ԵԴ1/2950/01/24






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«01» նոյեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Գ.Գասպարյանի

դատական նիստերի քարտուղար Դ.Գրիգորյանի

հանրային մեղադրող Բ․Ղազինյանի

մեղադրյալ Ա․Մալխասյանի

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Արթուր Արայիկի Մալխասյանի՝ (ծնված 1998 թվականի օգոստոսի 12-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ՀՀ, Գեղարքունիքի մարզ, քաղաք Սևան, Կարմիր Բանակի 42 տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ․Գալստյանը կազմել է թիվ 60-2022-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը: (հատոր 1-ին գ.թ.8-11)
2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի որոշմամբ Արթուր Արայիկի Մալխասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: (հատոր 1-ին գ.թ. 33-34)
2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Արթուր Արայիկի Մալխասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: (հատոր 1-ին գ.թ. 49-50)
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 1-ին գ.թ. 56-64)
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 2-րդ գ.թ. 4)
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/2950/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 1-2)
2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/2950/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 5)
1.1 Արթուր Արայիկի Մալխասյանը մեղադրվում է «այն արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի ապաիլի 11-ին ժամը 23.45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակումյունը կազմել է 0.156 մգ/լ, վարել է Վազ մակնիշի 6200600 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180400395 արձանագրությամբ:
Այսինքն՝ Արթուր Արայիկի Մալխասյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:»
2.Նախնական դատալսումներ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում կողմերի կողմից միջնորդություններ չներկայացվեցին:
3. Հիմնական դատալսումներ.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին և գնահատվեցին հետևյալ ապացույցները.
3.1 ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180400395 արձանագրության զննությամբ, համաձայն որի՝ Արթուր Արայիկի Մալխասյանը 2024 թվականի ապրիլի 11-ին՝ ժամը 23:45-ին, Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղիում վարել է «Վազ» մակնիշի 60 OO 600 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ ոչ սթափ վիճակում և տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չի ունեցել:
(հատոր 1-ին գ.թ. 3, 16)
3.2 ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված սթափության կտրոնի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի ապրիլի 11-ին՝ ժամը 23:49-ին «Alcovisor-Jupiter X/RP» մոդելի 91101016 համարի սարքի միջոցով ստուգվել է Արթուր Արայիկի Մալխասյանի սթափությունը, վերջինիս օրգանիզմում ալհոհոլի պարունակությունը կազմել է 1.156 մգ/լ։
(հատոր 1-ին գ.թ. 5, 16)
3․3 ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված թիվ 102322 ստուգաչափման վկայականի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «Alcovisor-Jupiter X/RP» մոդելի 91101016 համարի սարքը ուժի մեջ է 2023 թվականի հուլիսի 27-ից մինչև 2024 թվականի հուլիսի 27-ը:
(հատոր 1-ին գ.թ. 6, 16)
3․4 ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության ծառայությունից րտատպված տեղեկանքի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր րայիկի Մալխասյանի անվամբ վարորդական իրավունքի վկայական առկա չէ:
(հատոր 1-ին գ.թ. 7, 16)
3.5 Հիմնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալը հրաժարվեց ցուցմունք տալուց և պնդեց իր նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի համաձայն՝ հրապարակվեց վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որի՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ վարոդական իրավունքի վկայական չունի և երբեք չի ունեցել: 2024 թվականի ապրիլի 11-ին մասնակցել է միջոցառման և ալկոհոլ է օգատգործել: Դրանից հետո Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղիում ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, իրեն կանգնեցրել է պարեկային ծառայողը և արձանագրել, որ վարում է տրանսպորտային միջոց՝ չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական և ոչ սթափ վիճակում: Ընդունում է իր մեղավորությունը, զղջում է կատարածի համար և խնդրում է մեղմ վերաբերմունք:
(հատոր 1-ին գ.թ. 2-24, 44-48)
4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտոնից ստացված ձև 8 տեղեկանքի համաձայն մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել։
(հատոր 1-ին գ.թ. 27)
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Մեղադրյալ Արթուր Արայիկի Մալխասյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը և իրավաչափությունը․
Վերլուծելով սույն դատավճռի (այսուհետ՝ Դատավճիռ) 3.1-3․5-րդ կետերում ներկայացված ապացույցները մեղադրյալ Արթուր Արայիկի Մալխասյանին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում, Դատարանը՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Արայիկի Մալխասյանին պետք է մեղավոր ճանաչել Դատավճռի 1․1 կետում շարադրված մեղադրանքով նկարագրված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ:
Այսպես․
5․1․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները)։
Մասնավորապես՝ Դատարանը արձանագրում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.5-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների բավարար համակցությամբ ապացուցվել և հիմնավորվել է, որ Արթուր Արայիկի Մալխասյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի ապաիլի 11-ին ժամը 23։45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակումյունը կազմել է 0.156 մգ/լ, վարել է Վազ մակնիշի 62 OO 600 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
5․2․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար:
Հաշվի առնելով, որ նախորդ կետում հաստատվել է մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ դրանք համապատասխանում են վերը նշված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է, արարքի հակաիրավականությունը։
5․3․ Դատարանը գտնում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.5-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների գնահատման արդյունքում ապացուցված է այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը.
5․4․ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, ուստի ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը հաստատված է համարում Արթուր Արայիկի Մալխասյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ նրան պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանը կայացրեց մեղադրական վերդիկտ՝ հաստատված համարելով, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Արթուր Արայիկի Մալխասյանը կատարել է իրեն վերագրվող արարքը, ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները, ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավական լինելու փաստը, ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ հետևաբար ապացուցված արարքի նկատմամբ ենթակա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6․ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Արայիկի Մալխասյանի կատարած հանցագործության համար պատասխանատվության և պատժի հարցերին` Դատարանը եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
« 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(...):»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
« 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ:
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
6․1 Արթուր Արայիկի Մալխասյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել կատարված արարքները ընդունելը և զղջալը։
6․2 Արթուր Արայիկի Մալխասյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Արթուր Արայիկի Մալխասյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Արթուր Արայիկի Մալխասյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայութունը, վերջինիս գույքային դրությունն, ինչպես նաև Դատարանում նրա տված բացատրությունները Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքների տեսքով 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ենթակա է վերացման։
Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածով նախատեսված վարույթային ծախսերը բացակայում են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 119-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` Դատարանը


ՎՃՌԵՑ


1. Արթուր Արայիկի Մալխասյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ։
2. Արթուր Արայիկի Մալխասյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
4. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ