ԵԴ1/2921/01/24






Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«24» փետրվարի, 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահող դատավոր՝ Ռ.Պապոյան
դատավորներ՝ Լ․Աբգարյան
Մ․Պապոյան

քարտուղարությամբ՝ Հ․Հակոբյանի,


դռնբաց դատական նիստում, թիվ ԵԴ1/2921/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրյալ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի պաշտպան Զ․Սակովայի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով նույն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(դատավոր՝ Տաթևիկ Մուրադյան)՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճիռը՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի մարտի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-1026-24 քրեական վարույթը(այսուհետ՝ նաև քրեական վարույթ)։
Երևան քաղաքի Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Քննիչի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1․1․ Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազությունից 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի գրությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2921/01/24 համարը, և դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2921/01/24 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
1․2․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործով կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը (մեջբերվում է)․ «Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները վերացնել:
Արտավարութային փաստաթուղթ հանդիսացող փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(…)»։
2․ 2025 թվականի հունվարի 30-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է վերոգրյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Զ․Սակովայի(այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/2921/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում մուտքագրվել է 2025 թվականի փետրվարի 3-ին և դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել է դատավորներ Ռոբերտ Պապոյանին, Լուսինե Աբգարյանին և Մխիթար Պապոյանին, նախագահող դատավորին(Ռ․Պապոյան) է հանձնվել 2025 թվականի փետրվարի 4-ին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:



Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
3․ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանը մեղադրվում է այն արարքի կատարման համար, որ (մեջբերվում է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշումից)․ «(...) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի հունիսի 24-ին՝ ժամը 01:55-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում ոչ սթափ վիճակում՝ 0,474 մգ/լ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած (հաշվի առնելով ստուգաչափման սարքի սխալանքը՝ ±10), վարել է «Աուդի» մակնիշի 36 SF 507 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Գագիկի Գրիգորյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180251983 արձանագրությունը։»։
4. Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճիռը(այսուհետ՝ նաև Դատավճիռ, կամ բողոքարկվող դատական ակտ), պատճառաբանվել է հետևյալ կերպ (մեջբերվում է). «(...) Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց:
Մեղադրյալ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանը նախաքննության ընթացքում հրաժարվել է իրեն ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ որևէ դիրքորոշում հայտնել և ցուցմունք տալ, ինչ վերաբերում է վկայի դատավարական կարգավիճակով տված ցուցմունքին, ապա դրա շուրջ ևս հրաժարվել է որևէ դիրքորոշում հայտնել:
…
- Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն» թիվ 8180251983 փաստաթղթի զննմամբ պարզվել է, որ այն 24.06.2023թ. թվագրմամբ է, որպես կազմման ժամ նշված է՝ 02:05-ը: Արձանագրության կազմման վայրը՝ Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտան է, այն կազմվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Միքայել Գրիգորյանի կողմից: Նշված փաստաթղթի զննմամբ պարզվել է, որ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանը 2023թ.-ի հունիսի 24-ին՝ ժամը 01:55-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում վարել է Աբգար Կոլոյանի անվամբ հաշվառված «ԱՈՒԴԻ» մակնիշի 36 SF 507 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան` տրասնպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում: Սթափությունը ստուգվել է 91101104 համարի սարքով, զննման կտրոնն է՝ 00415: «Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը, ստորագրությունը» բաժնում առկա է ստորագրություն:
Սթափության վիճակի զննման թիվ 00415 կտրոնի զննմամբ պարզվել է, որ այն 24.06.2023թ. թվագրմամբ է, որպես զննման ժամ նշված է 02:01:35-ը: Ստուգումը կատավել է «Ալկոտեստեր Jupiter X/RP» մոդելի 91101104 համարի սարքով, որի վերջին ստոգաչափման ամսաթիվն է՝ 11.11.2022թ.-ը: Ստուգման ձևաչափը ավտոմատ է, ստուգումից առաջ թեստը եղել է դատարակ՝ 0.000 mg/l: Որպես վարորդի տվյալներ նշված են Սամվել Գրիգորյան: Տրանսպորտային միջոցի հաշվառման համարանիշն է՝ 36 SF 507: Ալկոհոլի պարունակությունը կազմել 0,474 mg/l:
Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյան /ՀԾՀ՝ 2414900199/ տվյալներով անձի՝ ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում կատարված որոնման արտատվածքի զննմամբ պարզվել է, որ վերջինիս տվյալներով թողարկված է ME876292 վարորդական վկայականը, թողարկման ժամանակահատվածն է՝ 14.11.2012թ.: Համաձայն «Զրկումներ» բաժնի տվյալների՝ որպես զրկման սկիզբ՝ նշված է 19.10.2021թ., որպես ավարտ՝ 19.10.2022թ.: Զրկման հիմքը՝ «ԱՖ803346 որոշում»:
«ԱՖ803346» որոշման զննմամբ պարզվել է, որ այն 19.10.2019 թվագրմամբ է, նված որոշմամբ Սավել Գրիգորյանը 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Որպես ծանուցման ամսաթիվ՝ նշված է 19.10.2019թ., որպես ծանուցման ամսաթիվ նշված է 19.10.2019թ.: Ստուգաչափման թիվ 083549 վկայականի զննմամբ պարզվել է, որ այդ վկայականը տրված է 91101104 գործարանային համարով JUPITER X/RP «Ալկոտեստեր» չափման միջոցի վերաբերյալ, որը ստուգաչափվել է 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 11-ը: Չափման տիրույթը՝ նշված է 0,000-0,200 մգ/լ-ը: Սխալանքը՝ +-10 տոկոս: Արտադրված է Չինաստանում, պատկանելության դաշտում նշված է ՀՀ ՊԾ: Ստուգաչափումը կատարվել է համաձայն՝ MU 2835-2008: Ի պատասխան վարույթն իրականացնողի հարցմանը՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից թիվ ՍՉԱՄ-2051 ելքային գրության համաձայն՝ «Jupiter X/RP» 91101104 գործարանային համարով ալկոմետրի ստուգաչափման թիվ 083549 վկայականում չափման տիրույթը վրիպման արդյունքում է նշվել 0.000-0.200 մգ/լ: Իրական չափման տիրույթն է՝ 0.000-2.000 մգ/լ: «Jupiter X/RP» 91101104 գործարանային համարով ալկոմետրին 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ստուգաչափման դրական արդյունքների հիման վրա տրամադրվել է թիվ 102569 ստուգաչափման վկայականը: «Jupiter X/RP» 91101104 գործարանային համարով ալկոմետրը վերջին անգամ ստուգաչափվել է 2024 թվականի ապրիլի 5-ին: Ստուգաչափման դրական արդյունքների հիման վրա տրամադրվել է թիվ 120901 ստուգաչափման վկայականը: Այս պահին նշված ալկոմետրը գործող է: «Jupiter X/RP» 91101104 գործարանային համարով ալկոմետրի չափման տիրույթը 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 11-ն ընկած ժամանակահատվածում չէր կարող լինել 0.000-0.200: Դա վրիպման արդյունք է: Թիվ 083549 ստուգաչափման վկայականը տրամադրվել է ստուգաչափման դրական արդյունքների հիման վրա, որից հետո ալկոմետրը վկայականի հետ միասին փոխանցվել է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայություն: Ի պատասխան վարույթն իրականացնողի հարցմանը՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից թիվ ՍՉԱՄ-2051 ելքային գրությամբ ստացված ստուգաչափման թիվ 102569 վկայականի զննմամբ պարզվել է, որ այդ վկայականը տրված է 91101104 գործարանային համարով JUPITER X/RP «Ալկոտեստեր» չափման միջոցի վերաբերյալ, որը ստուգաչափվել է 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին, ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 16-ը: Չափման տիրույթը՝ նշված է 0,000-2,000 մգ/լ-ը: Սխալանքը՝ +-10 տոկոս: Արտադրված է Չինաստանում, պատկանելության դաշտում նշված է ՀՀ ՊԾ: Ստուգաչափումը կատարվել է համաձայն՝ MU 2835-2008: Նույն գրությամբ ստացված ստուգաչափման թիվ 120901 համարի վկայականի զննմամբ պարզվել է, որ այդ վկայականը տրված է 91101104 գործարանային համարով JUPITER X/RP «Ալկոտեստեր» չափման միջոցի վերաբերյալ, որը ստուգաչափվել է 2024 թվականի ապրիլի 05-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 05-ը: Չափման տիրույթը՝ նշված է 0,000-2,000 մգ/լ-ը: Սխալանքը՝ +-10 տոկոս: Արտադրված է Չինաստանում, պատկանելության դաշտում նշված է ՀՀ ՊԾ: Ստուգաչափումը կատարվել է համաձայն՝ MU 2835-2008:
…
- Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180251983 արձանագրության, սթափության վիճակի զննման թիվ 00415 կտրոնի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» էլեկտրոնային ռեգիստրից կատարված քաղվածքի, «ԱՖ803346» որոշման, ստուգաչափման թիվ 083549 վկայականի, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության Ստանդարտացման և չափագրության ազգային մարմին ՓԲԸ-ից ստացված թիվ ՍՉԱՄ-2051 գրության, ստուգաչափման թիվ 102569 և 120901 վկայականների պատճենները ճանաչվել են որպես ապացույց:
(…)։
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
(…)
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Սամվել Գրիգորյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Սամվել Գրիգորյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
(…)
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Սամվել Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը գտնում է, որ Սամվել Գրիգորյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, և որ այդ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Սամվել Գրիգորյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, քրեական վարույթով առկա չեն նաև վարութային ծախսեր:
Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ հանդիսացող փաստաթղթերը պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:(…)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Պաշտպանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, նշված է (մեջբերվում է). «(…) Սույն գործի քննության ընթացքում «հիմնավոր կասկածից» վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու մասով նրան ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածության և օրինականության վերաբերյալ:
Ուստի սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, տվյալներ որոն կարող են հանգեցնել այն ենթադրության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք հաստատված համարվի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ, ավելին՝ հանրային մեղադրողը, կրելով մեղադրանքի ապացուցման պարտականությունը, դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներով չի ապացուցել մեղադրանքը: Այսինքն՝ առկա է չփարատված կասկած Ս. Գրիգորյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու վերաբերյալ, որը պետք է մեկնաբանվի հօգուտ նրա:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ըստ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 083549 ստուգաչափման վկայականի համաձայն՝ հիշյալ սարքի ստուգաչափումը կատարվել է 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին և այն ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի նոյեմբեր 11-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը` նշվել է ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101104, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթի հատվածում նշվել է՝ «0-0,1±5%, 0.1-0.15±8>0.15+10%», իսկ ճշտության կարգի և դասի (սխալանքի) հատվածում՝ «0.000-0.200 մգ/լ»:
Ուստի անհրաժեշտ է փաստել, որ նշված չափման միջոցով ստացված ալկոհոլի պարունակությունը հնարավոր սխալանքի հաշվառմամբ կարող է հավաստի համարվել միայն նշված չափման տիրույթում, քանի որ չափման տիրույթը գերազանցող տվյալ ստացվելու դեպքում սխալանքը կարող է գերազանցել հնարավոր 10%-ը: Նշվածից հետևում է, որ չափման տիրույթից դուրս տվյալները չեն կարող հավաստի լինել:
Սամվել Գրիգորյանի սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյաl`24.06.2023թ.՝ ժամը 02:05-ին, թիվ 91101104 համարի ստուգաչափման սարքով ենթարկվել է ստուգաչափման և վերջինիս արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.322 մq/լ:
Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի սթափության վիճակի զննության արձանագրության համաձայն՝ նրա արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.474 մq/լ, այսինքն՝ վերջինիս սթափության վիճակի զննության արդյունքում ստացվել է թիվ 91101104 գործարանային համարի, «Jupiter X/RP» տեսակի ալկոմետր սարքի չափման տիրույթը գերազանցող տվյալ, որը չի կարող հավաստի համարվել, հետևաբար նաև, այդ արձանագրությունը չի կարող արժանահավատ ապացույց դիտվել և հաստատել մեղադրյալ Ս. Գրիգորյանի՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակում գտնվելը:
(…) Ս.Գրիգորյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով՝ տրանսպորտային միջոց վարելը, այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելը, չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Ս․Գրիգորյանի կողմից հիշյալ հանցանքը կատարելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու «in dubio pro reo» կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի:
(…)
Այսպիսով, սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ս․Գրիգորյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Ս. Գրիգորյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները (արարքը), ինչպես նաև մեղադրյալ Ս. Գրիգորյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ ապացուցված համարելու համար:
Հետևաբար, գտնում եմ, որ մեղադրյալ Ս. Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և այդ մեղադրանքում նա պետք է արդարացվի` մեղսագրվող արարքը նրա կողմից կատարված չլինելու պատճառաբանությամբ:
(…) պաշտպանյալիս վերագրվող արարքում վերջինիս մեղավորությունը չի հաստատվել «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշով: Դատաքննության ընթացքում ձեռք չի բերվել բավարար, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների համակցություն որով կհաղթահարվեր անմեղության կանխավարկածի շեմը, այդ պատճառով խնդրում եմ նրան անպարտ ճանաչել և արդարացնել վերագրվող մեղադրանքով հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Բացի այդ Դատարանը Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
Պաշտպանական կողմը միջնորդել է նշանակվելիք պատիժը տարաժամկետել հնարավորություն ընձեռնելով մաս առ մաս վճարելու, քանիզ մեղադրյալ Ս. Գրիգորյանի խնաքնին են գտնվում նրա 4 անչափահաս երեխանները:
Սակայն Դատարանքը անտեսել է սույն փաստը և նշանկված տուգանք տեսակի պատիժը չի տարաժամկետել, ինչով պայամանավորված Ս.Գրիգորյանի ընտանիքը կարող է հայտվել սոցիոլապես ծայրահեղ ծանր իրավիճակում:
Ուստի գտնում եմ, որ մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանի պետք անմեղ ճանաչել իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ արաք կատարելու մեջ, արաքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:(...)»։
5․1․ Նշված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Դատավճիռը, ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանի անմեղությունը, կամ Դատավճիռը բեկանել մասնակի, և փոփոխել Սամվել Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատիժ տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000(երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ կետի կիրառմամբ թույլատրել վճարել մաս առ մաս 12(տասներկու) ամսվա ընթացքում:

Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
6․ Հանրային մեղադրող Ա․Դավթյանը Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված գրությամբ տեղեկացրել է, որ մեկ այլ քրեական գործով մասնակցելու է նախապես համաձայնեցված դատական նիստի, և խնդրել է սույն քրեական գործով դատական նիստն անկացնել իր բացակայությամբ։
Պաշտպանը և Մեղադրյալը պատշաճ ծանուցված լինելով դատական նիստի տեղի և ժամանակի վերաբերյալ՝ չեն ներկայացել գործի քննությանը։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
7. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական վերանայման ենթարկելով թիվ ԵԴ1/2921/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճիռը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկ¬վող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատա¬կան ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակ¬տը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը(վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մեր¬ժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատա¬¬կան ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփո¬փոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևութ¬¬յունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
8․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
8․1․ Նախորդ կետում մեջբերված իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է նաև, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը):
9․ Վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն: Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը):
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը քննարկվող որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
9․1․ Մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
10․ Անդրադառնալով սույն գործին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը»:
Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար: Հիշյալ քրեաիրավական նորմը բացահայտել է նաև տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող եզրույթները, ինչից պարզ է դառնում, որ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել: Անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող է համարվում այն անձը, ով սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:
Ինչ վերաբերում է հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու հատկանիշին, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի վերլուծությունից հետևում է, որ այդպիսի վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը:
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:
Նույն հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակության միջոցով վարորդի ոչ սթափ վիճակում լինելու փաստի որոշումը կարող է իրականացվել տեխնիկական միջոցով կամ բժշկական փորձաքննությամբ: Անձի արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությամբ ոչ սթափ վիճակի որոշումն իրականացվում է բժշկական փորձաքննությամբ:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին մասի համաձայն՝ նույն օրենքը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետությունում չափումների միասնականության ապահովման իրավական հիմքերը, չափումների միասնականության ապահովման բնագավառում իրավաբանական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի հարաբերությունները և ուղղված է չափումների ոչ հավաստի արդյունքների բացասական հետևանքներից սպառողների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությանը, տնտեսության զարգացմանը և գիտատեխնիկական առաջընթացին:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` նույն օրենքում օգտագործված են հետևյալ հիմնական հասկացությունները`
(…)
9) չափման միջոց` չափում կատարելու համար նախատեսված սարք, որը կարող է կիրառվել առանձին կամ լրացուցիչ սարքերի հետ համատեղ.
(…)
11) չափման միջոցների ստուգաչափում` գործողությունների ամբողջություն, որն ապահովում է օբյեկտիվ տվյալներ այն մասին, որ չափման միջոցը բավարարում է սահմանված պահանջները: Չափման միջոցների ստուգաչափումը լինում է ընտրանքային, առաջնային, կրկնակի, պարտադիր պարբերաբար կատարվող և կամավոր:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` օրենսդրական չափագիտության ենթակա ոլորտներում կիրառվող չափման միջոցները պետք է համապատասխանեն օրենսդրությամբ սահմանված պահանջներին:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` օրենսդրական չափագիտության գործառույթներն են`
1) չափման միջոցների տեսակի հաստատումը.
2) չափման միջոցների ստուգաչափումը.
3) չափագիտական հսկողությունը.
4) չափման միջոցների չափագիտական փորձաքննությունը:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած չափման միջոցները ենթակա են ստուգաչափման:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` չափման միջոցի ստուգաչափման պարբերականությունը սահմանվում է չափման միջոցի տեսակի հաստատման ժամանակ:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` չափման միջոցների ստուգաչափման, չափագիտական վկայագրման դրական արդյունքները վավերացվում են ստուգաչափման դրոշմի արտատիպով չափման միջոցի վրա և (կամ) անձնագրի վրա, և (կամ) տրվում է ստուգաչափման վկայական:
Նույն հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ չափման միջոցների ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը սահմանում է չափագիտության լիազոր մարմինը՝ Օրենսդրական չափագիտության միջազգային կազմակերպության ուղեցույցների հիման վրա:
Վերոգրյալ նորմերից հետևում է, որ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած չափման միջոցները ենթակա են ստուգաչափման և պետք է համապատասխանեն օրենսդրությամբ սահմանված պահանջներին, իսկ չափման միջոցների ստուգաչափման, չափագիտական վկայագրման դրական արդյունքները հաստատվում են նաև ստուգաչափման վկայականի տրամադրման միջոցով:
ՀՀ կառավարության «Օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը սահմանելու մասին» 2016 թվականի փետրվարի 11-ի թիվ 113-Ն որոշման 1-ին կետով հիմք ընդունելով «Չափումների միասնականության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշել է սահմանել օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը` համաձայն հավելվածի, որի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ալկոմետր սարքերը ևս նախատեսված են որպես պարտադիր ստուգաչափման ենթակա չափման միջոցներ:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ իրավակարգավորումներից հետևում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելու համար քրեական պատաuխանատվություն կարող է առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ տվյալ խախտումն արձանագրվել է ստուգաչափում անցած ալկոմետր սարքի միջոցով, որին տրվել է ստուգաչափման մասին վկայական՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ միայն այդ դեպքում ալկոմետր սարքի կողմից արձանագրված տվյալները կարող են համարվել հավաստի:
ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի 19.02.2018 թվականի «Չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը, ստուգաչափման դրոշմի արտատիպի պատկերը սահմանելու, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2012 թվականի նոյեմբերի 29-ի N 1018-Ն հրամանում փոփոխություններ կատարելու և ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2013 թվականի փետրվարի 14-ի N 104-Ն հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» թիվ 133-Ն հրամանի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետով հաստատվել է չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը՝ համաձայն Հավելված 1-ի (այսուհետ նաև՝ Կարգ):
Կարգի 1-ին կետի համաձայն՝ նույն կարգով կարգավորվում են չափման միջոցի (այսուհետ՝ ՉՄ) ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման հետ կապված հարաբերությունները:
Կարգի՝ ենթադրյալ արարքի կատարման պահին գործող խմբագրությամբ 2-րդ կետի համաձայն՝ ՉՄ ստուգաչափումն իրականացնում են չափագիտության ազգային մարմինը և ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված կարգով ստուգաչափման իրավունք ստացած իրավաբանական անձինք (այսուհետ` Լիազորված կազմակերպություն):
Կարգի 3-րդ կետի համաձայն՝ ՉՄ ստուգաչափումն իրականացվում է սահմանված չափագիտական պահանջներին դրանց համապատասխանությունը հավաստելու նպատակով:
Կարգի 27-րդ կետի համաձայն՝ ստուգաչափման վկայականի լրացման ժամանակ հապավումների կիրառումն ու տեքստի ուղղումն արգելվում է:
Կարգի՝ ենթադրյալ արարքի կատարման պահին գործող խմբագրությամբ 29-րդ կետի համաձայն՝ ստուգաչափման վկայականում սխալների (տառասխալների) հայտնաբերման դեպքում վկայականը փոխարինվում է նոր ստուգաչափման վկայականով, որում Լիազորված կազմակերպության կողմից նշվում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարը և տրման ամսաթիվը:
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ ստուգաչափման վկայականի լրացման ժամանակ հապավումների կիրառումն ու տեքստի ուղղումն արգելվում է, իսկ ստուգաչափման վկայականում սխալների (տառասխալների) հայտնաբերման դեպքում վկայականը փոխարինվում է նոր ստուգաչափման վկայականով, որում Լիազորված կազմակերպության կողմից նշվում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարը և տրման ամսաթիվը:
11. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ըստ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 120901 ստուգաչափման վկայականի՝ հիշյալ սարքի ստուգաչափումը կատարվել է 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, այն ուժի մեջ է եղել մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 11-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ նշված է «Ալկոտեստեր», գործարանային համարը՝ 91101104, իսկ տեսակը՝ «Jupiter X/RP»: Չափման տիրույթի հատվածում նշված է՝ «0,000-0,200 մգ/լ», ճշտության կարգի և դասի (սխալանքի) հատվածում նշված է «±5÷10%»:
Միաժամանակ, վարույթն իրականացնողի հարցմանն ի պատասխան ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի ՍՉԱՄ-2051 թվակիր գրությամբ հայտնվել է, որ՝ «Jupiter X/RP» 91101104 գործարանային համարով ալկոմետրի ստուգաչափման թիվ 083549 վկայականում չափման տիրույթը վրիպման արդյունքում է նշվել 0.000-0.200 մգ/լ, սակայն իրական չափման տիրույթն է՝ 0.000-2.000 մգ/լ: Նշված գրության համաձայն «Jupiter X/RP» 91101104 գործարանային համարով ալկոմետրին 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ստուգաչափման դրական արդյունքների հիման վրա տրամադրվել է թիվ 102569 ստուգաչափման վկայականը: Նշվել է նաև, որ «Jupiter X/RP» 91101104 գործարանային համարով ալկոմետրը վերջին անգամ ստուգաչափվել է 2024 թվականի ապրիլի 5-ին, և ստուգաչափման դրական արդյունքների հիման վրա տրամադրվել է թիվ 120901 ստուգաչափման վկայականը, և գրությունը տրամադրելու պահին նշված ալկոմետրը գործող է:
Նշված գրությանը կից տրամադրված ստուգաչափման թիվ 102569 վկայականի պատճենի զննմամբ պարզվել է, որ այդ վկայականը տրված է 91101104 գործարանային համարով «Jupiter X/RP» «Ալկոտեստեր» չափման միջոցի վերաբերյալ, որը ստուգաչափվել է 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին, ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 16-ը, չափման տիրույթը՝ 0,000-2,000 մգ/լ-ը, սխալանքը՝ +-10 տոկոս: Նույն գրությամբ ստացված ստուգաչափման թիվ 120901 համարի վկայականի պատճենի զննմամբ պարզվել է, որ այդ վկայականը տրված է 91101104 գործարանային համարով «Jupiter X/RP» «Ալկոտեստեր» չափման միջոցի վերաբերյալ, որը ստուգաչափվել է 2024 թվականի ապրիլի 5-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 5-ը, չափման տիրույթը՝ նշված է 0,000-2,000 մգ/լ-ը, սխալանքը՝ +-10 տոկոս:
Վերոգրյալից պարզ է դառնում, որ թիվ 91101104 գործարանային համարի «Jupiter X/RP» չափման միջոցը ստուգաչափման է ենթարկվել 2022 թվականի նոյեմբերի 11-ին, որը ուժի մեջ է եղել Սամվել Գրիգորյանի կողմից սթափության զննության ենթարկվելու պահին՝ 2023 թվականի հունիսի 24-ին, և որի չափման տիրույթը եղել է 0,000-0,200 մգ/լ:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ նշված չափման միջոցով ստացված ալկոհոլի պարունակությունը հնարավոր սխալանքի հաշվառմամբ կարող է հավաստի համարվել միայն նշված չափման տիրույթում, քանի որ չափման տիրույթը գերազանցող տվյալ ստացվելու դեպքում սխալանքը կարող է գերազանցել հնարավոր 10%-ը: Նշվածից հետևում է, որ չափման տիրույթից դուրս տվյալները չեն կարող հավաստի լինել անկախ հետագայում դրա վրիպումը նկատելն ու կրկին ստուգաչափման ներկայացնելը:
Սամվել Գրիգորյանի սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 00415 կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ 2023 թվականի հունիսի 24-ին, ժամը 02:01:35-ին, վերջինս 91101104 գործարանային համարի, «Jupiter X/RP» տեսակի ալկոմետրով ենթարկվել է սթափության զննության, ինչի արդյունքում նրա արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.474մգ/լ: 2023 թվականի հունիսի 24-ին, ժամը 02:05-ին, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Գրիգորյանի կողմից Սամվել Գրիգորյանի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշում 81802519833) այն մասին, որ վերջինս 2023 թվականի հունիսի 24-ին, ժամը 02:05-ին, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, զննման համարն է 00136: Արձանագրությանը կցվել է 91101104 գործարանային համարի սարքի թիվ 00136 զննման կտրոնը:
Վերոգրյալից հետևում է, որ, այդ արձանագրությունը չի կարող արժանահավատ ապացույց դիտվել և հաստատել մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանի՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակում գտնվելը:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 102569 և թիվ 120901 ստուգաչափման վկայականներին, ըստ որոնց՝ թիվ 91101104 սարքի ստուգաչափումը կատարվել է 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին և 2024 թվականի ապրիլի 5-ին, որոնք ուժի մեջ են եղել, համապատասխանաբար, մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 16-ը և 2025 թվականի ապրիլի 5-ը, որոնցից յուրաքանչյուրի չափման տիրույթի հատվածում նշված է՝ «0,000-2000 մգ/լ», ճշտության կարգի և դասի (սխալանքի) հատվածում նշված է «0-0,1±5%, 0,1-0,15±8%, >0,15±10», Վերքաննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ սույն դեպքում թիվ 91101104 սարքը կրկին՝ առաջին անգամ ստուգաչափման է ենթարկվել և նոր ստուգաչափման վկայականով փոխարինվել է 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին՝ Սամվել Գրիգորյանի սթափության զննության ենթարկելուց(2023 թվականի հունիսի 24-ին) հետո, միաժամանակ դրանում բացակայում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարի մասին նշում:
11․1․ Միաժամանակ անդրադառնալով սույն քրեական գործով մեղադրական եզրակացությամբ վկայակոչված և դատալսումների ժամանակ հետազոտված մնացած ապացույցներին(մանրամասն տես Դատավճռում՝ սույն որոշման 4-րդ կետում)՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, դրանով սոսկ հաստատվում է Սամվել Գրիգորյանին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը չվերականգնելու հանգամանքը, որով չի կարող հաստատվել սույն գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղադրյալի՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակում գտնվելը և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Ընդ որում՝ հարկ է նշել, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, իսկ քննարկվող դեպքում՝ մեղադրյալի՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակում գտնվելը կարող է հաստատվել բացառապես տեխնիկական միջոցով կամ բժշկական փորձաքննությամբ: Այլ խոսքով` Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ ապացույցը չի կարող օգտագործվել ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանի՝ ոչ սթափ վիճակում գտնվելը՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.474 մգ/լ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը, հաստատված համարելու համար:
12․ Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Սամվել Գրիգորյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելը, այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելը, չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Սամվել Գրիգորյանի կողմից հիշյալ հանցանքը կատարելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ Մեղադրյալի:
13․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
(…)»:
14․ Ամփոփելով սույն որոշման 8-12-րդ կետերում արձանագրված դիրքորոշումներն ու մեկնաբանությունները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ չի ապացուցվել մեղադրյալ Սամվել Գրիգորյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), հետևաբար սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է՝ Սամվել Գրիգորյանին արդարացնելու փոխարեն վերջինիս վերաբերյալ կայացրել է մեղադրական դատավճիռ, որպիսի պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա անհրաժեշտ է Դատավճիռը բեկանել և Սամվել Գրիգորյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ:
15․ Նշված հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, թիվ ԵԴ1/2921/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճիռը պետք է բեկանել, և Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներկայացված մեղադրանքում արդարացնել՝ արարքն ապացուցված չլինելու հիմքով:

Եզրափակիչ մաս․
16․ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361-րդ, 363-րդ, 370- 372-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/2921/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճիռը բեկանել:
Ճանաչել և հռչակել Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ մասի 2-րդ մասով նախատեսված մեղադրանքում՝ արարքն ապացուցված չլինելու հիմքով։
Սամվել Վարդգեսի Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրա հետ կապված սահմանափակումները վերացնել նախքան դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ


Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ