Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Վազգեն Հայրապետյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Հրանուշ Միքաելյանի
Մեղադրյալ` Էդգար Մկրտչյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի (ծնված՝ 07.06.1992 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, չդատված, բարձրագույն կրթությամբ, ըստ իր խոսքերի աշխատում է շինարարական ընկերությունում, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ քաղաք Երևան, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջան, Րաֆֆու փողոց, 21 շենք, 12 բնակարան հասցեում) 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 30-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60247723 քրեական վարույթը:
2023 թվականի նոյեմբերի 16-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60077423 քրեական վարույթը:
2024 թվականի մայիսի 03-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60511924 քրեական վարույթը:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Վ.Բաղդասարյանի որոշմամբ՝ թիվ 60511924 և թիվ 6007742 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 60247723 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60247723 քրեական վարույթի համարի ներքո։
2024 թվականի սեպտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանի որոշմամբ՝ թիվ 60247723 քրեական վարույթով Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Աբաջյանի որոշմամբ՝ թիվ 60247723 քրեական վարույթով Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 60247723 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 21.10.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2937/01/24 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի վերաբերյալ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/2937/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180240522 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրասնպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած 2023 թվականի մարտի 31-ին՝ ժամը 15:43-ին, Երևան քաղաքի Հյուսիս-հարավ մայրուղում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180250085 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Էդգար Մկրտչյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180240522 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքից զրկման մասին և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի 0.684 միլիգրամ պարունակությամբ, 2023 թվականի ապրիլի 17-ին՝ ժամը 03:15-ին վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան Երևան քաղաքի Հյուսիս-հարավ մայրուղում, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180253055 արձանագրությանը:
Բացի այդ, Էդգար Մկրտչյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180240522 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2023 թվականի օգոստոսի 03-ին՝ ժամը 11:05-ին, Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180261581 արձանագրությունը:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց։ Հայտնեց, որ ընդունում է իր ներկայացված մեղադրանքը, զղջում է կատարածի համար:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են.
Թիվ 8180240522 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը 10.11.2022 թվականին տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վարելու համար 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից:
Թիվ 818250085 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը 31.03.2023 թվականին ժամը` 15:43-ին, Երևան քաղաքի Հյուսիս-հարավ մայրուղում վարել է «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ զրկված վարորդական իրավունքի վկայականով:
31.03.2023 թվականին Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի կողմից Հարություն Ուրֆարյանին տրված պարտավորագիրը՝ մեքենան տեղափոխելու համար:
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից կատարված քաղվածքի պատճենը, համաձայն որի՝ պարզվել է, որ վերջինիս տվյալների մուտքագրման արդյունքում վերջինս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվել է 10.11.2022 թվականից մինչև 10.11.2023 թվականն ընկած ժամանակահատվածում՝ 1 տարի ժամկետով:
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի սթափության կտրոնի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101013, զննման համարն է՝ 00845, զննման ամսաթիվը՝ 10.11.2022թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 02:30:26-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.629 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Էդգար, ազգանունը՝ Մկրտչյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը 05 OD 500, տեսուչի ազգանունը՝ Մկրտչյան, շքանշանի համար 12997, առկա է նաև ծանուցվող վարորդի և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Սթափության 91101013 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 074604 վկայականի պատճենի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 13-ը հուլիսի 2022թ., այն ուժի մեջ է մինչև 13-ը հուլիսի 2023թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91101013, տեսակը՝ «Jupiter XRP», չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200 մգ/լ, ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը)՝ 0:0,1+-5%, 0,1-0,15+-8% > 0.15+-10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը:
Թիվ 8180253055 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը 17.04 2023 թվականին ժամը՝ 03:15-ին Երևան քաղաքի Հյուսիս-հարավ մայրուղում վարել է «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ զրկված վարորդական իրավունքի վկայականով՝ գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ որ սթափ վիճակում:
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի սթափության կտրոնի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101156, զննման համարը՝ 00026, զննման ամսաթիվը 17.04.2023թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը՝ 03:28:43-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.684 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Էդգար, ազգանունը՝ Մկրտչյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 05 OD 500, տեսուչի ազգանունը՝ Հովակիմյան, կրծքանշանի համարը՝ 02852, առկա է նաև ծանուցվող վարորդի և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Սթափության 91101156 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 083647 վկայականի պատճենի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 11-ը նոյեմբերի 2022թ., այն ուժի մեջ է 11-ը նոյեմբերի 2023թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91101156, տեսակը՝ «Jupiter XRP», չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200 մգ/լ, ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը)՝ 0:0,1+-5%, 0,1-0,15+-8% > 0.15+-10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը:
Թիվ 8180261581 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը 03.08.2023 թվականին, ժամը՝ 11:15-ին, Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցում վարել է «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ զրկված վարորդական իրավունքի վկայականով:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 2-7,14-20,25-29,38-40)
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի ծառայողների կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունները (կից վարչական իրավախախտման որոշումներ` 8180250085, 8180240522, 8180253055, 8180261581), պարտավորագիրը, սթափության 91101013, 91101156 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 074604, 083547 վկայականի, ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» էլեկտրոնային ծառայության պատճենները:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 2-7,14-20,25-29,41-42)
Դատարանի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ա.Բաբայանի գրությունը, համաձայն որի ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» ծառայությունների կողմից օգտագործվող սթափության վիճակի զննության «Jupiter» և «Jupiter X/RP» սարքերը ալկոմետրներ են: Այդ ալկոմետրներն ըստ տեխնիկական բնութագրի ունեն 0,000+2.000 մգ/լ չափման տիրույթ, իսկ ցուցման տիրույթը կարող է հասնել մինչև 2.500 մգ/լ:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180240522 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրասնպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած 2023 թվականի մարտի 31-ին՝ ժամը 15:43-ին, Երևան քաղաքի Հյուսիս-հարավ մայրուղում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180250085 արձանագրությունը:
Էդգար Մկրտչյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180240522 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքից զրկման մասին և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի 0.684 միլիգրամ պարունակությամբ, 2023 թվականի ապրիլի 17-ին՝ ժամը 03:15-ին վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան Երևան քաղաքի Հյուսիս-հարավ մայրուղում, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180253055 արձանագրությանը:
Էդգար Մկրտչյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180240522 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2023 թվականի օգոստոսի 03-ին՝ ժամը 11:05-ին, Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 05 OD 500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180261581 արձանագրությունը:
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը, զղջալը, նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չլինելը, խնամքին երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը։
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էդգար Թադևոսի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ