ԵԴ1/2861/01/24

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«27» մարտի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա.ՅԱՐԱԼՅԱՆԻ



դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Արեն Արմանի Յարալյանի ծնված՝ 2005 թվականի ապրիլի 14-ին ՌԴ Կալուգա քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չդատված, հաշվառված է՝ ՌԴ քաղաք Մոսկվակի շրջան Ռիլեևո անվան 23-րդ շենք 7-րդ բնակարան հասցեում, բնակվում է՝ Տավուշի մարզ գյուղ Կողբ 18-րդ փողոց 11-րդ տուն հասցեում նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական վարույթը կարճելու հարցը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Հ.Մարտիրոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 92238223 քրեական վարույթը:
2023 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ն.Ավետիսյանը որոշում է կայացրել Արեն Յարալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այն արարքի կատարման համար, որ նա, հաշվառված լինելով ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունում, ենթակա է եղել զորակոչման 2023 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն մինչև զորակոչի ավարտը՝ 2023 թվականի հուլիսի 31-ը ներառյալ, չի ներկայացել ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունում և, խախտելով «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, խուսափել է պարտադիր զինվորական ծառայության հայտարարված՝ 2023 թվականի ամառային զորակոչից՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու` օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում:
2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Դատարանի որոշմամբ Արեն Յարալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը՝ 2 ամիս ժամկետով:
2023 թվականի հոկտեմբերի 06-ին դատախազ Ն.Ավետիսյանը որոշում է կայացրել հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցնելու մասին՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 10:30-ին ձերբակալվել է Արեն Յարալյանը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին դատախազ Ա.Բարսեղյանը որոշում է կայացրել հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին:
Նույն օրը Արեն Յարալյանին առաջադրվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին դատախազ Ա.Բարսեղյանը որոշում է կայացրել Արեն Յարալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոխելու և և որպես այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին դատախազ Ա.Բարսեղյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին Դատարան է ստացվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նոյեմբերյանի բաժնի պետի գրությունը, համաձայն որի Արեն Յարալյանը 08.01.2025 թվականին զորակոչվել է ՀՀ ՊՆ ԶՈՒ ժամկետային զինծառայության:

Դատական նիստում արտահայտված դիրքորոշումները.
Հանրային մեղադրող Ա.Բարսեղյանը միջնորդեց մեղադրյալ Արեն Յարալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և գործի վարույթը կարճել, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը զորակոչվել է ժամկետային զինծառայության և սույն իրավիճակում կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմը:
Մեղադրյալ Ա.Յարալյանը խնդրեց հանրային մեղադրողի միջնորդությունը բավարարել և իր նկատմաբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել, իսկ քրեական գործի վարույթը կարճել:

Դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելը՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(…)
4. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե կամովին ներկայացել և զորակոչվել է պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության կամ կամավոր ներկայանալով քրեական վարույթ իրականացնող մարմին՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե է վճարել պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցնելու դիմաց օրենքով սահմանված գումարը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝
(...)
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝
«Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին:»
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի դիսպոզիցիան պարունակում է նաև խրախուսական բնույթի նորմ, որով օրենսդիրը հնարավորություն է տալիս արդեն ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից։ Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի խրախուսական նորմը դրսևորվում է երկու եղանակով, որոնցից առաջինի դեպքում ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձը պետք է ներկայանա և զորակոչվի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության, իսկ երկրորդ դեպքում ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձը պետք է ներկայանա է քրեական վարույթ իրականացնող մարմին՝ վճարի ՀՀ պետական բյուջե պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցնելու դիմաց օրենքով սահմանված գումարը:
Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածն ունի խրախուսական նորմ է, որը քրեորեն հետապնդելի արարք կատարած անձին առաջարկում է իրականացնել սոցիալական նշանակություն ունեցող որոշակի դրական վարքագիծ: Այս նորմում սահմանվում է պահանջներ, որոնց իրականացման դեպքում հնարավոր է եզրակացնել, որ ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձը կորցրել է իր երբեմնի հանրային վտանգավորությունը, որի արդյունքում նպատակահարմար է այդ անձին ազատել քրեաիրավական ներգործության միջոցներից, մասնավորապես` քրեական պատասխանատվությունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասում առանձին հանցակազմերի առնչությամբ խրախուսական նորմերի նախատեսումն ինքնանպատակ չէ: Այն որոշակի բնույթի հանցագործությունների դեմ պայքարի յուրահատուկ միջոց է, որն ուղղված է դրանց խափանմանը կամ դրանց հետ կապակցված այլ հանցագործությունների կանխմանը կամ բացահայտմանը:
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը 08.01.2025 թվականին մեկնել է պարտադիր զինվորական ծառայության, մեղադրյալը տվել է իր համաձայնությունը քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Արեն Արմենի Յարալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԴ1/2861/01/24 /նախաքննական համար՝ 92238223/ քրեական գործի վարույթը կարճել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արեն Արմենի Յարալյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել:
Միաժամանակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով իրեղեն ապացույցների տնօրինման և պահպանման, ինչպես նաև դատական ծախսեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով և 315-րդ հոդվածով Դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Արեն Արմանի Յարալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԴ1/2861/01/24 քրեական գործի վարույթը կարճել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասի ուժով քրեական պատասխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու հիմքով:
Արեն Արմանի Յարալյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ