայմաններում, երբ մեղադրյալը կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ առկա չեն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, առկա է ռեցիդիվ, հանցանքը կատարվել է ազատազրկում ձևով պատիժը կրելուց ազատվելու հաջորդ օրը, ուստի դատապարտված մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:»
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 12-0609-24) փաստացի անազատության մեջ է գտնվում 2024 թվականի հուլիսի 15-ից առ այսօր և շարունակում է կալանքի տակ մնալ, ուստի Մարատ Մուրադյանի պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի հուլիսի 15-ից։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված 143,45 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի և թվով 16 հատ զիպ փականով պոիլէթիլենային տոպրակների տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 12191124 քրեական վարույթը՝ Մարատ Մուրադյանին անհայտ անձի կողմից թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ՝ թիվ 12191124 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 12191124 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 12191124 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով մյուս ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ նշանակվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժատեսակներից ամենախիստը՝ ազատազրկումը, ընդ որում՝ 8 տարի ժամկետով, ինչն ինքնին թույլ է տալիս Դատարանին գալ այն եզրահանգման, որ հայտնվելով ազատության մեջ Մարատ Մուրադյանը կփորձի դիմել փախուստի։ Բացի դա, ապացուցված է, որ մեղսագրվող արարքը կատարվել է ռեցիդիվի պայմաններում, ազատ արձակվելուց մեկ օր անց, ուստի առկա է նաև խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտություն՝ հանցանք կատարելու ռիսկը չեզոքացնելու նպատակով, ուստի, հաշվի առնելով ընտրված պատժատեսակի ծանրությունը, մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկի առկայությունը, ինչպես նաև հանցանքի կատարումը կանխելու անհրաժեշտությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել:
Հաշվի առնելով, որ սույն գործով վարութային ծախսեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցին անդրադարձ չի կատարում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում՝ 8 (ութ) տարի ժամկետով։
2. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի հուլիսի 15-ից։
3. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
4. Իրեղեն ապացույցները տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված եղանակով։
5. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
6. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։
7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի,
Գարիկ Մելոյանի,
Անուշ Հովսեփյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրողներ՝ Արտակ Հովհաննիսյանի,
Մերինե Սահակյանի,
պաշտպան՝ Տիգրան Գրիգորյանի,
մեղադրյալ՝ Մարատ Մուրադյանի,
2026թ. հունվարի 20 ք. Երևան,
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝
(ծնված՝ 07.11.1957թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված, ամուսնացած, չի աշխատում, բնակվել է Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ 10-րդ փողոցի տուն 41 հասցեում, ներկայում «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավոր)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024թ. հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22։30-ին, թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը։
2. 2024թ. հուլիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
3. 2024թ. հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2024թ. հուլիսի 18-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2024թ. հուլիսի 15-ից։
5․ 2024թ. օգոստոսի 2-ի Քննիչի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Պավլիկ Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված 143,45 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց։
6. 2024թ. օգոստոսի 8-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
7. Դատարանի 2024թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամանակով՝ մինչև 2024թ. նոյեմբերի 15-ը:
8․ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով՝ Մարատ Մուրադյանին թմրամիջոց իրացրած անձի վերաբերյալ նախաձեռնվել է թիվ 12174024 քրեական վարույթը, որը նույն օրը միացվել է թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթին։
9․ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 12191124 քրեական վարույթը՝ Մարատ Մուրադյանին անհայտ անձի կողմից թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ։
10. 2024թ. հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի քրեական դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի կողմից թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով հաստատված մեղադրական եզրակացությունն ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
11. Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործի համարը, որը 2024թ. հուլիսի 11-ին մակագրվել և 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին:
12. 2024թ. հոկտեմբերի 31-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
13. Դատարանի 2024թ. նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. փետրվարի 15-ը։
14. Դատարանի 2025թ. փետրվարի 5-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. մայիսի 15-ը։
15. Դատարանի 2025թ. մայիսի 12-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. օգոստոսի 15-ը։
16. Դատարանի 2025թ. օգոստոսի 12-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. նոյեմբերի 15-ը։
17. 2025թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ Նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռով դրան անդրադառնալը։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել և վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից:
Այսինքն՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարում: (...)»։
3.1. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ՀՀ ոստիկանության էրեբունու բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք տեղափոխելու մասին կազմված արձանագրությունը (հատոր 1, վ/թ 15),
- 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ձերբակալված Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի մասնակցությամբ կատարված ավտոմեքենայի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թղթով փաթաթված պոլիէթիլենային տոպրակ կանաչադեղնավուն զանգվածով։ Նույն թղթի միջից վայր է ընկել զիպ փականով թվով 16 հատ տոպրակներ (հատոր 1, վ/թ 73-75),
- փորձագետի թիվ 1027 Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված 143,45 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց (հատոր 1, վ/թ 161-162),
- Պավլիկ Մուրադյանի կողմից «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 16 հատ զիպ փականով պոիլէթիլենային տոպրակները որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2024 թվականի հուլիսի 19-ի որոշումը (հատոր 1, վ/թ 134-135),
- իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 143,45 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը,
- վկա Գարեգին Ավագյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը Էրեբունի վարչական շրջանում կատարել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հայտնաբերման հետ կապված միջոցառում։ Ձեռնարկված միջոցառումների ընթացքում հայտնի է դարձել, որ մեղադրյալը գալու է ձեռք բերի առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոց, այդ ժամանակ նրան ձերբակալել են, տարել ոստիկանություն և կազմել համապատասխան արձանագրություն։ Մեղադրյալին ձերբակալել են Էրեբունի վարչական շրջանում, սակայն հասցեն չի կարող հիշել, քանի որ իրենց աշխատանքի մեջ շաբաթական նմանատիպ մեկ դեպք բացահայտում են և ֆիզիկապես չի կարող հիշել հասցեները։ Դեպքը տեղի է ունեցել 1 տարի առաջ, մեղադրյալի հետ մեքենայի մեջ է եղել նրա որդին։ Ձերբակալելու ժամանակ որդին դուրս է եկել մեքենայից, իսկ մեղադրյալին դուրս են հանել մեքենայից, որի ժամանակ թմրանյութը եղել է նրա ոտքերի տակի հատվածում։ Իրենց հետ եղել են այլ մարդիկ ևս, սակայն ձերբակալումն իրականցվել է իր և Կարեն Ավետիսյանի կողմից, իսկ մնացած անձինք այլ գործողությամբ են եղել զբաղված։ Մեղադրյալը մեքենայի մեջ նստած է եղել դիմացի հատվածում։ Թմրանյութի տեսակը պարզ է դարձել ոստիկանության բաժնում։ Չի կարող հիշել անձնական խուզարկությամբ այլ արգելված իրեր հայտնաբերվել է թե ոչ, միևնույն ժամանակ չի կարող հիշել անձամբ ինքը մասնակցել է անձնական խուզարկությանը թե ոչ, արձանագրությունը կազմել է, սակայն չի կարող հիշել մասնակցել է թե ոչ։ Այդ ժամանակ տեղեկություն է ստացել, որ կոնկրետ Մարատ Մուրադյանը գալու է և ձեռք բերի առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոց,
- վկա Կարեն Ավետիսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ օպերատիվ գործողությունների շրջանակներում տեղեկություններ են ստացել, որ Մարատ Մուրադյանը պետք է այցելի Նոր Արեշ թաղամաս, առանձնատներից մեկում ձեռք է բերելու առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոցներ, հետագայում նաև իրացնելու նպատակով։ Տեղեկությունը ստանալուց անմիջապես հետո կատարվել են օպերատիվ աշխատանքներ և ձերբակալումն իրականացվել է Նոր Արեշի Էրեբունի մոլից մի փոքր վերև։ Մեղադրյալը դեպքի օրը եղել է իր որդու հետ, իսկ մեքենան եղել է մուգ գույնի «Kia Sorento» մակնիշի։ Մեքենան վարել է մեղադրյալի որդին։ Իրենք ներկայացել են որպես քրեական գլխավոր վարչության աշխատակիցներ, ձերբակալել են, այնուհետև խուզարկության միջոցով հայտնաբերել են թմրամիջոցները։ Մարատ Մուրադյանը մեքենայի մեջ նստած է եղել դիմացը՝ վարորդի կողքին, իսկ ձերբակալելու ժամանակ տեսանելի է եղել թմրանյութը, սակայն խուզարկության ժամանակ է պարզ դարձել, որ թմրանյութ է։ Անձնական խուզարկությունն, ըստ իր հիշողության, կատարվել է իր և Գարեգին Ավագյանի միջոցով, անձնական խուզարկության ժամանակ այլ արգելված իրեր չեն հայտնաբերվել։ Ձերբակալությունն իրականացվել է իր և Գարեգին Ավագյանի կողմից, սակայն իրենց հետ միասին գործում էին օպերատիվ խմբեր։ Օպերատիվ խումբն ականատես է եղել ձերբակալմանը։ Դեպքը մոտ մեկ տարի առաջ է եղել չի կարող հիշել հայտնաբերված թմրանյութը մեքենայի որ մասում էր դրված, իր հիշելով եղել է հետնամասում։ Ձերբակալման ժամանակ Մարատ Մուրադյանը ոչինչ չի հայտնել, հայտնել է նախաքննության ընթացքում, սակայն այդ ժամանակ ներկա չի եղել,
- մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքը տեղի է ունեցել անցած տարվա հուլիսի 15-ին։ Մինչ այդ օրը նա գտնվել է կալանքի մեջ և ազատվել է հուլիսի 14-ին։ Ազատվելուց հետո գնացել է իր տղայի տուն, իսկ հաջորդ օրը դուրս է եկել տնից։
Պատիժը կրել է Արմավիրում, և քրեակատարողական հիմնարկից իրեն փոխանցել են մի գրություն՝ «քսիֆ»։ Չի իմացել դրա բովանդակությունը․ այն փակ վիճակում է եղել, և ինքը չի կարդացել։ Ասել են, որ կզանգահարեն ու կհայտնեն հասցեն, որտեղ պետք է փոխանցի։ Ավելի ուշ զանգահարել են և ասել, որ գնա Նոր Արեշի հասցեով։ Զանգը կատարել է այն անձի մայրը, ով տվել էր գրությունը․ համարը եղել է ռուսական։ Գրության մեջ գրված են եղել երեք հեռախոսահամարներ, սակայն ինքը զանգահարել է միայն մեկին։ Մյուս երկուսին չի զանգահարել։
Նա գնացել է իր տղայի մեքենայով՝ ասելով միայն, որ մարդ ունի տեսնելու Արեշում, առանց մանրամասնելու նպատակը։ Մեքենայից իջել է մոտ տասը մետր հեռավորության վրա։ Տարածքում եղել են երեխաներ, նաև մի կին, ով ասել է, որ քիչ անց կգա այն տղամարդը։ Ավելի ուշ մի տղամարդ մոտեցել է։ Ինքը փոխանցել է փակ գրությունը, իսկ տղամարդը նրան տվել է մի միջին չափի տոպրակ՝ ասելով, որ այնտեղ ինքն էլ ունի բաժին «քաշելու» համար։ Տեսակի մասին ոչինչ չի ասել։ Նա տոպրակը չի բացել և չի հասցրել տեսնել պարունակությունը։
Նշեց, որ գիտեր՝ քսիֆը փոխանցելուց հետո կարող է «քաշելու» բան ստանալ, սակայն մինչև տեղ հասնելը դրա մասին տեղյակ չի եղել։ Տոպրակը վերցրել է և նստել մեքենա՝ այն պահելով ձեռքին, այնպես, որ տղան չտեսնի։ Ավտոմեքենայում նրան զանգահարել է Արթուր անունով անձը, ով նախկինում տվել էր գրությունը։ Ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է, և հետո կխոսեն։ Մինչ այդ իր հետ հիմնականում խոսել է Արթուրի մայրը։ Ինքը Արթուրի հեռախոսահամարը չի իմացել, սակայն իր համարը փոխանցված է եղել նրան։
Հայտնեց, որ թմրամիջոցներ օգտագործում է 1980-ականներից։ Օգտագործում է և՛ քաշելու, և՛ սրսկվելու եղանակով։ Օրական օգտագործում է 2-3 անգամ, շաբաթական՝ մոտավորապես 25-30 գրամ։ Մարիխուաննան խառնում է նաև թութունի հետ։ Այլ տեսակի թմրամիջոցների դեպքում նշել է, որ չափաբաժինը սխալ հաշվարկելու դեպքում կարող է լինել «պերեդոզ»։ Նա նախկինում դատապարտված է եղել թե՛ գողության, թե՛ թմրամիջոցների հետ կապված հանցագործությունների համար։ Ներկայումս օգտագործում է մեթադոն։
Ինքը տոպրակը չի բացել, չի հասցրել տեսնել ներսում եղածը և չի կարող ասել քաշը։ Երբ ոստիկանական մեքենան կանգնեցրել է, ինքը տոպրակը դուրս է նետել։ Հետագայում ոստիկանները հարցրել են, թե որտեղից է ձեռք բերել։ Նա նշել է, որ չի դրել որևէ լրացուցիչ տոպրակ և չի կատարել որևէ փաթեթավորում։
Նշեց, որ վերցրել է տոպրակը որպես օգտագործող՝ իր օգտագործման համար, սակայն չի ընդունում իրացման հետ կապված մեղադրանքը։ Նշեց, որ եթե իմանար, որ պետք է փոխանցի մեկ այլ անձի, չէր վերցնի և չէր փոխանցի։ Նշել է, որ եթե իրեն զանգահարեին և ասեին՝ փոխանցի որևէ մեկին, ինքը չէր անի դա։ Իր խոսքով՝ սպասել է զանգի, որպեսզի հասկանա՝ ինչ պետք է անի, սակայն մինչև որևէ հետագա գործողություն, կանգնեցվել է։
Դատարանի հարցերին պատասխանելով՝ նշեց, որ հասկացել է, որ ամբողջ պարունակությունը իրենը չէ, այլ միայն ինչ-որ չափաբաժին, սակայն հստակ ինչ չափ է, չի իմացել։ Չի կարող ասել նաև, թե ընդհանուր քաշը որքան է եղել։ Ասել է, որ ենթադրել է՝ «քաշելու» նյութ է, քանի որ այդպես են ասել, սակայն կոնկրետ տեսակը իրեն չեն հայտնել, և ինքը չի տեսել պարունակությունը։
Նշեց նաև, որ դեպքից հետո փորձել է տարբեր մարդկանց միջոցով կապ հաստատել Արթուրի հետ, սակայն արդյունք չի ստացել։ Արթուրը, ըստ նրա, ասել է, որ տեղյակ չէ։ Մարատ Մուրադյանը կրկնեց, որ որպես օգտագործող վերցրել է տոպրակը, իսկ մնացած մեղադրանքները չի ընդունում։
3.2. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Մարատ Մուրադյանը ստացել է ընդհանուր 1․471․078 ՀՀ դրամ աշխատավարձ,
- 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը․ առկա է Մարատ Մուրադյանի և Մարգարիտա Հակոբյանի ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 17609 ակտը և Քրիստինե Մարատի Մուրադյանի (ծնված՝ 20․01․1990թ․) ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 193 ակտը,
- 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը․ առկա են թիվ 51100793, 69102497, 12060924, 17132408, 17113810, 61202822 քրեական վարույթները։ Թիվ 17113810, 61202822 քրեական վարույթներով կայացվել են համապատասխանաբար թիվ ԵԿԴ/0206/01/10 և թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճիռները։ Թիվ 12060924 քրեական վարույթը հանդիսանում է սույն քրեական գործով վարույթը։ Թիվ 51100793, 69102497, 17132408 քրեական վարույթներով համարվում է պատիժը կրած,
- դատալեքս տեղեկատվական համակարգի արտատպված թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատական գործը (նախաքննական համարը՝ 61202822), համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 8 ամիս ժամկետով։ Պատժի կրումից ազատվել է 14․07․2024թ․,
- դատալեքս տեղեկատվական համակարգի արտատպված թիվ ԵԿԴ/0206/01/10 դատական գործը (նախաքննական համարը՝ 17113810), համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 2․1 ենթակետով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 7 տարի ժամկետով և տուգանքով՝ 120․000 ՀՀ դրամի չափով։ Պատժի կրումից ազատվել է 21․04․2017թ․։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
4.1. Գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության և հավաստիության տեսանկյունից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների հետազոտման ընթացքում չեն արձանագրվել դրանց ձեռք բերման պատշաճ իրավական ընթացակարգի խախտումներ, ուստի հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը թույլատրելի է։
Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը պարունակում է տեղեկություններ գործի համար նշանակություն ունեցող փաստերի վերաբերյալ՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում են ապացույցի վերաբերելիության պահանջին։
Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից հակասական տվյալներ պարունակում են մեղադրյալների ցուցմունքները մյուս ապացույցների համակցության դեմ, որոնք կգնահատվեն ստորև։
4.2. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հաստատված է համարում, որ Մարատ Մուրադյանը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել և վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(...)
2) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:»
Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կողմից մեղադրանքն «առանց իրացման նպատակի» ընդունելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ արարքը, ապացուցվում է Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ՀՀ ոստիկանության էրեբունու բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք տեղափոխելու մասին կազմված արձանագրությամբ, 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ձերբակալված Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի մասնակցությամբ կատարված ավտոմեքենայի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, փորձագետի թիվ 1027 Ք-24 եզրակացությամբ, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 16 հատ զիպ փականով պոլիէթիլենային տոպրակներով, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 143,45 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցով, վկաներ Կարեն Ավետիսյանի, Գարեգին Ավագյանի և մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի ցուցմունքներով։
Մեղադրանքը կազմող փաստական հանգամանքները, բացառությամբ «իրացման նպատակը» հիմնավորված են վերը թվարկված ապացույցների համադրությամբ, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղադրանքի ծավալի մեջ ներառված իրացման նպատակը ևս ապացուցված է հետևյալ պատճառաբանությամբ։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-135/07 որոշմամբ արձանագրել է, որ «(...) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով։ Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն։ Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ։
Ապօրինի իրացումը թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի ցանկացած եղանակով օտարումն է։ Ապօրինի իրացման տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի՝ հատուցմամբ կամ անհատույց այլ անձանց հանձնելու, փոխանցելու ցանկացած եղանակ՝ վաճառք, նվիրատվություն, փոխանակում, փոխատվություն, պարտքի մարում, ուրիշի ներարկում և այլն։ Իրացման առանձնահատկությունն այն է, որ նշված գործողությունների հետևանքով թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրանում է մեկ այլ անձ, որն այս դեպքում հանդես է գալիս որպես ձեռք բերող, ստացող կամ գնորդ, սպառող։ Ապօրինի իրացումը համարվում է ավարտված, երբ մեկ այլ անձ տիրանում է թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին։ Մեկ ուրիշ անձին փոխանցելու եղանակը կարող է տարբեր լինել, սակայն դա արարքի որակման համար նշանակություն չունի։ Ապօրինի իրացման հանցակազմի համար նշանակություն չունի, թե թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրացած անձն ինչպես է այն տնօրինելու, դրա հետ վարվելու։ (...)»
Այսպես՝ Մարատ Մուրադյանի կողմից թմրամիջոցի իրացման նպատակի մասին են վկայում թմրամիջոցի զգալի քանակությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափը՝ ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերի 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, թվով 16 հատ պոլիէթիլենային տոպրակների առկայությունը և մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի ցուցմունքը։ Մեղադրյալի ցուցմունքի ամբողջական բովանդակությունը, դիտարկված իր ներքին տրամաբանությամբ և փոխկապակցված հանգամանքներով, վկայում է թմրամիջոցի ձեռքբերման իրացման նպատակի, քան բացառապես անձնական օգտագործման նպատակի մասին։ Մեղադրյալի ցուցմունքից հետևում է, որ տոպրակը վերցնելուց ինքը տեղեկացել է, որ տոպրակն իրենը չէ, քանի որ հստակ նշվել է, որ այդտեղ ինքն էլ ունի բաժին, ինչը վկայում է այն մասին, որ թմրամիջոցը նախատեսված էր հետագայում փոխանցման համար։ Բացի դա, ցուցմունքում պարբերաբար նշվում է, որ հետագա գործողությունների կատարման մասով մեղադրյալը սպասելիս է եղել զանգի։ Եթե թմրամիջոցը փոխանցվել էր մեղադրյալին անձնական օգտագործման նպատակով, ապա որևէ երրորդ անձի կողմից հետագա հրահանգի անհրաժեշտություն չէր լինի, ինչը հաստատում է, որ մեղադրյալը սպասում էր հետագա ցուցումի ՝ կապված թմրամիջոցի տնօրինման հետ։ Դատարանն արձանագրում է, որ նույնիսկ այն պայմաններում, երբ ինքը պնդում է, որ ցուցում ստանալու դեպքում չէր փոխանցի, ապացուցված է այն փաստը, որ թմրամիջոցի տոպրակը վերցնելիս ընդունել է «պայմանը»՝ գիտակցելով, որ հետագայում պետք է հրահանգ ստանա։ Բացի դրանից, մեղադրյալը ցուցմունքով հայտնում է, որ չգիտեր, թե իր չափն այդտեղից ինչքան է, ինչը ևս վկայում է այն մասին, որ իր անձնական օգտագործման «չափաբաժինը» հստակեցման էր ենթակա հետագայում։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված ապացույցների համադրությամբ հիմնավորվում է թմրամիջոցների իրացման նպատակը, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն ընդգծում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հետազոտված ապացույցների և դատաքննության արդյունքում դրանց հիման վրա հաստատված հանգամանքների համատեքստում Դատարանը, առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքով և հիմնվելով հիմնական դատալսումներում իրականացված պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված են։ Համադրելով ապացուցված փաստական հանգամանքները՝ արարքները, մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հաստատված փաստական հանգամանքների պարագայում նրա արարքին տրված իրավական որակումը ճիշտ է։ Հիմնվելով քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս ապացույցների «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշի վրա, առաջնորդվելով անմեղության կանխավարկածով՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Մարատ Մուրադյանի կողմից, մեղավորությամբ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ քրեական հակաիրավական արարք կատարած լինելը, որը որակված է ճիշտ՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանը հաշվի է առնում, որ հանցանքը կատարելու պահին Մարատ Մուրադյանը եղել է 67 տարեկան։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի՝ հանցանքի պահին 65 տարեկանը լրացած լինելու հանգամանքը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին Դատարանը արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի անձը բնութագրող դրական հանգամանքներ են մեղքը մասնակի ընդունելը, մանրամասն ցուցմունք տալը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
Մեղադրյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված պատժատեսակը մեկն է՝ ազատազրկում։
Հաշվի առնելով վերոնշյալը, ինչպես նաև այն, որ բացակայում են օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկում պատժատեսակը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
(…)»
Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված պատժատեսակի չափը որոշելու հարցում Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:»
Դատարանն արձանագրում է, որ թիվ ԵԴ/0161/01/23 (նախաքննական համարը՝ 61202822) դատավճռով Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 8 ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի հուլիսի 14-ին ազատվելով պատժի կրումից, հանդիսանալով դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար դատվածություն ունեցող անձ, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին կատարել է նոր դիտավորյալ հանցանք։ Այսպիսով՝ Դատարանը հաստատված է համարում ռեցեդիվի առկայությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:
3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին:
(…)»
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, անձը բնութագրող տվյալները, հայտնաբերված թմրանյութերի չափը, և կարևորելով այն հանգամանքը, որ թեպետ մեղադրյալի կողմից մեղադրանքը ընդունվել է մասնակի, սակայն նրա տված մանրամասն ցուցմունքը կարևոր նշանակություն է ունեցել դեպքի բացահայտման համար՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ռեցիդիվի առկայությամբ թույլատրելի նվազագույն՝ 8 տարի ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակի նշանակմամբ, ուստի Դատարանը մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակում ազատազրկում՝ 8 ամիս ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունները կանխելու նպատակները կարող են իրագործվել բացառապես այն պայմաններում, երբ մեղադրյալը կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ առկա չեն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, առկա է ռեցիդիվ, հանցանքը կատարվել է ազատազրկում ձևով պատիժը կրելուց ազատվելու հաջորդ օրը, ուստի դատապարտված մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:»
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 12-0609-24) փաստացի անազատության մեջ է գտնվում 2024 թվականի հուլիսի 15-ից առ այսօր և շարունակում է կալանքի տակ մնալ, ուստի Մարատ Մուրադյանի պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի հուլիսի 15-ից։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված 143,45 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի և թվով 16 հատ զիպ փականով պոիլէթիլենային տոպրակների տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 12191124 քրեական վարույթը՝ Մարատ Մուրադյանին անհայտ անձի կողմից թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ՝ թիվ 12191124 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 12191124 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 12191124 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով մյուս ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ նշանակվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժատեսակներից ամենախիստը՝ ազատազրկումը, ընդ որում՝ 8 տարի ժամկետով, ինչն ինքնին թույլ է տալիս Դատարանին գալ այն եզրահանգման, որ հայտնվելով ազատության մեջ Մարատ Մուրադյանը կփորձի դիմել փախուստի։ Բացի դա, ապացուցված է, որ մեղսագրվող արարքը կատարվել է ռեցիդիվի պայմաններում, ազատ արձակվելուց մեկ օր անց, ուստի առկա է նաև խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտություն՝ հանցանք կատարելու ռիսկը չեզոքացնելու նպատակով, ուստի, հաշվի առնելով ընտրված պատժատեսակի ծանրությունը, մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկի առկայությունը, ինչպես նաև հանցանքի կատարումը կանխելու անհրաժեշտությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել:
Հաշվի առնելով, որ սույն գործով վարութային ծախսեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցին անդրադարձ չի կատարում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում՝ 8 (ութ) տարի ժամկետով։
2. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի հուլիսի 15-ից։
3. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
4. Իրեղեն ապացույցները տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված եղանակով։
5. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
6. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։
7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան
ԵԴ1/3025/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր Դ․Արղամանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
«17» մարտի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարութային նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել 12-0609-24 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
Նշված քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3025/01/24 համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշում է կայացվել ստանձնել մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի որոշմամբ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը: Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչվել է անբավարար:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2025 թվականի փետրվարի 24-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 06-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման դեմ, ընդունվել է վարույթ և սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնելու գրավոր ընթացակարգ:
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ.
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է' չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Երեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվելն վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման պատճառաբանությունների համաձայն՝
«(…) Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ.
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ.
Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները.
- Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով,
- շարունակվում է պահպանվել մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը,
- առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ,
- քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրական եզրակացությունը կազմելուց առաջ վարույթի նյութերը տրամադրվում են մեղադրյալին և նրա պաշտպաններին, այսինքն՝ բացահայտված են բոլոր հնարավոր ապացույցները այդ թվում՝ դատակոչի ենթակա անձինք, որպիսի պայմաններում գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգն էապես աճում է:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից:
Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից նշված Մարատ Մուրադյանի առողջական խնդիրների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ Դատարան չի ներկայացվել։
Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման երեքամսյա ժամկետը: (…)»:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշման համաձայն՝
«(...) Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործից զատ, մեղադրյալը Մարատ Մուրադյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին ձերբակալվել է արդեն սույն վարույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ վերջինս կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա անհրաժեշտություն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու՝ հանցանքի կատարումը կանխելու նպատակով։
Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից փախուստը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանը երկար ժամանակ գտնվել է ՔԿՀ-ում, չունի մշտական բնակության վայր, չունի ամուր սոցիալական կապեր երկրի հետ, որպիսի պարագայում բարձր է գնահատում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը։ Դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկի բարձր լինելու հավանականությունը պայմանավորված նաև սպառնացող պատժի խստությամբ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ բարձր է հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը կլքի Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, այդկերպ փորձելով թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից։
Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դատավարական փուլում, երբ դեռ Դատարանի կողմից հարցաքննված չեն գործով այլ անձիք, մասնավորապես՝ գործով առկա վկաները, ուստի առերևույթ առկա է վտանգը առ այն, որ Մարատ Մուրադյանը գտնվելով ազատության մեջ ապօրինի ազդեցություն կգործադրի սույն գործով ներգրավված վերոնշյալ անձանց վրա:(…)»:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
Մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ կամ դրանց համակցությամբ:
Պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքի համաձայն՝
«(…) Ուստի, պաշտպանական կողմը դատարանի կողմից մատնանշված կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք որևէ ձևով փաստարկված չեն:
Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար:
Ինչ վերաբերվում է այն պատճառաբանություններին, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը մեղադրվում է ծանր հանցագործության կատարման մեջ, ապա ՄԵԻԴ-ը, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իրենց բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արձանագրել են, որ միայն մեղադրյալին մեղսագրվող հանցավոր արարքի ծանրության աստիճանը չի կարող դրվել անձին կալանավորելու որոշման հիմքում և պետք է հիմնավորվի նաև կալանքի հիմքերից որևէ մեկը հաստատող այլ ապացույցներով:
Բացի այդ, մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով, այլ պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը։ Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի դիմելու վտանգի ռիսկը գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում:
Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը, նրան մեղսագրվող արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, այն չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության կամ հանցափորձի փուլերում գտնվելու հանգամանքը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը:
Նշված հանգամանքները նույնպես, դատարանի կողմից պատշաճ կերպով հաշվի չեն առնվել և չեն գնահատվել։
(…)
Այս առումով, դատարանի որոշումը նույնպես հիմնավորված չէ, քանի որ ՄԻԵԴ 5-րդ հոդվածով, Եվրոպական դատարանի նախադեպերով, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով հիմնավորվել է, որ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքում չի կարող դրվել միայն մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը:
Հետևաբար` ՄԻԵԴ-ի 5-րդ հոդվածի սկզբունքների և Եվրոպական դատարանի նախադեպերի ճիշտ կիրառման և մեկնաբանման պարագայում՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավական հիմքերը բացակայում են:
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը շահագրգռված է գործի օբյեկտիվ քննության համար, պարտավորվել է չխուսափել քննությունից, ցուցաբերել պատշաճ վարքագիծ և ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի առաջին իսկ կանչով: (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները, թե՝ ոչ:
Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝
(…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով
(…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
(…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:»:
Խափանման միջոցի, այդ թվում՝ կալանավորման, կիրառման հիմքերն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս:
4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ:
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»:
Մեղադրյալ Մ․Մուրադյանի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել էր Առաջին ատյանի դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին խափանման միջոցի իրավաչափության այս պայմանը հաղթահարված համարելու համար:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մ․Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգման հետ, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել։
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը ևս արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ Մ․Մուրադյանի կալանքի տակ պահելու հիմքերը։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով կալանքի հիմքերին՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, փախուստի դիմելու, նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, հաշվի է առնում մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մեղադրական վերդիկտի դեպքում ակնկալվող պատժի խստությունը, մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի մշտական բնակության վայր չունենալը, որոնք, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից, մասնավորապես՝ հանդիսանում են այնպիսի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոններ, որոնք էականորեն բարձրացնում են գործի քննությանը խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։
Մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի կողմից հանցանք կատարելու հիմքի առկայության մասին հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով Մ.Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ սույն վարույթի շրջանակներում ձերբակալվել է արդեն իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ մեղադրյալը կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի կիրառմամբ հանցանքի կատարումը կանխելու անհրաժեշտություն ։
Նման հետևությունը համահունչ է և բխում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարդան Մամիկոնյանի վերաբերյալ գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն՝ անձի նկատմամբ նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարելու և հիմնավորելու համար, ի թիվս այլնի անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև թե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և պատժի, թե՝ ոչ:
Վերոգրյալին զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան:
Այլ կերպ ասած Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, իսկ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշմամբ պատշաճորեն հիմնավորվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման անհնարավորությունը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները, հետևաբար՝ արձանագրելով և գալով հետևության, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանք ժամկետը պետք է երկարաձգել ևս 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության:
Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելն ու գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվելու փաստը, այլ կերպ՝ մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են:
Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ Բողոքաբերի կողմից չի ներկայացվել այնպիսի փաստական հիմնավորում, որը թույլ կտար բավարարելու նրա կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:»:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը, մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշումը, թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր Դ․Արղամանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
«17» մարտի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարութային նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել 12-0609-24 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
Նշված քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3025/01/24 համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշում է կայացվել ստանձնել մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի որոշմամբ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը: Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչվել է անբավարար:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2025 թվականի փետրվարի 24-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 06-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման դեմ, ընդունվել է վարույթ և սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնելու գրավոր ընթացակարգ:
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ.
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է' չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Երեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվելն վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման պատճառաբանությունների համաձայն՝
«(…) Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ.
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ.
Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները.
- Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով,
- շարունակվում է պահպանվել մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը,
- առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ,
- քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրական եզրակացությունը կազմելուց առաջ վարույթի նյութերը տրամադրվում են մեղադրյալին և նրա պաշտպաններին, այսինքն՝ բացահայտված են բոլոր հնարավոր ապացույցները այդ թվում՝ դատակոչի ենթակա անձինք, որպիսի պայմաններում գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգն էապես աճում է:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից:
Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից նշված Մարատ Մուրադյանի առողջական խնդիրների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ Դատարան չի ներկայացվել։
Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման երեքամսյա ժամկետը: (…)»:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշման համաձայն՝
«(...) Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործից զատ, մեղադրյալը Մարատ Մուրադյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին ձերբակալվել է արդեն սույն վարույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ վերջինս կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա անհրաժեշտություն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու՝ հանցանքի կատարումը կանխելու նպատակով։
Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից փախուստը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանը երկար ժամանակ գտնվել է ՔԿՀ-ում, չունի մշտական բնակության վայր, չունի ամուր սոցիալական կապեր երկրի հետ, որպիսի պարագայում բարձր է գնահատում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը։ Դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկի բարձր լինելու հավանականությունը պայմանավորված նաև սպառնացող պատժի խստությամբ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ բարձր է հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը կլքի Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, այդկերպ փորձելով թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից։
Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դատավարական փուլում, երբ դեռ Դատարանի կողմից հարցաքննված չեն գործով այլ անձիք, մասնավորապես՝ գործով առկա վկաները, ուստի առերևույթ առկա է վտանգը առ այն, որ Մարատ Մուրադյանը գտնվելով ազատության մեջ ապօրինի ազդեցություն կգործադրի սույն գործով ներգրավված վերոնշյալ անձանց վրա:(…)»:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
Մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ կամ դրանց համակցությամբ:
Պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքի համաձայն՝
«(…) Ուստի, պաշտպանական կողմը դատարանի կողմից մատնանշված կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք որևէ ձևով փաստարկված չեն:
Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար:
Ինչ վերաբերվում է այն պատճառաբանություններին, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը մեղադրվում է ծանր հանցագործության կատարման մեջ, ապա ՄԵԻԴ-ը, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իրենց բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արձանագրել են, որ միայն մեղադրյալին մեղսագրվող հանցավոր արարքի ծանրության աստիճանը չի կարող դրվել անձին կալանավորելու որոշման հիմքում և պետք է հիմնավորվի նաև կալանքի հիմքերից որևէ մեկը հաստատող այլ ապացույցներով:
Բացի այդ, մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով, այլ պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը։ Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի դիմելու վտանգի ռիսկը գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում:
Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը, նրան մեղսագրվող արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, այն չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության կամ հանցափորձի փուլերում գտնվելու հանգամանքը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը:
Նշված հանգամանքները նույնպես, դատարանի կողմից պատշաճ կերպով հաշվի չեն առնվել և չեն գնահատվել։
(…)
Այս առումով, դատարանի որոշումը նույնպես հիմնավորված չէ, քանի որ ՄԻԵԴ 5-րդ հոդվածով, Եվրոպական դատարանի նախադեպերով, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով հիմնավորվել է, որ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքում չի կարող դրվել միայն մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը:
Հետևաբար` ՄԻԵԴ-ի 5-րդ հոդվածի սկզբունքների և Եվրոպական դատարանի նախադեպերի ճիշտ կիրառման և մեկնաբանման պարագայում՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավական հիմքերը բացակայում են:
Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը շահագրգռված է գործի օբյեկտիվ քննության համար, պարտավորվել է չխուսափել քննությունից, ցուցաբերել պատշաճ վարքագիծ և ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի առաջին իսկ կանչով: (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները, թե՝ ոչ:
Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝
(…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով
(…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
(…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:»:
Խափանման միջոցի, այդ թվում՝ կալանավորման, կիրառման հիմքերն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս:
4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ:
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»:
Մեղադրյալ Մ․Մուրադյանի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել էր Առաջին ատյանի դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին խափանման միջոցի իրավաչափության այս պայմանը հաղթահարված համարելու համար:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մ․Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգման հետ, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել։
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը ևս արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ Մ․Մուրադյանի կալանքի տակ պահելու հիմքերը։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով կալանքի հիմքերին՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, փախուստի դիմելու, նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, հաշվի է առնում մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մեղադրական վերդիկտի դեպքում ակնկալվող պատժի խստությունը, մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի մշտական բնակության վայր չունենալը, որոնք, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից, մասնավորապես՝ հանդիսանում են այնպիսի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոններ, որոնք էականորեն բարձրացնում են գործի քննությանը խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։
Մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի կողմից հանցանք կատարելու հիմքի առկայության մասին հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով Մ.Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ սույն վարույթի շրջանակներում ձերբակալվել է արդեն իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ մեղադրյալը կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի կիրառմամբ հանցանքի կատարումը կանխելու անհրաժեշտություն ։
Նման հետևությունը համահունչ է և բխում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարդան Մամիկոնյանի վերաբերյալ գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն՝ անձի նկատմամբ նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարելու և հիմնավորելու համար, ի թիվս այլնի անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև թե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և պատժի, թե՝ ոչ:
Վերոգրյալին զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան:
Այլ կերպ ասած Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, իսկ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշմամբ պատշաճորեն հիմնավորվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման անհնարավորությունը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները, հետևաբար՝ արձանագրելով և գալով հետևության, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանք ժամկետը պետք է երկարաձգել ևս 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության:
Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելն ու գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվելու փաստը, այլ կերպ՝ մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են:
Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ Բողոքաբերի կողմից չի ներկայացվել այնպիսի փաստական հիմնավորում, որը թույլ կտար բավարարելու նրա կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:»:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը, մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշումը, թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3025/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 29-10-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 12-0609-24 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է' չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու' թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին' ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Երեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված' ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով' ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու' Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվելն վերցվել են վարույթն իրականցնող քննիչի կողմից: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Մուրադյան |
| Հայրանուն | Հովհաննեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 393 Մաս 3 Կետ 2 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 29-10-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 31-10-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 31-10-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ (վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը քննության առնելու մասին) 2024թ. հոկտեմբերի 31 ք.Երևան, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Արղամանյանս՝ քննելով թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑԻ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024թ․ հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 12-0609-24 քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2․ Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3025/01/24 համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 2. Դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 3. Եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը, ապա դատարանն առանց նախնական դատալսումներ անցկացնելու մասին որոշում կայացնելու քրեական գործը վերադարձնում է հսկող դատախազին խափանման միջոցի հարցը քննարկելու և գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատակով: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: 6. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացնելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: Հուշաթերթը ներառում է նաև սույն օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում:» Նույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Եթե մեղադրյալը կալանավորված է, ապա մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատարան է հանձնվում ոչ ուշ, քան մեղադրյալի կալանքի ժամկետը լրանալուց 15 օր առաջ:» Նույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետները հաշվվում են ժամերով, օրերով, ամիսներով և տարիներով: 2. Ժամկետները հաշվելիս նկատի չի առնվում այն ժամը կամ օրը, որից սկսվում է ժամկետների ընթացքը: 3. Ժամկետն օրերով հաշվելիս ժամկետի ընթացքն սկսվում է առաջին օրվա գիշերվա զրո ժամից և վերջանում վերջին օրվա գիշերվա ժամը 24․00-ին: Ժամկետն ամիսներով կամ տարիներով հաշվելիս ժամկետը վերջանում է վերջին ամսվա համապատասխան օրը, իսկ եթե տվյալ ամիսը չունի համապատասխան ամսաթիվ, ապա ժամկետն ավարտվում է այդ ամսվա վերջին օրը: Եթե ժամկետը լրանալու օրը ոչ աշխատանքային է, ապա ժամկետի վերջին օր է համարվում դրան հաջորդող առաջին աշխատանքային օրը, սակայն այս կանոնը չի կիրառվում անձի ազատության սահմանափակման հետ կապված ժամկետները հաշվելիս: (...)» Քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված «կալանք» խափանման միջոցի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին ուստի առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված գործը մեղադրողին վերադարձնելու հիմքը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ, 31-րդ, 33-րդ, 264-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ 1. Ստանձնել մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը և նշանակել դռնբաց նախնական դատալսումներ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ ժամը 14:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ-1» նստավայրում (հասցե՝ Երևան քաղաք, Նազարբեկյան 40)։ 2. Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և բողոքարկման ենթակա չէ: Դատավոր՝ Դավիթ Արղամանյան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Մուրադյան |
| Հայրանուն | Հովհաննեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 14-11-2024 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Արտակ Հովհաննիսյանի, մեղադրյալ՝ Մարատ Մուրադյանի, 2024թ. նոյեմբերի 14 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի (ծնված՝ 07.11.1957թ., Սիսիան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված, բնակվող՝ Արարատի մարզ, Նոր Խարբերդ, 10-րդ փողոց․ տուն 41 հասցեում, ներկայում «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավոր) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 18-ի որոշմամբ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամաբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով՝ նույն ժամկետով սահմանափակելով այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ Կալանքի սկիզբը հաշվվել է փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի հուլիսի 15-ից։ 2․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամաբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ը՝ այդ ընթացքում սահմանափակելով մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. 1. 2024 թվականի հուլիսի 18-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ «կալանք» խափանման միջոցի կիրառումը անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից նոր հանցանք կատարելը, փախուստի դիմելը կանխելու և իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու համար: Ինչ վերաբերվում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանը արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն ապահովել Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատշաճ վարքագիծը: Դատարանի որոշմամբ սահմանափակվել է նաև Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ 2. 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումը անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը, փախուստի դիմելը կանխելու և իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու համար: Ինչ վերաբերվում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանը արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն ապահովել Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատշաճ վարքագիծը: Դատարանի որոշմամբ սահմանափակվել է նաև Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը նախնական դատալսումների ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։ Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործից զատ, մեղադրյալը Մարատ Մուրադյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին ձերբակալվել է արդեն սույն վարույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ վերջինս կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա անհրաժեշտություն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու՝ հանցանքի կատարումը կանխելու նպատակով։ Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից փախուստը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանը երկար ժամանակ գտնվել է ՔԿՀ-ում, չունի մշտական բնակության վայր, չունի ամուր սոցիալական կապեր երկրի հետ, որպիսի պարագայում բարձր է գնահատում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը։ Դատարանն գտնում է, որ նշված ռիսկի բարձր լինելու հավանականությունը պայմանավորված նաև սպառնացող պատժի խստությամբ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ բարձր է հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը կլքի Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, այդկերպ փորձելով թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից։ Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դատավարական փուլում, երբ դեռ Դատարանի կողմից հարցաքննված չեն գործով այլ անձիք, մասնավորապես՝ գործով առկա վկաները, ուստի առերևույթ առկա է վտանգը առ այն, որ Մարատ Մուրադյանը գտնվելով ազատության մեջ ապօրինի ազդեցություն կգործադրի սույն գործով ներգրավված վերոնշյալ անձանց վրա: Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները. - Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով, - շարունակվում է պահպանվել մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը, - առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ, - քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրական եզրակացությունը կազմելուց առաջ վարույթի նյութերը տրամադրվում են մեղադրյալին և նրա պաշտպաններին, այսինքն՝ բացահայտված են բոլոր հնարավոր ապացույցները այդ թվում՝ դատակոչի ենթակա անձինք, որպիսի պայմաններում գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգն էապես աճում է: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Անդրադառնալով մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ թեև առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու վտանգ, այնուամենայնիվ նշված հիմքը չի գտնվում այնպիսի մակարդակում, որը թույլ կտար Դատարանին գալ այն եզրահանգման, որ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը չսահմանափակելը կարող է խոչընդոտել գործի քննության պատշաճ իրականացմանը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման երեքամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2025 թվականի փետրվարի 15-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 4․ Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 17-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ Երևան քաղաքի ուղեկցող գումարտակը չի կարողացել ապահովել մեղադրյալի ներկայությունը դատական նիստին, ինչի վերաբերյալ ստացվել է գրություն: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Գարիկ Մելոյանի, մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Տիգրան Գրիգորյանի, մեղադրյալ՝ Մարատ Մուրադյանի, 2025թ. փետրվարի 5 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի (ծնված՝ 07.11.1957թ., Սիսիան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված, բնակվող՝ Արարատի մարզ, Նոր Խարբերդ, 10-րդ փողոց տուն 41 հասցեում, ներկայում «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավոր) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամաբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 15-ը՝ այդ ընթացքում սահմանափակելով մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. 1. 2024 թվականի փետրվարի 15-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումը անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը, փախուստի դիմելը կանխելու և իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու համար: Ինչ վերաբերվում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանը արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն ապահովել Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Պաշտպանը դատական նիստի ընթացքում խնդրեց հաշվի առնել իր պաշտպանյալի առողջական վիճակը և քննարկել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ այդ թվում տնային կալանքի կիրառման հնարավորության հարցը։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտությանը, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։ Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական Դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները. - Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով, - շարունակվում է պահպանվել մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը, - առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ, - քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրական եզրակացությունը կազմելուց առաջ վարույթի նյութերը տրամադրվում են մեղադրյալին և նրա պաշտպաններին, այսինքն՝ բացահայտված են բոլոր հնարավոր ապացույցները այդ թվում՝ դատակոչի ենթակա անձինք, որպիսի պայմաններում գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգն էապես աճում է: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից նշված Մարատ Մուրադյանի առողջական խնդիրների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ Դատարան չի ներկայացվել։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման երեքամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 4․ Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 12-05-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Մելինե Սահակյանի, մեղադրյալ՝ Մարատ Մուրադյանի, 2025թ. մայիսի 12 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի (ծնված՝ 07.11.1957թ., Սիսիան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված, բնակվող՝ Արարատի մարզ, Նոր Խարբերդ, 10-րդ փողոց տուն 41 հասցեում, ներկայում «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավոր) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. 2025 թվականի փետրվարի 5-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումը անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը, փախուստի դիմելը կանխելու և իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Մեղադրյալը հայտնեց, որ նա փախուստի չի դիմի։ Պաշտպանը Դատարանին հասցեագրված գրությամբ հայտնել է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի ընտրության պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտությանը, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Ինչ վերաբերում է վարույթին խոչընդոտելու վտանգին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ արդեն իսկ հարցաքննվել են գործով երկու վկաները, վերջին վկան հանդիսանում է մեղադրյալի որդին, որպիսի պայմաններում մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու ռիսկը այլևս բացակայում է։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները. - Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով, - առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ, Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 15-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 4․ Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը չի կայացել մեղադրյալին չներկայացնելու պատճառով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Մելինե Սահակյանի, պաշտպան՝ Տիգրան Գրիգորյանի, մեղադրյալ՝ Մարատ Մուրադյանի, 2025թ. օգոստոսի 12 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի (ծնված՝ 07.11.1957թ., Սիսիան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված, բնակվող՝ Արարատի մարզ, Նոր Խարբերդ, 10-րդ փողոց տուն 41 հասցեում, ներկայում «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավոր) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 15-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. 2025 թվականի մայիսի 12-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումը անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը, փախուստի դիմելը կանխելու և իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Պաշտպանը հայտնեց, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի ընտրության պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտությանը, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Անդրադառնալով դատական վարույթում դրսևորված ջանասիրության հարցին՝ 2025թ. հուլիսի 30-ի ՀՀ Սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-1792 որոշմամբ սահմանվել է նաև, որ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրության (due diligence) ապահովման պարտականությունը տարածվում է նաև դատական վարույթում գործը քննող դատարանի վրա: Համադրելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Ինչ վերաբերում է վարույթին խոչընդոտելու վտանգին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ արդեն իսկ հարցաքննվել են գործով երկու վկաները, վերջին վկան հանդիսանում է մեղադրյալի որդին, որպիսի պայմաններում մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու ռիսկը այլևս բացակայում է։ Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 մայիսի 12-ի որոշումից հետո՝ առ այսօր Դատարանը դրսոևրել է պատշաճ ջանասիրություն, մասնավորապես՝ հետազոտվել են բոլոր գրավոր ապացույցները, հարցաքննվել են բոլոր վկաները։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները. - Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով, - առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ, Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 15-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 4․ Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:55 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 29-08-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Մուրադյան |
| Հայրանուն | Հովհաննեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ էլեկտրաէներգիայի բացակայության պատճառով ։ |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ Երևան քաղաքի ուղեկցող գումարտակը չի կարողացել ապահովել մեղադրյալի ներկայությունը դատական նիստին, ինչի վերաբերյալ ստացվել է գումարտակի հրամանատարի գրությունը: |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 20-01-2026 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Մուրադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 20-02-2026 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Գործ թիվ ԵԴ1/3025/01/24 ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, Գարիկ Մելոյանի, Անուշ Հովսեփյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրողներ՝ Արտակ Հովհաննիսյանի, Մերինե Սահակյանի, պաշտպան՝ Տիգրան Գրիգորյանի, մեղադրյալ՝ Մարատ Մուրադյանի, 2026թ. հունվարի 20 ք. Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ (ծնված՝ 07.11.1957թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված, ամուսնացած, չի աշխատում, բնակվել է Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ 10-րդ փողոցի տուն 41 հասցեում, ներկայում «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավոր) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2024թ. հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22։30-ին, թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը։ 2. 2024թ. հուլիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։ 3. 2024թ. հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2024թ. հուլիսի 18-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2024թ. հուլիսի 15-ից։ 5․ 2024թ. օգոստոսի 2-ի Քննիչի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Պավլիկ Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված 143,45 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց։ 6. 2024թ. օգոստոսի 8-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։ 7. Դատարանի 2024թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամանակով՝ մինչև 2024թ. նոյեմբերի 15-ը: 8․ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով՝ Մարատ Մուրադյանին թմրամիջոց իրացրած անձի վերաբերյալ նախաձեռնվել է թիվ 12174024 քրեական վարույթը, որը նույն օրը միացվել է թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթին։ 9․ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 12191124 քրեական վարույթը՝ Մարատ Մուրադյանին անհայտ անձի կողմից թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ։ 10. 2024թ. հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի քրեական դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արտակ Հովհաննիսյանի կողմից թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթով հաստատված մեղադրական եզրակացությունն ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 11. Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործի համարը, որը 2024թ. հուլիսի 11-ին մակագրվել և 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին: 12. 2024թ. հոկտեմբերի 31-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 13. Դատարանի 2024թ. նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. փետրվարի 15-ը։ 14. Դատարանի 2025թ. փետրվարի 5-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. մայիսի 15-ը։ 15. Դատարանի 2025թ. մայիսի 12-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. օգոստոսի 15-ը։ 16. Դատարանի 2025թ. օգոստոսի 12-ի որոշմամբ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025թ. նոյեմբերի 15-ը։ 17. 2025թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ Նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռով դրան անդրադառնալը։ 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել և վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից: Այսինքն՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարում: (...)»։ 3.1. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. - Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ՀՀ ոստիկանության էրեբունու բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք տեղափոխելու մասին կազմված արձանագրությունը (հատոր 1, վ/թ 15), - 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ձերբակալված Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի մասնակցությամբ կատարված ավտոմեքենայի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թղթով փաթաթված պոլիէթիլենային տոպրակ կանաչադեղնավուն զանգվածով։ Նույն թղթի միջից վայր է ընկել զիպ փականով թվով 16 հատ տոպրակներ (հատոր 1, վ/թ 73-75), - փորձագետի թիվ 1027 Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված 143,45 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց (հատոր 1, վ/թ 161-162), - Պավլիկ Մուրադյանի կողմից «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 16 հատ զիպ փականով պոիլէթիլենային տոպրակները որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2024 թվականի հուլիսի 19-ի որոշումը (հատոր 1, վ/թ 134-135), - իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 143,45 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, - վկա Գարեգին Ավագյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը Էրեբունի վարչական շրջանում կատարել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հայտնաբերման հետ կապված միջոցառում։ Ձեռնարկված միջոցառումների ընթացքում հայտնի է դարձել, որ մեղադրյալը գալու է ձեռք բերի առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոց, այդ ժամանակ նրան ձերբակալել են, տարել ոստիկանություն և կազմել համապատասխան արձանագրություն։ Մեղադրյալին ձերբակալել են Էրեբունի վարչական շրջանում, սակայն հասցեն չի կարող հիշել, քանի որ իրենց աշխատանքի մեջ շաբաթական նմանատիպ մեկ դեպք բացահայտում են և ֆիզիկապես չի կարող հիշել հասցեները։ Դեպքը տեղի է ունեցել 1 տարի առաջ, մեղադրյալի հետ մեքենայի մեջ է եղել նրա որդին։ Ձերբակալելու ժամանակ որդին դուրս է եկել մեքենայից, իսկ մեղադրյալին դուրս են հանել մեքենայից, որի ժամանակ թմրանյութը եղել է նրա ոտքերի տակի հատվածում։ Իրենց հետ եղել են այլ մարդիկ ևս, սակայն ձերբակալումն իրականցվել է իր և Կարեն Ավետիսյանի կողմից, իսկ մնացած անձինք այլ գործողությամբ են եղել զբաղված։ Մեղադրյալը մեքենայի մեջ նստած է եղել դիմացի հատվածում։ Թմրանյութի տեսակը պարզ է դարձել ոստիկանության բաժնում։ Չի կարող հիշել անձնական խուզարկությամբ այլ արգելված իրեր հայտնաբերվել է թե ոչ, միևնույն ժամանակ չի կարող հիշել անձամբ ինքը մասնակցել է անձնական խուզարկությանը թե ոչ, արձանագրությունը կազմել է, սակայն չի կարող հիշել մասնակցել է թե ոչ։ Այդ ժամանակ տեղեկություն է ստացել, որ կոնկրետ Մարատ Մուրադյանը գալու է և ձեռք բերի առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոց, - վկա Կարեն Ավետիսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ օպերատիվ գործողությունների շրջանակներում տեղեկություններ են ստացել, որ Մարատ Մուրադյանը պետք է այցելի Նոր Արեշ թաղամաս, առանձնատներից մեկում ձեռք է բերելու առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոցներ, հետագայում նաև իրացնելու նպատակով։ Տեղեկությունը ստանալուց անմիջապես հետո կատարվել են օպերատիվ աշխատանքներ և ձերբակալումն իրականացվել է Նոր Արեշի Էրեբունի մոլից մի փոքր վերև։ Մեղադրյալը դեպքի օրը եղել է իր որդու հետ, իսկ մեքենան եղել է մուգ գույնի «Kia Sorento» մակնիշի։ Մեքենան վարել է մեղադրյալի որդին։ Իրենք ներկայացել են որպես քրեական գլխավոր վարչության աշխատակիցներ, ձերբակալել են, այնուհետև խուզարկության միջոցով հայտնաբերել են թմրամիջոցները։ Մարատ Մուրադյանը մեքենայի մեջ նստած է եղել դիմացը՝ վարորդի կողքին, իսկ ձերբակալելու ժամանակ տեսանելի է եղել թմրանյութը, սակայն խուզարկության ժամանակ է պարզ դարձել, որ թմրանյութ է։ Անձնական խուզարկությունն, ըստ իր հիշողության, կատարվել է իր և Գարեգին Ավագյանի միջոցով, անձնական խուզարկության ժամանակ այլ արգելված իրեր չեն հայտնաբերվել։ Ձերբակալությունն իրականացվել է իր և Գարեգին Ավագյանի կողմից, սակայն իրենց հետ միասին գործում էին օպերատիվ խմբեր։ Օպերատիվ խումբն ականատես է եղել ձերբակալմանը։ Դեպքը մոտ մեկ տարի առաջ է եղել չի կարող հիշել հայտնաբերված թմրանյութը մեքենայի որ մասում էր դրված, իր հիշելով եղել է հետնամասում։ Ձերբակալման ժամանակ Մարատ Մուրադյանը ոչինչ չի հայտնել, հայտնել է նախաքննության ընթացքում, սակայն այդ ժամանակ ներկա չի եղել, - մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքը տեղի է ունեցել անցած տարվա հուլիսի 15-ին։ Մինչ այդ օրը նա գտնվել է կալանքի մեջ և ազատվել է հուլիսի 14-ին։ Ազատվելուց հետո գնացել է իր տղայի տուն, իսկ հաջորդ օրը դուրս է եկել տնից։ Պատիժը կրել է Արմավիրում, և քրեակատարողական հիմնարկից իրեն փոխանցել են մի գրություն՝ «քսիֆ»։ Չի իմացել դրա բովանդակությունը․ այն փակ վիճակում է եղել, և ինքը չի կարդացել։ Ասել են, որ կզանգահարեն ու կհայտնեն հասցեն, որտեղ պետք է փոխանցի։ Ավելի ուշ զանգահարել են և ասել, որ գնա Նոր Արեշի հասցեով։ Զանգը կատարել է այն անձի մայրը, ով տվել էր գրությունը․ համարը եղել է ռուսական։ Գրության մեջ գրված են եղել երեք հեռախոսահամարներ, սակայն ինքը զանգահարել է միայն մեկին։ Մյուս երկուսին չի զանգահարել։ Նա գնացել է իր տղայի մեքենայով՝ ասելով միայն, որ մարդ ունի տեսնելու Արեշում, առանց մանրամասնելու նպատակը։ Մեքենայից իջել է մոտ տասը մետր հեռավորության վրա։ Տարածքում եղել են երեխաներ, նաև մի կին, ով ասել է, որ քիչ անց կգա այն տղամարդը։ Ավելի ուշ մի տղամարդ մոտեցել է։ Ինքը փոխանցել է փակ գրությունը, իսկ տղամարդը նրան տվել է մի միջին չափի տոպրակ՝ ասելով, որ այնտեղ ինքն էլ ունի բաժին «քաշելու» համար։ Տեսակի մասին ոչինչ չի ասել։ Նա տոպրակը չի բացել և չի հասցրել տեսնել պարունակությունը։ Նշեց, որ գիտեր՝ քսիֆը փոխանցելուց հետո կարող է «քաշելու» բան ստանալ, սակայն մինչև տեղ հասնելը դրա մասին տեղյակ չի եղել։ Տոպրակը վերցրել է և նստել մեքենա՝ այն պահելով ձեռքին, այնպես, որ տղան չտեսնի։ Ավտոմեքենայում նրան զանգահարել է Արթուր անունով անձը, ով նախկինում տվել էր գրությունը։ Ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է, և հետո կխոսեն։ Մինչ այդ իր հետ հիմնականում խոսել է Արթուրի մայրը։ Ինքը Արթուրի հեռախոսահամարը չի իմացել, սակայն իր համարը փոխանցված է եղել նրան։ Հայտնեց, որ թմրամիջոցներ օգտագործում է 1980-ականներից։ Օգտագործում է և՛ քաշելու, և՛ սրսկվելու եղանակով։ Օրական օգտագործում է 2-3 անգամ, շաբաթական՝ մոտավորապես 25-30 գրամ։ Մարիխուաննան խառնում է նաև թութունի հետ։ Այլ տեսակի թմրամիջոցների դեպքում նշել է, որ չափաբաժինը սխալ հաշվարկելու դեպքում կարող է լինել «պերեդոզ»։ Նա նախկինում դատապարտված է եղել թե՛ գողության, թե՛ թմրամիջոցների հետ կապված հանցագործությունների համար։ Ներկայումս օգտագործում է մեթադոն։ Ինքը տոպրակը չի բացել, չի հասցրել տեսնել ներսում եղածը և չի կարող ասել քաշը։ Երբ ոստիկանական մեքենան կանգնեցրել է, ինքը տոպրակը դուրս է նետել։ Հետագայում ոստիկանները հարցրել են, թե որտեղից է ձեռք բերել։ Նա նշել է, որ չի դրել որևէ լրացուցիչ տոպրակ և չի կատարել որևէ փաթեթավորում։ Նշեց, որ վերցրել է տոպրակը որպես օգտագործող՝ իր օգտագործման համար, սակայն չի ընդունում իրացման հետ կապված մեղադրանքը։ Նշեց, որ եթե իմանար, որ պետք է փոխանցի մեկ այլ անձի, չէր վերցնի և չէր փոխանցի։ Նշել է, որ եթե իրեն զանգահարեին և ասեին՝ փոխանցի որևէ մեկին, ինքը չէր անի դա։ Իր խոսքով՝ սպասել է զանգի, որպեսզի հասկանա՝ ինչ պետք է անի, սակայն մինչև որևէ հետագա գործողություն, կանգնեցվել է։ Դատարանի հարցերին պատասխանելով՝ նշեց, որ հասկացել է, որ ամբողջ պարունակությունը իրենը չէ, այլ միայն ինչ-որ չափաբաժին, սակայն հստակ ինչ չափ է, չի իմացել։ Չի կարող ասել նաև, թե ընդհանուր քաշը որքան է եղել։ Ասել է, որ ենթադրել է՝ «քաշելու» նյութ է, քանի որ այդպես են ասել, սակայն կոնկրետ տեսակը իրեն չեն հայտնել, և ինքը չի տեսել պարունակությունը։ Նշեց նաև, որ դեպքից հետո փորձել է տարբեր մարդկանց միջոցով կապ հաստատել Արթուրի հետ, սակայն արդյունք չի ստացել։ Արթուրը, ըստ նրա, ասել է, որ տեղյակ չէ։ Մարատ Մուրադյանը կրկնեց, որ որպես օգտագործող վերցրել է տոպրակը, իսկ մնացած մեղադրանքները չի ընդունում։ 3.2. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները. - 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Մարատ Մուրադյանը ստացել է ընդհանուր 1․471․078 ՀՀ դրամ աշխատավարձ, - 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը․ առկա է Մարատ Մուրադյանի և Մարգարիտա Հակոբյանի ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 17609 ակտը և Քրիստինե Մարատի Մուրադյանի (ծնված՝ 20․01․1990թ․) ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 193 ակտը, - 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին արտատպված դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը․ առկա են թիվ 51100793, 69102497, 12060924, 17132408, 17113810, 61202822 քրեական վարույթները։ Թիվ 17113810, 61202822 քրեական վարույթներով կայացվել են համապատասխանաբար թիվ ԵԿԴ/0206/01/10 և թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճիռները։ Թիվ 12060924 քրեական վարույթը հանդիսանում է սույն քրեական գործով վարույթը։ Թիվ 51100793, 69102497, 17132408 քրեական վարույթներով համարվում է պատիժը կրած, - դատալեքս տեղեկատվական համակարգի արտատպված թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատական գործը (նախաքննական համարը՝ 61202822), համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 8 ամիս ժամկետով։ Պատժի կրումից ազատվել է 14․07․2024թ․, - դատալեքս տեղեկատվական համակարգի արտատպված թիվ ԵԿԴ/0206/01/10 դատական գործը (նախաքննական համարը՝ 17113810), համաձայն որի՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 2․1 ենթակետով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 7 տարի ժամկետով և տուգանքով՝ 120․000 ՀՀ դրամի չափով։ Պատժի կրումից ազատվել է 21․04․2017թ․։ 4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. 4.1. Գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության և հավաստիության տեսանկյունից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների հետազոտման ընթացքում չեն արձանագրվել դրանց ձեռք բերման պատշաճ իրավական ընթացակարգի խախտումներ, ուստի հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը թույլատրելի է։ Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը պարունակում է տեղեկություններ գործի համար նշանակություն ունեցող փաստերի վերաբերյալ՝ հետևաբար հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը բավարարում են ապացույցի վերաբերելիության պահանջին։ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներից հակասական տվյալներ պարունակում են մեղադրյալների ցուցմունքները մյուս ապացույցների համակցության դեմ, որոնք կգնահատվեն ստորև։ 4.2. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հաստատված է համարում, որ Մարատ Մուրադյանը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել և վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը` (...) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝ (...) 2) առանձնապես խոշոր չափերով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:» Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կողմից մեղադրանքն «առանց իրացման նպատակի» ընդունելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ արարքը, ապացուցվում է Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ՀՀ ոստիկանության էրեբունու բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք տեղափոխելու մասին կազմված արձանագրությամբ, 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ձերբակալված Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի մասնակցությամբ կատարված ավտոմեքենայի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, փորձագետի թիվ 1027 Ք-24 եզրակացությամբ, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 16 հատ զիպ փականով պոլիէթիլենային տոպրակներով, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 143,45 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցով, վկաներ Կարեն Ավետիսյանի, Գարեգին Ավագյանի և մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի ցուցմունքներով։ Մեղադրանքը կազմող փաստական հանգամանքները, բացառությամբ «իրացման նպատակը» հիմնավորված են վերը թվարկված ապացույցների համադրությամբ, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղադրանքի ծավալի մեջ ներառված իրացման նպատակը ևս ապացուցված է հետևյալ պատճառաբանությամբ։ ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-135/07 որոշմամբ արձանագրել է, որ «(...) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով։ Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն։ Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ։ Ապօրինի իրացումը թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի ցանկացած եղանակով օտարումն է։ Ապօրինի իրացման տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի՝ հատուցմամբ կամ անհատույց այլ անձանց հանձնելու, փոխանցելու ցանկացած եղանակ՝ վաճառք, նվիրատվություն, փոխանակում, փոխատվություն, պարտքի մարում, ուրիշի ներարկում և այլն։ Իրացման առանձնահատկությունն այն է, որ նշված գործողությունների հետևանքով թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրանում է մեկ այլ անձ, որն այս դեպքում հանդես է գալիս որպես ձեռք բերող, ստացող կամ գնորդ, սպառող։ Ապօրինի իրացումը համարվում է ավարտված, երբ մեկ այլ անձ տիրանում է թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին։ Մեկ ուրիշ անձին փոխանցելու եղանակը կարող է տարբեր լինել, սակայն դա արարքի որակման համար նշանակություն չունի։ Ապօրինի իրացման հանցակազմի համար նշանակություն չունի, թե թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրացած անձն ինչպես է այն տնօրինելու, դրա հետ վարվելու։ (...)» Այսպես՝ Մարատ Մուրադյանի կողմից թմրամիջոցի իրացման նպատակի մասին են վկայում թմրամիջոցի զգալի քանակությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափը՝ ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերի 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, թվով 16 հատ պոլիէթիլենային տոպրակների առկայությունը և մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի ցուցմունքը։ Մեղադրյալի ցուցմունքի ամբողջական բովանդակությունը, դիտարկված իր ներքին տրամաբանությամբ և փոխկապակցված հանգամանքներով, վկայում է թմրամիջոցի ձեռքբերման իրացման նպատակի, քան բացառապես անձնական օգտագործման նպատակի մասին։ Մեղադրյալի ցուցմունքից հետևում է, որ տոպրակը վերցնելուց ինքը տեղեկացել է, որ տոպրակն իրենը չէ, քանի որ հստակ նշվել է, որ այդտեղ ինքն էլ ունի բաժին, ինչը վկայում է այն մասին, որ թմրամիջոցը նախատեսված էր հետագայում փոխանցման համար։ Բացի դա, ցուցմունքում պարբերաբար նշվում է, որ հետագա գործողությունների կատարման մասով մեղադրյալը սպասելիս է եղել զանգի։ Եթե թմրամիջոցը փոխանցվել էր մեղադրյալին անձնական օգտագործման նպատակով, ապա որևէ երրորդ անձի կողմից հետագա հրահանգի անհրաժեշտություն չէր լինի, ինչը հաստատում է, որ մեղադրյալը սպասում էր հետագա ցուցումի ՝ կապված թմրամիջոցի տնօրինման հետ։ Դատարանն արձանագրում է, որ նույնիսկ այն պայմաններում, երբ ինքը պնդում է, որ ցուցում ստանալու դեպքում չէր փոխանցի, ապացուցված է այն փաստը, որ թմրամիջոցի տոպրակը վերցնելիս ընդունել է «պայմանը»՝ գիտակցելով, որ հետագայում պետք է հրահանգ ստանա։ Բացի դրանից, մեղադրյալը ցուցմունքով հայտնում է, որ չգիտեր, թե իր չափն այդտեղից ինչքան է, ինչը ևս վկայում է այն մասին, որ իր անձնական օգտագործման «չափաբաժինը» հստակեցման էր ենթակա հետագայում։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված ապացույցների համադրությամբ հիմնավորվում է թմրամիջոցների իրացման նպատակը, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն ընդգծում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ հետազոտված ապացույցների և դատաքննության արդյունքում դրանց հիման վրա հաստատված հանգամանքների համատեքստում Դատարանը, առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքով և հիմնվելով հիմնական դատալսումներում իրականացված պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված են։ Համադրելով ապացուցված փաստական հանգամանքները՝ արարքները, մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հաստատված փաստական հանգամանքների պարագայում նրա արարքին տրված իրավական որակումը ճիշտ է։ Հիմնվելով քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս ապացույցների «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշի վրա, առաջնորդվելով անմեղության կանխավարկածով՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Մարատ Մուրադյանի կողմից, մեղավորությամբ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ քրեական հակաիրավական արարք կատարած լինելը, որը որակված է ճիշտ՝ Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանը հաշվի է առնում, որ հանցանքը կատարելու պահին Մարատ Մուրադյանը եղել է 67 տարեկան։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի՝ հանցանքի պահին 65 տարեկանը լրացած լինելու հանգամանքը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին Դատարանը արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի անձը բնութագրող դրական հանգամանքներ են մեղքը մասնակի ընդունելը, մանրամասն ցուցմունք տալը։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։ Մեղադրյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:» Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:» Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)» Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված պատժատեսակը մեկն է՝ ազատազրկում։ Հաշվի առնելով վերոնշյալը, ինչպես նաև այն, որ բացակայում են օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկում պատժատեսակը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: 2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով: 3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից: (…)» Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված պատժատեսակի չափը որոշելու հարցում Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար: 2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝ 1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով, 2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով, 3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:» Դատարանն արձանագրում է, որ թիվ ԵԴ/0161/01/23 (նախաքննական համարը՝ 61202822) դատավճռով Մարատ Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 8 ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի հուլիսի 14-ին ազատվելով պատժի կրումից, հանդիսանալով դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար դատվածություն ունեցող անձ, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին կատարել է նոր դիտավորյալ հանցանք։ Այսպիսով՝ Դատարանը հաստատված է համարում ռեցեդիվի առկայությունը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: 1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները: 2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից: 3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին: (…)» Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, անձը բնութագրող տվյալները, հայտնաբերված թմրանյութերի չափը, և կարևորելով այն հանգամանքը, որ թեպետ մեղադրյալի կողմից մեղադրանքը ընդունվել է մասնակի, սակայն նրա տված մանրամասն ցուցմունքը կարևոր նշանակություն է ունեցել դեպքի բացահայտման համար՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ռեցիդիվի առկայությամբ թույլատրելի նվազագույն՝ 8 տարի ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակի նշանակմամբ, ուստի Դատարանը մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակում ազատազրկում՝ 8 ամիս ժամկետով։ Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունները կանխելու նպատակները կարող են իրագործվել բացառապես այն պայմաններում, երբ մեղադրյալը կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ առկա չեն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, առկա է ռեցիդիվ, հանցանքը կատարվել է ազատազրկում ձևով պատիժը կրելուց ազատվելու հաջորդ օրը, ուստի դատապարտված մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:» Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական վարույթով (նախաքննական համարը՝ 12-0609-24) փաստացի անազատության մեջ է գտնվում 2024 թվականի հուլիսի 15-ից առ այսօր և շարունակում է կալանքի տակ մնալ, ուստի Մարատ Մուրադյանի պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի հուլիսի 15-ից։ Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Պավլիկ Մուրադյանի կողմից վարած «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված 143,45 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի և թվով 16 հատ զիպ փականով պոիլէթիլենային տոպրակների տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 12-0609-24 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 12191124 քրեական վարույթը՝ Մարատ Մուրադյանին անհայտ անձի կողմից թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ՝ թիվ 12191124 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 12191124 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 12191124 քրեական վարույթի նյութերին։ Անդրադառնալով մյուս ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: Անդրադառնալով Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ նշանակվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժատեսակներից ամենախիստը՝ ազատազրկումը, ընդ որում՝ 8 տարի ժամկետով, ինչն ինքնին թույլ է տալիս Դատարանին գալ այն եզրահանգման, որ հայտնվելով ազատության մեջ Մարատ Մուրադյանը կփորձի դիմել փախուստի։ Բացի դա, ապացուցված է, որ մեղսագրվող արարքը կատարվել է ռեցիդիվի պայմաններում, ազատ արձակվելուց մեկ օր անց, ուստի առկա է նաև խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտություն՝ հանցանք կատարելու ռիսկը չեզոքացնելու նպատակով, ուստի, հաշվի առնելով ընտրված պատժատեսակի ծանրությունը, մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկի առկայությունը, ինչպես նաև հանցանքի կատարումը կանխելու անհրաժեշտությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել: Հաշվի առնելով, որ սույն գործով վարութային ծախսեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցին անդրադարձ չի կատարում։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՎՃՌԵՑ 1. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում՝ 8 (ութ) տարի ժամկետով։ 2. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի հուլիսի 15-ից։ 3. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։ 4. Իրեղեն ապացույցները տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված եղանակով։ 5. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: 6. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։ 7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-01-2026 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | դատական գործը բաղկացած 3 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «332» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «150» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «131» թերթից, 1-ին հատորին կից՝ լազերային սկավա? |
| Գործին կից նյութերը | դատական գործը բաղկացած 3 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «332» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «150» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «131» թերթից, 1-ին հատորին կից՝ լազերային սկավառակ։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-04-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 08-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «332» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «150» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «131» թերթից, |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից՝ լազերային սկավառակ։ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-42426/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3025/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 04-12-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-11-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարատ Մուրադյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին 14.11.2024թ. կայացված որոշումը կամ նրա նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներից կամ համակցությամբ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 13-12-2024 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 23-12-2024 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | N-ԵԴ1/3025/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «23» դեկտեմբերի 2024թ. ք. Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈԻԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Դ.Արղամանյան/ 14.11.2024թվականի թիվ ԵԴ1/3025/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը. ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 14.11.2024թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամանակով՝ մինչև 15.02.2025թվականը: Բողոքարկվող դատական ակտը պաշտպանի կողմից ստացվել է 22.11.2024 թվականին։ Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ փոստային ծառայության միջոցով 02.12.2024թվականին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Տ.Գրիգորյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան/ է ստացվել 04.12.2024թվականին: Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործի հավելվածը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 09.12.2024թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 10.12.2024թվականին: 13.12.2024թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: 2.Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված' ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել և վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից:»: 14.11.2024թվականին Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է. «/.../Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։ Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործից զատ, մեղադրյալը Մարատ Մուրադյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին ձերբակալվել է արդեն սույն վարույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ վերջինս կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա անհրաժեշտություն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու՝ հանցանքի կատարումը կանխելու նպատակով։ Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից փախուստը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանը երկար ժամանակ գտնվել է ՔԿՀ-ում, չունի մշտական բնակության վայր, չունի ամուր սոցիալական կապեր երկրի հետ, որպիսի պարագայում բարձր է գնահատում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը։ Դատարանն գտնում է, որ նշված ռիսկի բարձր լինելու հավանականությունը պայմանավորված նաև սպառնացող պատժի խստությամբ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ բարձր է հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը կլքի Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, այդկերպ փորձելով թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից։ Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դատավարական փուլում, երբ դեռ Դատարանի կողմից հարցաքննված չեն գործով այլ անձիք, մասնավորապես՝ գործով առկա վկաները, ուստի առերևույթ առկա է վտանգը առ այն, որ Մարատ Մուրադյանը գտնվելով ազատության մեջ ապօրինի ազդեցություն կգործադրի սույն գործով ներգրավված վերոնշյալ անձանց վրա: Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները. - Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով, - շարունակվում է պահպանվել մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը, - առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ, - քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրական եզրակացությունը կազմելուց առաջ վարույթի նյութերը տրամադրվում են մեղադրյալին և նրա պաշտպաններին, այսինքն՝ բացահայտված են բոլոր հնարավոր ապացույցները այդ թվում՝ դատակոչի ենթակա անձինք, որպիսի պայմաններում գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգն էապես աճում է: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Անդրադառնալով մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ թեև առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու վտանգ, այնուամենայնիվ նշված հիմքը չի գտնվում այնպիսի մակարդակում, որը թույլ կտար Դատարանին գալ այն եզրահանգման, որ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը չսահմանափակելը կարող է խոչընդոտել գործի քննության պատշաճ իրականացմանը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման երեքամսյա ժամկետը:/.../»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 19.08.2024թվականի որոշումը հիմնավորված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ Սահմանադրության և ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի պահանջներից, ուստի այն ենթակա է բեկանման: Պաշտպանական կողմը դատարանի կողմից մատնանշած կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք որևէ ձևով փաստարկված չեն, բացի այդ, կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է ծանր հանցանքի կատարում չի կարող հիմք հանդիասանալ կալանավորման համար, իսկ փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորել պատժի խստությամբ: Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը, նրան մեղսագրվող արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, այն չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության կամ հանցափորձի փուլերում գտնվելու հանգամանքը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը: Նշված հանգամանքները նույնպես դատարանի կողմից հաշվի չեն առնվել և չեն գնահատվել: Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է. «Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին 14.11.2024թվականին կայացված թիվ ԵԴ1/3025/01/24/ որոշումը։ Այնուամենայնիվ, եթե Վերադաս դատարանը կգտնի, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին 14.11.2024 թվակաին կայացված թիվ ԵԴ1/3025/01/24/ որոշումը հիմնավոր է, ապա խնդրում եմ դատարանին Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներից կամ համակցությամբ։»: 4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ վերլուծելով վերը շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…): ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք : Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով» : ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով : Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի : 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով : (…) : ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով : 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար : (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները : Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը : 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։(…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: (…)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝ 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. (…)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը : 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար : 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները : 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին, անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 30.03.2016թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը և նկատի ունենալով, որ Մարատ Մուրադյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին: Դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին անդրադառնալով՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով 26.05.2020թվականի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ. « /.../ Որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ /…/»։ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «/…/ Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը /…/» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.02.2013թվականի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշում/: Տիգրան Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «/…/ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ /…/»: Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի հիմքերի՝ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, փախուստի դիմելու և նոր արարք կատարելու առկայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանց առկայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են գործի նյութերից: Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, փաստարկների շրջանակներում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և այն համադրելով մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանավորումից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, փաստարկների շրջանակներում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և այն համադրելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի առանձնահատկությունների, բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, կատարման եղանակի, տարածվածության, և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ, ինչպես նաև այն, որ ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք էական նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ դատաքննությունը դեռևս շարունակվում է, և վերը նշված փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելով և համակցությամբ գնահատելով բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տվյալ դեպքում առկա է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու անհրաժեշտություն, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերի պնդումները հիմնված չեն ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Անդրադառնալով բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված կալանավորման հիմքերի չեզոքացման և վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք այլընտրանքային խափանման միջոցը հանդիսանալ չի կարող, հաշվի առնելով, որ այն բավարար և ողջամիտ միջոց չի հանդիսանում բացառելու մեղադրյալի կողմից ոչ օրինաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը: Այլ կերպ՝ կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև տվյալ դեպքում կալանավորմամբ ապահովվում է նաև հանրային և մասնավոր շահերի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռությունը, հետևաբար նման պայմաններում վերաքննիչ բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Թիվ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 14.11.2024թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-12-2024 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-02-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-02-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարատ Մուրադյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին 05.02.2025թ. կայացված որոշումը կամ նրա նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներից կամ համակցությամբ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 17-03-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3025/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր Դ․Արղամանյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «17» մարտի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարութային նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել 12-0609-24 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ Նշված քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3025/01/24 համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշում է կայացվել ստանձնել մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի որոշմամբ ԵԴ1/3025/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը: Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչվել է անբավարար: Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2025 թվականի փետրվարի 24-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 06-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման դեմ, ընդունվել է վարույթ և սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնելու գրավոր ընթացակարգ: Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ. Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է' չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու թույլտվություն, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին՝ ժամը 22:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Երեբունու Նոր Արեշ 2-րդ փողոցի 45 տան մոտակայքում անհայտ անձից իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երկուհարյուրութսունվեցապատիկը գերազանցող չափերով՝ ընդհանուր 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ու 16 հատ զիպ փաթեթներ և դրանք իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր որդու՝ Պավլիկ Մարատի Մուրադյանի կողմից շահագործվող «Կիա Սորենտո» մակնիշի 35 RP 772 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում, սակայն ճանապարհին կանգնեցվել և իրացնելու նպատակով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով 2024 թվականի հուլիսի 15-ին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ աշխատակիցների կողմից, իսկ վերը նշված 143.45 գրամ հաստատուն չոր քաշով, պոլիէթիլենային փաթեթում փաթեթավորված, առանձնապես խոշոր չափերի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ու 16 հատ զիպ փաթեթները 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հիշյալ ավտոմեքենայում իրականացված խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվելն վերցվել են վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից: Առաջին ատյանի դատարանի որոշման պատճառաբանությունների համաձայն՝ «(…) Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները. - Մարատ Մուրադյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետերով, - շարունակվում է պահպանվել մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը, - առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու բարձր վտանգ, - քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրական եզրակացությունը կազմելուց առաջ վարույթի նյութերը տրամադրվում են մեղադրյալին և նրա պաշտպաններին, այսինքն՝ բացահայտված են բոլոր հնարավոր ապացույցները այդ թվում՝ դատակոչի ենթակա անձինք, որպիսի պայմաններում գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգն էապես աճում է: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից նշված Մարատ Մուրադյանի առողջական խնդիրների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ Դատարան չի ներկայացվել։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու բարձր վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման երեքամսյա ժամկետը: (…)»: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը սույն քրեական վարույթի շրջանակում ենթադրաբար կատարված արարքի վերաբերյալ կարծիք չի հայտնում, քանի որ նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը Դատարանը մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցին չի կարող անդրադառնալ։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործից զատ, մեղադրյալը Մարատ Մուրադյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին ձերբակալվել է արդեն սույն վարույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ վերջինս կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա անհրաժեշտություն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու՝ հանցանքի կատարումը կանխելու նպատակով։ Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից փախուստը կանխելու անհրաժեշտությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարատ Մուրադյանը երկար ժամանակ գտնվել է ՔԿՀ-ում, չունի մշտական բնակության վայր, չունի ամուր սոցիալական կապեր երկրի հետ, որպիսի պարագայում բարձր է գնահատում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը։ Դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկի բարձր լինելու հավանականությունը պայմանավորված նաև սպառնացող պատժի խստությամբ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ բարձր է հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը կլքի Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, այդկերպ փորձելով թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից։ Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դատավարական փուլում, երբ դեռ Դատարանի կողմից հարցաքննված չեն գործով այլ անձիք, մասնավորապես՝ գործով առկա վկաները, ուստի առերևույթ առկա է վտանգը առ այն, որ Մարատ Մուրադյանը գտնվելով ազատության մեջ ապօրինի ազդեցություն կգործադրի սույն գործով ներգրավված վերոնշյալ անձանց վրա:(…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. Մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ կամ դրանց համակցությամբ: Պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքի համաձայն՝ «(…) Ուստի, պաշտպանական կողմը դատարանի կողմից մատնանշված կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք որևէ ձևով փաստարկված չեն: Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար: Ինչ վերաբերվում է այն պատճառաբանություններին, որ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը մեղադրվում է ծանր հանցագործության կատարման մեջ, ապա ՄԵԻԴ-ը, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իրենց բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արձանագրել են, որ միայն մեղադրյալին մեղսագրվող հանցավոր արարքի ծանրության աստիճանը չի կարող դրվել անձին կալանավորելու որոշման հիմքում և պետք է հիմնավորվի նաև կալանքի հիմքերից որևէ մեկը հաստատող այլ ապացույցներով: Բացի այդ, մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով, այլ պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը։ Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի դիմելու վտանգի ռիսկը գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը, նրան մեղսագրվող արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, այն չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության կամ հանցափորձի փուլերում գտնվելու հանգամանքը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը: Նշված հանգամանքները նույնպես, դատարանի կողմից պատշաճ կերպով հաշվի չեն առնվել և չեն գնահատվել։ (…) Այս առումով, դատարանի որոշումը նույնպես հիմնավորված չէ, քանի որ ՄԻԵԴ 5-րդ հոդվածով, Եվրոպական դատարանի նախադեպերով, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով հիմնավորվել է, որ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքում չի կարող դրվել միայն մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը: Հետևաբար` ՄԻԵԴ-ի 5-րդ հոդվածի սկզբունքների և Եվրոպական դատարանի նախադեպերի ճիշտ կիրառման և մեկնաբանման պարագայում՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավական հիմքերը բացակայում են: Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանը շահագրգռված է գործի օբյեկտիվ քննության համար, պարտավորվել է չխուսափել քննությունից, ցուցաբերել պատշաճ վարքագիծ և ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի առաջին իսկ կանչով: (…)»։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ստացվել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»: Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները, թե՝ ոչ: Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:»: Խափանման միջոցի, այդ թվում՝ կալանավորման, կիրառման հիմքերն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: 4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»: Մեղադրյալ Մ․Մուրադյանի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել էր Առաջին ատյանի դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին խափանման միջոցի իրավաչափության այս պայմանը հաղթահարված համարելու համար: Անդրադառնալով մեղադրյալ Մ․Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգման հետ, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը ևս արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ Մ․Մուրադյանի կալանքի տակ պահելու հիմքերը։ Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով կալանքի հիմքերին՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, փախուստի դիմելու, նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, հաշվի է առնում մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մեղադրական վերդիկտի դեպքում ակնկալվող պատժի խստությունը, մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի մշտական բնակության վայր չունենալը, որոնք, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից, մասնավորապես՝ հանդիսանում են այնպիսի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոններ, որոնք էականորեն բարձրացնում են գործի քննությանը խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում։ Մեղադրյալ Մ.Մուրադյանի կողմից հանցանք կատարելու հիմքի առկայության մասին հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի մարտի 29-ի թիվ ԵԴ/0161/01/23 դատավճռով Մ.Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։ Մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանը պատժի կրումից փաստացի ազատվել է 2024 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ սույն վարույթի շրջանակներում ձերբակալվել է արդեն իսկ հաջորդ օրը, ժամը՝ 22։30-ին։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ մեղադրյալը կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի կիրառմամբ հանցանքի կատարումը կանխելու անհրաժեշտություն ։ Նման հետևությունը համահունչ է և բխում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարդան Մամիկոնյանի վերաբերյալ գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն՝ անձի նկատմամբ նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարելու և հիմնավորելու համար, ի թիվս այլնի անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև թե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և պատժի, թե՝ ոչ: Վերոգրյալին զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան: Այլ կերպ ասած Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, իսկ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշմամբ պատշաճորեն հիմնավորվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման անհնարավորությունը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները, հետևաբար՝ արձանագրելով և գալով հետևության, որ մեղադրյալ Մարատ Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանք ժամկետը պետք է երկարաձգել ևս 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության: Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելն ու գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվելու փաստը, այլ կերպ՝ մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են: Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ Բողոքաբերի կողմից չի ներկայացվել այնպիսի փաստական հիմնավորում, որը թույլ կտար բավարարելու նրա կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:»: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը, մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 05-ի ԵԴ1/3025/01/24 որոշումը, թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-03-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 16-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից |
| Այլ նշումներ | 1 հատոր՝ 48 թերթ, 2 հատոր՝ 29 թերթ։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 16-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1 հատոր՝ 48 թերթ, 2 հատոր՝ 29 թերթ։ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 59104/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-04-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Գուրգեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարատ Մուրադյան Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/՝ Մարատ Հովհաննեսի Մուրադյանի նկատմամբ 20.01.2026թ.կայացված դատավճիռը , բեկանված մասով կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 09-04-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-04-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 20-04-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 02-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |