Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3010/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Ալբերտ Մանուկյան Ներսեսի
Ալբերտ Մանուկյան
Ալբերտ Մանուկյան
Ալբերտ Մանուկյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արմինե Մելիքսեթյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 344 Մաս 1
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 344 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արմինե Մելիքսեթյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-10-22 | 14:00 | 1 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-26 | 11:00 | 3 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-17 | 14:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-14 | 12:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-03-17 | 17:00 | 3 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-25 | 10:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-01-30 | 10:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-26 | 10:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-09 | 14:30 | 3 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-21 | 15:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-07 | 17:00 | 3 | Նիստը կայացել է |
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵԴ1/3010/01/24
«26» հունիսի 2025թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը
նախագահությամբ՝ դատավոր
քարտուղարությամբ՝ Ա. Մելիքսեթյանի,
Ս. Ջավադյանի,
Է․ Խաչատրյանի
մասնակցությամբ.`
հանրային մեղադրող՝ Հ․ Միքաելյանի
պաշտպաններ՝ Լ․ Հովհաննիսյանի
Ք․ Տոնոյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի /ծնված՝ 22.02.1996թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Վիլնյուսի 85 շենք, 20 բնակարան հասցեում/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական պատմությունը.
1.1․ 2023 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60114823 քրեական վարույթը:
1.2․ 2023 թվականի փետրվարի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60183323 քրեական վարույթը:
1.3․ 2023 թվականի փետրվարի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 60183323 քրեական վարույթը թիվ 60114823 քրեական վարույթին միացնելու մասին։
1.4․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն մեղագրվող արարքը չկատարելու հիմքով։
1.5․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
1.6․ 2024 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը ընտրելու մասին։
1․7․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական 60114823 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին:
1.8․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալասումներ նշանակելու մասին որոշում:
1․9․ 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին Դատարանը որոշում է կայացրել կայացրել թիվ ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին միջնորդությունը մերժելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշմանը, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը:
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ին զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:55-ին, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Աշոտ Կարինյանի /կրծքանշան թիվ 01636/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201.2 թիվը։
2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:32-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վահան Գյուլամիրյանի /կրծքանշան թիվ 08840/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180165799 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 09.1 թիվը:
Վարչական իրվաախախտման որոշման զննությամբ պարզվեց, որ.՝
Թիվ 2215161730 որոշման համաձայն՝ Ա. Մանուկյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
Թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման պատճենի համաձայն այն չի հանձնվել հասցեատիրոջը, ետ վերադարձի կտրոնին առկա է «Չպահանջված» նշագրումը:
3.2․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից թիվ ՄԳ/744-23 գրության զննությունը, որով պարզվել է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյան վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ թիվ 2215161730 որոշումն առաքվել է հասցեատիրոջը, սակայն փոստային ծառայությունը վերադարձրել է Ճանապարհային ոստիկանություն: Պարզվել է նաև, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը www-roadpolice.am հարթակում գրանցված է որպես տրանսպորտային միջոցներ շահագործող անձ, չի բաժանորդագրվել Ճանապարհային ոստիկանության ծանուցումների՝ էլեկտրոնային համակարգում առկա եղանակներից որևէ մեկում, սակայն 37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է SMS հաղորդագրություն վերջինիս տուգանային միավորները սպառվելու և վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ։
3.3․ Ալբերտ Մանուկյանի կողմից հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի զննությունը, համաձայն որի՝ 20.09.2022 թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ բալերը զրոյացել են» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 20.10.2022թ. թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ վարորդական վկայականը կասեցվել է» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը:
3.4․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի ծնված 22.02.1996թ., անձ. AR0661658/ անվամբ թիվ RF374916, վարորդական վկայականը գտնվում է կասեցված կարգավիճակում, սկիզբ՝ 10.10.2022թ., ավարտ՝ 10.04.2022թ.:
3.5․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը:
3․6․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված 221-516-17-30 որոշմանը կից տեսագրությունը։
3․7․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին հսկող դատախազի որոշումը։
3․8․ Վկա Ա․ Կարինյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին իր կողմից Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ կազմված արձանագրության վերաբերյալ հարցի, հայտնեց, որ այդ օրն Ալբերտը կատարել է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահվման մասին օրենքի խախտում, մասնավորապես՝ տրանսպորտային միջոց վարելու օրենքով սահմանված կարգով տեխնիկական զննություն չանցած վիճակում կանգնեցրել են ավտոմեքենան, որի ընթացքում պարզ է դարձել, որ վարորդի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու վկայականը գտնվել է կասեցված վիճակում։ Այդ ժամանակ կազմվել է արձանագրություն, որոշումն ուղարկվել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրության բաժանմունք։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք քաղաքացին տեղյակ է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման մասին, հայտնեց, որ չի կարող հիշել։ Համակարգչով կասեցման վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարորդին ցույց են տվել, որպեսզի նա տեղյակ լիներ, թե ինչ պատճառով է կազմվել արձանագրությունը։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք Ալբերտ Մանուկյանին հայտնել են, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վեջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, պատասխանեց, որ միանշանակ հայտնել է, բոլոր դեպքերում էլ քաղաքաքացիներին հայտնում են։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք վկան, պատասխանելով վերը նշված հարցին, առաջնորդվել է այն կանխավարկածով, որ բոլոր դեպքերում էլ հայտնում են, թե կոնկրետ Ալբերտ Մանուկյանի դեպքը հիշել է, հայտնեց, որ, ըստ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների, իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե վերջինս տեղյակ չի եղել կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը։
Ի պատասխան պաշտպան Լ․ Հովհաննիսյանի այն հարցին, թե արդյոք իրավախախտումն արձանագրելիս իր կրծքին ամրեցված տեսախցիկը տեսանկարահանել է, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե որքան ժամանակ է պահպանվում տեախցիկների ձայնագրությունները, պատասխանեց, որ տեղյակ չէ, քանի որ դրանք վերադասության կարգով տրամադրվում են այլ անձանց։ Հնարավոր է, որ կոնկրետ նշված դեպքի ժամանակատվածում իր տեսախցիկի մարտկոցը լիցվքավորված չլինելու պատճառով անջատված լինի։ Ի պատասխան պաշտպանի այն հարցին, թե վկան ինչպես է համոզված, որ բացատրել է անձին իրավախախտումը և վերջինիս վարորդական իրավունքի կասեցված լինելու հանգամանքնն այն պայմաններում, երբ դեպքը տեղի է ունեցել 2022 թվականին, իսկ վկան նույնիսկ չի հիշում Ալբերտ Մանուկյանին, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել մի դեպք, երբ մոռացած լինի այդ մասին տեղյակ պահել քաղաքացուն։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե հնարավոր է, որ դեպքեր լինեն, երբ իրենք, քաղաքացուն հայտնեն, որ կասեցված է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, սակայն չնշեն, թե կոնկրետ որ ժամանակահատվածում, պատասխանեց, որ հնարավոր է, որ նման բան պատահած լինի, սակայն չի կարող ասել, թե քննարկվող դեպքն այդ դեպքերից է, թե ոչ։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, որ ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է տեխնիկական զննում անցած չլինելու հիմքով, մինչդեռ արձանագրության մեջ նշված է մեկ այլ խախտում, այն է՝ անձը կասեցված վիճակում տրանսպորտային միջոց է վարել, պատասխանեց, որ երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է, վարորդից պահանջվել են փաստաթղթեր, որոնց արդյունքում էլ պարզ է դարձել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է եղել։ Այն պարագայում, երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով մեքենան կանգնեցվում է և պարզվում, որ վարորդը մեքենայի սեփականատերը չէ, կազմվում է արձանագրություն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե այդ պարագայում ինչով է պայմանավորված, որ արձանագրությունը կազմվել է մեկ այլ՝ կասեցման հիմքով, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել, թե ինչու է այդպես պատահել։ Պրակտիկայում, եթե կա մի քանի խախտում, ապա խախտումների համար առանձին-առանձին կազմվում են արձանագրություններ։
Պաշտպանական կողմը, նկատի ունենալով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցումունքների միջև առկա է հակասություն, ավելին նախաքննական ցուցմունքի տեսագրության զննության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քննիչի կողմից ճնշումներ են իրականացվել վկայի նկատմամբ, ուստի միջնորդեց հրապարակել վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ այդ թվում լազերային կրիչը։
Հանրային մեղադրողն առարկեց նշված միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում վկան հայտնել է, որ չի հիշում դեպքի մանրամասները։
Դատարանը, համաձայնելով հանրային մեղադրողի հետ, մերժեց պաշտպանական կողմի միջորդությունը ցուցմունքի հրապարակման վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, փարատելու համար հնարավոր ճնշումների վերաբերյալ արված պաշտպանական կողմի հայտարարությունը, որոշում կայացրեց ուսումնասիրել նաև նախաքննական ցուցմունքի տեսագրությունը որպես վարույթի նյութ։
3․9․ Մեղադրյալ Ալբերտ Մանուկյանի դատարանում նված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցերի՝ հայտնեց, որ տեղեկացվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին այն ժամանակ, երբ ոստիկանության ծառայակիցները կանգնեցրել են մեքենան՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Հայտնեց, որ իր Ինֆինիտի մակնիշի մեքենան գրանցված է եղել ընկերոջ անունով, ով չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչն էլ իրեն կանգնեցնելու պատճառն է հանդիսացել, քանի որ ենթադրաբար կարծել են, որ ղեկին ընկերն է՝ Սարգիս Շահինյանը։ Հայտնեց, որ թեև դատարանում հարցաքննված վկան՝ Ա․ Կարինյանը, հարցաքննության ընթացքում հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցվել է տեխզննում չունենալու հանգամանքով պայմանավորված, սակայն, թեև ինքը չի ժխտում, որ մեքենան իսկապես չի ունեցել տեխզննում, բայց մեքենան իրականում կանգնեցվել է այն պատճառով, որ մեքենայի սեփականատերը տրանսպորտյին միջոցներ վարելու իրավունք չի ունեցել։ Բացի այդ, այն պարեկային ծառայության աշխատակիցը, ով դեպքի օրն իր հետ զրուցել է, չի հանդիսանում այն նույն անձը, ով դատարանում և նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է․ հնարավոր է, որ նա եղել է պարեկային ծառայության մեքենայի վարորդը, սակայն, ամեն դեպքում, պարեկային ծառայության այն աշխատակիցը, որն իրեն մոտեցել է, փաստաթուղթ է պահանջել, մեկ այլ արտաքինով ուրիշ մարդ է եղել։ Հիշում է, որ պարեկային աշխատակիցները երկուսն են եղել, սակայն չի կարող հիշել, թե նրանցից կոնկրետ ով է կազմել արձանագրությունը։ Իր հետ զրուցած և փաստաթղթեր պահանջած պարեկային ծառայության աշխատակիցն է իրեն հայտնել կասեցման մասին, ինքն այդ ժամանակ զարմացել է, քանի որ նոր է Հայաստան վերադարձած եղել և տեղեկացված չի եղել այդ մասին։ Իրեն նաև հայտնել է, որ մեքենան տեխզննում չի անցել և որպեսզի մեքենան տուգանային հրապարակ չտանեն, առաջարկել է այնտեղ հրավիրել վարորդական իրավունք ունեցող որևէ անձի, ով կարող է վարել մեքենան։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք կասեցման ժամակետի վերաբերյալ իրեն հայտնել են, կամ ինքն է հարց ուղղել, պատասխանեց, որ ոչ, ժամկետների վերաբերյալ բացարձակապես խոսակցություն չի եղել և, քանի որ անձրևային եղանակ է եղել, ամեն ինչ շատ արագ է տեղի ունեցել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ պահին իմանալով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է, հետագայում փորձել է ճշտել, թե որքան ժամանակով, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, երբ այդ նույն օրն ինքը հարցրել է, թե որքան տուգանք պետք է վճարի, իրեն պարեկային ծառայողը հայտնել է, որ դա նրանց հետ կապ չունի և ակտերի բաժնից իրեն կծանուցեն մանրամասների հետ կապված։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ ամենից հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, երբ մեղադրյալը կրկին վարել է մեքենա և պարեկային ծառայության աշխատակիցներն այն արձանագրել են, ինքն արդյոք արդեն պարզած է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետը, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, ինքը սպասել է, որ իրեն պետք է ակտերի բաժնից զանգահարեին։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե նշված ակտերի բաժնից պետք է իրեն զանգահարեին և հայտնեին կասեցման ժամկետը, թե իրավախախտման համար վճարվող տուգանքի չափը, պատասխանեց, որ երկուսն էլ, քանի որ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ ինքը պարեկային ծառայության աշխատակիցներին հարցեր Է ուղղել, իրեն ոչինչ չեն հայտնել։ Ինքը կասեցման ժամկետների վերաբերյալ ոչինչ չի իմացել, հակառակ պարագայում գիտակցաբար մեքենա չէր վարի։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը գրանցված է ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում, որտեղով, որ հնարավոր է ստուգել իրավախախտումները, պատասխանեց, որ, որքանով, որ տեղյակ է, այնտեղ գրանցում չկա, պարզապես անհրաժեշտ է հեռախոսահամար և սոցիալական քարտի տվյալները լրացնել և տեսնել իրավախախտումները, սակայն ինքը շատ հազվադեպ է նայել, իսկ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ից հետո, երբ տեղեկացել է կասեցման մասին, այդ էլեկտրոնային հարթակով այլևս չի ստուգել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն հայտնած է եղել, որ իր հետ պետք է կապնվեն և պարզաբանեն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը չի ստացել նաև sms հաղորդագրություն, հայտնեց, որ իր հեռախոսն անջատված վիճակում է գտնվել, հետևաբար նման հաղորդագրություն ևս չի ստացել։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արյդոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմված արձանագրությունների հիման ստացել է որոշում, հայտնեց, որ ոչ, ոչինչ չի ստացել, կասեցման վերաբերյալ որևէ դրույթ պարունակով որոշում չի ստացել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե նշված, որը, երբ պարեկային ծառայողն իրն հայտնել է կասեցման մասին, արյդոք չի հայտնել նաև կասեցման պատճառների /հիմքերի/ մասին կամ այն մասին, թե երբվանից է այն կասեցված, հայտնեց, որ ոչինչ իրեն չեն հայտնել են և իրեն կանգնեցնելուց հետո որևէ որոշում ինքը չի ստացել։
Ի պատասխան Դատարանի հարցերի՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ ՀայՓոստ-ի միջոցով ծանուցումներ չի ստացել, տեղյակ չէ, թե իր բնակության հասցեով ուղարկված ծանուցագիրն ինչու է ետ վերադարձել տեղախոփված նշումով։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ պարեկն իրեն հայտնել է կասեցման մասին, իր մոտ հարց չի առաջացել, թե արդյոք այդ դեպքից մի քանի օր հետո 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին ինքը կարող է մեքենա վարել, պատասխանեց, որ իր մոտ հարց չի առաջացել, քանի որ ինքը տեղյակ չի եղել, թե որքան ժամանակով է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված եղել։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարել, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
5.1․ Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցը վարելիս, տեղյակ է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին պետք է արդարացնել, քանզի ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը վերը նշված արարքը կատարելու մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.՝
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: »
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է: »
Նույն օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա: »:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2.Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: »
«Ապացույցների բավարարություն հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա և «ապացույցների բավարարություն հասկացությունները, նշել է. որ. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերևում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ««ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…) (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…) (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02) (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ): Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտմանª սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:(…):
5.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ:
Այլ կերպ, Դատարանը հաստատված չի համարել Ալբերտ Մանուկյանի՝ իր վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետների վերաբերյալ տեղկացաված լինելու, հետևապես նաև իր գործողությունների իրավաչափությունը կանխատեսելու հանգամանքը։
Այսպիսով, Դատարանը վարույթի նյութերի, դատարանում հարցաքննված վկայի և մեղադրյալի ցուցմունքի համակողմանի գնահատման արդյունքում գտնում է, որ Ալբերտ Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղեկանելով իր՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի կասեցման մասին, չի տեղեկացվել կասեցման ժամկետների վերաբերյալ, բացի այդ վերջինիս բնակության հասցեով ուղարկված կասեցման որոշումը ետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ հեռախոսահամրին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, հետևաբար Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն հնարավորություն չի ունեցել տեղեկանելու իր վերաբերյալ կայացված կասեցման որոշամնը, ուստի մեղադրյալի մեղավորությունը չհիմնավորվեց ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած, հետևաբար ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը մեղսագրվող արարքում:
Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի դիտարկմանն առ այն, որ, այնքանով, որքանով մեղադրյալը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին առնվազն տեղեկացվել է իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, հետևապես վերոգրյալը հիմք է տալիս արձանագրելու, որ վերջինս նշված օրվանից շուրջ 20 օր հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, վարելով ավտոմեքենա, գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ նման մոտեցումն ընդունելի չէ, քանզի այն պարագայում, երբ անձը պատշաճ կերպով չի տեղեկացվել իր իրավունքի սահմանափակմանը վերաբերող որոշմանը, հետևաբար նաև ժամկետներին, ուստի Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը։
5.3. Քննելով ռեբիլիտացիայի հարցեը, հաշվի առնելով, որ պաշտպանական կողմի կողմից նման միջնորդություն չներկայացվեց, Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված:
5.4. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ 2024 թվականի հուլիսի 13-ին արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
5.5. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը դատավճռի օրինական ուի մեջ մտնելուց պետք է վերացնել:
5.6. Քննարկելով վարույթային ծախսերի հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք առկա չեն:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Արդարացված մեղադրյալի ռեաբլիիտացիայի հարցերը համարել լուծված:
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵԴ1/3010/01/24
«26» հունիսի 2025թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը
նախագահությամբ՝ դատավոր
քարտուղարությամբ՝ Ա. Մելիքսեթյանի,
Ս. Ջավադյանի,
Է․ Խաչատրյանի
մասնակցությամբ.`
հանրային մեղադրող՝ Հ․ Միքաելյանի
պաշտպաններ՝ Լ․ Հովհաննիսյանի
Ք․ Տոնոյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի /ծնված՝ 22.02.1996թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Վիլնյուսի 85 շենք, 20 բնակարան հասցեում/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական պատմությունը.
1.1․ 2023 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60114823 քրեական վարույթը:
1.2․ 2023 թվականի փետրվարի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60183323 քրեական վարույթը:
1.3․ 2023 թվականի փետրվարի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 60183323 քրեական վարույթը թիվ 60114823 քրեական վարույթին միացնելու մասին։
1.4․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն մեղագրվող արարքը չկատարելու հիմքով։
1.5․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
1.6․ 2024 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը ընտրելու մասին։
1․7․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական 60114823 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին:
1.8․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալասումներ նշանակելու մասին որոշում:
1․9․ 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին Դատարանը որոշում է կայացրել կայացրել թիվ ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին միջնորդությունը մերժելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշմանը, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը:
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ին զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:55-ին, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Աշոտ Կարինյանի /կրծքանշան թիվ 01636/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201.2 թիվը։
2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:32-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վահան Գյուլամիրյանի /կրծքանշան թիվ 08840/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180165799 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 09.1 թիվը:
Վարչական իրվաախախտման որոշման զննությամբ պարզվեց, որ.՝
Թիվ 2215161730 որոշման համաձայն՝ Ա. Մանուկյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
Թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման պատճենի համաձայն այն չի հանձնվել հասցեատիրոջը, ետ վերադարձի կտրոնին առկա է «Չպահանջված» նշագրումը:
3.2․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից թիվ ՄԳ/744-23 գրության զննությունը, որով պարզվել է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյան վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ թիվ 2215161730 որոշումն առաքվել է հասցեատիրոջը, սակայն փոստային ծառայությունը վերադարձրել է Ճանապարհային ոստիկանություն: Պարզվել է նաև, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը www-roadpolice.am հարթակում գրանցված է որպես տրանսպորտային միջոցներ շահագործող անձ, չի բաժանորդագրվել Ճանապարհային ոստիկանության ծանուցումների՝ էլեկտրոնային համակարգում առկա եղանակներից որևէ մեկում, սակայն 37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է SMS հաղորդագրություն վերջինիս տուգանային միավորները սպառվելու և վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ։
3.3․ Ալբերտ Մանուկյանի կողմից հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի զննությունը, համաձայն որի՝ 20.09.2022 թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ բալերը զրոյացել են» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 20.10.2022թ. թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ վարորդական վկայականը կասեցվել է» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը:
3.4․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի ծնված 22.02.1996թ., անձ. AR0661658/ անվամբ թիվ RF374916, վարորդական վկայականը գտնվում է կասեցված կարգավիճակում, սկիզբ՝ 10.10.2022թ., ավարտ՝ 10.04.2022թ.:
3.5․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը:
3․6․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված 221-516-17-30 որոշմանը կից տեսագրությունը։
3․7․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին հսկող դատախազի որոշումը։
3․8․ Վկա Ա․ Կարինյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին իր կողմից Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ կազմված արձանագրության վերաբերյալ հարցի, հայտնեց, որ այդ օրն Ալբերտը կատարել է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահվման մասին օրենքի խախտում, մասնավորապես՝ տրանսպորտային միջոց վարելու օրենքով սահմանված կարգով տեխնիկական զննություն չանցած վիճակում կանգնեցրել են ավտոմեքենան, որի ընթացքում պարզ է դարձել, որ վարորդի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու վկայականը գտնվել է կասեցված վիճակում։ Այդ ժամանակ կազմվել է արձանագրություն, որոշումն ուղարկվել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրության բաժանմունք։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք քաղաքացին տեղյակ է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման մասին, հայտնեց, որ չի կարող հիշել։ Համակարգչով կասեցման վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարորդին ցույց են տվել, որպեսզի նա տեղյակ լիներ, թե ինչ պատճառով է կազմվել արձանագրությունը։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք Ալբերտ Մանուկյանին հայտնել են, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վեջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, պատասխանեց, որ միանշանակ հայտնել է, բոլոր դեպքերում էլ քաղաքաքացիներին հայտնում են։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք վկան, պատասխանելով վերը նշված հարցին, առաջնորդվել է այն կանխավարկածով, որ բոլոր դեպքերում էլ հայտնում են, թե կոնկրետ Ալբերտ Մանուկյանի դեպքը հիշել է, հայտնեց, որ, ըստ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների, իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե վերջինս տեղյակ չի եղել կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը։
Ի պատասխան պաշտպան Լ․ Հովհաննիսյանի այն հարցին, թե արդյոք իրավախախտումն արձանագրելիս իր կրծքին ամրեցված տեսախցիկը տեսանկարահանել է, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե որքան ժամանակ է պահպանվում տեախցիկների ձայնագրությունները, պատասխանեց, որ տեղյակ չէ, քանի որ դրանք վերադասության կարգով տրամադրվում են այլ անձանց։ Հնարավոր է, որ կոնկրետ նշված դեպքի ժամանակատվածում իր տեսախցիկի մարտկոցը լիցվքավորված չլինելու պատճառով անջատված լինի։ Ի պատասխան պաշտպանի այն հարցին, թե վկան ինչպես է համոզված, որ բացատրել է անձին իրավախախտումը և վերջինիս վարորդական իրավունքի կասեցված լինելու հանգամանքնն այն պայմաններում, երբ դեպքը տեղի է ունեցել 2022 թվականին, իսկ վկան նույնիսկ չի հիշում Ալբերտ Մանուկյանին, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել մի դեպք, երբ մոռացած լինի այդ մասին տեղյակ պահել քաղաքացուն։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե հնարավոր է, որ դեպքեր լինեն, երբ իրենք, քաղաքացուն հայտնեն, որ կասեցված է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, սակայն չնշեն, թե կոնկրետ որ ժամանակահատվածում, պատասխանեց, որ հնարավոր է, որ նման բան պատահած լինի, սակայն չի կարող ասել, թե քննարկվող դեպքն այդ դեպքերից է, թե ոչ։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, որ ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է տեխնիկական զննում անցած չլինելու հիմքով, մինչդեռ արձանագրության մեջ նշված է մեկ այլ խախտում, այն է՝ անձը կասեցված վիճակում տրանսպորտային միջոց է վարել, պատասխանեց, որ երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է, վարորդից պահանջվել են փաստաթղթեր, որոնց արդյունքում էլ պարզ է դարձել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է եղել։ Այն պարագայում, երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով մեքենան կանգնեցվում է և պարզվում, որ վարորդը մեքենայի սեփականատերը չէ, կազմվում է արձանագրություն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե այդ պարագայում ինչով է պայմանավորված, որ արձանագրությունը կազմվել է մեկ այլ՝ կասեցման հիմքով, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել, թե ինչու է այդպես պատահել։ Պրակտիկայում, եթե կա մի քանի խախտում, ապա խախտումների համար առանձին-առանձին կազմվում են արձանագրություններ։
Պաշտպանական կողմը, նկատի ունենալով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցումունքների միջև առկա է հակասություն, ավելին նախաքննական ցուցմունքի տեսագրության զննության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քննիչի կողմից ճնշումներ են իրականացվել վկայի նկատմամբ, ուստի միջնորդեց հրապարակել վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ այդ թվում լազերային կրիչը։
Հանրային մեղադրողն առարկեց նշված միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում վկան հայտնել է, որ չի հիշում դեպքի մանրամասները։
Դատարանը, համաձայնելով հանրային մեղադրողի հետ, մերժեց պաշտպանական կողմի միջորդությունը ցուցմունքի հրապարակման վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, փարատելու համար հնարավոր ճնշումների վերաբերյալ արված պաշտպանական կողմի հայտարարությունը, որոշում կայացրեց ուսումնասիրել նաև նախաքննական ցուցմունքի տեսագրությունը որպես վարույթի նյութ։
3․9․ Մեղադրյալ Ալբերտ Մանուկյանի դատարանում նված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցերի՝ հայտնեց, որ տեղեկացվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին այն ժամանակ, երբ ոստիկանության ծառայակիցները կանգնեցրել են մեքենան՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Հայտնեց, որ իր Ինֆինիտի մակնիշի մեքենան գրանցված է եղել ընկերոջ անունով, ով չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչն էլ իրեն կանգնեցնելու պատճառն է հանդիսացել, քանի որ ենթադրաբար կարծել են, որ ղեկին ընկերն է՝ Սարգիս Շահինյանը։ Հայտնեց, որ թեև դատարանում հարցաքննված վկան՝ Ա․ Կարինյանը, հարցաքննության ընթացքում հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցվել է տեխզննում չունենալու հանգամանքով պայմանավորված, սակայն, թեև ինքը չի ժխտում, որ մեքենան իսկապես չի ունեցել տեխզննում, բայց մեքենան իրականում կանգնեցվել է այն պատճառով, որ մեքենայի սեփականատերը տրանսպորտյին միջոցներ վարելու իրավունք չի ունեցել։ Բացի այդ, այն պարեկային ծառայության աշխատակիցը, ով դեպքի օրն իր հետ զրուցել է, չի հանդիսանում այն նույն անձը, ով դատարանում և նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է․ հնարավոր է, որ նա եղել է պարեկային ծառայության մեքենայի վարորդը, սակայն, ամեն դեպքում, պարեկային ծառայության այն աշխատակիցը, որն իրեն մոտեցել է, փաստաթուղթ է պահանջել, մեկ այլ արտաքինով ուրիշ մարդ է եղել։ Հիշում է, որ պարեկային աշխատակիցները երկուսն են եղել, սակայն չի կարող հիշել, թե նրանցից կոնկրետ ով է կազմել արձանագրությունը։ Իր հետ զրուցած և փաստաթղթեր պահանջած պարեկային ծառայության աշխատակիցն է իրեն հայտնել կասեցման մասին, ինքն այդ ժամանակ զարմացել է, քանի որ նոր է Հայաստան վերադարձած եղել և տեղեկացված չի եղել այդ մասին։ Իրեն նաև հայտնել է, որ մեքենան տեխզննում չի անցել և որպեսզի մեքենան տուգանային հրապարակ չտանեն, առաջարկել է այնտեղ հրավիրել վարորդական իրավունք ունեցող որևէ անձի, ով կարող է վարել մեքենան։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք կասեցման ժամակետի վերաբերյալ իրեն հայտնել են, կամ ինքն է հարց ուղղել, պատասխանեց, որ ոչ, ժամկետների վերաբերյալ բացարձակապես խոսակցություն չի եղել և, քանի որ անձրևային եղանակ է եղել, ամեն ինչ շատ արագ է տեղի ունեցել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ պահին իմանալով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է, հետագայում փորձել է ճշտել, թե որքան ժամանակով, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, երբ այդ նույն օրն ինքը հարցրել է, թե որքան տուգանք պետք է վճարի, իրեն պարեկային ծառայողը հայտնել է, որ դա նրանց հետ կապ չունի և ակտերի բաժնից իրեն կծանուցեն մանրամասների հետ կապված։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ ամենից հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, երբ մեղադրյալը կրկին վարել է մեքենա և պարեկային ծառայության աշխատակիցներն այն արձանագրել են, ինքն արդյոք արդեն պարզած է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետը, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, ինքը սպասել է, որ իրեն պետք է ակտերի բաժնից զանգահարեին։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե նշված ակտերի բաժնից պետք է իրեն զանգահարեին և հայտնեին կասեցման ժամկետը, թե իրավախախտման համար վճարվող տուգանքի չափը, պատասխանեց, որ երկուսն էլ, քանի որ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ ինքը պարեկային ծառայության աշխատակիցներին հարցեր Է ուղղել, իրեն ոչինչ չեն հայտնել։ Ինքը կասեցման ժամկետների վերաբերյալ ոչինչ չի իմացել, հակառակ պարագայում գիտակցաբար մեքենա չէր վարի։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը գրանցված է ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում, որտեղով, որ հնարավոր է ստուգել իրավախախտումները, պատասխանեց, որ, որքանով, որ տեղյակ է, այնտեղ գրանցում չկա, պարզապես անհրաժեշտ է հեռախոսահամար և սոցիալական քարտի տվյալները լրացնել և տեսնել իրավախախտումները, սակայն ինքը շատ հազվադեպ է նայել, իսկ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ից հետո, երբ տեղեկացել է կասեցման մասին, այդ էլեկտրոնային հարթակով այլևս չի ստուգել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն հայտնած է եղել, որ իր հետ պետք է կապնվեն և պարզաբանեն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը չի ստացել նաև sms հաղորդագրություն, հայտնեց, որ իր հեռախոսն անջատված վիճակում է գտնվել, հետևաբար նման հաղորդագրություն ևս չի ստացել։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արյդոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմված արձանագրությունների հիման ստացել է որոշում, հայտնեց, որ ոչ, ոչինչ չի ստացել, կասեցման վերաբերյալ որևէ դրույթ պարունակով որոշում չի ստացել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե նշված, որը, երբ պարեկային ծառայողն իրն հայտնել է կասեցման մասին, արյդոք չի հայտնել նաև կասեցման պատճառների /հիմքերի/ մասին կամ այն մասին, թե երբվանից է այն կասեցված, հայտնեց, որ ոչինչ իրեն չեն հայտնել են և իրեն կանգնեցնելուց հետո որևէ որոշում ինքը չի ստացել։
Ի պատասխան Դատարանի հարցերի՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ ՀայՓոստ-ի միջոցով ծանուցումներ չի ստացել, տեղյակ չէ, թե իր բնակության հասցեով ուղարկված ծանուցագիրն ինչու է ետ վերադարձել տեղախոփված նշումով։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ պարեկն իրեն հայտնել է կասեցման մասին, իր մոտ հարց չի առաջացել, թե արդյոք այդ դեպքից մի քանի օր հետո 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին ինքը կարող է մեքենա վարել, պատասխանեց, որ իր մոտ հարց չի առաջացել, քանի որ ինքը տեղյակ չի եղել, թե որքան ժամանակով է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված եղել։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարել, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
5.1․ Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցը վարելիս, տեղյակ է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին պետք է արդարացնել, քանզի ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը վերը նշված արարքը կատարելու մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.՝
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: »
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է: »
Նույն օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա: »:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2.Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: »
«Ապացույցների բավարարություն հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա և «ապացույցների բավարարություն հասկացությունները, նշել է. որ. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերևում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ««ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…) (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…) (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02) (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ): Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտմանª սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:(…):
5.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ:
Այլ կերպ, Դատարանը հաստատված չի համարել Ալբերտ Մանուկյանի՝ իր վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետների վերաբերյալ տեղկացաված լինելու, հետևապես նաև իր գործողությունների իրավաչափությունը կանխատեսելու հանգամանքը։
Այսպիսով, Դատարանը վարույթի նյութերի, դատարանում հարցաքննված վկայի և մեղադրյալի ցուցմունքի համակողմանի գնահատման արդյունքում գտնում է, որ Ալբերտ Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղեկանելով իր՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի կասեցման մասին, չի տեղեկացվել կասեցման ժամկետների վերաբերյալ, բացի այդ վերջինիս բնակության հասցեով ուղարկված կասեցման որոշումը ետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ հեռախոսահամրին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, հետևաբար Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն հնարավորություն չի ունեցել տեղեկանելու իր վերաբերյալ կայացված կասեցման որոշամնը, ուստի մեղադրյալի մեղավորությունը չհիմնավորվեց ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած, հետևաբար ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը մեղսագրվող արարքում:
Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի դիտարկմանն առ այն, որ, այնքանով, որքանով մեղադրյալը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին առնվազն տեղեկացվել է իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, հետևապես վերոգրյալը հիմք է տալիս արձանագրելու, որ վերջինս նշված օրվանից շուրջ 20 օր հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, վարելով ավտոմեքենա, գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ նման մոտեցումն ընդունելի չէ, քանզի այն պարագայում, երբ անձը պատշաճ կերպով չի տեղեկացվել իր իրավունքի սահմանափակմանը վերաբերող որոշմանը, հետևաբար նաև ժամկետներին, ուստի Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը։
5.3. Քննելով ռեբիլիտացիայի հարցեը, հաշվի առնելով, որ պաշտպանական կողմի կողմից նման միջնորդություն չներկայացվեց, Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված:
5.4. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ 2024 թվականի հուլիսի 13-ին արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
5.5. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը դատավճռի օրինական ուի մեջ մտնելուց պետք է վերացնել:
5.6. Քննարկելով վարույթային ծախսերի հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք առկա չեն:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Արդարացված մեղադրյալի ռեաբլիիտացիայի հարցերը համարել լուծված:
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ
ԵԴ1/3010/01/24
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ Ք.ՏՈՆՈՅԱՆԻ
Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
«22» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 26-ի ԵԴ1/3010/01/24 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60114823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի փետրվարի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60183323 քրեական վարույթը:
2023 թվականի փետրվարի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 60183323 քրեական վարույթը 60114823 քրեական վարույթին միացնելու մասին։
2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն մեղսագրվող արարքը չկատարելու հիմքով։
2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը ընտրելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական 60114823 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում:
2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին միջնորդությունը մերժելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 26-ի դատավճռով մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Առաջին ատյանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրանուշ Միքաելյանը, որը 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրանուշ Միքաելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշմանը, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) 2024 թվականի հուլիսի 13-ին զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:55-ին, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Աշոտ Կարինյանի (կրծքանշան թիվ 01636) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201.2 թիվը։
2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:32-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վահան Գյուլամիրյանի (կրծքանշան թիվ 08840) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180165799 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 09.1 թիվը:
Վարչական իրավախախտման որոշման զննությամբ պարզվեց, որ.՝
Թիվ 2215161730 որոշման համաձայն՝ Ա. Մանուկյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման պատճենի համաձայն այն չի հանձնվել հասցեատիրոջը, ետ վերադարձի կտրոնին առկա է «Չպահանջված» նշագրումը:
3.2․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից թիվ ՄԳ/744-23 գրության զննությունը, որով պարզվել է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյան վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ թիվ 2215161730 որոշումն առաքվել է հասցեատիրոջը, սակայն փոստային ծառայությունը վերադարձրել է Ճանապարհային ոստիկանություն: Պարզվել է նաև, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը www-roadpolice.am հարթակում գրանցված է որպես տրանսպորտային միջոցներ շահագործող անձ, չի բաժանորդագրվել Ճանապարհային ոստիկանության ծանուցումների՝ էլեկտրոնային համակարգում առկա եղանակներից որևէ մեկում, սակայն 37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է SMS հաղորդագրություն վերջինիս տուգանային միավորները սպառվելու և վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ։
3.3․ Ալբերտ Մանուկյանի կողմից հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի զննությունը, համաձայն որի՝ 20.09.2022 թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ բալերը զրոյացել են» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 20.10.2022թ. թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ վարորդական վկայականը կասեցվել է» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը:
3.4․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի (ծնված 22.02.1996թ., անձ. AR0661658) անվամբ թիվ RF374916, վարորդական վկայականը գտնվում է կասեցված կարգավիճակում, սկիզբ՝ 10.10.2022թ., ավարտ՝ 10.04.2022թ.:
3.5․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը:
3․6․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված 221-516-17-30 որոշմանը կից տեսագրությունը։
3․7․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին հսկող դատախազի որոշումը։
3․8․ Վկա Ա․Կարինյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին իր կողմից Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ կազմված արձանագրության վերաբերյալ հարցի, հայտնեց, որ այդ օրն Ալբերտը կատարել է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին օրենքի խախտում, մասնավորապես՝ տրանսպորտային միջոց վարելու օրենքով սահմանված կարգով տեխնիկական զննություն չանցած վիճակում կանգնեցրել են ավտոմեքենան, որի ընթացքում պարզ է դարձել, որ վարորդի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու վկայականը գտնվել է կասեցված վիճակում։ Այդ ժամանակ կազմվել է արձանագրություն, որոշումն ուղարկվել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրության բաժանմունք։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք քաղաքացին տեղյակ է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման մասին, հայտնեց, որ չի կարող հիշել։ Համակարգչով կասեցման վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարորդին ցույց են տվել, որպեսզի նա տեղյակ լիներ, թե ինչ պատճառով է կազմվել արձանագրությունը։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք Ալբերտ Մանուկյանին հայտնել են, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, պատասխանեց, որ միանշանակ հայտնել է, բոլոր դեպքերում էլ քաղաքաքացիներին հայտնում են։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք վկան, պատասխանելով վերը նշված հարցին, առաջնորդվել է այն կանխավարկածով, որ բոլոր դեպքերում էլ հայտնում են, թե կոնկրետ Ալբերտ Մանուկյանի դեպքը հիշել է, հայտնեց, որ, ըստ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների, իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե վերջինս տեղյակ չի եղել կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը։
Ի պատասխան պաշտպան Լ․ Հովհաննիսյանի այն հարցին, թե արդյոք իրավախախտումն արձանագրելիս իր կրծքին ամրեցված տեսախցիկը տեսանկարահանել է, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե որքան ժամանակ է պահպանվում տեսախցիկների ձայնագրությունները, պատասխանեց, որ տեղյակ չէ, քանի որ դրանք վերադասության կարգով տրամադրվում են այլ անձանց։ Հնարավոր է, որ կոնկրետ նշված դեպքի ժամանակահատվածում իր տեսախցիկի մարտկոցը լիցքավորված չլինելու պատճառով անջատված լինի։ Ի պատասխան պաշտպանի այն հարցին, թե վկան ինչպես է համոզված, որ բացատրել է անձին իրավախախտումը և վերջինիս վարորդական իրավունքի կասեցված լինելու հանգամանքնն այն պայմաններում, երբ դեպքը տեղի է ունեցել 2022 թվականին, իսկ վկան նույնիսկ չի հիշում Ալբերտ Մանուկյանին, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել մի դեպք, երբ մոռացած լինի այդ մասին տեղյակ պահել քաղաքացուն։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե հնարավոր է, որ դեպքեր լինեն, երբ իրենք, քաղաքացուն հայտնեն, որ կասեցված է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, սակայն չնշեն, թե կոնկրետ որ ժամանակահատվածում, պատասխանեց, որ հնարավոր է, որ նման բան պատահած լինի, սակայն չի կարող ասել, թե քննարկվող դեպքն այդ դեպքերից է, թե ոչ։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, որ ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է տեխնիկական զննում անցած չլինելու հիմքով, մինչդեռ արձանագրության մեջ նշված է մեկ այլ խախտում, այն է՝ անձը կասեցված վիճակում տրանսպորտային միջոց է վարել, պատասխանեց, որ երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է, վարորդից պահանջվել են փաստաթղթեր, որոնց արդյունքում էլ պարզ է դարձել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է եղել։ Այն պարագայում, երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով մեքենան կանգնեցվում է և պարզվում, որ վարորդը մեքենայի սեփականատերը չէ, կազմվում է արձանագրություն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե այդ պարագայում ինչով է պայմանավորված, որ արձանագրությունը կազմվել է մեկ այլ՝ կասեցման հիմքով, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել, թե ինչու է այդպես պատահել։ Պրակտիկայում, եթե կա մի քանի խախտում, ապա խախտումների համար առանձին-առանձին կազմվում են արձանագրություններ։
Պաշտպանական կողմը, նկատի ունենալով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա է հակասություն, ավելին նախաքննական ցուցմունքի տեսագրության զննության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քննիչի կողմից ճնշումներ են իրականացվել վկայի նկատմամբ, ուստի միջնորդեց հրապարակել վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ այդ թվում լազերային կրիչը։
Հանրային մեղադրողն առարկեց նշված միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում վկան հայտնել է, որ չի հիշում դեպքի մանրամասները։
Դատարանը, համաձայնելով հանրային մեղադրողի հետ, մերժեց պաշտպանական կողմի միջնորդությունը ցուցմունքի հրապարակման վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, փարատելու համար հնարավոր ճնշումների վերաբերյալ արված պաշտպանական կողմի հայտարարությունը, որոշում կայացրեց ուսումնասիրել նաև նախաքննական ցուցմունքի տեսագրությունը որպես վարույթի նյութ։
3․9․ Մեղադրյալ Ալբերտ Մանուկյանի դատարանում նշված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցերի՝ հայտնեց, որ տեղեկացվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին այն ժամանակ, երբ ոստիկանության ծառայակիցները կանգնեցրել են մեքենան՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Հայտնեց, որ իր Ինֆինիտի մակնիշի մեքենան գրանցված է եղել ընկերոջ անունով, ով չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչն էլ իրեն կանգնեցնելու պատճառն է հանդիսացել, քանի որ ենթադրաբար կարծել են, որ ղեկին ընկերն է՝ Սարգիս Շահինյանը։ Հայտնեց, որ թեև դատարանում հարցաքննված վկան՝ Ա․Կարինյանը, հարցաքննության ընթացքում հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցվել է տեխզննում չունենալու հանգամանքով պայմանավորված, սակայն, թեև ինքը չի ժխտում, որ մեքենան իսկապես չի ունեցել տեխզննում, բայց մեքենան իրականում կանգնեցվել է այն պատճառով, որ մեքենայի սեփականատերը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չի ունեցել։ Բացի այդ, այն պարեկային ծառայության աշխատակիցը, ով դեպքի օրն իր հետ զրուցել է, չի հանդիսանում այն նույն անձը, ով դատարանում և նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է․ հնարավոր է, որ նա եղել է պարեկային ծառայության մեքենայի վարորդը, սակայն, ամեն դեպքում, պարեկային ծառայության այն աշխատակիցը, որն իրեն մոտեցել է, փաստաթուղթ է պահանջել, մեկ այլ արտաքինով ուրիշ մարդ է եղել։ Հիշում է, որ պարեկային աշխատակիցները երկուսն են եղել, սակայն չի կարող հիշել, թե նրանցից կոնկրետ ով է կազմել արձանագրությունը։ Իր հետ զրուցած և փաստաթղթեր պահանջած պարեկային ծառայության աշխատակիցն է իրեն հայտնել կասեցման մասին, ինքն այդ ժամանակ զարմացել է, քանի որ նոր է Հայաստան վերադարձած եղել և տեղեկացված չի եղել այդ մասին։ Իրեն նաև հայտնել է, որ մեքենան տեխզննում չի անցել և որպեսզի մեքենան տուգանային հրապարակ չտանեն, առաջարկել է այնտեղ հրավիրել վարորդական իրավունք ունեցող որևէ անձի, ով կարող է վարել մեքենան։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք կասեցման ժամկետի վերաբերյալ իրեն հայտնել են, կամ ինքն է հարց ուղղել, պատասխանեց, որ ոչ, ժամկետների վերաբերյալ բացարձակապես խոսակցություն չի եղել և, քանի որ անձրևային եղանակ է եղել, ամեն ինչ շատ արագ է տեղի ունեցել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ պահին իմանալով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է, հետագայում փորձել է ճշտել, թե որքան ժամանակով, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, երբ այդ նույն օրն ինքը հարցրել է, թե որքան տուգանք պետք է վճարի, իրեն պարեկային ծառայողը հայտնել է, որ դա նրանց հետ կապ չունի և ակտերի բաժնից իրեն կծանուցեն մանրամասների հետ կապված։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ ամենից հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, երբ մեղադրյալը կրկին վարել է մեքենա և պարեկային ծառայության աշխատակիցներն այն արձանագրել են, ինքն արդյոք արդեն պարզած է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետը, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, ինքը սպասել է, որ իրեն պետք է ակտերի բաժնից զանգահարեին։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե նշված ակտերի բաժնից պետք է իրեն զանգահարեին և հայտնեին կասեցման ժամկետը, թե իրավախախտման համար վճարվող տուգանքի չափը, պատասխանեց, որ երկուսն էլ, քանի որ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ ինքը պարեկային ծառայության աշխատակիցներին հարցեր Է ուղղել, իրեն ոչինչ չեն հայտնել։ Ինքը կասեցման ժամկետների վերաբերյալ ոչինչ չի իմացել, հակառակ պարագայում գիտակցաբար մեքենա չէր վարի։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը գրանցված է ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում, որտեղով, որ հնարավոր է ստուգել իրավախախտումները, պատասխանեց, որ, որքանով, որ տեղյակ է, այնտեղ գրանցում չկա, պարզապես անհրաժեշտ է հեռախոսահամար և սոցիալական քարտի տվյալները լրացնել և տեսնել իրավախախտումները, սակայն ինքը շատ հազվադեպ է նայել, իսկ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ից հետո, երբ տեղեկացել է կասեցման մասին, այդ էլեկտրոնային հարթակով այլևս չի ստուգել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն հայտնած է եղել, որ իր հետ պետք է կապնվեն և պարզաբանեն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը չի ստացել նաև sms հաղորդագրություն, հայտնեց, որ իր հեռախոսն անջատված վիճակում է գտնվել, հետևաբար նման հաղորդագրություն ևս չի ստացել։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմված արձանագրությունների հիման ստացել է որոշում, հայտնեց, որ ոչ, ոչինչ չի ստացել, կասեցման վերաբերյալ որևէ դրույթ պարունակով որոշում չի ստացել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե նշված, որը, երբ պարեկային ծառայողն իրն հայտնել է կասեցման մասին, արդյոք չի հայտնել նաև կասեցման պատճառների (հիմքերի) մասին կամ այն մասին, թե երբվանից է այն կասեցված, հայտնեց, որ ոչինչ իրեն չեն հայտնել են և իրեն կանգնեցնելուց հետո որևէ որոշում ինքը չի ստացել։
Ի պատասխան Դատարանի հարցերի՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ ՀայՓոստ-ի միջոցով ծանուցումներ չի ստացել, տեղյակ չէ, թե իր բնակության հասցեով ուղարկված ծանուցագիրն ինչու է ետ վերադարձել տեղախոփված նշումով։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ պարեկն իրեն հայտնել է կասեցման մասին, իր մոտ հարց չի առաջացել, թե արդյոք այդ դեպքից մի քանի օր հետո 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին ինքը կարող է մեքենա վարել, պատասխանեց, որ իր մոտ հարց չի առաջացել, քանի որ ինքը տեղյակ չի եղել, թե որքան ժամանակով է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված եղել։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ « Դատարանի փաստական վերլուծությունները և դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարել, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:»
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) 5.1․ Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցը վարելիս, տեղյակ է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին պետք է արդարացնել, քանզի ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը վերը նշված արարքը կատարելու մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
5.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ:
Այլ կերպ, Դատարանը հաստատված չի համարել Ալբերտ Մանուկյանի՝ իր վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետների վերաբերյալ տեղեկացված լինելու, հետևապես նաև իր գործողությունների իրավաչափությունը կանխատեսելու հանգամանքը։
Այսպիսով, Դատարանը վարույթի նյութերի, դատարանում հարցաքննված վկայի և մեղադրյալի ցուցմունքի համակողմանի գնահատման արդյունքում գտնում է, որ Ալբերտ Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղեկանալով իր՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի կասեցման մասին, չի տեղեկացվել կասեցման ժամկետների վերաբերյալ, բացի այդ վերջինիս բնակության հասցեով ուղարկված կասեցման որոշումը ետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ հեռախոսահամարին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, հետևաբար Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն հնարավորություն չի ունեցել տեղեկանալու իր վերաբերյալ կայացված կասեցման որոշումը, ուստի մեղադրյալի մեղավորությունը չհիմնավորվեց ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած, հետևաբար ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը մեղսագրվող արարքում:
Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի դիտարկմանն առ այն, որ, այնքանով, որքանով մեղադրյալը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին առնվազն տեղեկացվել է իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, հետևապես վերոգրյալը հիմք է տալիս արձանագրելու, որ վերջինս նշված օրվանից շուրջ 20 օր հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, վարելով ավտոմեքենա, գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ նման մոտեցումն ընդունելի չէ, քանզի այն պարագայում, երբ անձը պատշաճ կերպով չի տեղեկացվել իր իրավունքի սահմանափակմանը վերաբերող որոշմանը, հետևաբար նաև ժամկետներին, ուստի Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը։ (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքում Բողոքաբերը գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 26-ի վերոնշյալ դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում՝ քրեական գործում առկա ապացույցները չի ենթարկել գնահատման վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի նշված որոշումը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Բողոքաբերը, գնահատելով քրեական վարույթի քննությամբ ձեռք բերված և հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, փաստել է, որ պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, մասնավորապես, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 և 8180165799 արձանագրությունների, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանություն ծառայությունից ստացված գրության, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվության պատճենի և նշված փաստաթղթերի զննության արձանագրությամբ, վկա Ա. Կարինյանի ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ Ալբերտ Մանուկյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը:
Անդրադառնալով կասեցման ժամկետներին ծանուցված չլինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի առկայությունը կամ բացակայությունը հավաստելու համար, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին անձի տեղեկացված լինելու հանգամանքի հիմնավորումը: Ընդ որում, քրեաիրավական տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունի հենց այն հագամանքի հիմնավորումը, թե արդյո՞ք անձը որևէ կերպ տեղեկացել է վերոգրյալ հանգամանքի մասին, այլ կերպ՝ արարքը կատարել է դիտավորությամբ:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ըստ Բողոքաբերի հետևում է, որ Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, որում նշվել է, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված է, որից հետո նրա վարած տրանսպորտային միջոցը պարտավորագրով հանձնվել է այլ անձի: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ վերոգրյալից ակնհայտ է, որ Ա. Մանուկյանն առնվազն նշված օրը տեղեկացել է իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, ինչը չի հերքել նաև վերջինս դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս՝ հայտնելով, սակայն, որ կասեցման ժամկետների մասին չի տեղեկացել: Նշվածից ընդամենը 20 օր անց՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, Ա. Մանուկյանը կրկին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Վերոգրյալի պայմաններում Բողոքաբերը գտել է, որ հիմնավոր չէ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը:
Բողոքաբերի կարծիքով՝ սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հաստատվել է այն հանգամանքը, որ Ա. Մանուկյանը տեղեկացել է իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, որից հետո վերջինիս հայտնի չի դարձել որևէ տվյալ առ այն, որ ինքն ունի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, այլ կերպ՝ լրացել է օրենքով նախատեսված կասեցման ժամկետը, իսկ հակառակի վերաբերյալ փաստեր պաշտպանության կողմը չի ներկայացրել:
Բողոքաբերը վկայակոչել է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 28.1-ին հոդվածի 1-ին մասի դրույթները, որի համաձայն՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցումը կարող է նշանակվել մեկ ամսից մինչև վեց ամիս ժամկետով և փաստել, որ կասեցման մասին ծանուցվելուց 20 օր անց տրանսպորտային միջոց վարելիս Ա. Մանուկյանը չէր կարող ենթադրել նույնիսկ, որ լրացել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման՝ օրենքով նախատեսված նվազագույն ժամկետը:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին արդարացնելով, չի պահպանել ՀՀ քրեական և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքերի վերը նշված դրույթների պահանջները՝ թույլ տալով դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա՝ հանգեցնելով անհիմն դատավճռի կայացման, ուստի գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ԵԴ1/3010/01/24 դատավճիռը ենթակա է բեկանման։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ մեղադրյալ Ա.Մանուկյանի պաշտպաններն իրենց բացատրություններով առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին այն մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ։
Մեղադրյալ Ա.Մանուկյանը միացավ իր պաշտպաններին
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար:»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. իրավական հարցը, որ բարձրացված է սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում, հետևյալն է՝ հիմնավոր է արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի մեղավորությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ չի ապացուցվել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
(…)
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում տրանսպորտային միջոց վարելով։
Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի գործողության նախապայմանը և այդ հոդվածով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքը՝ նրա վարչական պատասխանատվության ենթարկված լինելն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվելը կամ վարելու իրավունքը կասեցվելը։ Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է, քանզի վերանում է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու պարտադիր նախապայմանը՝ օրենքով սահմանված կարգով վարչական պատասխանատվության ենթարկված լինելը։
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, մեղսունակ ֆիզիկական անձ:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց:
Այսպիսով, ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի առկայությունն արձանագրելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ անձը տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ այդ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, որպիսի հանգամանքը հաստատվել է իրավաչափ վարչական ակտով։ Բացի այդ պարտադիր հիմնավորման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, որ անձը պատշաճ կերպով տեղեկացված է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվելու կամ վարելու իրավունքը կասեցվելու վերաբերյալ։
Սույն քրեական գործով Ալբերտ Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, տեղյակ լինելով վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին 2215161730 որոշմանը, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ սույն քրեական գործով ձեռք բերված որևէ ապացույցի ուսումնասիրությամբ հնարավոր չէ հաստատված համարել այն հանգամանքը, որ Ալբերտ Մանուկյանը տեղեկացված է եղել հատկապես 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Ա.Մանուկյանի հասցեով ուղարկված տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման որոշումը հետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ նրա հեռախոսահամարին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել՝ Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, այսինքն մինչև 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ը փաստացի չի ստացել և չի տեղեկացել իր նկատմամբ վարչական տույժ նշանակելու մասին 2215161730 որոշմանը: Ա.Մանուկյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին տեղեկացել է միայն 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ա.Կարինյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ա.Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է Ինֆինիտի մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց:
8180163282 արձանագրությունը զննելու արդյունքում ակնհայտ է դառնում, որ Ա.Մանուկյանը տեղեկացվել է միայն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին, սակայն ոչ դրա ժամկետների: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանում հարցաքննված վկա Ա.Կարինյանի ցուցմունքին այն մասին, որ Ա.Մանուկյանին միանշանակ հայտնել է, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, քանի որ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների մեջ է մտնում և իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե նրանք տեղյակ չեն լինում կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոգրյալ ապացույցը բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարել, որ Ա.Մանուկյանը տեղեկացված է եղել նաև իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման ժամկետների մասին:
Ինչ վերաերում է Բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք իրենց իրավաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, որի հետևություններն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Այսպիսով՝ գնահատելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արդարացված մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքում անմեղ ճանաչելու և արդարացնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և դրանում բերված հետևությունները հիմնավորված և պատճառաբանված են։ Մասնավորապես՝ համակցության մեջ վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ Վերաքննիչ դատարանը ևս հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք չեն բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը՝ հիմք կտար անվերապահ հետևություն անելու այն մասին, որ մեղադրյալ Ա.Մանուկյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը։
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին արդարացնելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 26-ի ԵԴ1/3010/01/24 դատավճռի թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ Ք.ՏՈՆՈՅԱՆԻ
Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
«22» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 26-ի ԵԴ1/3010/01/24 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60114823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի փետրվարի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60183323 քրեական վարույթը:
2023 թվականի փետրվարի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 60183323 քրեական վարույթը 60114823 քրեական վարույթին միացնելու մասին։
2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն մեղսագրվող արարքը չկատարելու հիմքով։
2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը ընտրելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական 60114823 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում:
2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին միջնորդությունը մերժելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 26-ի դատավճռով մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Առաջին ատյանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրանուշ Միքաելյանը, որը 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրանուշ Միքաելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշմանը, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) 2024 թվականի հուլիսի 13-ին զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:55-ին, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Աշոտ Կարինյանի (կրծքանշան թիվ 01636) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201.2 թիվը։
2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:32-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վահան Գյուլամիրյանի (կրծքանշան թիվ 08840) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180165799 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 09.1 թիվը:
Վարչական իրավախախտման որոշման զննությամբ պարզվեց, որ.՝
Թիվ 2215161730 որոշման համաձայն՝ Ա. Մանուկյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման պատճենի համաձայն այն չի հանձնվել հասցեատիրոջը, ետ վերադարձի կտրոնին առկա է «Չպահանջված» նշագրումը:
3.2․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից թիվ ՄԳ/744-23 գրության զննությունը, որով պարզվել է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյան վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ թիվ 2215161730 որոշումն առաքվել է հասցեատիրոջը, սակայն փոստային ծառայությունը վերադարձրել է Ճանապարհային ոստիկանություն: Պարզվել է նաև, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը www-roadpolice.am հարթակում գրանցված է որպես տրանսպորտային միջոցներ շահագործող անձ, չի բաժանորդագրվել Ճանապարհային ոստիկանության ծանուցումների՝ էլեկտրոնային համակարգում առկա եղանակներից որևէ մեկում, սակայն 37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է SMS հաղորդագրություն վերջինիս տուգանային միավորները սպառվելու և վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ։
3.3․ Ալբերտ Մանուկյանի կողմից հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի զննությունը, համաձայն որի՝ 20.09.2022 թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ բալերը զրոյացել են» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 20.10.2022թ. թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ վարորդական վկայականը կասեցվել է» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը:
3.4․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի (ծնված 22.02.1996թ., անձ. AR0661658) անվամբ թիվ RF374916, վարորդական վկայականը գտնվում է կասեցված կարգավիճակում, սկիզբ՝ 10.10.2022թ., ավարտ՝ 10.04.2022թ.:
3.5․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը:
3․6․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված 221-516-17-30 որոշմանը կից տեսագրությունը։
3․7․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին հսկող դատախազի որոշումը։
3․8․ Վկա Ա․Կարինյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին իր կողմից Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ կազմված արձանագրության վերաբերյալ հարցի, հայտնեց, որ այդ օրն Ալբերտը կատարել է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին օրենքի խախտում, մասնավորապես՝ տրանսպորտային միջոց վարելու օրենքով սահմանված կարգով տեխնիկական զննություն չանցած վիճակում կանգնեցրել են ավտոմեքենան, որի ընթացքում պարզ է դարձել, որ վարորդի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու վկայականը գտնվել է կասեցված վիճակում։ Այդ ժամանակ կազմվել է արձանագրություն, որոշումն ուղարկվել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրության բաժանմունք։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք քաղաքացին տեղյակ է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման մասին, հայտնեց, որ չի կարող հիշել։ Համակարգչով կասեցման վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարորդին ցույց են տվել, որպեսզի նա տեղյակ լիներ, թե ինչ պատճառով է կազմվել արձանագրությունը։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք Ալբերտ Մանուկյանին հայտնել են, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, պատասխանեց, որ միանշանակ հայտնել է, բոլոր դեպքերում էլ քաղաքաքացիներին հայտնում են։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք վկան, պատասխանելով վերը նշված հարցին, առաջնորդվել է այն կանխավարկածով, որ բոլոր դեպքերում էլ հայտնում են, թե կոնկրետ Ալբերտ Մանուկյանի դեպքը հիշել է, հայտնեց, որ, ըստ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների, իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե վերջինս տեղյակ չի եղել կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը։
Ի պատասխան պաշտպան Լ․ Հովհաննիսյանի այն հարցին, թե արդյոք իրավախախտումն արձանագրելիս իր կրծքին ամրեցված տեսախցիկը տեսանկարահանել է, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե որքան ժամանակ է պահպանվում տեսախցիկների ձայնագրությունները, պատասխանեց, որ տեղյակ չէ, քանի որ դրանք վերադասության կարգով տրամադրվում են այլ անձանց։ Հնարավոր է, որ կոնկրետ նշված դեպքի ժամանակահատվածում իր տեսախցիկի մարտկոցը լիցքավորված չլինելու պատճառով անջատված լինի։ Ի պատասխան պաշտպանի այն հարցին, թե վկան ինչպես է համոզված, որ բացատրել է անձին իրավախախտումը և վերջինիս վարորդական իրավունքի կասեցված լինելու հանգամանքնն այն պայմաններում, երբ դեպքը տեղի է ունեցել 2022 թվականին, իսկ վկան նույնիսկ չի հիշում Ալբերտ Մանուկյանին, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել մի դեպք, երբ մոռացած լինի այդ մասին տեղյակ պահել քաղաքացուն։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե հնարավոր է, որ դեպքեր լինեն, երբ իրենք, քաղաքացուն հայտնեն, որ կասեցված է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, սակայն չնշեն, թե կոնկրետ որ ժամանակահատվածում, պատասխանեց, որ հնարավոր է, որ նման բան պատահած լինի, սակայն չի կարող ասել, թե քննարկվող դեպքն այդ դեպքերից է, թե ոչ։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, որ ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է տեխնիկական զննում անցած չլինելու հիմքով, մինչդեռ արձանագրության մեջ նշված է մեկ այլ խախտում, այն է՝ անձը կասեցված վիճակում տրանսպորտային միջոց է վարել, պատասխանեց, որ երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է, վարորդից պահանջվել են փաստաթղթեր, որոնց արդյունքում էլ պարզ է դարձել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է եղել։ Այն պարագայում, երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով մեքենան կանգնեցվում է և պարզվում, որ վարորդը մեքենայի սեփականատերը չէ, կազմվում է արձանագրություն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե այդ պարագայում ինչով է պայմանավորված, որ արձանագրությունը կազմվել է մեկ այլ՝ կասեցման հիմքով, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել, թե ինչու է այդպես պատահել։ Պրակտիկայում, եթե կա մի քանի խախտում, ապա խախտումների համար առանձին-առանձին կազմվում են արձանագրություններ։
Պաշտպանական կողմը, նկատի ունենալով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա է հակասություն, ավելին նախաքննական ցուցմունքի տեսագրության զննության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քննիչի կողմից ճնշումներ են իրականացվել վկայի նկատմամբ, ուստի միջնորդեց հրապարակել վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ այդ թվում լազերային կրիչը։
Հանրային մեղադրողն առարկեց նշված միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում վկան հայտնել է, որ չի հիշում դեպքի մանրամասները։
Դատարանը, համաձայնելով հանրային մեղադրողի հետ, մերժեց պաշտպանական կողմի միջնորդությունը ցուցմունքի հրապարակման վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, փարատելու համար հնարավոր ճնշումների վերաբերյալ արված պաշտպանական կողմի հայտարարությունը, որոշում կայացրեց ուսումնասիրել նաև նախաքննական ցուցմունքի տեսագրությունը որպես վարույթի նյութ։
3․9․ Մեղադրյալ Ալբերտ Մանուկյանի դատարանում նշված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցերի՝ հայտնեց, որ տեղեկացվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին այն ժամանակ, երբ ոստիկանության ծառայակիցները կանգնեցրել են մեքենան՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Հայտնեց, որ իր Ինֆինիտի մակնիշի մեքենան գրանցված է եղել ընկերոջ անունով, ով չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչն էլ իրեն կանգնեցնելու պատճառն է հանդիսացել, քանի որ ենթադրաբար կարծել են, որ ղեկին ընկերն է՝ Սարգիս Շահինյանը։ Հայտնեց, որ թեև դատարանում հարցաքննված վկան՝ Ա․Կարինյանը, հարցաքննության ընթացքում հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցվել է տեխզննում չունենալու հանգամանքով պայմանավորված, սակայն, թեև ինքը չի ժխտում, որ մեքենան իսկապես չի ունեցել տեխզննում, բայց մեքենան իրականում կանգնեցվել է այն պատճառով, որ մեքենայի սեփականատերը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չի ունեցել։ Բացի այդ, այն պարեկային ծառայության աշխատակիցը, ով դեպքի օրն իր հետ զրուցել է, չի հանդիսանում այն նույն անձը, ով դատարանում և նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է․ հնարավոր է, որ նա եղել է պարեկային ծառայության մեքենայի վարորդը, սակայն, ամեն դեպքում, պարեկային ծառայության այն աշխատակիցը, որն իրեն մոտեցել է, փաստաթուղթ է պահանջել, մեկ այլ արտաքինով ուրիշ մարդ է եղել։ Հիշում է, որ պարեկային աշխատակիցները երկուսն են եղել, սակայն չի կարող հիշել, թե նրանցից կոնկրետ ով է կազմել արձանագրությունը։ Իր հետ զրուցած և փաստաթղթեր պահանջած պարեկային ծառայության աշխատակիցն է իրեն հայտնել կասեցման մասին, ինքն այդ ժամանակ զարմացել է, քանի որ նոր է Հայաստան վերադարձած եղել և տեղեկացված չի եղել այդ մասին։ Իրեն նաև հայտնել է, որ մեքենան տեխզննում չի անցել և որպեսզի մեքենան տուգանային հրապարակ չտանեն, առաջարկել է այնտեղ հրավիրել վարորդական իրավունք ունեցող որևէ անձի, ով կարող է վարել մեքենան։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք կասեցման ժամկետի վերաբերյալ իրեն հայտնել են, կամ ինքն է հարց ուղղել, պատասխանեց, որ ոչ, ժամկետների վերաբերյալ բացարձակապես խոսակցություն չի եղել և, քանի որ անձրևային եղանակ է եղել, ամեն ինչ շատ արագ է տեղի ունեցել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ պահին իմանալով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է, հետագայում փորձել է ճշտել, թե որքան ժամանակով, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, երբ այդ նույն օրն ինքը հարցրել է, թե որքան տուգանք պետք է վճարի, իրեն պարեկային ծառայողը հայտնել է, որ դա նրանց հետ կապ չունի և ակտերի բաժնից իրեն կծանուցեն մանրամասների հետ կապված։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ ամենից հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, երբ մեղադրյալը կրկին վարել է մեքենա և պարեկային ծառայության աշխատակիցներն այն արձանագրել են, ինքն արդյոք արդեն պարզած է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետը, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, ինքը սպասել է, որ իրեն պետք է ակտերի բաժնից զանգահարեին։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե նշված ակտերի բաժնից պետք է իրեն զանգահարեին և հայտնեին կասեցման ժամկետը, թե իրավախախտման համար վճարվող տուգանքի չափը, պատասխանեց, որ երկուսն էլ, քանի որ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ ինքը պարեկային ծառայության աշխատակիցներին հարցեր Է ուղղել, իրեն ոչինչ չեն հայտնել։ Ինքը կասեցման ժամկետների վերաբերյալ ոչինչ չի իմացել, հակառակ պարագայում գիտակցաբար մեքենա չէր վարի։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը գրանցված է ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում, որտեղով, որ հնարավոր է ստուգել իրավախախտումները, պատասխանեց, որ, որքանով, որ տեղյակ է, այնտեղ գրանցում չկա, պարզապես անհրաժեշտ է հեռախոսահամար և սոցիալական քարտի տվյալները լրացնել և տեսնել իրավախախտումները, սակայն ինքը շատ հազվադեպ է նայել, իսկ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ից հետո, երբ տեղեկացել է կասեցման մասին, այդ էլեկտրոնային հարթակով այլևս չի ստուգել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն հայտնած է եղել, որ իր հետ պետք է կապնվեն և պարզաբանեն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը չի ստացել նաև sms հաղորդագրություն, հայտնեց, որ իր հեռախոսն անջատված վիճակում է գտնվել, հետևաբար նման հաղորդագրություն ևս չի ստացել։
Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմված արձանագրությունների հիման ստացել է որոշում, հայտնեց, որ ոչ, ոչինչ չի ստացել, կասեցման վերաբերյալ որևէ դրույթ պարունակով որոշում չի ստացել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե նշված, որը, երբ պարեկային ծառայողն իրն հայտնել է կասեցման մասին, արդյոք չի հայտնել նաև կասեցման պատճառների (հիմքերի) մասին կամ այն մասին, թե երբվանից է այն կասեցված, հայտնեց, որ ոչինչ իրեն չեն հայտնել են և իրեն կանգնեցնելուց հետո որևէ որոշում ինքը չի ստացել։
Ի պատասխան Դատարանի հարցերի՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ ՀայՓոստ-ի միջոցով ծանուցումներ չի ստացել, տեղյակ չէ, թե իր բնակության հասցեով ուղարկված ծանուցագիրն ինչու է ետ վերադարձել տեղախոփված նշումով։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ պարեկն իրեն հայտնել է կասեցման մասին, իր մոտ հարց չի առաջացել, թե արդյոք այդ դեպքից մի քանի օր հետո 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին ինքը կարող է մեքենա վարել, պատասխանեց, որ իր մոտ հարց չի առաջացել, քանի որ ինքը տեղյակ չի եղել, թե որքան ժամանակով է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված եղել։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ « Դատարանի փաստական վերլուծությունները և դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարել, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:»
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) 5.1․ Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցը վարելիս, տեղյակ է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին պետք է արդարացնել, քանզի ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը վերը նշված արարքը կատարելու մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
5.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ:
Այլ կերպ, Դատարանը հաստատված չի համարել Ալբերտ Մանուկյանի՝ իր վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետների վերաբերյալ տեղեկացված լինելու, հետևապես նաև իր գործողությունների իրավաչափությունը կանխատեսելու հանգամանքը։
Այսպիսով, Դատարանը վարույթի նյութերի, դատարանում հարցաքննված վկայի և մեղադրյալի ցուցմունքի համակողմանի գնահատման արդյունքում գտնում է, որ Ալբերտ Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղեկանալով իր՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի կասեցման մասին, չի տեղեկացվել կասեցման ժամկետների վերաբերյալ, բացի այդ վերջինիս բնակության հասցեով ուղարկված կասեցման որոշումը ետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ հեռախոսահամարին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, հետևաբար Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն հնարավորություն չի ունեցել տեղեկանալու իր վերաբերյալ կայացված կասեցման որոշումը, ուստի մեղադրյալի մեղավորությունը չհիմնավորվեց ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած, հետևաբար ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը մեղսագրվող արարքում:
Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի դիտարկմանն առ այն, որ, այնքանով, որքանով մեղադրյալը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին առնվազն տեղեկացվել է իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, հետևապես վերոգրյալը հիմք է տալիս արձանագրելու, որ վերջինս նշված օրվանից շուրջ 20 օր հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, վարելով ավտոմեքենա, գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ նման մոտեցումն ընդունելի չէ, քանզի այն պարագայում, երբ անձը պատշաճ կերպով չի տեղեկացվել իր իրավունքի սահմանափակմանը վերաբերող որոշմանը, հետևաբար նաև ժամկետներին, ուստի Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը։ (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքում Բողոքաբերը գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 26-ի վերոնշյալ դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում՝ քրեական գործում առկա ապացույցները չի ենթարկել գնահատման վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի նշված որոշումը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Բողոքաբերը, գնահատելով քրեական վարույթի քննությամբ ձեռք բերված և հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, փաստել է, որ պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, մասնավորապես, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 և 8180165799 արձանագրությունների, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանություն ծառայությունից ստացված գրության, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվության պատճենի և նշված փաստաթղթերի զննության արձանագրությամբ, վկա Ա. Կարինյանի ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ Ալբերտ Մանուկյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը:
Անդրադառնալով կասեցման ժամկետներին ծանուցված չլինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի առկայությունը կամ բացակայությունը հավաստելու համար, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին անձի տեղեկացված լինելու հանգամանքի հիմնավորումը: Ընդ որում, քրեաիրավական տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունի հենց այն հագամանքի հիմնավորումը, թե արդյո՞ք անձը որևէ կերպ տեղեկացել է վերոգրյալ հանգամանքի մասին, այլ կերպ՝ արարքը կատարել է դիտավորությամբ:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ըստ Բողոքաբերի հետևում է, որ Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, որում նշվել է, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված է, որից հետո նրա վարած տրանսպորտային միջոցը պարտավորագրով հանձնվել է այլ անձի: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ վերոգրյալից ակնհայտ է, որ Ա. Մանուկյանն առնվազն նշված օրը տեղեկացել է իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, ինչը չի հերքել նաև վերջինս դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս՝ հայտնելով, սակայն, որ կասեցման ժամկետների մասին չի տեղեկացել: Նշվածից ընդամենը 20 օր անց՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, Ա. Մանուկյանը կրկին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Վերոգրյալի պայմաններում Բողոքաբերը գտել է, որ հիմնավոր չէ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը:
Բողոքաբերի կարծիքով՝ սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հաստատվել է այն հանգամանքը, որ Ա. Մանուկյանը տեղեկացել է իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, որից հետո վերջինիս հայտնի չի դարձել որևէ տվյալ առ այն, որ ինքն ունի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, այլ կերպ՝ լրացել է օրենքով նախատեսված կասեցման ժամկետը, իսկ հակառակի վերաբերյալ փաստեր պաշտպանության կողմը չի ներկայացրել:
Բողոքաբերը վկայակոչել է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 28.1-ին հոդվածի 1-ին մասի դրույթները, որի համաձայն՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցումը կարող է նշանակվել մեկ ամսից մինչև վեց ամիս ժամկետով և փաստել, որ կասեցման մասին ծանուցվելուց 20 օր անց տրանսպորտային միջոց վարելիս Ա. Մանուկյանը չէր կարող ենթադրել նույնիսկ, որ լրացել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման՝ օրենքով նախատեսված նվազագույն ժամկետը:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին արդարացնելով, չի պահպանել ՀՀ քրեական և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքերի վերը նշված դրույթների պահանջները՝ թույլ տալով դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա՝ հանգեցնելով անհիմն դատավճռի կայացման, ուստի գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ԵԴ1/3010/01/24 դատավճիռը ենթակա է բեկանման։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ մեղադրյալ Ա.Մանուկյանի պաշտպաններն իրենց բացատրություններով առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին այն մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ։
Մեղադրյալ Ա.Մանուկյանը միացավ իր պաշտպաններին
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար:»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. իրավական հարցը, որ բարձրացված է սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում, հետևյալն է՝ հիմնավոր է արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի մեղավորությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ չի ապացուցվել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
(…)
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում տրանսպորտային միջոց վարելով։
Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի գործողության նախապայմանը և այդ հոդվածով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքը՝ նրա վարչական պատասխանատվության ենթարկված լինելն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվելը կամ վարելու իրավունքը կասեցվելը։ Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է, քանզի վերանում է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու պարտադիր նախապայմանը՝ օրենքով սահմանված կարգով վարչական պատասխանատվության ենթարկված լինելը։
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, մեղսունակ ֆիզիկական անձ:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց:
Այսպիսով, ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի առկայությունն արձանագրելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ անձը տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ այդ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, որպիսի հանգամանքը հաստատվել է իրավաչափ վարչական ակտով։ Բացի այդ պարտադիր հիմնավորման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, որ անձը պատշաճ կերպով տեղեկացված է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվելու կամ վարելու իրավունքը կասեցվելու վերաբերյալ։
Սույն քրեական գործով Ալբերտ Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, տեղյակ լինելով վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին 2215161730 որոշմանը, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ սույն քրեական գործով ձեռք բերված որևէ ապացույցի ուսումնասիրությամբ հնարավոր չէ հաստատված համարել այն հանգամանքը, որ Ալբերտ Մանուկյանը տեղեկացված է եղել հատկապես 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Ա.Մանուկյանի հասցեով ուղարկված տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման որոշումը հետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ նրա հեռախոսահամարին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել՝ Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, այսինքն մինչև 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ը փաստացի չի ստացել և չի տեղեկացել իր նկատմամբ վարչական տույժ նշանակելու մասին 2215161730 որոշմանը: Ա.Մանուկյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին տեղեկացել է միայն 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ա.Կարինյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ա.Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է Ինֆինիտի մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց:
8180163282 արձանագրությունը զննելու արդյունքում ակնհայտ է դառնում, որ Ա.Մանուկյանը տեղեկացվել է միայն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին, սակայն ոչ դրա ժամկետների: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանում հարցաքննված վկա Ա.Կարինյանի ցուցմունքին այն մասին, որ Ա.Մանուկյանին միանշանակ հայտնել է, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, քանի որ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների մեջ է մտնում և իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե նրանք տեղյակ չեն լինում կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոգրյալ ապացույցը բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարել, որ Ա.Մանուկյանը տեղեկացված է եղել նաև իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման ժամկետների մասին:
Ինչ վերաերում է Բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք իրենց իրավաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, որի հետևություններն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Այսպիսով՝ գնահատելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արդարացված մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքում անմեղ ճանաչելու և արդարացնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և դրանում բերված հետևությունները հիմնավորված և պատճառաբանված են։ Մասնավորապես՝ համակցության մեջ վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ Վերաքննիչ դատարանը ևս հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք չեն բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը՝ հիմք կտար անվերապահ հետևություն անելու այն մասին, որ մեղադրյալ Ա.Մանուկյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը։
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին արդարացնելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 26-ի ԵԴ1/3010/01/24 դատավճռի թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3010/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 28-10-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60114823 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ալբերտ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հայրանուն | Ներսեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 28-10-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմինե |
| Ազգանուն | Մելիքսեթյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 29-10-2024 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ԵԴ1/3010/01/24 «29» հոկտեմբերի 2024թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա. Մելիքսեթյանս, ուսումնասիրելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի` Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական 60114823 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3010/01/24 դատական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի` Թիվ ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ 2024 թվականի նոյեմբերի 07-ին, ժամը 17:00-ին, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի Ավան նստավայրում (ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան 20, դահլիճ N 3): Գործը վարույթ ստանձնելու պահից երկու օրվա ընթացքում այդ մասին տեղյակ պահել հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակցին՝ նրան ուղարկելով սահմանված ձևի հուշաթերթիկ` հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով սահմանված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի պարզաբանմամբ: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ․ Միքաելյան |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան, Լենինգրադյան 4ա |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ալբերտ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լեռնիկ |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Քրիստինե |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել պաշտպան Ք. Տոնոյանի հետաձման դիմումի հիման վրա |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 17-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել Դատարանի այլ ծանրաբեռվածությամբ պայմանավորված |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ալբերտ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Արդարացման |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:20 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ալբերտ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված | |
| Այլ նշումներ | Վ Ճ Ռ Ե Ց Մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:Արդարացված մեղադրյալի ռեաբլիիտացիայի հարցերը համարել լուծված: Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵԴ1/3010/01/24 «26» հունիսի 2025թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը նախագահությամբ՝ դատավոր քարտուղարությամբ՝ Ա. Մելիքսեթյանի, Ս. Ջավադյանի, Է․ Խաչատրյանի մասնակցությամբ.` հանրային մեղադրող՝ Հ․ Միքաելյանի պաշտպաններ՝ Լ․ Հովհաննիսյանի Ք․ Տոնոյանի դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի /ծնված՝ 22.02.1996թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Վիլնյուսի 85 շենք, 20 բնակարան հասցեում/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական պատմությունը. 1.1․ 2023 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60114823 քրեական վարույթը: 1.2․ 2023 թվականի փետրվարի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60183323 քրեական վարույթը: 1.3․ 2023 թվականի փետրվարի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 60183323 քրեական վարույթը թիվ 60114823 քրեական վարույթին միացնելու մասին։ 1.4․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն մեղագրվող արարքը չկատարելու հիմքով։ 1.5․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 1.6․ 2024 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը ընտրելու մասին։ 1․7․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական 60114823 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին: 1.8․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալասումներ նշանակելու մասին որոշում: 1․9․ 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին Դատարանը որոշում է կայացրել կայացրել թիվ ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին միջնորդությունը մերժելու մասին։ 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշմանը, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը: 3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 3.1․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ին զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:55-ին, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Աշոտ Կարինյանի /կրծքանշան թիվ 01636/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201.2 թիվը։ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:32-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վահան Գյուլամիրյանի /կրծքանշան թիվ 08840/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180165799 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 09.1 թիվը: Վարչական իրվաախախտման որոշման զննությամբ պարզվեց, որ.՝ Թիվ 2215161730 որոշման համաձայն՝ Ա. Մանուկյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է 6/վեց/ ամիս ժամկետով: Թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման պատճենի համաձայն այն չի հանձնվել հասցեատիրոջը, ետ վերադարձի կտրոնին առկա է «Չպահանջված» նշագրումը: 3.2․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից թիվ ՄԳ/744-23 գրության զննությունը, որով պարզվել է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյան վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ թիվ 2215161730 որոշումն առաքվել է հասցեատիրոջը, սակայն փոստային ծառայությունը վերադարձրել է Ճանապարհային ոստիկանություն: Պարզվել է նաև, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը www-roadpolice.am հարթակում գրանցված է որպես տրանսպորտային միջոցներ շահագործող անձ, չի բաժանորդագրվել Ճանապարհային ոստիկանության ծանուցումների՝ էլեկտրոնային համակարգում առկա եղանակներից որևէ մեկում, սակայն 37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է SMS հաղորդագրություն վերջինիս տուգանային միավորները սպառվելու և վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ։ 3.3․ Ալբերտ Մանուկյանի կողմից հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի զննությունը, համաձայն որի՝ 20.09.2022 թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ բալերը զրոյացել են» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 20.10.2022թ. թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ վարորդական վկայականը կասեցվել է» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 3.4․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի ծնված 22.02.1996թ., անձ. AR0661658/ անվամբ թիվ RF374916, վարորդական վկայականը գտնվում է կասեցված կարգավիճակում, սկիզբ՝ 10.10.2022թ., ավարտ՝ 10.04.2022թ.: 3.5․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը: 3․6․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված 221-516-17-30 որոշմանը կից տեսագրությունը։ 3․7․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին հսկող դատախազի որոշումը։ 3․8․ Վկա Ա․ Կարինյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին իր կողմից Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ կազմված արձանագրության վերաբերյալ հարցի, հայտնեց, որ այդ օրն Ալբերտը կատարել է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահվման մասին օրենքի խախտում, մասնավորապես՝ տրանսպորտային միջոց վարելու օրենքով սահմանված կարգով տեխնիկական զննություն չանցած վիճակում կանգնեցրել են ավտոմեքենան, որի ընթացքում պարզ է դարձել, որ վարորդի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու վկայականը գտնվել է կասեցված վիճակում։ Այդ ժամանակ կազմվել է արձանագրություն, որոշումն ուղարկվել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրության բաժանմունք։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք քաղաքացին տեղյակ է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման մասին, հայտնեց, որ չի կարող հիշել։ Համակարգչով կասեցման վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարորդին ցույց են տվել, որպեսզի նա տեղյակ լիներ, թե ինչ պատճառով է կազմվել արձանագրությունը։ Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք Ալբերտ Մանուկյանին հայտնել են, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վեջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, պատասխանեց, որ միանշանակ հայտնել է, բոլոր դեպքերում էլ քաղաքաքացիներին հայտնում են։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք վկան, պատասխանելով վերը նշված հարցին, առաջնորդվել է այն կանխավարկածով, որ բոլոր դեպքերում էլ հայտնում են, թե կոնկրետ Ալբերտ Մանուկյանի դեպքը հիշել է, հայտնեց, որ, ըստ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների, իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե վերջինս տեղյակ չի եղել կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը։ Ի պատասխան պաշտպան Լ․ Հովհաննիսյանի այն հարցին, թե արդյոք իրավախախտումն արձանագրելիս իր կրծքին ամրեցված տեսախցիկը տեսանկարահանել է, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե որքան ժամանակ է պահպանվում տեախցիկների ձայնագրությունները, պատասխանեց, որ տեղյակ չէ, քանի որ դրանք վերադասության կարգով տրամադրվում են այլ անձանց։ Հնարավոր է, որ կոնկրետ նշված դեպքի ժամանակատվածում իր տեսախցիկի մարտկոցը լիցվքավորված չլինելու պատճառով անջատված լինի։ Ի պատասխան պաշտպանի այն հարցին, թե վկան ինչպես է համոզված, որ բացատրել է անձին իրավախախտումը և վերջինիս վարորդական իրավունքի կասեցված լինելու հանգամանքնն այն պայմաններում, երբ դեպքը տեղի է ունեցել 2022 թվականին, իսկ վկան նույնիսկ չի հիշում Ալբերտ Մանուկյանին, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել մի դեպք, երբ մոռացած լինի այդ մասին տեղյակ պահել քաղաքացուն։ Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե հնարավոր է, որ դեպքեր լինեն, երբ իրենք, քաղաքացուն հայտնեն, որ կասեցված է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, սակայն չնշեն, թե կոնկրետ որ ժամանակահատվածում, պատասխանեց, որ հնարավոր է, որ նման բան պատահած լինի, սակայն չի կարող ասել, թե քննարկվող դեպքն այդ դեպքերից է, թե ոչ։ Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, որ ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է տեխնիկական զննում անցած չլինելու հիմքով, մինչդեռ արձանագրության մեջ նշված է մեկ այլ խախտում, այն է՝ անձը կասեցված վիճակում տրանսպորտային միջոց է վարել, պատասխանեց, որ երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է, վարորդից պահանջվել են փաստաթղթեր, որոնց արդյունքում էլ պարզ է դարձել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է եղել։ Այն պարագայում, երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով մեքենան կանգնեցվում է և պարզվում, որ վարորդը մեքենայի սեփականատերը չէ, կազմվում է արձանագրություն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե այդ պարագայում ինչով է պայմանավորված, որ արձանագրությունը կազմվել է մեկ այլ՝ կասեցման հիմքով, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել, թե ինչու է այդպես պատահել։ Պրակտիկայում, եթե կա մի քանի խախտում, ապա խախտումների համար առանձին-առանձին կազմվում են արձանագրություններ։ Պաշտպանական կողմը, նկատի ունենալով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցումունքների միջև առկա է հակասություն, ավելին նախաքննական ցուցմունքի տեսագրության զննության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քննիչի կողմից ճնշումներ են իրականացվել վկայի նկատմամբ, ուստի միջնորդեց հրապարակել վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ այդ թվում լազերային կրիչը։ Հանրային մեղադրողն առարկեց նշված միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում վկան հայտնել է, որ չի հիշում դեպքի մանրամասները։ Դատարանը, համաձայնելով հանրային մեղադրողի հետ, մերժեց պաշտպանական կողմի միջորդությունը ցուցմունքի հրապարակման վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, փարատելու համար հնարավոր ճնշումների վերաբերյալ արված պաշտպանական կողմի հայտարարությունը, որոշում կայացրեց ուսումնասիրել նաև նախաքննական ցուցմունքի տեսագրությունը որպես վարույթի նյութ։ 3․9․ Մեղադրյալ Ալբերտ Մանուկյանի դատարանում նված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցերի՝ հայտնեց, որ տեղեկացվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին այն ժամանակ, երբ ոստիկանության ծառայակիցները կանգնեցրել են մեքենան՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Հայտնեց, որ իր Ինֆինիտի մակնիշի մեքենան գրանցված է եղել ընկերոջ անունով, ով չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչն էլ իրեն կանգնեցնելու պատճառն է հանդիսացել, քանի որ ենթադրաբար կարծել են, որ ղեկին ընկերն է՝ Սարգիս Շահինյանը։ Հայտնեց, որ թեև դատարանում հարցաքննված վկան՝ Ա․ Կարինյանը, հարցաքննության ընթացքում հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցվել է տեխզննում չունենալու հանգամանքով պայմանավորված, սակայն, թեև ինքը չի ժխտում, որ մեքենան իսկապես չի ունեցել տեխզննում, բայց մեքենան իրականում կանգնեցվել է այն պատճառով, որ մեքենայի սեփականատերը տրանսպորտյին միջոցներ վարելու իրավունք չի ունեցել։ Բացի այդ, այն պարեկային ծառայության աշխատակիցը, ով դեպքի օրն իր հետ զրուցել է, չի հանդիսանում այն նույն անձը, ով դատարանում և նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է․ հնարավոր է, որ նա եղել է պարեկային ծառայության մեքենայի վարորդը, սակայն, ամեն դեպքում, պարեկային ծառայության այն աշխատակիցը, որն իրեն մոտեցել է, փաստաթուղթ է պահանջել, մեկ այլ արտաքինով ուրիշ մարդ է եղել։ Հիշում է, որ պարեկային աշխատակիցները երկուսն են եղել, սակայն չի կարող հիշել, թե նրանցից կոնկրետ ով է կազմել արձանագրությունը։ Իր հետ զրուցած և փաստաթղթեր պահանջած պարեկային ծառայության աշխատակիցն է իրեն հայտնել կասեցման մասին, ինքն այդ ժամանակ զարմացել է, քանի որ նոր է Հայաստան վերադարձած եղել և տեղեկացված չի եղել այդ մասին։ Իրեն նաև հայտնել է, որ մեքենան տեխզննում չի անցել և որպեսզի մեքենան տուգանային հրապարակ չտանեն, առաջարկել է այնտեղ հրավիրել վարորդական իրավունք ունեցող որևէ անձի, ով կարող է վարել մեքենան։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք կասեցման ժամակետի վերաբերյալ իրեն հայտնել են, կամ ինքն է հարց ուղղել, պատասխանեց, որ ոչ, ժամկետների վերաբերյալ բացարձակապես խոսակցություն չի եղել և, քանի որ անձրևային եղանակ է եղել, ամեն ինչ շատ արագ է տեղի ունեցել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ պահին իմանալով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է, հետագայում փորձել է ճշտել, թե որքան ժամանակով, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, երբ այդ նույն օրն ինքը հարցրել է, թե որքան տուգանք պետք է վճարի, իրեն պարեկային ծառայողը հայտնել է, որ դա նրանց հետ կապ չունի և ակտերի բաժնից իրեն կծանուցեն մանրամասների հետ կապված։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ ամենից հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, երբ մեղադրյալը կրկին վարել է մեքենա և պարեկային ծառայության աշխատակիցներն այն արձանագրել են, ինքն արդյոք արդեն պարզած է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետը, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, ինքը սպասել է, որ իրեն պետք է ակտերի բաժնից զանգահարեին։ Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե նշված ակտերի բաժնից պետք է իրեն զանգահարեին և հայտնեին կասեցման ժամկետը, թե իրավախախտման համար վճարվող տուգանքի չափը, պատասխանեց, որ երկուսն էլ, քանի որ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ ինքը պարեկային ծառայության աշխատակիցներին հարցեր Է ուղղել, իրեն ոչինչ չեն հայտնել։ Ինքը կասեցման ժամկետների վերաբերյալ ոչինչ չի իմացել, հակառակ պարագայում գիտակցաբար մեքենա չէր վարի։ Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը գրանցված է ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում, որտեղով, որ հնարավոր է ստուգել իրավախախտումները, պատասխանեց, որ, որքանով, որ տեղյակ է, այնտեղ գրանցում չկա, պարզապես անհրաժեշտ է հեռախոսահամար և սոցիալական քարտի տվյալները լրացնել և տեսնել իրավախախտումները, սակայն ինքը շատ հազվադեպ է նայել, իսկ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ից հետո, երբ տեղեկացել է կասեցման մասին, այդ էլեկտրոնային հարթակով այլևս չի ստուգել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն հայտնած է եղել, որ իր հետ պետք է կապնվեն և պարզաբանեն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը չի ստացել նաև sms հաղորդագրություն, հայտնեց, որ իր հեռախոսն անջատված վիճակում է գտնվել, հետևաբար նման հաղորդագրություն ևս չի ստացել։ Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արյդոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմված արձանագրությունների հիման ստացել է որոշում, հայտնեց, որ ոչ, ոչինչ չի ստացել, կասեցման վերաբերյալ որևէ դրույթ պարունակով որոշում չի ստացել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե նշված, որը, երբ պարեկային ծառայողն իրն հայտնել է կասեցման մասին, արյդոք չի հայտնել նաև կասեցման պատճառների /հիմքերի/ մասին կամ այն մասին, թե երբվանից է այն կասեցված, հայտնեց, որ ոչինչ իրեն չեն հայտնել են և իրեն կանգնեցնելուց հետո որևէ որոշում ինքը չի ստացել։ Ի պատասխան Դատարանի հարցերի՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ ՀայՓոստ-ի միջոցով ծանուցումներ չի ստացել, տեղյակ չէ, թե իր բնակության հասցեով ուղարկված ծանուցագիրն ինչու է ետ վերադարձել տեղախոփված նշումով։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ պարեկն իրեն հայտնել է կասեցման մասին, իր մոտ հարց չի առաջացել, թե արդյոք այդ դեպքից մի քանի օր հետո 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին ինքը կարող է մեքենա վարել, պատասխանեց, որ իր մոտ հարց չի առաջացել, քանի որ ինքը տեղյակ չի եղել, թե որքան ժամանակով է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված եղել։ 4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարել, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: 5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. 5.1․ Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցը վարելիս, տեղյակ է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին պետք է արդարացնել, քանզի ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը վերը նշված արարքը կատարելու մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.՝ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: » ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է: » Նույն օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ: 2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա: 3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա: »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: 6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով: 7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել: 8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2.Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: » «Ապացույցների բավարարություն հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա և «ապացույցների բավարարություն հասկացությունները, նշել է. որ. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը): Վերահաստատելով և զարգացնելով վերևում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ««ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշներն են. 1) անմեղության կանխավարկածը, 2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը: 30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության: Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…) (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը): Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ): Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: 31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…) (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: 31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է. - աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), - ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները, - դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման, - լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից: Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով: 31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին: 31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա: 32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն: Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները: Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: (…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման: (…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02) (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը): Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ): Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտմանª սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը: 33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը): Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:(…): 5.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ: Այլ կերպ, Դատարանը հաստատված չի համարել Ալբերտ Մանուկյանի՝ իր վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետների վերաբերյալ տեղկացաված լինելու, հետևապես նաև իր գործողությունների իրավաչափությունը կանխատեսելու հանգամանքը։ Այսպիսով, Դատարանը վարույթի նյութերի, դատարանում հարցաքննված վկայի և մեղադրյալի ցուցմունքի համակողմանի գնահատման արդյունքում գտնում է, որ Ալբերտ Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղեկանելով իր՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի կասեցման մասին, չի տեղեկացվել կասեցման ժամկետների վերաբերյալ, բացի այդ վերջինիս բնակության հասցեով ուղարկված կասեցման որոշումը ետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ հեռախոսահամրին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, հետևաբար Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն հնարավորություն չի ունեցել տեղեկանելու իր վերաբերյալ կայացված կասեցման որոշամնը, ուստի մեղադրյալի մեղավորությունը չհիմնավորվեց ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած, հետևաբար ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը մեղսագրվող արարքում: Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի դիտարկմանն առ այն, որ, այնքանով, որքանով մեղադրյալը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին առնվազն տեղեկացվել է իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, հետևապես վերոգրյալը հիմք է տալիս արձանագրելու, որ վերջինս նշված օրվանից շուրջ 20 օր հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, վարելով ավտոմեքենա, գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ նման մոտեցումն ընդունելի չէ, քանզի այն պարագայում, երբ անձը պատշաճ կերպով չի տեղեկացվել իր իրավունքի սահմանափակմանը վերաբերող որոշմանը, հետևաբար նաև ժամկետներին, ուստի Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը։ 5.3. Քննելով ռեբիլիտացիայի հարցեը, հաշվի առնելով, որ պաշտպանական կողմի կողմից նման միջնորդություն չներկայացվեց, Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված: 5.4. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ 2024 թվականի հուլիսի 13-ին արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: 5.5. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը դատավճռի օրինական ուի մեջ մտնելուց պետք է վերացնել: 5.6. Քննարկելով վարույթային ծախսերի հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք առկա չեն: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում: Արդարացված մեղադրյալի ռեաբլիիտացիայի հարցերը համարել լուծված: Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-06-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 21-08-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր 142 թերթից, 2-րդ հատորը 99 թերթից |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-08-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 21-08-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր 142 թերթից, 2-րդ հատորը 99 թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-97433/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 30-01-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 02-02-2026 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր 142 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 99 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 65 թերթ։ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 20-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից՝ 1-ին հատոր 142 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 99 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 65 թերթ։ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3010/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Միքաելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ալբերտ Մանուկյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ 26.06.2025թ. կայացված դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 25-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 25-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 29-08-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել նախագահող դատավոր Ա․Մաթևոսյանի՝ արձակուրդում գտնվելու պատճառաբանությամբ։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ալբերտ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3010/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ Ք.ՏՈՆՈՅԱՆԻ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ «22» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 26-ի ԵԴ1/3010/01/24 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60114823 քրեական վարույթը: 2023 թվականի փետրվարի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60183323 քրեական վարույթը: 2023 թվականի փետրվարի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 60183323 քրեական վարույթը 60114823 քրեական վարույթին միացնելու մասին։ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն մեղսագրվող արարքը չկատարելու հիմքով։ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը ընտրելու մասին։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական 60114823 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում: 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել ԵԴ1/3010/01/24 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին միջնորդությունը մերժելու մասին։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 26-ի դատավճռով մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում: Առաջին ատյանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրանուշ Միքաելյանը, որը 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրանուշ Միքաելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշմանը, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) 2024 թվականի հուլիսի 13-ին զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:55-ին, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Աշոտ Կարինյանի (կրծքանշան թիվ 01636) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201.2 թիվը։ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:32-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վահան Գյուլամիրյանի (կրծքանշան թիվ 08840) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180165799 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը (ծնված 22.02.1996թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի փողոց, 85 շենք 20 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 09.1 թիվը: Վարչական իրավախախտման որոշման զննությամբ պարզվեց, որ.՝ Թիվ 2215161730 որոշման համաձայն՝ Ա. Մանուկյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման պատճենի համաձայն այն չի հանձնվել հասցեատիրոջը, ետ վերադարձի կտրոնին առկա է «Չպահանջված» նշագրումը: 3.2․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից թիվ ՄԳ/744-23 գրության զննությունը, որով պարզվել է, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյան վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ թիվ 2215161730 որոշումն առաքվել է հասցեատիրոջը, սակայն փոստային ծառայությունը վերադարձրել է Ճանապարհային ոստիկանություն: Պարզվել է նաև, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը www-roadpolice.am հարթակում գրանցված է որպես տրանսպորտային միջոցներ շահագործող անձ, չի բաժանորդագրվել Ճանապարհային ոստիկանության ծանուցումների՝ էլեկտրոնային համակարգում առկա եղանակներից որևէ մեկում, սակայն 37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է SMS հաղորդագրություն վերջինիս տուգանային միավորները սպառվելու և վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ։ 3.3․ Ալբերտ Մանուկյանի կողմից հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի զննությունը, համաձայն որի՝ 20.09.2022 թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ բալերը զրոյացել են» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 20.10.2022թ. թվականին +37455777713 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԱԼԲԵՐՏ ՆԵՐՍԵՍԻ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ վարորդական վկայականը կասեցվել է» բովանդակությամբ հաղորդագրությունը: 3.4․ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի (ծնված 22.02.1996թ., անձ. AR0661658) անվամբ թիվ RF374916, վարորդական վկայականը գտնվում է կասեցված կարգավիճակում, սկիզբ՝ 10.10.2022թ., ավարտ՝ 10.04.2022թ.: 3.5․ 2024 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 22.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180163282 արձանագրության պատճենը, 11.11.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180165799 արձանագրության պատճենը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման պատճենը, թիվ 2215161730 որոշման ծանուցման կտրոնը պատճենը, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված թիվ ՄԳ/7404-23 գրությունը, Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի վերաբերյալ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենը: 3․6․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված 221-516-17-30 որոշմանը կից տեսագրությունը։ 3․7․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին հսկող դատախազի որոշումը։ 3․8․ Վկա Ա․Կարինյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին իր կողմից Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ կազմված արձանագրության վերաբերյալ հարցի, հայտնեց, որ այդ օրն Ալբերտը կատարել է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին օրենքի խախտում, մասնավորապես՝ տրանսպորտային միջոց վարելու օրենքով սահմանված կարգով տեխնիկական զննություն չանցած վիճակում կանգնեցրել են ավտոմեքենան, որի ընթացքում պարզ է դարձել, որ վարորդի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու վկայականը գտնվել է կասեցված վիճակում։ Այդ ժամանակ կազմվել է արձանագրություն, որոշումն ուղարկվել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրության բաժանմունք։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք քաղաքացին տեղյակ է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման մասին, հայտնեց, որ չի կարող հիշել։ Համակարգչով կասեցման վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարորդին ցույց են տվել, որպեսզի նա տեղյակ լիներ, թե ինչ պատճառով է կազմվել արձանագրությունը։ Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք Ալբերտ Մանուկյանին հայտնել են, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, պատասխանեց, որ միանշանակ հայտնել է, բոլոր դեպքերում էլ քաղաքաքացիներին հայտնում են։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք վկան, պատասխանելով վերը նշված հարցին, առաջնորդվել է այն կանխավարկածով, որ բոլոր դեպքերում էլ հայտնում են, թե կոնկրետ Ալբերտ Մանուկյանի դեպքը հիշել է, հայտնեց, որ, ըստ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների, իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե վերջինս տեղյակ չի եղել կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը։ Ի պատասխան պաշտպան Լ․ Հովհաննիսյանի այն հարցին, թե արդյոք իրավախախտումն արձանագրելիս իր կրծքին ամրեցված տեսախցիկը տեսանկարահանել է, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե որքան ժամանակ է պահպանվում տեսախցիկների ձայնագրությունները, պատասխանեց, որ տեղյակ չէ, քանի որ դրանք վերադասության կարգով տրամադրվում են այլ անձանց։ Հնարավոր է, որ կոնկրետ նշված դեպքի ժամանակահատվածում իր տեսախցիկի մարտկոցը լիցքավորված չլինելու պատճառով անջատված լինի։ Ի պատասխան պաշտպանի այն հարցին, թե վկան ինչպես է համոզված, որ բացատրել է անձին իրավախախտումը և վերջինիս վարորդական իրավունքի կասեցված լինելու հանգամանքնն այն պայմաններում, երբ դեպքը տեղի է ունեցել 2022 թվականին, իսկ վկան նույնիսկ չի հիշում Ալբերտ Մանուկյանին, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել մի դեպք, երբ մոռացած լինի այդ մասին տեղյակ պահել քաղաքացուն։ Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե հնարավոր է, որ դեպքեր լինեն, երբ իրենք, քաղաքացուն հայտնեն, որ կասեցված է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, սակայն չնշեն, թե կոնկրետ որ ժամանակահատվածում, պատասխանեց, որ հնարավոր է, որ նման բան պատահած լինի, սակայն չի կարող ասել, թե քննարկվող դեպքն այդ դեպքերից է, թե ոչ։ Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, որ ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է տեխնիկական զննում անցած չլինելու հիմքով, մինչդեռ արձանագրության մեջ նշված է մեկ այլ խախտում, այն է՝ անձը կասեցված վիճակում տրանսպորտային միջոց է վարել, պատասխանեց, որ երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է, վարորդից պահանջվել են փաստաթղթեր, որոնց արդյունքում էլ պարզ է դարձել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է եղել։ Այն պարագայում, երբ տեխնիկական զննում կատարած չլինելու հիմքով մեքենան կանգնեցվում է և պարզվում, որ վարորդը մեքենայի սեփականատերը չէ, կազմվում է արձանագրություն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե այդ պարագայում ինչով է պայմանավորված, որ արձանագրությունը կազմվել է մեկ այլ՝ կասեցման հիմքով, պատասխանեց, որ չի կարող հիշել, թե ինչու է այդպես պատահել։ Պրակտիկայում, եթե կա մի քանի խախտում, ապա խախտումների համար առանձին-առանձին կազմվում են արձանագրություններ։ Պաշտպանական կողմը, նկատի ունենալով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա է հակասություն, ավելին նախաքննական ցուցմունքի տեսագրության զննության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քննիչի կողմից ճնշումներ են իրականացվել վկայի նկատմամբ, ուստի միջնորդեց հրապարակել վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ այդ թվում լազերային կրիչը։ Հանրային մեղադրողն առարկեց նշված միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում վկան հայտնել է, որ չի հիշում դեպքի մանրամասները։ Դատարանը, համաձայնելով հանրային մեղադրողի հետ, մերժեց պաշտպանական կողմի միջնորդությունը ցուցմունքի հրապարակման վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, փարատելու համար հնարավոր ճնշումների վերաբերյալ արված պաշտպանական կողմի հայտարարությունը, որոշում կայացրեց ուսումնասիրել նաև նախաքննական ցուցմունքի տեսագրությունը որպես վարույթի նյութ։ 3․9․ Մեղադրյալ Ալբերտ Մանուկյանի դատարանում նշված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցերի՝ հայտնեց, որ տեղեկացվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին այն ժամանակ, երբ ոստիկանության ծառայակիցները կանգնեցրել են մեքենան՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Հայտնեց, որ իր Ինֆինիտի մակնիշի մեքենան գրանցված է եղել ընկերոջ անունով, ով չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչն էլ իրեն կանգնեցնելու պատճառն է հանդիսացել, քանի որ ենթադրաբար կարծել են, որ ղեկին ընկերն է՝ Սարգիս Շահինյանը։ Հայտնեց, որ թեև դատարանում հարցաքննված վկան՝ Ա․Կարինյանը, հարցաքննության ընթացքում հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցվել է տեխզննում չունենալու հանգամանքով պայմանավորված, սակայն, թեև ինքը չի ժխտում, որ մեքենան իսկապես չի ունեցել տեխզննում, բայց մեքենան իրականում կանգնեցվել է այն պատճառով, որ մեքենայի սեփականատերը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չի ունեցել։ Բացի այդ, այն պարեկային ծառայության աշխատակիցը, ով դեպքի օրն իր հետ զրուցել է, չի հանդիսանում այն նույն անձը, ով դատարանում և նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է․ հնարավոր է, որ նա եղել է պարեկային ծառայության մեքենայի վարորդը, սակայն, ամեն դեպքում, պարեկային ծառայության այն աշխատակիցը, որն իրեն մոտեցել է, փաստաթուղթ է պահանջել, մեկ այլ արտաքինով ուրիշ մարդ է եղել։ Հիշում է, որ պարեկային աշխատակիցները երկուսն են եղել, սակայն չի կարող հիշել, թե նրանցից կոնկրետ ով է կազմել արձանագրությունը։ Իր հետ զրուցած և փաստաթղթեր պահանջած պարեկային ծառայության աշխատակիցն է իրեն հայտնել կասեցման մասին, ինքն այդ ժամանակ զարմացել է, քանի որ նոր է Հայաստան վերադարձած եղել և տեղեկացված չի եղել այդ մասին։ Իրեն նաև հայտնել է, որ մեքենան տեխզննում չի անցել և որպեսզի մեքենան տուգանային հրապարակ չտանեն, առաջարկել է այնտեղ հրավիրել վարորդական իրավունք ունեցող որևէ անձի, ով կարող է վարել մեքենան։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք կասեցման ժամկետի վերաբերյալ իրեն հայտնել են, կամ ինքն է հարց ուղղել, պատասխանեց, որ ոչ, ժամկետների վերաբերյալ բացարձակապես խոսակցություն չի եղել և, քանի որ անձրևային եղանակ է եղել, ամեն ինչ շատ արագ է տեղի ունեցել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ պահին իմանալով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է, հետագայում փորձել է ճշտել, թե որքան ժամանակով, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, երբ այդ նույն օրն ինքը հարցրել է, թե որքան տուգանք պետք է վճարի, իրեն պարեկային ծառայողը հայտնել է, որ դա նրանց հետ կապ չունի և ակտերի բաժնից իրեն կծանուցեն մանրամասների հետ կապված։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այդ ամենից հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, երբ մեղադրյալը կրկին վարել է մեքենա և պարեկային ծառայության աշխատակիցներն այն արձանագրել են, ինքն արդյոք արդեն պարզած է եղել վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետը, պատասխանեց, որ ոչ, քանի որ, ինքը սպասել է, որ իրեն պետք է ակտերի բաժնից զանգահարեին։ Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե նշված ակտերի բաժնից պետք է իրեն զանգահարեին և հայտնեին կասեցման ժամկետը, թե իրավախախտման համար վճարվող տուգանքի չափը, պատասխանեց, որ երկուսն էլ, քանի որ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ ինքը պարեկային ծառայության աշխատակիցներին հարցեր Է ուղղել, իրեն ոչինչ չեն հայտնել։ Ինքը կասեցման ժամկետների վերաբերյալ ոչինչ չի իմացել, հակառակ պարագայում գիտակցաբար մեքենա չէր վարի։ Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը գրանցված է ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում, որտեղով, որ հնարավոր է ստուգել իրավախախտումները, պատասխանեց, որ, որքանով, որ տեղյակ է, այնտեղ գրանցում չկա, պարզապես անհրաժեշտ է հեռախոսահամար և սոցիալական քարտի տվյալները լրացնել և տեսնել իրավախախտումները, սակայն ինքը շատ հազվադեպ է նայել, իսկ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ից հետո, երբ տեղեկացել է կասեցման մասին, այդ էլեկտրոնային հարթակով այլևս չի ստուգել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն հայտնած է եղել, որ իր հետ պետք է կապնվեն և պարզաբանեն։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը չի ստացել նաև sms հաղորդագրություն, հայտնեց, որ իր հեռախոսն անջատված վիճակում է գտնվել, հետևաբար նման հաղորդագրություն ևս չի ստացել։ Ի պատասխան պաշտպան Ք․ Տոնոյանի այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմված արձանագրությունների հիման ստացել է որոշում, հայտնեց, որ ոչ, ոչինչ չի ստացել, կասեցման վերաբերյալ որևէ դրույթ պարունակով որոշում չի ստացել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե նշված, որը, երբ պարեկային ծառայողն իրն հայտնել է կասեցման մասին, արդյոք չի հայտնել նաև կասեցման պատճառների (հիմքերի) մասին կամ այն մասին, թե երբվանից է այն կասեցված, հայտնեց, որ ոչինչ իրեն չեն հայտնել են և իրեն կանգնեցնելուց հետո որևէ որոշում ինքը չի ստացել։ Ի պատասխան Դատարանի հարցերի՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ ՀայՓոստ-ի միջոցով ծանուցումներ չի ստացել, տեղյակ չէ, թե իր բնակության հասցեով ուղարկված ծանուցագիրն ինչու է ետ վերադարձել տեղախոփված նշումով։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ պարեկն իրեն հայտնել է կասեցման մասին, իր մոտ հարց չի առաջացել, թե արդյոք այդ դեպքից մի քանի օր հետո 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին ինքը կարող է մեքենա վարել, պատասխանեց, որ իր մոտ հարց չի առաջացել, քանի որ ինքը տեղյակ չի եղել, թե որքան ժամանակով է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված եղել։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ « Դատարանի փաստական վերլուծությունները և դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարել, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:» Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) 5.1․ Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցը վարելիս, տեղյակ է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին պետք է արդարացնել, քանզի ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը վերը նշված արարքը կատարելու մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…) 5.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ: Այլ կերպ, Դատարանը հաստատված չի համարել Ալբերտ Մանուկյանի՝ իր վարորդական իրավունքի կասեցման ժամկետների վերաբերյալ տեղեկացված լինելու, հետևապես նաև իր գործողությունների իրավաչափությունը կանխատեսելու հանգամանքը։ Այսպիսով, Դատարանը վարույթի նյութերի, դատարանում հարցաքննված վկայի և մեղադրյալի ցուցմունքի համակողմանի գնահատման արդյունքում գտնում է, որ Ալբերտ Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղեկանալով իր՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի կասեցման մասին, չի տեղեկացվել կասեցման ժամկետների վերաբերյալ, բացի այդ վերջինիս բնակության հասցեով ուղարկված կասեցման որոշումը ետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ հեռախոսահամարին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, հետևաբար Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն հնարավորություն չի ունեցել տեղեկանալու իր վերաբերյալ կայացված կասեցման որոշումը, ուստի մեղադրյալի մեղավորությունը չհիմնավորվեց ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած, հետևաբար ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը մեղսագրվող արարքում: Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի դիտարկմանն առ այն, որ, այնքանով, որքանով մեղադրյալը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին առնվազն տեղեկացվել է իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, հետևապես վերոգրյալը հիմք է տալիս արձանագրելու, որ վերջինս նշված օրվանից շուրջ 20 օր հետո՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, վարելով ավտոմեքենա, գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ նման մոտեցումն ընդունելի չէ, քանզի այն պարագայում, երբ անձը պատշաճ կերպով չի տեղեկացվել իր իրավունքի սահմանափակմանը վերաբերող որոշմանը, հետևաբար նաև ժամկետներին, ուստի Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը։ (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքում Բողոքաբերը գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 26-ի վերոնշյալ դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում՝ քրեական գործում առկա ապացույցները չի ենթարկել գնահատման վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի նշված որոշումը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ. Բողոքաբերը, գնահատելով քրեական վարույթի քննությամբ ձեռք բերված և հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, փաստել է, որ պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, մասնավորապես, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180163282 և 8180165799 արձանագրությունների, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանություն ծառայությունից ստացված գրության, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվության պատճենի և նշված փաստաթղթերի զննության արձանագրությամբ, վկա Ա. Կարինյանի ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ Ալբերտ Մանուկյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215161730 որոշման, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180165799 արձանագրությունը: Անդրադառնալով կասեցման ժամկետներին ծանուցված չլինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի առկայությունը կամ բացակայությունը հավաստելու համար, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին անձի տեղեկացված լինելու հանգամանքի հիմնավորումը: Ընդ որում, քրեաիրավական տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունի հենց այն հագամանքի հիմնավորումը, թե արդյո՞ք անձը որևէ կերպ տեղեկացել է վերոգրյալ հանգամանքի մասին, այլ կերպ՝ արարքը կատարել է դիտավորությամբ: Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ըստ Բողոքաբերի հետևում է, որ Ալբերտ Մանուկյանի վերաբերյալ 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, որում նշվել է, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված է, որից հետո նրա վարած տրանսպորտային միջոցը պարտավորագրով հանձնվել է այլ անձի: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ վերոգրյալից ակնհայտ է, որ Ա. Մանուկյանն առնվազն նշված օրը տեղեկացել է իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, ինչը չի հերքել նաև վերջինս դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս՝ հայտնելով, սակայն, որ կասեցման ժամկետների մասին չի տեղեկացել: Նշվածից ընդամենը 20 օր անց՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, Ա. Մանուկյանը կրկին վարել է տրանսպորտային միջոց: Վերոգրյալի պայմաններում Բողոքաբերը գտել է, որ հիմնավոր չէ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Ալբերտ Մանուկյանը ողջամտորեն չէր կարող կանխատեսել կոնկրետ նշված օրն իրավունքի կասեցման հանգամանքը: Բողոքաբերի կարծիքով՝ սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հաստատվել է այն հանգամանքը, որ Ա. Մանուկյանը տեղեկացել է իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, որից հետո վերջինիս հայտնի չի դարձել որևէ տվյալ առ այն, որ ինքն ունի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, այլ կերպ՝ լրացել է օրենքով նախատեսված կասեցման ժամկետը, իսկ հակառակի վերաբերյալ փաստեր պաշտպանության կողմը չի ներկայացրել: Բողոքաբերը վկայակոչել է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 28.1-ին հոդվածի 1-ին մասի դրույթները, որի համաձայն՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցումը կարող է նշանակվել մեկ ամսից մինչև վեց ամիս ժամկետով և փաստել, որ կասեցման մասին ծանուցվելուց 20 օր անց տրանսպորտային միջոց վարելիս Ա. Մանուկյանը չէր կարող ենթադրել նույնիսկ, որ լրացել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման՝ օրենքով նախատեսված նվազագույն ժամկետը: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին արդարացնելով, չի պահպանել ՀՀ քրեական և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքերի վերը նշված դրույթների պահանջները՝ թույլ տալով դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա՝ հանգեցնելով անհիմն դատավճռի կայացման, ուստի գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ԵԴ1/3010/01/24 դատավճիռը ենթակա է բեկանման։ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. Դատական նիստի ժամանակ մեղադրյալ Ա.Մանուկյանի պաշտպաններն իրենց բացատրություններով առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին այն մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ։ Մեղադրյալ Ա.Մանուկյանը միացավ իր պաշտպաններին Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին. 3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը: 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը. 3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից. 2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար:»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. իրավական հարցը, որ բարձրացված է սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում, հետևյալն է՝ հիմնավոր է արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանի մեղավորությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ չի ապացուցվել: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝ 1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ. 5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները. 6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները. 7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը. 8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից. 9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները. 10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները: 2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»: Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։ Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը): Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»: Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա: (…) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: (…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»: Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում տրանսպորտային միջոց վարելով։ Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի գործողության նախապայմանը և այդ հոդվածով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքը՝ նրա վարչական պատասխանատվության ենթարկված լինելն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվելը կամ վարելու իրավունքը կասեցվելը։ Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է, քանզի վերանում է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու պարտադիր նախապայմանը՝ օրենքով սահմանված կարգով վարչական պատասխանատվության ենթարկված լինելը։ Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, մեղսունակ ֆիզիկական անձ: Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց: Այսպիսով, ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի առկայությունն արձանագրելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ անձը տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ այդ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, որպիսի հանգամանքը հաստատվել է իրավաչափ վարչական ակտով։ Բացի այդ պարտադիր հիմնավորման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, որ անձը պատշաճ կերպով տեղեկացված է եղել իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվելու կամ վարելու իրավունքը կասեցվելու վերաբերյալ։ Սույն քրեական գործով Ալբերտ Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, տեղյակ լինելով վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի սեպտեմբերի 07-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին 2215161730 որոշմանը, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 17:25-ին՝ Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ սույն քրեական գործով ձեռք բերված որևէ ապացույցի ուսումնասիրությամբ հնարավոր չէ հաստատված համարել այն հանգամանքը, որ Ալբերտ Մանուկյանը տեղեկացված է եղել հատկապես 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Ա.Մանուկյանի հասցեով ուղարկված տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման որոշումը հետ է վերադարձել չպահանջված նշումով, իսկ նրա հեռախոսահամարին ուղարկված հաղորդագրությունը չի ստացվել՝ Ալբերտ Մանուկյանի՝ նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում չլինելու և հեռախոսահամարն անհասանելի լինելու պատճառաբանությամբ, այսինքն մինչև 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ը փաստացի չի ստացել և չի տեղեկացել իր նկատմամբ վարչական տույժ նշանակելու մասին 2215161730 որոշմանը: Ա.Մանուկյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին տեղեկացել է միայն 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, երբ Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ա.Կարինյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 8180163282 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ա.Մանուկյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 01:38-ին, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու վիճակում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է Ինֆինիտի մակնիշի 01 AB 015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց: 8180163282 արձանագրությունը զննելու արդյունքում ակնհայտ է դառնում, որ Ա.Մանուկյանը տեղեկացվել է միայն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքի կասեցման մասին, սակայն ոչ դրա ժամկետների: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանում հարցաքննված վկա Ա.Կարինյանի ցուցմունքին այն մասին, որ Ա.Մանուկյանին միանշանակ հայտնել է, թե կոնկրետ որքան ժամանակով է կասեցված վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը, քանի որ իրենց մասնագիտական պարտավորությունների մեջ է մտնում և իրենք պարտավոր են քաղաքացուն ներկայացնել իրավախախտումը, եթե նրանք տեղյակ չեն լինում կասեցման մասին և համակարգչով ցույց են տալիս նաև որոշումը, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոգրյալ ապացույցը բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարել, որ Ա.Մանուկյանը տեղեկացված է եղել նաև իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման ժամկետների մասին: Ինչ վերաերում է Բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք իրենց իրավաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, որի հետևություններն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար: Այսպիսով՝ գնահատելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արդարացված մեղադրյալ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքում անմեղ ճանաչելու և արդարացնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և դրանում բերված հետևությունները հիմնավորված և պատճառաբանված են։ Մասնավորապես՝ համակցության մեջ վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ Վերաքննիչ դատարանը ևս հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք չեն բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը՝ հիմք կտար անվերապահ հետևություն անելու այն մասին, որ մեղադրյալ Ա.Մանուկյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը։ Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ Ալբերտ Ներսեսի Մանուկյանին արդարացնելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 26-ի ԵԴ1/3010/01/24 դատավճռի թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-10-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 26-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 142, 99, 51 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 26-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 142, 99, 51 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 6274/26 |