ԵԴ1/2945/01/24






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«08» նոյեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մեղադրյալ Գ.ՅԱՐԱԶՅԱՆԻ







դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի /ծնված՝ 12.11.1981 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, չի աշխատում, չդատված, վատառողջ, ըստ հայտարարության բնակվող՝ Չոբանքյարա, Զինավան 5/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագ,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60244123 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանը որոշում է կայացրել թիվ 60244123 քրեական վարույթով Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
Նույն օրը որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին դատախազ Ա.Դավթյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի՝ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 22.10.2024 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2024 թվականի նոյոմբերի 08-ին Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով երկու դրվագ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գարրի Յարազյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն հանցանքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի մայիսի 10-ը, կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի փետրվարի 28-ին ժամը 00:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ի.Գասպարյան փողոցում, վարել է «Օփել» մակնիշի 34 QA 936 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող, ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Խաչատուր Պետրոսյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180153647 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344- րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
Բացի այդ՝ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 2023 թվականի մայիսի 10-ը, կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի մարտի 27-ին ժամը 23:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում, վարել է «Օփել» մակնիշի 34 QA 936 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի ավագ պարեկ Կարեն Խաչատրյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180249300 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում։

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ջ.Գրիգորյանի կողմից 2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին կազմված՝ զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը՝ հետևյալ բովանդակությամբ․
«Զննությամբ պարզվեց, որ քրեական գործում առկա ՀՀ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքի համաձայն՝ RB835187 վարորդական վկայականի տվյալները գրանցված են Վարդան Վանիկի Գրիգորյան տվյալներով, Վարդան Վանիկի Գրիգորյանին պատկանող վարորդական վկայականի կասեցումներ բաժնում առկա է հետևյալ գրառումը սկիզբ 11.07.2023թ, ավարտ 11.01.2024թ:
Հաջորդ փաստաթուղթ հանդիսացողը ՀՀ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստր վերնագման RB781191 վարորդական վկայականի տվյալները գրանցված են Վարդան Գարրի Ստյոպայի Յարազյան տվյալներով, Գարրի Ստյոպայի Յարազյանին պատկանող վարորդական վկայականի կասեցումներ բաժնում առկա է հետևյալ գրառումը՝ սկիզբ 10.11.2022թ. ավարտ 10.05.2023թ:
Հաջորդ փաստաթուղթ հանդիսացողը Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ոստիկանությունից ստացված վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կազմված 8180153647 արձանագրությունն է համաձայն որի 2023 թվականի փետրվարի 28-ին ժամը 00:20 ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Խաչատուր Պետրոսյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանը 2023 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի Ի.Գասպարյան փողոցում ժամը 00:15-ին տրանսպորտային միջոցը վարել է կասեցված վիճակում և վերջինս վարչական իրավախախտում կատարած անձի ստորագրություն և անուն ազգանուն։
Հաջորդ փաստաթուղթ հանդիսացողը Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի վերաբերյալ « ոստիկանության պարեկային ոստիկանությունից ստացված վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կազմված 8180249300 արձանագրությունն է համաձայն որի 2023 թվականի մարտի 27-ին ժամը 23:06 ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Կարեն Դերենիկի Խաչատրյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանը 2023 թվականի մարտի 27-ին Զվարթնոց օդանավակայանում ժամը 23:00-ին տրանսպորտային միջոցը վարել է կասեցված վիճակում և վերջինս վարչական իրավախախտում կատարած անձի ստորագրություն և անուն ազգանուն:
Զննության ենթարկվեց վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215292763 որոշումը համաձայն որի որոշումը կայացվել է 20 10.2022թ թվականին տեղափոխված:
Զննության ենթարկվեց ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի <ՈP ծառայողների կողմից կազմված ծանուցումը, համաձայն որի 29.09.2022 թվականին կայացված թիվ 2215292763 որոշումը 17.02.2023 թվականին հանձնվել է Գարրի Յարազյանին:
Զննության ենթարկվեց էլեկտրոնային հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ թիվ 2211810608 տեղեկանքի համաձայն 2022 թվականի հունիսի 11-ին 098-11-24-17 բջջային հեռախոսահամարին ուղարկվել է կարճ սմս հաղորդագրություն այն մասին, որ Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է:
Զննությունն ավարտելուց հետո զննության ենթարկված արձանագրությունների, պատճեները կցվեցին թիվ 60244123 քրեական վարույթին:»։
/տե՛ս գ.թ. 75-76, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Գարրի Յարազյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ տեղյակ է եղել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելով վարել է ավտոմեքենա: Հայտնեց, որ ինքը իր վարորդական իրավունքի կասեցման վերաբերյալ տեղեկացվել և ծանուցվել է ՍՄՍ կարճ հաղորդագրության միջոցով, սակայն նշեց որ չի հիշում թե երբ է ծանուցվել: Խնդրեց իր նկատմամբ լինել ներողամիտ, քանի որ չի աշխատում և ստիպված է եղել վարել տրանսպորտային միջոց իր և ընտանիքի կարիքները հոգալու համար:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Գարրի Յարազյանը, տեղյակ լինելով, որ իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով կասեցված է՝ 2023 թվականի փետրվարի 28-ին ժամը 00:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ի.Գասպարյան փողոցում, վարել է «Օփել» մակնիշի 34 QA 936 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180153647 արձանագրությունը և 2023 թվականի մարտի 27-ին՝ ժամը 23:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում, վարել է «Օփել» մակնիշի 34 QA 936 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180249300 արձանագրությունը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Գարրի Յարազյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գարրի Յարազյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գարրի Յարազյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագ/ նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Գարրի Յարազյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը /տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը/, խնամքին անչափահաս երեխաների՝ 20.06.2013 թվականին ծնված Գոհար Գարրի Յարազյանի, 25.03.2015 թվականին ծնված Տիգրան Գարրի Յարազյանի և 17.01.2021 թվականին ծնված Մոնթե Գարրի Յարազյանի առկայոթյունը:
Դատարանը որպես Գարրի Յարազյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ մասնակցել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից սանձազերծած պատերազմի մարտական գործողություններին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված Ձև 8 տեղեկանքի՝ Գարրի Յարազյանը նախկինում դատված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գարրի Յարազյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Գարրի Յարազյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առ ավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով։:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Գարրի Յարազյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, գույքային դրությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Ընդ որում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տվյալների՝ մեղադրյալ Գարրի Յարազյանը չունի մշտական եկամուտ, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ Գարրի Յարազյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով, որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժները պետք է լրիվ գումարելու միջոցով Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
/․․․/ 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
/․․․/:
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գարրի Յարազյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 12 /տասներկու/ ամիս ժամանակ՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու հաջորդ օրվանից յուրաքանչյուր ամիս 62.500 /վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Գարրի Յարազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո նախաքննական մարմնի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Գարրի Ստյոպայի Յարազյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով, Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Գարրի Ստյոպայի Յարազյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու հաջորդ օրվանից յուրաքանչյուր ամիս վճարել 62.500 /վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Գարրի Ստյոպայի Յարազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ