ԵԴ1/2991/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«22» հուլիսի 2025 թվական ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Ն․Հովակիմյան,
Է.Մանասյան,
քարտուղարությամբ` Լ․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Է․Թովմասյանի,
պաշտպան՝ Ա․Հովհաննիսյանի,
մեղադրյալ՝ Ա․Աղասարյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/2991/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ա․ Ասատրյան) 2025 թվականի փետրվարի 13-ի թիվ ԵԴ1/2991/01/24 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանի վերաքննիչ բողոքը․

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1․ 2024 թվականի օգոստոսի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60567624 քրեական վարույթը:
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ Աշոտ Աղասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին թիվ 60567624 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2991/01/24 համարը և մակագրվել դատավոր Ա.Ասատրյանին:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի թիվ ԵԴ1/2991/01/24 դատավճռով վճռվել է՝ «Աշոտ Էդիկի Աղասարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքներով ճանաչել և հռչակել անմեղ՝ վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունը ապացուցված չլինելու հիմքով:
Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը համարել լուծված:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»:
2025 թվականի մայիսի 14-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել Է մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի վերը նշված դատավճռի դեմ:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մայիսի 19-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Է․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի մայիսի 20-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

2. Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ․ «նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված՝ ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես, Աշոտ Էդիկի Աղասարյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 2023 թվականի հունիսի 11-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180255177 որոշման մասին, այն է` 2 տարի ժամկետով՝ 11.06.2023 թվականից մինչև 11.06.2025 թվականը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը զրկված լինելու մասին, զրկման ժամկետը չլրացած, 2024 թվականի օգոստոսի 06-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղում՝ ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, վարել է Մերսեդես Բենց» մակնիշի 37 LN 315 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է թիվ 8180404921 արձանագրությունը։»։
3. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռի «Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ նշեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում: Հայտնեց, որ պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը: Դատարանի որոշմամբ թույլատրվեց Աշոտ Աղասարյանի նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումը, համաձայն որի՝ նախաքննության ընթացքում Աշոտ Աղասարյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180404921 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին: Աշոտ Աղասարյանը զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, ոչ սթափ վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180255177 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի հունիսի 11-ին: Աշոտ Աղասարյանը խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 214 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի հունիսի 11-ին: Աշոտ Աղասարյանը հրաժարվել է սթափության զննությունից:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04156 կտրոնի պատճենը:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ստուգաչափման թիվ 120920 վկայականի պատճենը:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվության համաձայն՝ Աշոտ Աղասարյանը զրկված է եղել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից:
- Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180404921, թիվ 8180255177 արձանագրությունների պատճեները, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04156 կտրոնի պատճենը, սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120920 վկայականի պատճենը, ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվությունը:
- Դատարանի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Վարչական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ի թիվ ՎԴ6/0307/05/23 վճիռը, համաձայն որի՝ Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի հայցը բավարարվել է, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 11.06.2023 թվականի թիվ 8180255177 և 03.07.2023 թվականի որոշումները ճանաչվել են անվավեր:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում ապացույցներ չեն հետազոտվել:»
4. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռի «Դատարանի փաստական, իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
« (…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։ Հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ վերը նշված արարքը սուբյեկտիվ կողմից կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի կատարման համար, որ նա տեղյակ լինելով 2 տարի ժամկետով՝ 11.06.2023 թվականից մինչև 11.06.2025 թվականն իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու մասին, զրկման ժամկետը չլրացած, 2024 թվականի օգոստոսի 06-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղում՝ ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, վարել է «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 37 LN 315 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
Քրեական գործի դատաքննության ընթացքում պարզվել է նաև, որ մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու մասին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշումները, Աշոտ Աղասարյանի կողմից բողոքարկվել է վերադասության կարգով, այնուհետև ՀՀ վարչական դատարան: ՀՀ վարչական դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ի թիվ ՎԴ6/0307/05/23 որոշմամբ անվավեր է ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության վերոհիշյալ որոշումները: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ըստ ներկայացված մեղադրանքի՝ Աշոտ Աղասարյանը «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 37 LN 315 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է 2024 թվականի օգոստոսի 06-ին: Այսինքն՝ ՀՀ վարչական դատարանի վճռի կայացումից հետո:
Վերը մեջ բերվածի հաշվառմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Աղասարյանին մեղսագրված արարքը չի համարվում հանցագործություն, քանի որ այն թեև ձևականորեն պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշները, սակայն իր նվազ կարևոր լինելու ուժով չի ներկայացնում հասարակական վտանգավորություն, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ թեև մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմք հանդիսացած վարչական ակտը՝ արարքը կատարելու պահին վերացված չի եղել (ՀՀ վարչական դատարանի վճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին), հետևաբար ձևականորեն կարող է արձանագրվել արարք կատարելու պահին հանցանքի առկայության հատկանիշները (Աշոտ Աղասարյանը ավտոմեքենան վարել է 2024 թվականի օգոստոսի 06-ին), այնուամենայնիվ Դատարանն արձանագրում է, որ ենթադրյալ հանցանք կատարելու պահին խնդրո առարկա որոշումներն արդեն իսկ ՀՀ վարչական դատարանի որոշմամբ անվավեր են ճանաչված եղել, իսկ հետագայում այդ վճիռը մտել է նաև՝ օրինական ուժի մեջ: Հետևաբար` Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում մեղադրյալի կողմից կատարված արարքն ունի նվազ վտանգավորության աստիճան, որպիսի պայմաններում Դատարանի գնահատմամբ՝ բացակայում է մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
(…)
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվել մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանի կողմից կատարված արարքի քրեական հակաիրավականությունը, հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ 2025 թվականի հունվարի 27-ին կայացված արդարացման վերդիկտի հիման վրա պետք է Աշոտ Աղասարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքներով ճանաչել և հռչակել անմեղ՝ վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունը ապացուցված չլինելու հիմքով։
Աշոտ Աղասարյանին վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունն ապացուցված չլինելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
Դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Աղասարյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում արդարացված մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված որևէ պահանջ չի ներկայացրել։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-14-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով պետք է ճանաչվի և հռչակվի Աշոտ Աղասարյանի անմեղությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանները վերանում են, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Աշոտ Աղասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, պետք է վերացնել:
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը չի կարող դրվել Աշոտ Աղասարյանի վրա։»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
5. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանը մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, վերաբերելի իրավանորմեր, մասնավորապես նշել է.
«(…) Գնահատելով սույն գործով մինչդատական քրեական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցները՝ գտնում եմ, որ մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանին ներկայացված մեղադրանքը հիմնավորված է, այն պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը:
Մինչդատական քրեական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված մի շարք ապացույցներով հիմնավորվել է մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներկայացված մեղադրանք, մասնավորապես այն, որ նա, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 2023 թվականի հունիսի 11-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180255177 որոշման մասին, այն է` 2 տարի ժամկետով` 11.06.2023 թվականից մինչև 11.06.2025 թվականը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը զրկված լինելու մասին, զրկման ժամկետը չլրացած, 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղիում ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, վարել է «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 37 LN 315 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է թիվ 8180404921 արձանագրությունը: Այսինքն՝ Աշոտ Աղասարյանի արարքում առկա է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ:
Դատաքննության ընթացքում Դատարան է ներկայացվել ՀՀ վարչական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ին կայացված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 11.06.2023 թվականի թիվ 8180255177 և 03.07.2023 թվականի որոշումները անվավեր ճանաչելու մասին վճռի օրինակը: «Datalex.am» դատական տեղեկատվական էլեկտրոնային համակարգի ուսումնասիրմամբ պարզվում է, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից ՀՀ վարչական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ի վճիռը բողոքարկվել է ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարան, որի արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի կողմից 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին կայացվել է ՀՀ վարչական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ի վճիռը անփոփոխ թողնելու մասին որոշում, որը 2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին մտել է օրինական ուժի մեջ: Հետևաբար, 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից կայացված թիվ 8180255177 որոշումը անվավեր ճանաչելու մասին ՀՀ վարչական դատարանի վճիռը օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել:
Ինչպես վերը նշվեց, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու համար։
Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելով:
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է՝ որպես այդպիսին կարող է հանդես գալ միայն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք ունեցող և այդ իրավունքից զրկված կամ այդ իրավունքը կասեցված անձը։
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Հատկանշական է, որ անձը պետք է գիտակցի, որ ինքը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված է կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքը կասեցված է և այդ պայմաններում վարի տրանսպորտային միջոց։
Հարկ է նշել, որ սույն դեպքում ստորադաս դատարանի կողմից թույլ է տրվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական իրավունքի խախտում: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործության հատուկ սուբյեկտը հանցանք կատարած այն անձն է, որը, բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, օժտված է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով սահմանված լրացուցիչ հատկանիշներով, որոնք հիմք են տալիս նրան քրեական պատասխանատվության ենթարկելու սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված համապատասխան հանցագործության համար:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ եթե անձն իր կամ այլ անձի ապօրինի արարքի հետևանքով է անհիմն հատուկ սուբյեկտի կարգավիճակ ստացել և կատարել է հատուկ սուբյեկտով հանցանքը, ապա ենթակա է քրեական պատասխանատվության հատուկ սուբյեկտով հանցագործության համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածով սահմանված հանցակազմի վերաբերյալ նման բացառություն առկա չէ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտը հատուկ է. դա այն անձն է, ով իրավասու պաշտոնատար անձի կողմից զրկվել է վարորդական իրավունքից, կամ կասեցվել է նրա վարորդական իրավունքը:
Նշվածի համատեքստում ուշադրության է արժանի «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքում 2019 թվականին կատարված ներքոնշյալ փոփոխությունները և լրացումները:
Մասնավորապես, 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ի ՀՕ-304-Ն օրենքով «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը լրացվել է «գ» կետով, որի համաձայն՝ վարչական բողոք բերելը կասեցնում է բողոքարկվող վարչական ակտի կատարումը, բացառությամբ` (…) այն դեպքերի, երբ բողոքարկվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցնելու կամ այդ իրավունքից զրկելու ձևով վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ վարչական ակտը:
Նույն կարգավորումը նախատեսված է նաև ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում, որի համաձայն՝ վիճարկման հայցի վարույթ ընդունելը կասեցնում է վիճարկվող վարչական ակտի կատարումը մինչև այդ գործով գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելը, բացառությամբ՝ (…) այն դեպքերի, երբ վիճարկվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցնելու կամ այդ իրավունքից զրկելու ձևով վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ վարչական ակտը, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հայցվորի միջնորդությամբ վարչական դատարանը կարող է գործի քննության ժամանակ սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 4.1-ին, 5-րդ, 6-րդ և 7-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն կասեցնել վարչական ակտի կատարումը։
Այսինքն, ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության արդյունավետ պաշտպանություն ապահովելու հրամայականով պայմանավորված Օրենսդիրն ընդունել է լրացուցիչ սահմանափակումներ տվյալ տեսակի վարչական ակտերի բողոքարկման իրավական հետևանքների առումով:
Հակառակ մոտեցման դեպքում կստացվի մի իրավիճակ, երբ քրեական հետապնդման մարմինները սույն հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով, ըստ էության, կհայտնվեն փակուղային իրավիճակում և ստորադաս դատարանների նման մոտեցումը կարող է հանգեցնել նաև վարույթի ողջամիտ ժամկետի քրեադատավարական սկզբունքի խախտման:
Ամփոփելով վերը շարադրյալը՝ պետք է փաստել, որ վերոգրյալ օրենսդրական դրույթները վկայում են այն մասին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ այդ իրավունքից զրկված անձն իրավունք չունի վարել տրանսպորտային միջոց կասեցման կամ զրկման ժամանակահատվածում, իսկ այդ ընթացքում կամ հետագայում վարչական ակտի անվավեր ճանաչվելը որևէ նշանակություն չի կարող ունենալ անձի արարքի հակաիրավականությունը գնահատելու տեսանկյունից, քանի որ անձի արարքում հանցակազմի հատկանիշների առկայությունը, այդ թվում՝ սուբյեկտիվ կողմի և օբյեկտիվ կողմի հատկանիշները, ինչպես նաև դրա հակաիրավականությունը գնահատվում են արարքի կատարման պահին:
Բացի այդ, թույլ է տրվել նաև քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, մասնավորապես՝ Դատարանը թույլ է տրել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված՝ վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտում, քանի որ Դատարանը, վիճարկվող որոշումը կայացնելով, դուրս է եկել իրավունքի շահից, և չի ապահովվել հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը: ՀՀ Սահմանադրական դատարանը և Վճռաբեկ դատարանն իրենց մի շարք որոշումներում անդրադառնալով «իրավունքի շահ» հասկացությանը, այն բնորոշել են նաև որպես դատավորի կողմից հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռության պահանջ, ինչը, սակայն, չի պահպանվել, քանի որ Դատարանը սույն դեպքում նախապատվությունը տվել է մասնավոր շահին, անտեսելով տվյալ պարագայում հանրային շահը:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ Դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ սույն բողոքում տեղ գտած պատճառաբանություններով, քանի որ այն կայացվել է նյութական և քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներով, նշված դատավարական ակտը հիմնավոր չէ, իր բնույթին և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան չափով օբյեկտիվորեն համոզիչ չէ իր հասցեատերերի համար։(…)»։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբոջությամբ բեկանել ԵԴ1/2991/01/24 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի արդարացման դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի համապատասխան դատարան՝ նոր քննության:

Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.

6․ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի կողմից լիազորված նույն դատախազության դատախազ Էդ․ Թովմասյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Պաշտպան Ա. Հովհաննիսյանը առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
Մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
7․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 5-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրվող Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
8. ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան»:
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 14-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն՝
«Քրեական հանցագործության մեջ յուրաքանչյուր մեղադրվող իրավունք ունի համարվելու անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
«Ապացույցների բավարարություն» եզրույթի էությանը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին և բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են, ի թիվս այլնի, Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ. «(…) [Ե]թե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
(…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար։ Ներքին համոզմունքը՝ որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է՝ բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն։ Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով:
Նշված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)։
Ընդհանրացնելով վերը շարադրվածը՝ պետք է փաստել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։
Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքի՝ հանցանքի, ինչպես նաև դրա հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Նարեկ Արմենակյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ արտահայտելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) Հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ ձևավորելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (...)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Այս կապակցությամբ հարկ է փաստել նաև, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սամվել Քյարամի Ավդոյանի վերաբերյալ թիվ ԱՐԴ/0061/01/15 գործով 2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի բովանդակությանը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանրային վտանգավորությունը հանդիսանում է հանցագործության պարտադիր հատկանիշներից մեկը։ Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոգրյալ հոդվածի 2-րդ մասի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը հանցագործություն է համարում միայն հանրային (հասարակական) վտանգավորության որոշակի աստիճան ունեցող արարքը։
Քրեական իրավունքը պաշտպանում է հասարակական հարաբերությունները վերջիններիս էական վնաս պատճառելուց։ Ուստի որևէ արարքի հատկանիշների միայն ձևական համընկնումը քրեական օրենքով արգելված արարքի հատկանիշների հետ չի կարող հանգեցնել այդ արարքը հանցավոր ճանաչելուն, եթե քրեական օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերություններին դրանով էական վնաս չի պատճառվել և չէր կարող պատճառվել։ Այդպիսի արարքը պետք է ճանաչվի քրեաիրավական առումով նվազ կարևոր։
Վերոգրյալից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով արարքը դիտարկվում է որպես նվազ կարևոր և չի համարվում հանցագործություն հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում՝
1) այն ձևականորեն պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ,
2) չի ներկայացնում հասարակական (հանրային) վտանգավորություն, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել։
(...) Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ հանրային վտանգավորությունը՝ որպես հանցագործության նյութական հատկանիշ, ունի որակական և քանակական արտահայտություն. հանրային վտանգավորության որակական արտահայտությունը հանրային վտանգավորության բնույթն է, իսկ քանակականը՝ հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս mutatis mutandis Գ.Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը յուրաքանչյուր գործով որոշվում է ինքնուրույն, սակայն միևնույն ժամանակ այդ հարցի լուծման հիմքում պետք է դրվեն ենթադրյալ հանցագործության որակական և քանակական կողմերը բնութագրող գործոնները (մեղքի ձև և տեսակ, հանցագործության նպատակ ու շարժառիթ, հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն)։ Ընդ որում, միայն դրանց համակցությունն է հնարավորություն տալիս որոշելու արարքի նվազ կարևոր լինելը կամ չլինելը։
(...) Վերոգրյալի լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ նվազ կարևոր կարող է լինել, որպես կանոն, դիտավորյալ արարքը, ընդ որում, ուղղակի դիտավորությամբ կատարված։ Արարքը կատարողի գիտակցությունը և կամքը պետք է ուղղված լինի հասնելու հենց այն արդյունքին, որը հանդիսանում է կատարողի գործողության կամ անգործության հետևանք։ Եվ հենց այս տեսանկյունից պետք է գնահատական տրվի, թե արդյոք արարքը քրեաիրավական առումով նվազ կարևոր է, թե ոչ։ Եթե արարքը կատարողի դիտավորությունը ուղղված է եղել էական վնաս պատճառելուն, սակայն նրա կամքից անկախ պատճառներով դա նրան չի հաջողվել, ապա կատարված արարքը չի կարող համարվել նվազ կարևոր (անձի դիտավորության և փաստացի կատարածի անհամապատասխանության դեպքում պատասխանատվություն է առաջանում հանցափորձի համար)։ Այլ կերպ ասած՝ արարքը կատարողի կամքը և գիտակցությունը պետք է ուղղված լինեն հենց ոչ էական վնասի առաջացմանը։ Ընդ որում, դա վերաբերում է վնասի բոլոր տեսակներին (նյութական, ֆիզիկական և այլն), և եթե արարքի հետևանք հանդիսացող վնասի մի տեսակն աննշան է, իսկ մյուսը՝ էական, ապա այդ դեպքում արարքը չի կարող համարվել նվազ կարևոր։
Հարկ է ընդգծել նաև, որ ենթադրյալ հանցավոր արարքի սուբյեկտի հատկանիշները (անչափահաս, պաշտոնատար անձ լինելը և այլն) չպետք է ազդեն նրա կատարած արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը որոշելու վրա, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակությունից հետևում է, որ անհրաժեշտ է գնահատել ոչ թե անձի, այլ արարքի հանրային վտանգավորությունը։
Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արարքի նվազ կարևորությունը կարող են պայմանավորել միայն այն հատկանիշները, որոնք արտահայտվել են կատարված արարքի մեջ։ Իսկ հանգամանքները, որոնք չեն արտահայտվել արարքի մեջ (դրսևորած վարքագիծը մինչ ենթադրյալ հանցավոր արարքի կատարումը, զղջալը, վնասը կամովին հատուցելը, ընտանեկան դրությունը և այլն), արարքի նվազ կարևորության հարցը լուծելիս հաշվի չպետք է առնվեն։
(...) Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը լուծելիս, ի թիվս այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է հաշվի առնել.
ա) պատճառված վնասը,
բ) արարքի կատարման եղանակը,
գ) մեղքի ձևը և տեսակը,
դ) շարժառիթը և նպատակը (տե՛ս Նարեկ Արմենակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0231/01/14 որոշման 13-16-րդ կետերը)։
«Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի «ա» ենթակետի համաձայն՝ անվավեր է առ ոչինչ չհանդիսացող այն ոչ իրավաչափ վարչական ակտը, որն ընդունվել է՝ օրենքի խախտմամբ, այդ թվում՝ օրենքի սխալ կիրառման կամ սխալ մեկնաբանման հետևանքով:

9. Սույն որոշման 8-րդ կետում նշված իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով սույն որոշման 1-4-րդ կետերում նշված փաստական տվյալներին, վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, անձին առաջադրված մեղադրանքի փաստական նկարագիրը (տե՛ս նաև սույն որոշման 2-րդ կետը), Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և փաստում, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից, վերաբերելի իրավակարգավորումներից և իրավական դիրքորոշումներից (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-4-րդ կետերը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել: (…)»:
Սույն գործով Աշոտ Էդիկի Աղասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես, Աշոտ Էդիկի Աղասարյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 2023 թվականի հունիսի 11-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180255177 որոշման մասին, այն է` 2 տարի ժամկետով՝ 11.06.2023 թվականից մինչև 11.06.2025 թվականը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու մասին, զրկման ժամկետը չլրացած, 2024 թվականի օգոստոսի 06-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղում՝ ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, վարել է Մերսեդես Բենց» մակնիշի 37 LN 315 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է թիվ 8180404921 արձանագրությունը»։
ՀՀ վարչական դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ի թիվ ՎԴ6/0307/05/23 վճռով անվավեր է ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության վերոհիշյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 11.06.2023 թվականի թիվ 8180255177 և 03.07.2023 թվականի որոշումները:
Տվյալ դեպքում, սույն որոշման 3-րդ կետում նշված փաստական տվյալները սույն որոշման 8-րդ կետում նշված չափանիշներով գնահատելու արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և համակարգային վերլուծության ենթարկելով վերաբերելի իրավակարգավորումները հանգել է իրավաչափ հետևության (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ որոշակի ապացույց Աշոտ Աղասարյանի կողմից իրեն մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սահմանված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ, հետևաբար ապացույցների բավարար ամբողջությամբ չի հաղթահարվում Աշոտ Աղասարյանի անմեղության կանխավարկածը և նրան առաջադրված մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ անձի դատապարտման հիմքում չի կարող դրվել ոչ իրավաչափ՝ օրենքի խախտմամբ ընդունված և անձի իրավունքները խախտող վարչական ակտի պայմանները չկատարելու հանգամանքը՝ անկախ նրանից, որ կոնկրետ գործողությունը կատարելու պահի դրությամբ նշված վարչական ակտի ոչ օրինական լինելու հանգամանքը դեռևս հաստատված չի եղել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից Աշոտ Աղասարյանի 2 /երկու/ տարի ժամկետով զրկելու վերաբերյալ 2023 թվականի հունիսի 11-ի թիվ 8180255177 և 2023 թվականի հունիսի 03-ի որոշումների անվավերության պայմաններում հնարավոր չէ հաստատված համարել, որ 2024 թվականի օգոստոսի 06-ին տրանսպորտային միջոց վարելիս մեղադրյալ Ա.Աղասարյանը հանդիսացել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված անձ, այսինքն՝ տվյալ դեպքում բացակայել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը։
Վերոնշյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ տվյալ դեպքում հնարավոր չէ հիմնավոր հետևության հանգել նաև հանցագործության սուբյեկտի առկայության հարցում, քանի որ օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելու կամ այդ իրավունքը կասեցված լինելու ուժով է անձը ձեռք բերում տվյալ հանցագործության սուբյեկտին ներհատուկ հատկանիշները։
Վերաքննիչ դատարանն անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի վերլուծությամբ փաստում է, որ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես են ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը: Հետևաբար, հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով տրված ինչպես դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատականին, այնպես էլ հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը):
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներին տրված գնահատականին, ինչպես նաև արված հետևություններին և դրա արդյունքում արդարացման դատական ակտ կայացնելու վերաբերյալ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն անհիմն են, չեն բխում վերաբերելի իրավակարգավորումներից և սույն վարույթի նյութերից (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը, հիմնավոր չհամարելով դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճառաբանությունները կառուցված են տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, և որպես այդպիսին ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ որևէ ապացույց անթույլատրելի չի ճանաչվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, սակայն, իրավացիորեն, այդ ապացույցներն իրենց ամբողջության մեջ բավարար չեն համարվել հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական շեմին համապատասխան եզրահանգման գալու համար, որ Աշոտ Աղասարյանի կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը։
Ամբողջացնելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում բացակայում են վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որոնք բավարար կլինեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Աշոտ Աղասարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշված ենթադրյալ դրսևորմամբ հանցանք կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ, իսկ հակառակի հավանականությունը ողջամիտ է: Այսինքն տվյալ դեպքում համապատասխան հանգամանքի մասով առկա է չփարատված կասկած, որ մեկնաբանվում է հօգուտ մեղադրյալի։
10․ Այսպիսով, սույն որոշման 9-րդ կետում նշված հետևությունների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճիռը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների շրջանակներում, իրավաչափ է, իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն անհիմն են:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե'ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
11. Ամփոփելով վերը շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտով մեղադրյալին համապատասխան հոդվածով արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Դատախազ Դ․Կյուրեղյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Աշոտ Էդիկի Աղասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի թիվ ԵԴ1/2991/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ