ԵԴ1/2814/01/24





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը. (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ

Քարտուղարությամբ Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Ա․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ,
Մեղադրյալ Գ. ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ,
Պաշտպան Լ․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ,

2025 թվականի ապրիլի 22-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի (ծնված՝ 07.08.1985թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, ըստ իր հայտարարության՝ աշխատում է Հայպետհիդրոմետ ծառայությունում՝ որպես վարորդ, ամուրի, հաշվառված և բնակվում է ք․Երևան, Նորք Մարաշ, 2-րդ փողոց, 66/2 տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց`

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
15.11.2023թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-0831-23 քրեական վարույթը։
10.09.2024թ. կայացվել է որոշում՝ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, որը 18․09․2024թ․ ներկայացվել է վերջինիս:
11.09.2024թ. Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
25.09.2024թ. կազմվել է արձանագրություն՝ դատարանում գործի քննությունը համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով իրականացնելու վերաբերյալ մեղադրյալի դիրքորոշման մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Հիշյալ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2814/01/24 դատական գործի համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին հանձնվել է դատավոր Ն. Բաղդասարյանին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Դատարանի՝ 05․12․2024թ․ որոշմամբ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
2025 թվականի ապրիլի 21-ին մեղադրյալ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ կայացվել է արդարացման վերդիկտ։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մեղադրյալ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա 6 ամիս ժամկետով՝ 25․10․2022 թվականից մինչև 25․04․2023 թվականը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, 2023 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 02։08-ին՝ Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում վարել է ԲՄՎ մակնիշի 37 MX 329 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը ստուգման նպատակով կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Ստուգման արդյունքում պարզվել է, որ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանը 6 /վեց/ ամիս ժամկետով կասեցված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և տրանսպորտային միջոցը վարել է հարբած /ոչ սթափ/ վիճակում, այսինքն՝ սթափության վիճակի զննությամբ պարզվել է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0․71 մգ/լ , որն ըստ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի՝ համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, ինչի կապակցությամբ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ կազմվել է 8180248723 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը:»:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Գառնիկ Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մասնակի է ընդունում մեղավորությունը, քանի որ կասեցված վիճակում վարել է մեքենան, ոչ սթափ է եղել, սակայն շատ քիչ է օգտագործել ալկոհոլ: Ակտը չի բողոքարկել:
/դատական նիստի արձանագրություն/

Սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները.
09.09.2024թ. զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի' զննվել են հետևյալ փաստաթղթերը.
- 2023 թվականի մարտի 19-ին' ժամը 04:29-ին, Երևան քաղաքի Թաիրով 14 հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Աշոտ Կարինյանի /կրծքանշան թիվ 01636/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180248723 արձանագրությունը, համաձայն որի' Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանը (ծնված 07.08.1985թ., բնակվող' ք. Երևան, Նորքի 2-րդ փողոց 66/2 տուն հասցեում) 2023 թվականի մարտի 19-ին' ժամը 02:08-ին' Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 MX 329 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և խուսափել է սթափության վիճակը ստուգելու նպատակով զննություն անցնելուց: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը, իրավունքներին և պարտականություններին ծանոթանալու հատվածում առկա է ստորագրություն և «Հայրապետյան» գրառումը: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված' 203.3 թիվը:
- վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000740 ուղեգիրը, որը կազմվել է 19.03.2023թվ. ժամը' 02:50-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Աշոտ Կարինյանը /կրծքանշանի համար' 01636/ քաղաքացի Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանին /ծնված 07.08.1985թ., բնակվող' ք. Երևան, Նորքի 2- րդ փողոց 66/2 տուն հասցեում/ սթափության վիճակի զննության նպատակով ներկայացրել է «ԿԲԱԿ» ՓԲԸ: Ներքևի աջ անկյունում առկա է զննություն ներկայացնողի ստորագրությունը և հերթապահ բժիշկ' Դավթյանի ստորագրությունը:
- «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ի սթափության վիճակի զննության՝ թիվ 95 արձանագրությունը, որը կազմվել է 19.03.2023 թվականին ժամը' 03:30, զննություն կատարողի ԱԱՀ և պաշտոն' հերթապահ բժիշկ Աղասի Դավթյան, զննվողի ԱԱՀ' Գառնիկ Հայրապետյան, ծննդ. թիվ' 07.08.1985թ., զննության որոշումը կայացվել է' ՊԾ ԵՔՎ 2-րդ գում. 2-րդ վաշտի, հայտնել է, որ ալկոհոլ օգտագործել է, սակայն ծավալը չի հիշում, հետազոտման արդյունքը' 0.71 մգ, եզրակացությունը' ոչ սթափ, հետազոտող' Աղասի Դավթյան /ստորագրություն/, հետազոտվող' Գառնիկ Հայրապետյան /ստորագրություն/:
- 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին' ժամը 01:25-ին, Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկ փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Գրիգորյանի /կրծքանշան թիվ 10271/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180166873 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանը (ծնված՝ 07.08.1985թ., բնակվող' ք. Երևան, Նորք Մարաշ 2֊րդ փողոց 66/2 տուն հասցեում) 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին' ժամը 01:33-ին' Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 MX 329 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն և «Հայրապետյան» գրառումը: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված' 68 թիվը:
- թիվ 8180166873 որոշումը, համաձայն որի՝ 25.10.2022թ. Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6/վեց/ ամիս ժամկետով, որի պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը քաղաքացին ստորագրությամբ ստացել է:
- Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է' 91100922, զննման համարը' 00625, զննման ամսաթիվը' 19.10.2022թ., զննման ժամը' 02:16:59, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը' 12.07.2022թ., դատարկ թեստ' 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը' ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը' 0,434 մգ/լ, վարորդի անունն է' Գառնիկ, ազգանունը' Հայրապետյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը' 37 MX 329, պարեկային ծառայողի ազգանունը' Գրիգորյան, կրծքանշանի համարը' 10271, ստորաբաժանումը' 1գ. 3վ:
- ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ֊ի կողմից տրված թիվ 074589 ստուգաչափման վկայականը, որի համաձայն՝ վկայականն ուժի մեջ է 2022 թվականի հուլիսի 12-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 12֊ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100922, տեսակը' Jupiter X/RP, չափման տիրույթը' 0.000-0,200մղ7լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 5-±10%, արտադրողը' Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ֊ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի' MU2835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա. Գուլքանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
- ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի /ՀԾՀ' 1708850465/ անվամբ վարորդական իրավունքի վկայականը գտնվում է կասեցված վիճակում, կասեցման սկիզբ' 25.10.2022թ., ավարտ' 25.04.2023թ.:
/վ.թ. 3, 4, 5, 7, 17-19, դատական նիստի արձանագրություն/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 09.09.2023թ. որոշումը համաձայն որի՝ 19.03.2023թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180248723 արձանագրության, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000740 ուղեգրի, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 95 արձանագրության, 19.10.2022թ. վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180166873 արձանագրության, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 00625 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 074589 վկայականի, Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի վերաբերյալ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները ճանաչվել են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել քրեական վարույթին:
/վ.թ. 3-9, 20-21, դատական նիստի արձանագրություն/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
1) անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը.
2)առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության).
3) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ oրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ կամ այլ դատական ակտ.
4) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մաuին դատախազի չվերացված որոշում, բացառությամբ սույն մասի 9-րդ կետով նախատեսված դեպքի.
5) անձն անձեռնմխելիության ուժով ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության.
6) իրավասու մարմինը պատշաճ իրավական ընթացակարգի արդյունքում ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին չի զրկել անձեռնմխելիությունից.
7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան.
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
9) վարույթով քրեական հետապնդումն իրականացվել է հանրային կարգով, մինչդեռ uույն oրենuգրքի պահանջներին համապատասխան` քրեական հետապնդումը պետք է իրականացվեր միայն մասնավոր կարգով.
10) անձը մահացել է.
11) անձն արարքի կատարման պահին չի հաuել քրեական պատաuխանատվության ենթարկելու` oրենքով նախատեuված տարիքին.
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
13) անձը համաներմամբ ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից.
14) անձին մեղսագրվող արարքն ապաքրեականացվել է։
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետով նախատեսված հանգամանքի առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե մահացածի օրինական ներկայացուցիչն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում: Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետը չի տարածվում քաղաքացիական դատավարության կարգով անձին մահացած ճանաչելու դեպքերի վրա:
4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»։
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտայհայտել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
«Ապացույցների բավարարություն» եզրույթի էությանը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին և բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են, ի թիվս այլնի, Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես` վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(...) [Ե]թե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունն ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով նախկինում արտահայտած իր իրավական դիրքորոշումները՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը նաև ընդգծել է, որ. «(...) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ Հրանտ Եղիազարյանի նկատմամբ հարուցվել է քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«... 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
...
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի»:
Նույն օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը»:
Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող է համարվում այն անձը, ով սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:
Ինչ վերաբերում է անձի սթափության չափանիշներին, ապա այն սահմանված է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով:
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:
Նույն հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակության միջոցով վարորդի ոչ սթափ վիճակում լինելու փաստի որոշումը կարող է իրականացվել տեխնիկական միջոցով կամ բժշկական փորձաքննությամբ: Անձի արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությամբ ոչ սթափ վիճակի որոշումն իրականացվում է բժշկական փորձաքննությամբ:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին մասի համաձայն՝ նույն օրենքը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետությունում չափումների միասնականության ապահովման իրավական հիմքերը, չափումների միասնականության ապահովման բնագավառում իրավաբանական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի հարաբերությունները և ուղղված է չափումների ոչ հավաստի արդյունքների բացասական հետևանքներից սպառողների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությանը, տնտեսության զարգացմանը և գիտատեխնիկական առաջընթացին:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` նույն օրենքում օգտագործված են հետևյալ հիմնական հասկացությունները` ...
9) չափման միջոց` չափում կատարելու համար նախատեսված սարք, որը կարող է կիրառվել առանձին կամ լրացուցիչ սարքերի հետ համատեղ. ...
11) չափման միջոցների ստուգաչափում` գործողությունների ամբողջություն, որն ապահովում է օբյեկտիվ տվյալներ այն մասին, որ չափման միջոցը բավարարում է սահմանված պահանջները: Չափման միջոցների ստուգաչափումը լինում է ընտրանքային, առաջնային, կրկնակի, պարտադիր պարբերաբար կատարվող և կամավոր:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` օրենսդրական չափագիտության ենթակա ոլորտներում կիրառվող չափման միջոցները պետք է համապատասխանեն օրենսդրությամբ սահմանված պահանջներին:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` օրենսդրական չափագիտության գործառույթներն են`
1) չափման միջոցների տեսակի հաստատումը.
2) չափման միջոցների ստուգաչափումը.
3) չափագիտական հսկողությունը.
4) չափման միջոցների չափագիտական փորձաքննությունը:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած չափման միջոցները ենթակա են ստուգաչափման:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` չափման միջոցի ստուգաչափման պարբերականությունը սահմանվում է չափման միջոցի տեսակի հաստատման ժամանակ:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` չափման միջոցների ստուգաչափման, չափագիտական վկայագրման դրական արդյունքները վավերացվում են ստուգաչափման դրոշմի արտատիպով չափման միջոցի վրա և (կամ) անձնագրի վրա, և (կամ) տրվում է ստուգաչափման վկայական:
Նույն հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ չափման միջոցների ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը սահմանում է չափագիտության լիազոր մարմինը՝ Օրենսդրական չափագիտության միջազգային կազմակերպության ուղեցույցների հիման վրա:
Վերոգրյալ նորմերից հետևում է, որ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած չափման միջոցները ենթակա են ստուգաչափման և պետք է համապատասխանեն օրենսդրությամբ սահմանված պահանջներին, իսկ չափման միջոցների ստուգաչափման, չափագիտական վկայագրման դրական արդյունքները հաստատվում են նաև ստուգաչափման վկայականի տրամադրման միջոցով:
ՀՀ կառավարության «Օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը սահմանելու մասին» 2016 թվականի փետրվարի 11-ի թիվ 113-Ն որոշման 1-ին կետով հիմք ընդունելով «Չափումների միասնականության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշել է սահմանել օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը` համաձայն հավելվածի, որի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ալկոմետր սարքերն ևս նախատեսված են որպես պարտադիր ստուգաչափման ենթակա չափման միջոցներ:
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը փաստում է, որ ՀՀ կառավարության սահմանած չափման միջոցները ենթակա են ստուգաչափման և պետք է համապատասխանեն օրենսդրությամբ սահմանված պահանջներին, իսկ չափման միջոցների ստուգաչափման, չափագիտական վկայագրման դրական արդյունքները հաստատվում են նաև ստուգաչափման վկայականի տրամադրման միջոցով:
Վերոնշյալ իրավակարգավորումներից բխում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելու համար քրեական պատաuխանատվություն կարող է առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ տվյալ խախտումն արձանագրվել է ստուգաչափում անցած ալկոմետր սարքի միջոցով, որին օրենքով սահմանված կարգով տրվել է ստուգաչափման մասին վկայական: Այլ կերպ՝ միայն այդ դեպքում ալկոմետր սարքի կողմից արձանագրված տվյալները կարող են համարվել հավաստի:
ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի 19.02.2018 թվականի Չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը, ստուգաչափման դրոշմի արտատիպի պատկերը սահմանելու, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2012 թվականի նոյեմբերի 29-ի N 1018-Ն հրամանում փոփոխություններ կատարելու և ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2013 թվականի փետրվարի 14-ի N 104-Ն հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին թիվ 133-Ն հրամանի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետով հաստատվել է չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը՝ համաձայն Հավելված 1-ի (այսուհետ նաև՝ Կարգ):
Կարգի 1-ին կետի համաձայն՝ նույն կարգով կարգավորվում են չափման միջոցի (այսուհետ՝ ՉՄ) ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման հետ կապված հարաբերությունները:
Կարգի՝ ենթադրյալ արարքի կատարման պահին գործող խմբագրությամբ 2-րդ կետի համաձայն՝ ՉՄ ստուգաչափումն իրականացնում են չափագիտության ազգային մարմինը և ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված կարգով ստուգաչափման իրավունք ստացած իրավաբանական անձինք (այսուհետ` Լիազորված կազմակերպություն):
Կարգի 3-րդ կետի համաձայն՝ ՉՄ ստուգաչափումն իրականացվում է սահմանված չափագիտական պահանջներին դրանց համապատասխանությունը հավաստելու նպատակով:
Կարգի 27-րդ կետի համաձայն՝ ստուգաչափման վկայականի լրացման ժամանակ հապավումների կիրառումն ու տեքստի ուղղումն արգելվում է:
Կարգի՝ ենթադրյալ արարքի կատարման պահին գործող խմբագրությամբ 29-րդ կետի համաձայն՝ ստուգաչափման վկայականում սխալների (տառասխալների) հայտնաբերման դեպքում վկայականը փոխարինվում է նոր ստուգաչափման վկայականով, որում Լիազորված կազմակերպության կողմից նշվում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարը և տրման ամսաթիվը:
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ ստուգաչափման վկայականում սխալների (տառասխալների) հայտնաբերման դեպքում վկայականը փոխարինվում է նոր ստուգաչափման վկայականով, որում Լիազորված կազմակերպության կողմից նշվում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարը և տրման ամսաթիվը:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 074589 ստուգաչափման վկայականի համաձայն՝ հիշյալ սարքի ստուգաչափումը կատարվել է 12.07.2022թ., այն ուժի մեջ է եղել մինչև 2023 թվականի հուլիսի 12-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը' նշվել է համապատասխանաբար՝ Ալկոտեստեր և Jupiter X/RP, գործարանային համարը' 91100922, չափման տիրույթը' 0.000-0.200 մգ/լ, իսկ ճշտության կարգի և դասի (սխալանքի) հատվածում՝ 0-0,1±5%, 0.1-0.15±8%, 0.15+10%:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ սարքի համարն է 91100922, զննման համարը' 00625, զննման ամսաթիվը' 19.10.2022 ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 02:16:59-ին, ալկոհոլի պարունակությունը' 0.434 մգ/լ, վարորդի անունը' Գառնիկ Հայրապետյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը' 37 MX 329, պարեկային ծառայողի ազգանունը Գրիգորյան, կրծքանշանի համար 10271, ստորաբաժանում' 1գ3վ:
Դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալ Գառնիկ Հայրապետյանի սթափության վիճակի զննության արձանագրության համաձայն՝ վերջինիս արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.434 մգ/լ, այսինքն՝ վերջինիս սթափության վիճակի զննության արդյունքում ստացվել է թիվ 91100922 գործարանային համարի, Jupiter X/RP տեսակի ալկոմետր սարքի չափման տիրույթը գերազանցող տվյալ, որը չի կարող հավաստի համարվել, հետևաբար նաև, այդ արձանագրությունը չի կարող արժանահավատ ապացույց դիտվել և հաստատել մեղադրյալ Գառնիկ Հայրապետյանի՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակում գտնվելը:
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության, ստուգաչափման վկայականի և ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենների բովանդակության հավաստիությունը ողջամիտ կասկած է հարուցում, այդ կասկածը չի կարող փարատվել քրեական գործում առկա այլ ապացույցներով, ուստի, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված հիշյալ նյութերը չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում՝ ոչ հավաստի լինելու պատճառաբանությամբ:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 093463 ստուգաչափման վկայականին, ըստ որի՝ թիվ 9110922 սարքի ստուգաչափումը կատարվել է 2023 թվականի ապրիլի 25-ին, որը ուժի մեջ է եղել մինչև 2024 թվականի ապրիլի 25-ը և չափման տիրույթի հատվածում նշված է՝ «0,000-2000 մգ/լ», դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ սույն դեպքում թիվ 91100922 սարքը կրկին ստուգաչափման է ենթարկվել և նոր ստուգաչափման վկայական է տրվել 2023 թվականի ապրիլի 25-ին՝ Գ.Հայրապետյանի սթափության զննության ենթարկելուց հետո, միաժամանակ դրանում բացակայում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարի մասին նշում: Այսինքն՝ 074589 ստուգաչափման վկայականը չի փոխարինվել նոր վկայականով, այլ նոր ստուգաչափման արդյունքների հիման վրա տրվել է նոր վկայական, իսկ սխալ հայտնաբերելու դեպքում վկայականը պետք է փոխարինվեր նոր ստուգաչափման վկայականով, որում լիազորված կազմակերպության կողմից պետք է նշվեր փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարը և տրման ամսաթիվը:
Անդրադառնալով մեղադրական եզրակացությամբ վկայակոչված մնացած ապացույցներին, ապա դրանցով չի կարող հաստատվել սույն գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղադրյալի՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակում գտնվելը և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Դատարանը գտնում է նաև, որ նշված ապացույցները` որպես ածանցյալ ապացույցներ, չեն կարող օգտագործվել ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղադրյալի՝ ոչ սթափ վիճակում գտնվելը հաստատված համարելու համար, որպիսի հանգամանքը կարող է հաստատվել բացառապես տեխնիկական միջոցով կամ բժշկական փորձաքննությամբ: Դատարանը փաստում է նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
Այսպիսով, դատարանում հետազոտված ապացույցներով հաստատված փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը մեջբերված իրավական նորմերի, Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի և դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ արձանագրում է, որ ապացուցված չէ մեղադրյալ Գառնիկ Հայրապետյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու հանգամանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելը, իսկ քրեական գործով չկան այլ վերաբերելի, թույլատրելի ու հավաստի ապացույցներ հակառակ եզրահանգումն անելու համար: Այլ կերպ՝ հիշյալ հանցանքը Գառնիկ Հայրապետյանի կողմից կատարելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։ ...»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«... 6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում: ...»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գառնիկ Հայրապետյանը չի կատարել իրեն մեղսագրված արարքը, քանի որ ապացուցված չեն մեղադրյալին վերագրվող բոլոր փաստական հանգամանքները, ուստի վերջինիս նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ գործում առկա չեն, սույն գործով վարութային ծախսեր, իրեղեն ապացույցներ չկան:
Քննարկելով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածով՝ դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացկայելու արգելքը պետք է վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-349-րդ հոդվածներով` դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Ճանաչել և հռչակել Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ՝ արարքն ապացուցված չլինելու հիմքով:
Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված արդարացվածի իրավունքները:
Գառնիկ Հմայակի Հայրապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը վերացնել:
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ն. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ