Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2837/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
23.18
Պատասխանող
Գիորգի Շենգելիա Թեյմուրաազի
Գիորգի Շենգելիա
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիա
Գիորգի Շենգելիայի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ռոման Սմբատյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 469 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ռոման Սմբատյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-02-18 | 17:30 | 2 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-02-13 | 13:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-22 | 17:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-15 | 17:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-20 | 15:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-11-07 | 14:00 | 2 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-28 | 17:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-24 | 17:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-02 | 17:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-15 | 17:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-09 | 16:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-09 | 16:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-03 | 17:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-05 | 14:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-18 | 16:00 | 2 | Նիստը չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-03-07 | 17:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-10 | 16:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-19 | 17:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-09 | 16:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-20 | 14:00 | 2 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-10-23 | 17:30 | 2 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/2837/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝
պաշտպան՝
թարգմանիչ՝
Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ
Մ.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆԻ
Գ.ԿԱՍՅԱՆԻ
2026 թվականի փետրվարի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, անձնագիր՝ 01008041098, ներկայումս արգելանքի տակ է գտնվում ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿՀ-ում՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 11:05 Գիրորգի Թեյմուրազի Շենգելիանը ձերբակալվել է հետախուզման մեջ գտնվելու կասկածանքով:
2024 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 17:00-ին ՀՀ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության Աշտարակի բաժնի պետ Ս.Մարտիրոսյանը որոշում է կայացրել հետախուզման մեջ գտնվող Գիրորգի Շենգելիանին ձերբակալելու մասին:
2024 թվականի հունիսի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության քննիչ Ն.Ավետիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախաձեռնել է թիվ 58215224 քրեական վարույթը։
2024 թվականի օգոստոսի 28-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել Գիրորգի Շենգելիանին նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով:
2024 թվականի օգոստոսի 28-ին Գիրորգի Շենգելիանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել են իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին դատախազ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 14.10.2024 հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3 ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից:
2025 թվականի մարտի 07-ին, հունիսի 03-ին, սեպտեմբերի 15-ին և դեկտեմբերի 22-ին որոշումներ են կայացվել Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին:
2026 թվականի փետրվարի 13-ին Գիրորգի Շենգելիանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գիրորգի Թեյմուրազի Շենգելիան մեղադրվում է այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը:
Այսպես,
1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ։
4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային և ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով:
Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 31-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` զննվել են ստորև նշված փաստաթղթերը, որի արդյունքում արձանագրվել են հետևյալ փաստական տվյալները,
1) ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի՝ վարչության Աշտարակի բաժնի ՔՀ բաժանմունքի օպերլիազորի հաղորդումն ու զեկուցագիրը՝ Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվող Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային հայտնաբերելու և նրա կողմից Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով՝ ձևակերպված կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ ՀՀ պետական սահմանը 7 անգամ ապօրինի հատելու դեպքերի վերաբերյալ։
2) 2024 թվականի հունիսի 26-ի ձերբակալման արձանագրությունը և որոշումը, համաձայն որոնց՝ դրանք կազմվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի Աշտարակի բաժնի աշխատակցի կողմից առ այն, որ վերը նշված օրը՝ ժամը 11:05-ին, հետախուզման մեջ գտնվելու կասկածանքով Աշտարակ քաղաքում ձերբակալել է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, նույն ինքը Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրովին):
3) 2024 թվականի հունիսի 26-ի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի անձնական խուզարկության արձանագրությունը, ըստ որի՝ նրա մոտ հայտնաբերվել և վերցվել են Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 1991 թվականի հուլիսի 1-ին) տվյալներով ձևակերպված վարորդական վկայական, ավտոմեքենայի՝ վրացական նմուշի տեխանձնագիր:
4) Թբիլիսիի քաղաքային դատարանի իրավունքի հարցերի կոլեգիայի դատավոր՝ Նինո Լեկիշվիլիի կողմից 21.09.2016 թվականի 1/500-12 գործով կայացված 006020112002 որոշումը (քրեական վարույթի նյութերում առկա են նյութերի վրացերեն և դրանց հայերեն թարգմանված պատճենները), որոնց համաձայն՝ որոշումը կայացվել է պետական մեղադրողի, դատապաշտպանի մասնակցությամբ և մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի բացակայությամբ: Դատարանը, ըստ նշված քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, դատվածություն չունի, բնակվող՝ քաղաք Թբիլիսի քաղաքի Քոբուլեթի փողոցի 30 հասցեում, անձնագրի համար՝ Վրաստանի քաղաքացի, 01008041098) Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի 108-րդ հոդվածի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասի գ կետի և նույն հոդվածի 3-րդ մասի ա կետով որոշել է, որ Գեորգի Շենգելիանին կատարել է դիտավորյալ սպանություն, սպանության կանխամտածված փորձ՝ ուրիշի կյանքին և առողջությանը դիտավորությամբ վտանգավոր եղանակով, ինչպես նաև կատարել է հանցանք՝ Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 1-ին 2-րդ մասերով՝ ապօրինի կերպով հրազեն և զինամթերք ձեռք բերելու պահելու և կրելու: Որոշմամբ նկարագրված են Գիորգի Շենգելիանին մեղսագրված հանցանքների փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև նկարագրված են ապացույցները՝ վկաների և տուժողների ցուցմունքները, փորձաքննությունների եզրակցությունները, զննումները և այլն: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը դատարանը որոշել է նշված հանցանքները կատարելու համար Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 8 տարի 6 ամիս ժամանակահատվածով:
5) Վրաստանի արդարադատության նախարարության պետական ծրագրերի զարգացման գործակալության ղեկավարի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/136510 թվակիր գրությունը՝ հասցեագրված Վրաստանի դատախազության միջազգային հարաբերությունների վարչության ղեկավարին, ըստ որի՝ հայտնել է, որ Էլեկտրոնային պահոցներով առկա տեղեկությունների համաձայն Գիորգի Շենգելիան (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) հանդիսանում է Վրաստանի քաղաքացի:
6) Նախորդ կետում նշված պաշտոնատար անձի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/137424 թվակիր գրությունը, ըստ որի՝ հայտնվել է, որ Գիորգի Շենգելիային (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) 2006 թվականի մարտի 6-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու անձը հաստատող փաստաթուղթ՝ N 90870842, 2008 թվականի օգոստոսի 31-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու № 1196718 անձը հաստատող փաստաթուղթ և 2008 թվականի մայիսի 27-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու թիվ 07AH05576 անձնագիրը, կից ուղարկվել է նաև նշված փաստաթղթերը ստանալու համար լրացված դիմում ձևերի պատճենները:
7) Անձնագրի տրման համար դիմում-հարցաթերթ 5574-ը, ըստ որի՝ դիմումը ներկայացվել է 2008 թվականի մայիսի 13-ին Գիորգի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) կողմից։ Դիմում առկա է ստորագրություն, ինչպես նաև դիմումատուի լուսանկարը, որը նույնականացվում է Գիորգի Շենգելիայի հետ:
8) Անձը հաստատող փաստաթղթի համար դիմում-հարցաթերթ 9854-ը, ըստ որի դիմումը ներկայացվել է 2008 թվականի հուլիսի 21-ին Գիորգի Շենգելիայի (ծնված 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) կողմից։ Դիմում առկա է ստորագրություն, ինչպես նաև դիմումատուի լուսանկարը, որը նույնականացվում է Գիորգի Շենգելիայի հետ։
9) Վրաստանի ՆԳՆ փորձաքրեագիտական վարչության փորձաքննության գլխավոր վարչության գլխավոր փորձագետ Նինո Բորաշվիլիի 2024 թվականի հունիսի 12-ի N 46/7/6-1312 եզրակացությունը, ըստ որի` փորձաքննությանը ներկայացված էլեկտրոնային ֆայլերում արձանագրված անձի ուրվագծային պատկերները բավարար են նույնականացման համար (նշված էլեկտրոնային ֆայլերում առկա պատկերները նույնականացվում են Գիորգի Շենգելիանի լուսանկաների հետ, որոնք կատարվել են ՀՀ ԱԱԾ ՄR «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված սահմանապահի խցիկի մոտ նրա կողմից Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով լրացված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 և 551220590 համարի անձնագրերը ներկայացնելով պետական սահմանը հատելու ժամանակ): Փորձաքննությանը ներկայացված էլեկտրոնային ֆայլերի վրա արձանագրված անձի արտաքին տեսքի պատկերները նույնական են` փորձագիտական-քրեագիտական վարչության հաբիտոսկոպիկ տվյալների միասնական պահոցում պահվող Գիորգի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) անունով լրացված էլեկտրոնային տեղեկատվական քարտի վրա առկա ֆոտոլուսանկարի ուրվագծի պատկերի հետ:
10) Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալները, համաձայն որի՝ վերջինի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու վերաբերյալ գրանցումներ առկա չեն:
11) Անգել Ակբարի Խաշիրովի 551220590 համարի անձնագրի տվյալներով << ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով, համաձայն որոնց՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի անձնագիրը: Բացի այդ սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2024 թվականի մայիսի 22-ին` ժամը 04:53-ին, մեկնել է ՀՀ-ից: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ:
12) Անգել Ակբարի՝ Խաշիրովի 658467198 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով, համաձայն որոնց՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 03:38-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ: Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Ստամբուլ 3F 475 չվերթով մեկնել է ՀՀ-ից։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունիսի 16-ին՝ ժամը 03:14-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով 476 չվերթով ժամանել է ՀՀ։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա- Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը: Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներակայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Ստամբուլ PC 551 չվերթով մեկնել է ՀՀ-ից: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա- Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը: Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
13) Հայաստանի ոստիկանության փոխգնդապետ Կ. Գալուստյանի կողմից կազմված 2024 թվականի Հանրապետությունում Վրաստանի ՆԳՆ կցորդ, հունիսի 6-ի MIA22401750701 թվագրությամբ գրությունը ուղղված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի ԺՊ, ոստիկանության գնդապետ Գ. Վ. Մկրտչյանին, ըստ որի՝ ի պատասխան ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչությունից ուղարկված 6/1-72 գրությանը, հայտնվում է, որ իրականացված հաբիտոսկոպիկ փորձաքննության արդյունքում պարզվել է, որ Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիան (ծնված 1989 թվականի հունվարի 16-ին, ա/հ 01008041098) նույնականացվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության աշխատակցի կողմից ներկայացված՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով ֆիգուրանտի հետ: Գրությանը կից տրամադրվել է 9-րդ կետում նշված եզրակացությունը:
14) 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին կազմված Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին «մեղադրյալին նրա պաշտպանության և պաշտպան ունենալու իրավունքը
պարզաբանելու մասին» արձանագրությունը, ըստ որի՝ այն կազմվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչության քննիչ, երկրորդ դասի խորհրդական Նորայր Ավետիսյանի կողմից, հիշյալ գործողությանը մասնակցել են սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ, մեղադրյալի շահերի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, ռուսաց լեզվի թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը: Արձանագրությունում Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան անձամբ կատարել է գրավոր նշում առ այն, որ ցանկանում է իր շահերը ներկայացնի փաստաբան Կարեն Քարամյանը հետո ստորագրել և ռուսերենով կատարել է «Գիորգի Շենգելիա» գրառումը այդ կերպ հավաստելով, որ իրականում հանդիսանում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, որից հետո արձանագրությունում ստորագրել են նաև Կարեն Քալանթարյանը, թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը և քննիչը։
2024 թվականի օգոստսի 28-ին կազմված Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին «Մեղադրանք ներկայացնելու մեղադրյալի իրավունքները և պարտականությունները պարզաբանելու մասին, ըստ որի` այն կազմվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչության քննիչ, երկրորդ դասի խորհրդական՝ Նորայր Ավետիսյանի կողմից, հիշյալ գործողությանը մասնակցել են սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, ՀՀ փաստաբանն փաստաբանների պալատի անդամ, մեղադրյալի շահերի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, ռուսաց լեզվի թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը։ Արձանագրությունում Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան անձամբ կատարել է գրավոր նշում առ այն, որ ծանոթացել է մեղադրանքին և այն չի ընդունում, որից հետո ստորագրել է երկու տարբեր ստորագրություններով և ռուսերենով կատարել «Շենգելիա» և «Ա.Խաշիրով» գրառումները, որից հետո արձանագրությունում ստորագրել են պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը և քննիչը:
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 137-142, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի արձանագրությամբ, ըստ որի՝ զննվել է Գիորգի Շենգելիանի մոտից հայտնաբերված և վերցված՝ 99 22 527061 համարի, ռուսերենով լրացված վարորդական իրավունքի վկայականը, որը 2022 թվականի մարտի 27-ին տրվել է ՌԴ ճանապարհային ոստիկանության 9923-ի բաժնի կողմից՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով, որում առկա լուսանկարը նույնականացվում է սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի հետ:
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 160, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննության արձանագրություններում նշված, վերը նկարագրված բովանդակությամբ փաստական տվյալները պարունակող, 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կայացված որոշմամբ արտավարութային ճանաչված՝ հետևյալ փաստաթղթերով.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի վարչության Աշտարակի բաժնի ՔՀ բաժանմունքի օպերլիազորի հաղորդումով ու զեկուցագրով (հատոր 1-ին, գ.թ. 98):
2024 թվականի հունիսի 26-ի ձերբակալման արձանագրությամբ և որոշումով (հատոր 1-ին, գ.թ. 3-5):
2024 թվականի հունիսի 26-ի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ (Հատոր 1, գ. թ. 6)։
Թբիլիսիի քաղաքային դատարանի իրավունքի հարցերի կոլեգիայի դատավոր Նինո Լեկիշվիլիի կողմից 21.09.2016 թվականի 1/500-12 գործով կայացված 00602011.2002 որոշմամբ և դրանց հայերեն թարգմանություններով (Հատոր 1, գ. թ. 13-51, 67-88)։
Վրաստանի արդարադատության նախարարության պետական ծրագրերի զարգացման գործակալության ղեկավարի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/136510 թվակիր գրությունով` հասցեագրված Վրաստանի դատախազության միջազգային հարաբերությունների վարչության ղեկավարին և նույն գրության հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 52, 89):
Նախորդ կետում նշված պաշտոնատար անձի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/137424 թվակիր գրությունով և նույն գրության հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, վ. թ. 53-54, 90):
Անձնագրի տրման համար 5574-րդ դիմում-հարցաթերթով և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 55-56, 91):
Անձը հաստատող փաստաթղթի համար 9854-րդ դիմում-հարցաթերթով և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 57, 92):
Վրաստանի ՆԳՆ փորձաքրեագիտական վարչության փորձաքննության գլխավոր վարչության գլխավոր փորձագետ Նինո Բորաշվիլիի 2024 թվականի հունիսի 12-ի N 46/7/6- 1312 եզրակացությամբ և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1 գ.թ. 61-66, 94-97)։
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքով (Հատոր 1, գ.թ. 110)։
Անգել Ակբարի Խաշիրովի 551220590 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքով, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով (Հատոր 1, գ.թ. 111-114, Հատոր 2 գ.թ. 6-12 ):
Անգել Ակբարի Խաշիրովի 658467198 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքներով, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով (Հատոր 2, գ.թ 13-28):
Հայաստանի Հանրապետությունում Վրաստանի ՆԳՆ կցորդ, ոստիկանության փոխգնդապետ Կ.Գալուստյանի կողմից կազմված 2024 թվականի հունիսի 6-ի MIA22401750701 թվագրությամբ գրությունով ուղղված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի ԺՊ, ոստիկանության գնդապետ Գ․Վ Մկրտչյանին (Հատոր 1, գ.թ. 241-242):
Գիորգի Շենգելիանի մոտից հայտնաբերված և վերցված 99 22 527061 համարի ռուսերենով լրացված վարորդական իրավունքի վկայականով (վարույթի նյութերին կից թիվ 1 փաթեթում) (Հատոր 2, գ.թ. 162-167):
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 162-167, դատական նիստի արձանագրությունը/
Հիմանական դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին նաև պաշտպանական կողմի ներկայացրած հետևյալ ապացույցները.
Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0007/06/24 որոշումը, որի համաձայն ՝ մեղադրյալի անունը նշված է Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիա/ Անգել Ակբարի Խաշիրով:
Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0011/15/24 որոշումը, որի համաձայն՝ մեղադրյալի անունը նշված է Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիա/ Անգել Ակբարի Խաշիրով:
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 70-77, 78-88, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ այն փաստաթուղթը, որով ինքը մուտք է գործել ՀՀ, կեղծ չէ, սակայն ինքը չի ցանկանում հայտնել իր փաստաթղթերի մեջ եղած անձնական տվյալների տարբերության պատճառը: Նշեց, որ մինչև 2011 թվականը եղել է Վրաստանի Հանրապետությունում: Ինքը չգիտի, թե ոնց է հայտնվել Վրաստանում, դրա մասին միայն գիտի որոշ պատմություններ, իսկ պատճառների մասին չի ցանկանում հայտնեկ: Չի հիշում, թե որ անձնագրով է մուտք գործել Վրաստան: Վրաստանի սահմանից բազմիցս դուրս եկել է, սակայն չի ցանկանում հայտնել, թե որ անձնագրով: Նշեց, որ իր ծննդյան ամսաթվի հետ կապված շատ տարբերակներ գիտի, հստակ չգիտի, թե երբ է ծնվել: ՀՀ սահմանը հատել է 7 անգամ ՌԴ անձանգրով, իսկ վրացական անձնագրով՝ ոչ: Վրացական անձնագրի վավերականության ժամկետը անցած է արդեն բավական ժամանակ: Մեղադրյալը նաև հայտնեց այն մասին, որ եթե նույնիսկ անցած չլիներ, միևնույն է, ինքը այդ անձանգրով չէր գալու ՀՀ: Ինքը հիմա Վրաստան չի կարող գնալ, իսկ երբ գնա, օրենքի հետ խնդիրները լուծելուց հետո կզբաղվի անձնագիրը վերականգնելու հարցերով: Նա չի հիշում ՌԴ-ն, մանկությունը ապրել է Վրաստանում՝ ծնողների հետ, իրեն դիմել են Գիորգի: Առաջին անձանգիրը ստացել է Վրաստանում, իսկ առաջին ծննդյան վկայականը՝ Վրաստանում: Չի հիշում, թե երբ է ստացել ՌԴ անձանգիրը, նշեց, որ հավանաբար կենսաբանական մորը գտնելուց հետո, մոտավորապես՝ 2015 թվականին, ծննդյան վկայականը եղել է մոր մոտ: Վրաստանից դուրս է եկել 2011 թվականին: Վրաստանում մեղադրվել է սպանության մեջ և դիմել է փախուստի: Նշեց, որ ինքը ազգությամբ վրացի է, ինքը իրեն համարում է վրացի: Ավելացրեց նաև, որ քանի որ այս իրավիճակն է ստեղծվել, դատախազը իրեն առաջարկել է ընդունել մեղքը՝ տուգանքի դիմաց, սակայն իր համար սա սկզբունքային չէ, ինչպես Հայաստանում են համարում, չնայած որ ինքը շատ կուզեր, որ իր այս ժամանակը անցկացներ իր երեխայի հետ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան հյուպատոսական բաժինը՝ գրությամբ՝ ի պատասխան պաշտպան Մարուքյանի հարցմանը հայտնել է, որ Ռուսաստանի դեսպանատան հյուպատոսական բաժնի կողմից Հայաստանում 09.10.2023թ. տրվել է 55 սերիայի #1220590 անձնագիրը: Նշված անձնագիրը հանդիսանում է փաստաթուղթ, որը հաստատում է անձի ինքնությունը և Խաշիրով Անգել Աքբարովիչի, ծնված 01.07.1991թ. Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիությունը:
/տե՛ս հատոր 3-րդ, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների՝ մասնավորապես զննում կատարելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 31-ի արձանագրությամբ, զննում կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի արձանագրությամբ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կայացված որոշմամբ՝ արտավարութային ճանաչված փաստաթղթերով, Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0007/06/24 որոշմամբ, Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0011/15/24 որոշմամբ, մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի՝ հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքով, Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան հյուպատոսական բաժնի գրությամբ, Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Գիորգի Շենգելիան, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը:
Այսպես,
1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ
4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային և ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով:
Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»։
ՀՀ քրեական դատավարության 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ըստ էության վերարտադրել է Սահմանադրությամբ ամրագրված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, նաև ամրագրել անմեղության կանխավարկածի հիմնական բաղադրիչները, որոնք համակցության մեջ արտացոլում են անմեղության կանխավարկածի բովանդակությունը: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հերքված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատարավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
Ապացույցների գնահատման կանոնները դատարանին պարտավորեցնում են քրեադատավարական նորմերում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա:
Օրենսգրքով սահմանված կանոնը, որի համաձայն չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը, նշանակում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Որպես այդպիսին պետք է հասկանալ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն դրա հավանականության աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը:
Ցանկացած դատավարական ակտում արվող եզրահանգման հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին վարույթի նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց տված գնահատականներով:
Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը գործում է մինչև «պատշաճ իրավական ընթացակարգով դրանց գնահատումը», ուստի ապացույցների հետազոտումից հետո բացակայում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու արգելքը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:
Ապացույցների գնահատման բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը: Նշված կանոնից միակ բացառությունն այն հանգամանքներն են, որոնք կարող են հաստատվել միայն որոշակի տեսակի ապացույցներով:
Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Գիրորգի Շենգելիային վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիան կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով:
Անդրադառնալով պաշտպան Մ.Մարուքյանի պնդմանն առ այն, որ իր վստահորդը կեղծ անձնագրով չի եկել Հայաստանի Հանրապետություն, այլ վերջինս ՌԴ անձնագիրը ստացել է պատշաճ կարգով՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատնից, ապա Դատարանը այս կապակցությամբ փաստում է հետևյալը․
Դատարանում քննության առարկա է հանդիսացել նաև հենց այն հարցը թե արդյոք ՌԴ-ի կողմից տրված փաստաթղթը պարունակել է կեղծ բովանդակային տվյալներ, թե՝ ոչ: Նշված հանգամանքը ի սկզբանե բարձրաձայնել և պնդել է հենց պաշտպանական կողմը։ Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով բավարար չափով և գրեթե բոլոր ապացույցներով հաստատվել է, որ Գ.Շենգելիայի կողմից օգտագործված ՌԴ անձնագիրը պարունակել է կեղծ բովանդակային տվյալներ: Այլ կերպ՝ գրեթե բոլոր ապացույցներով հաստատվել է, որը մեղադրյալը հանդիսանում է Գիորգի Շենգելիան։ Ավելին՝ նշվածը ընդհանուր առմամբ հաստատվում է նաև հենց մեղադրյալի տված ցուցմունքով։ Ինչ վերաբերում է փաստաթղթի կեղծման ձևին, ապա Դատարանը փաստում է, որ նշված հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը անդրադարձել է իր 2018թ. սեպտեմբերի 20-ին թիվ ՏԴ2/0039/01/17 որոշմամբ, մասնավորապես արձանագրել է հետևյալը.՝ «Փաստաթղթերի, դրոշմների և մյուս առարկաների կեղծումը կարող է իրականացվել երկու ձևով`
1. իրական փաստաթղթերի կամ մյուս առարկաների տեքստի, բովանդակության, դրանցում առկա տեղեկատվության աղավաղումը տարբեր եղանակներով (ջնջում, քերծվածք, լրացում),
2. ամբողջովին կեղծ փաստաթղթի կամ այլ առարկայի պատրաստում:
Օգտագործել կեղծ փաստաթղթեր` նշանակում է դրանք շրջանառության մեջ դնել սեփական կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությունից ազատվելու նպատակով (...):
/.../
Ինչ վերաբերում է քննարկվող հանցագործության առարկա ակնհայտ կեղծ փաստաթղթին, ապա որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ`
ա) տարբեր եղանակներով աղավաղված, փոփոխված իրական փաստաթուղթը (ջնջում, քերծվածք, լրացում): Ընդ որում, կարող են կեղծվել ինչպես իրական փաստաթղթի վավերապայմանները (օրինակ՝ ստորագրությունը), այնպես էլ դրա բովանդակությունը (օրինակ՝ այն անձի վերաբերյալ տվյալները, ով կարող է օգտվել փաստաթղթում նշված իրավունքներից),
բ) ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը: Տվյալ դեպքում կեղծվում են ոչ թե իրական փաստաթղթի բովանդակությունը կամ վավերապայմանները, այլ ամբողջությամբ կեղծ փաստաթուղթ է պատրաստվում:
Այսպիսով, փաստաթղթերը կարող են կեղծ լինել թե՛ բովանդակության, թե՛ ձևի առումով: Բովանդակային կեղծ փաստաթուղթ է ինչպես իրական փաստաթուղթը, որում կեղծ տվյալներ կամ գրառումներ են կատարված, կամ տարբեր եղանակներով փաստաթղթի իրական բովանդակությունը խեղաթյուրված է, այնպես էլ բովանդակությամբ ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը, այսինքն` այնպիսին, որը պարունակում է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ: Ձևով կեղծ փաստաթղթի դեպքում փոփոխված կամ աղավաղված են փաստաթղթի վավերապայմանները:
Ընդ որում, փաստաթղթի կեղծված լինելը պետք է ակնհայտ լինի, այսինքն` անձը գիտակցի, որ օգտագործում է կեղծ փաստաթուղթ և ցանկանա այն կատարել, ուստի քննարկվող հանցանքը սուբյեկտիվ կողմից կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ:․․․»:
Սույն դեպքում Դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի կողմից ձեռք է բերվել և օգտագործվել բովանդակության առումով կեղծ փաստաթուղթ, քանի որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով ակնհայտ է դառնում, որ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան իր ծննդյան վկայականը և դրա հիման վրա նաև վրացական անձնագիրը ստացել է Վրաստանի Հանրապետությունից, որի համաձայն՝ իր իրական անուն ազգանունը հենց Գիրորգի Շենգելիա է, իսկ ՀՀ մուտք գործելիս օգտագործել է ՌԴ կողմից տրամադրված թիվ 551220593 անձնագիր և նույն տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիր, որոնց համաձայն՝ իր անուն ազգանունը Անգել Ակբարի Խաշիրով է, ծնված 01.07.1991, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում: Հետազոտված գրեթե բոլոր ապացույցներով, այդ թվում հենց մեղդրյալի հարցաքննությամբ, հաստատվում է մեղադրյալի՝ Գիորգի Շենգելիան լինելու հանգամանքը։ Այսինքն՝ սույն դեպքում ՌԴ կողմից տրամադրված անձնագրերում առկա տվյալները իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ են, իսկ անձնագիրը՝ բովանդակությամբ կեղծ փաստաթուղթ: Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ Գ. Շենգելիան հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է որ՝ Նա չի հիշում ՌԴ-ն, մանկությունը ապրել է Վրաստանում ծնողների հետ, իրեն դիմել են Գիորգի: Առաջին անձանգիրը ստացել է Վրաստանում, իսկ առաջին ծննդյան վկայականը՝ Վրաստանում: Չի հիշում, թե երբ է ստացել ՌԴ անձանգիրը, նշեց, որ հավանաբար կենսաբանական մորը գտնելուց հետո, մոտավորապես 2015 թվականին, ծննդյան վկայականը եղել է մոր մոտ: /.../ ինքը ազգությամբ վրացի է, ինքը իրեն համարում է՝ վրացի: / մեջբերումը Գ.Շենգելիայի ցուցմունքից/:
Անդրադառնալով պաշտպան Մ.Մարուքյանի պնդմանն առ այն, որ վարույթ իրականացնող մարմինը չի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ պարզելու՝ Գիրոգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագրի կեղծ կամ իրական լինելը, կամ հակառակը՝ Անգել Խաշիրով տվյալներով անձագրի կեղծ կամ իրական լինելը, Դատարանը փաստում է, որ վերոթվարկված ապացույցները և դրանց ամբողջական գնահատումը արդեն իսկ դատարանին հնարավորություն են տալիս եզրահանգելու, որ Գիոգի Շենգելիային վերեբերելի փաստաթղթերն և տեղեկություններն են բովանդակային առումով իրական։
Նշվածի համատեքստում Դատարանն անդրադառնում է նաև փաստի կանխավարկածի վերլուծությանը և դրա գնահատմանը՝ սույն վարույթի փաստերի հետ համադրմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդված.
Փաստերի իրավական կանխավարկածը
1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը:
Վերը նշված հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր 2025թ. հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը.
/…/ 16.1. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև Վերաքննիչ դատարանի այն հետևությանը, որ սույն գործի փաստական հանգամաքներն իրենց համակցության մեջ կոնկրետ դեպքում բավարար են հաստատված համարելու Կ.Առաքելյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու հանգամանքները: Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում իրավացիորեն կարևորել է ոչ միայն Երևան քաղաքի Առաքելյան փողոցի թիվ 64 եռահարկ տանը 2018 թվականի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկության արդյունքում միայն Կ.Առաքելյանի ննջասենյակում՝ մահճակալի տակից, և նրան պատկանող պայուսակում, այսինքն՝ նրա կողմից անմիջականորեն օգտագործվող վայրից և իրերից թմրամիջոցի հայտնաբերման փաստը, այլև նշված հանգամանքի կապակցությամբ Կ.Առաքելյանի կողմից ողջամիտ բացատրություն չներկայացնելը և հայտնաբերված թմրամիջոցն այլ անձանց, այդ թվում՝ Հայկ Համբարձումյանի կողմից անկողնու տակ թողնելու կամ այլ անձանց պատկանելու ողջամիտ հավանականության խիստ ցածր լինելը՝ հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքները, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ի խուզարկությամբ Կ.Առաքելյանի ննջասենյակից թմրամիջոց չի հայտնաբերվել, որից անմիջապես հետո Հ.Համբարձումյանը ձերբակալվել է, և մինչև երկրորդ խուզարկությունը՝ 2018 թվականի փետրվարի 5-ը, գնտվել է անազատության մեջ :
Վերոնշյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավացիորեն փաստել է նաև, որ առանձին հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով, որոնց դեմ պայքարը հռչակված է որպես համընդհանուր առաջնահերթություն, դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից։
Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում ևս արձանագրել է Կ.Առաքելյանի՝ իր անկողնու տակ թմրամիջոցների առկայության վերաբերյալ տեղեկացվածության ողջամիտ հավանականության մասին, սակայն հանգել է սխալ եզրակացության, ինչն իրավացիորեն արձանագրել է նաև Վերաքննիչ դատարանը և փաստել, որ թմրամիջոց պահելու հանցակազմն առկա է նաև այն դեպքերում, երբ անձը թաքցնում է այլ անձի կողմից պահելու նպատակով տրված կամ իրեն վստահված թմրամիջոցը…:
Մեջբերված նորմերով և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ հստակ անդրադարձ է կատարված փաստի կանխավարկածին և դրա հերքման հնարավորությանը: Այսպես՝ անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չէ: Այլ կերպ՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրանքի բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքը հերքելու, իսկ Դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն: Դատարանի նման մեկնաբանությունը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Ֆոլկն ընդդեմ Նիդերլանդների գործով արտահայտված դիրոքորոշումից, որը արդեն իսկ մեջբերվել է վերը մեջբերված նախադեպային որոշման մեջ:
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ քրեական դատավարությունը իրականացվում է կողմերի հավասարության և մրցակցության սկզբունքով և պաշտպանական կողմը զրկված չի եղել հավաստի տեղեկություններ ստանալու և Դատարան ներկայացնելու հնարավորությունից: Դատարանն, ապահովելով կողմերի մրցակցությունը, կարող է օժանդակել որևէ կողմի, որևէ ապացույց ձեռք բերելու հարցում, բայց այդ օժանդակությունը չի կարող հատել ողջամտության սահմանը և Դատարանը չի կարող ակտիվություն և ջանասիրություն ցուցաբերել որևէ կողմի ապացույցը Դատարանում լսելի կամ հետազոտելի դարձնելու համար: Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում պաշտպանական կողմը, պնդելով վերոնշված առարկությունը և վիճարկելով վարույթ իրականցնող մարմնի արձանագրած փաստական տվյալը, առնվազն վրացական անձնագրի տվյալների կեղծ լինելը ապացուցելու համար հնարավորություն ունեցել է՝ ծանրակշիռ ապացույցներ ներկայացնելով և հերքելով մեղադրանքի կողմի ներկայացրած կանխավարկածը: Նշված պայմաններում, եթե պաշտպանական կողմը կարծում էր, որ իրականում կեղծ տվյալներ պարունակում է Գիրոգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագիրը, ապա այդ վիճարկման և դրա պնդման հիմքում ընկած հանգամանքի ապացուցման պարտականությունը կրում է հենց պաշտպանական կողմը: Գ.Շենգելիան չի ներկայացրել որևէ ծանրակշիռ ապացույց առ այն, որ Գիորգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագիրը կեղծ է, և իրականությանը համապատասխանող տվյալներով անձանգիրը ՌԴ-ի կողմից տրամադրված Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձնագիրն է։ Դատարանն փաստերի համադրմամբ և ներքին համոզմամբ գտնում է, որ սույն դեպքում Վրաստանի Հանրապետության կողմից տրամադրված անձնագիրը՝ հիմնված Գ.Շենգելիայի ծննդյան վկայականի վրա, պարունակում է իրական տվյալներ, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ Գ.Շենգելիան իր տված ցուցմունքում նշում է, որ ինքը ազգությամբ վրացի է և իրեն դիմել են Գիորգի: Ուստի, պաշտպանի պնդումներն այն մասին, որ վարույթ իրականացնող մարմինը չի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ՝ պարզելու Գ.Շենգելիայի վրացական անձնագրի տվյալների ճշմարտացիությունը, ոչ իրավաչափ են: Նշվածը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի տրամաբանությունից այն մասին, որ Դատարանը կոչված է պահպանելու անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծելով բոլոր ապացույցները ներկայացնելու և համակողմանի հետազոտելու համար անհրաժեշտ պայմաններ, ինչպես նաև Դատարանը, կողմի միջնորդությամբ աջակցում է նրան ձեռք բերելու անհրաժեշտ ապացույցներ, այլ ոչ լծվում է նոր ապացույցներ ձեռք բերելու կամ նոր անձանց հայտնաբերելու գործընթացին:
Բացի այդ, Դատարանը արձանագրում է, որ այն հանգամանքը, թե արդյոք Գ.Շենգելիայի վրացական անձնագրում առկա տվյալները կեղծ են և իրականությանը չհամապատասխանող, հայտնի է միայն մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիային և մեղադրանքի հերքման պարտականությունն էլ դրված է պաշտպանական կողմի վրա: Հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքով վերջինս նույնիսկ այդ հանգամանքն էլ չի պնդում։ Ավելին՝ ցուցմունքում հայտնում է, որ իրեն դիմել են Գիորգի և ինքը ազգությամբ վրացի է:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Գիրորգի Շենգելիայի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: …»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը, Գիրորգի Շենգելիայի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործություններ, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը գտնում է, որ որպես մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիայի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Գիրորգի Շենգելիայի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ երիտասարդ է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիայի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատժատեսակը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
/.../:
Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Գիրորգի Շենգելիայի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, յուրաքաչյուր դրվագով պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով գտնում է, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2/երկու/ ամիս ժամկետով և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, լրիվ գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ ազատազրկում՝ 1/մեկ/ տարի 9/ինը/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝
1. Հանցանքների համակցությամբ և դատավճիռների համակցությամբ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելիս ազատազրկման 1 օրվան համապատասխանում է՝
1) կարճաժամկետ ազատազրկման 1 օրը,
/.../ :
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կանոնով 2/երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը համապատասխանեցնել 2/երկու/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պատժի սկիզբը պետք է հաշվել սույն վարույթով արգելանքի վերցնելու պահից ՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վարութային ծախսերի հարցերը պետք է համարել լուծված:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արավարութային ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել վարույթին կցված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2/երկու/ ամիս ժամկետով:
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, լրիվ գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1/մեկ/ տարի 9/ինը/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կանոնով 2/երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը համապատասխանեցնել 2/երկու/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժնեչը լրիվ գումարելու միջոցով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս ժամկետով:
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից:
Վարույթում առկա ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝
պաշտպան՝
թարգմանիչ՝
Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ
Մ.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆԻ
Գ.ԿԱՍՅԱՆԻ
2026 թվականի փետրվարի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, անձնագիր՝ 01008041098, ներկայումս արգելանքի տակ է գտնվում ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿՀ-ում՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 11:05 Գիրորգի Թեյմուրազի Շենգելիանը ձերբակալվել է հետախուզման մեջ գտնվելու կասկածանքով:
2024 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 17:00-ին ՀՀ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության Աշտարակի բաժնի պետ Ս.Մարտիրոսյանը որոշում է կայացրել հետախուզման մեջ գտնվող Գիրորգի Շենգելիանին ձերբակալելու մասին:
2024 թվականի հունիսի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության քննիչ Ն.Ավետիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախաձեռնել է թիվ 58215224 քրեական վարույթը։
2024 թվականի օգոստոսի 28-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել Գիրորգի Շենգելիանին նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով:
2024 թվականի օգոստոսի 28-ին Գիրորգի Շենգելիանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել են իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին դատախազ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 14.10.2024 հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3 ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից:
2025 թվականի մարտի 07-ին, հունիսի 03-ին, սեպտեմբերի 15-ին և դեկտեմբերի 22-ին որոշումներ են կայացվել Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին:
2026 թվականի փետրվարի 13-ին Գիրորգի Շենգելիանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գիրորգի Թեյմուրազի Շենգելիան մեղադրվում է այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը:
Այսպես,
1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ։
4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային և ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով:
Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 31-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` զննվել են ստորև նշված փաստաթղթերը, որի արդյունքում արձանագրվել են հետևյալ փաստական տվյալները,
1) ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի՝ վարչության Աշտարակի բաժնի ՔՀ բաժանմունքի օպերլիազորի հաղորդումն ու զեկուցագիրը՝ Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվող Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային հայտնաբերելու և նրա կողմից Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով՝ ձևակերպված կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ ՀՀ պետական սահմանը 7 անգամ ապօրինի հատելու դեպքերի վերաբերյալ։
2) 2024 թվականի հունիսի 26-ի ձերբակալման արձանագրությունը և որոշումը, համաձայն որոնց՝ դրանք կազմվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի Աշտարակի բաժնի աշխատակցի կողմից առ այն, որ վերը նշված օրը՝ ժամը 11:05-ին, հետախուզման մեջ գտնվելու կասկածանքով Աշտարակ քաղաքում ձերբակալել է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, նույն ինքը Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրովին):
3) 2024 թվականի հունիսի 26-ի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի անձնական խուզարկության արձանագրությունը, ըստ որի՝ նրա մոտ հայտնաբերվել և վերցվել են Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 1991 թվականի հուլիսի 1-ին) տվյալներով ձևակերպված վարորդական վկայական, ավտոմեքենայի՝ վրացական նմուշի տեխանձնագիր:
4) Թբիլիսիի քաղաքային դատարանի իրավունքի հարցերի կոլեգիայի դատավոր՝ Նինո Լեկիշվիլիի կողմից 21.09.2016 թվականի 1/500-12 գործով կայացված 006020112002 որոշումը (քրեական վարույթի նյութերում առկա են նյութերի վրացերեն և դրանց հայերեն թարգմանված պատճենները), որոնց համաձայն՝ որոշումը կայացվել է պետական մեղադրողի, դատապաշտպանի մասնակցությամբ և մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի բացակայությամբ: Դատարանը, ըստ նշված քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, դատվածություն չունի, բնակվող՝ քաղաք Թբիլիսի քաղաքի Քոբուլեթի փողոցի 30 հասցեում, անձնագրի համար՝ Վրաստանի քաղաքացի, 01008041098) Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի 108-րդ հոդվածի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասի գ կետի և նույն հոդվածի 3-րդ մասի ա կետով որոշել է, որ Գեորգի Շենգելիանին կատարել է դիտավորյալ սպանություն, սպանության կանխամտածված փորձ՝ ուրիշի կյանքին և առողջությանը դիտավորությամբ վտանգավոր եղանակով, ինչպես նաև կատարել է հանցանք՝ Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 1-ին 2-րդ մասերով՝ ապօրինի կերպով հրազեն և զինամթերք ձեռք բերելու պահելու և կրելու: Որոշմամբ նկարագրված են Գիորգի Շենգելիանին մեղսագրված հանցանքների փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև նկարագրված են ապացույցները՝ վկաների և տուժողների ցուցմունքները, փորձաքննությունների եզրակցությունները, զննումները և այլն: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը դատարանը որոշել է նշված հանցանքները կատարելու համար Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 8 տարի 6 ամիս ժամանակահատվածով:
5) Վրաստանի արդարադատության նախարարության պետական ծրագրերի զարգացման գործակալության ղեկավարի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/136510 թվակիր գրությունը՝ հասցեագրված Վրաստանի դատախազության միջազգային հարաբերությունների վարչության ղեկավարին, ըստ որի՝ հայտնել է, որ Էլեկտրոնային պահոցներով առկա տեղեկությունների համաձայն Գիորգի Շենգելիան (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) հանդիսանում է Վրաստանի քաղաքացի:
6) Նախորդ կետում նշված պաշտոնատար անձի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/137424 թվակիր գրությունը, ըստ որի՝ հայտնվել է, որ Գիորգի Շենգելիային (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) 2006 թվականի մարտի 6-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու անձը հաստատող փաստաթուղթ՝ N 90870842, 2008 թվականի օգոստոսի 31-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու № 1196718 անձը հաստատող փաստաթուղթ և 2008 թվականի մայիսի 27-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու թիվ 07AH05576 անձնագիրը, կից ուղարկվել է նաև նշված փաստաթղթերը ստանալու համար լրացված դիմում ձևերի պատճենները:
7) Անձնագրի տրման համար դիմում-հարցաթերթ 5574-ը, ըստ որի՝ դիմումը ներկայացվել է 2008 թվականի մայիսի 13-ին Գիորգի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) կողմից։ Դիմում առկա է ստորագրություն, ինչպես նաև դիմումատուի լուսանկարը, որը նույնականացվում է Գիորգի Շենգելիայի հետ:
8) Անձը հաստատող փաստաթղթի համար դիմում-հարցաթերթ 9854-ը, ըստ որի դիմումը ներկայացվել է 2008 թվականի հուլիսի 21-ին Գիորգի Շենգելիայի (ծնված 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) կողմից։ Դիմում առկա է ստորագրություն, ինչպես նաև դիմումատուի լուսանկարը, որը նույնականացվում է Գիորգի Շենգելիայի հետ։
9) Վրաստանի ՆԳՆ փորձաքրեագիտական վարչության փորձաքննության գլխավոր վարչության գլխավոր փորձագետ Նինո Բորաշվիլիի 2024 թվականի հունիսի 12-ի N 46/7/6-1312 եզրակացությունը, ըստ որի` փորձաքննությանը ներկայացված էլեկտրոնային ֆայլերում արձանագրված անձի ուրվագծային պատկերները բավարար են նույնականացման համար (նշված էլեկտրոնային ֆայլերում առկա պատկերները նույնականացվում են Գիորգի Շենգելիանի լուսանկաների հետ, որոնք կատարվել են ՀՀ ԱԱԾ ՄR «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված սահմանապահի խցիկի մոտ նրա կողմից Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով լրացված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 և 551220590 համարի անձնագրերը ներկայացնելով պետական սահմանը հատելու ժամանակ): Փորձաքննությանը ներկայացված էլեկտրոնային ֆայլերի վրա արձանագրված անձի արտաքին տեսքի պատկերները նույնական են` փորձագիտական-քրեագիտական վարչության հաբիտոսկոպիկ տվյալների միասնական պահոցում պահվող Գիորգի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) անունով լրացված էլեկտրոնային տեղեկատվական քարտի վրա առկա ֆոտոլուսանկարի ուրվագծի պատկերի հետ:
10) Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալները, համաձայն որի՝ վերջինի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու վերաբերյալ գրանցումներ առկա չեն:
11) Անգել Ակբարի Խաշիրովի 551220590 համարի անձնագրի տվյալներով << ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով, համաձայն որոնց՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի անձնագիրը: Բացի այդ սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2024 թվականի մայիսի 22-ին` ժամը 04:53-ին, մեկնել է ՀՀ-ից: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ:
12) Անգել Ակբարի՝ Խաշիրովի 658467198 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով, համաձայն որոնց՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 03:38-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ: Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Ստամբուլ 3F 475 չվերթով մեկնել է ՀՀ-ից։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունիսի 16-ին՝ ժամը 03:14-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով 476 չվերթով ժամանել է ՀՀ։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա- Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը: Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներակայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Ստամբուլ PC 551 չվերթով մեկնել է ՀՀ-ից: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա- Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը: Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ:
13) Հայաստանի ոստիկանության փոխգնդապետ Կ. Գալուստյանի կողմից կազմված 2024 թվականի Հանրապետությունում Վրաստանի ՆԳՆ կցորդ, հունիսի 6-ի MIA22401750701 թվագրությամբ գրությունը ուղղված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի ԺՊ, ոստիկանության գնդապետ Գ. Վ. Մկրտչյանին, ըստ որի՝ ի պատասխան ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչությունից ուղարկված 6/1-72 գրությանը, հայտնվում է, որ իրականացված հաբիտոսկոպիկ փորձաքննության արդյունքում պարզվել է, որ Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիան (ծնված 1989 թվականի հունվարի 16-ին, ա/հ 01008041098) նույնականացվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության աշխատակցի կողմից ներկայացված՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով ֆիգուրանտի հետ: Գրությանը կից տրամադրվել է 9-րդ կետում նշված եզրակացությունը:
14) 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին կազմված Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին «մեղադրյալին նրա պաշտպանության և պաշտպան ունենալու իրավունքը
պարզաբանելու մասին» արձանագրությունը, ըստ որի՝ այն կազմվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչության քննիչ, երկրորդ դասի խորհրդական Նորայր Ավետիսյանի կողմից, հիշյալ գործողությանը մասնակցել են սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ, մեղադրյալի շահերի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, ռուսաց լեզվի թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը: Արձանագրությունում Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան անձամբ կատարել է գրավոր նշում առ այն, որ ցանկանում է իր շահերը ներկայացնի փաստաբան Կարեն Քարամյանը հետո ստորագրել և ռուսերենով կատարել է «Գիորգի Շենգելիա» գրառումը այդ կերպ հավաստելով, որ իրականում հանդիսանում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, որից հետո արձանագրությունում ստորագրել են նաև Կարեն Քալանթարյանը, թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը և քննիչը։
2024 թվականի օգոստսի 28-ին կազմված Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին «Մեղադրանք ներկայացնելու մեղադրյալի իրավունքները և պարտականությունները պարզաբանելու մասին, ըստ որի` այն կազմվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչության քննիչ, երկրորդ դասի խորհրդական՝ Նորայր Ավետիսյանի կողմից, հիշյալ գործողությանը մասնակցել են սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, ՀՀ փաստաբանն փաստաբանների պալատի անդամ, մեղադրյալի շահերի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, ռուսաց լեզվի թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը։ Արձանագրությունում Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան անձամբ կատարել է գրավոր նշում առ այն, որ ծանոթացել է մեղադրանքին և այն չի ընդունում, որից հետո ստորագրել է երկու տարբեր ստորագրություններով և ռուսերենով կատարել «Շենգելիա» և «Ա.Խաշիրով» գրառումները, որից հետո արձանագրությունում ստորագրել են պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը և քննիչը:
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 137-142, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի արձանագրությամբ, ըստ որի՝ զննվել է Գիորգի Շենգելիանի մոտից հայտնաբերված և վերցված՝ 99 22 527061 համարի, ռուսերենով լրացված վարորդական իրավունքի վկայականը, որը 2022 թվականի մարտի 27-ին տրվել է ՌԴ ճանապարհային ոստիկանության 9923-ի բաժնի կողմից՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով, որում առկա լուսանկարը նույնականացվում է սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի հետ:
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 160, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննության արձանագրություններում նշված, վերը նկարագրված բովանդակությամբ փաստական տվյալները պարունակող, 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կայացված որոշմամբ արտավարութային ճանաչված՝ հետևյալ փաստաթղթերով.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի վարչության Աշտարակի բաժնի ՔՀ բաժանմունքի օպերլիազորի հաղորդումով ու զեկուցագրով (հատոր 1-ին, գ.թ. 98):
2024 թվականի հունիսի 26-ի ձերբակալման արձանագրությամբ և որոշումով (հատոր 1-ին, գ.թ. 3-5):
2024 թվականի հունիսի 26-ի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ (Հատոր 1, գ. թ. 6)։
Թբիլիսիի քաղաքային դատարանի իրավունքի հարցերի կոլեգիայի դատավոր Նինո Լեկիշվիլիի կողմից 21.09.2016 թվականի 1/500-12 գործով կայացված 00602011.2002 որոշմամբ և դրանց հայերեն թարգմանություններով (Հատոր 1, գ. թ. 13-51, 67-88)։
Վրաստանի արդարադատության նախարարության պետական ծրագրերի զարգացման գործակալության ղեկավարի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/136510 թվակիր գրությունով` հասցեագրված Վրաստանի դատախազության միջազգային հարաբերությունների վարչության ղեկավարին և նույն գրության հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 52, 89):
Նախորդ կետում նշված պաշտոնատար անձի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/137424 թվակիր գրությունով և նույն գրության հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, վ. թ. 53-54, 90):
Անձնագրի տրման համար 5574-րդ դիմում-հարցաթերթով և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 55-56, 91):
Անձը հաստատող փաստաթղթի համար 9854-րդ դիմում-հարցաթերթով և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 57, 92):
Վրաստանի ՆԳՆ փորձաքրեագիտական վարչության փորձաքննության գլխավոր վարչության գլխավոր փորձագետ Նինո Բորաշվիլիի 2024 թվականի հունիսի 12-ի N 46/7/6- 1312 եզրակացությամբ և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1 գ.թ. 61-66, 94-97)։
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքով (Հատոր 1, գ.թ. 110)։
Անգել Ակբարի Խաշիրովի 551220590 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքով, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով (Հատոր 1, գ.թ. 111-114, Հատոր 2 գ.թ. 6-12 ):
Անգել Ակբարի Խաշիրովի 658467198 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքներով, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով (Հատոր 2, գ.թ 13-28):
Հայաստանի Հանրապետությունում Վրաստանի ՆԳՆ կցորդ, ոստիկանության փոխգնդապետ Կ.Գալուստյանի կողմից կազմված 2024 թվականի հունիսի 6-ի MIA22401750701 թվագրությամբ գրությունով ուղղված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի ԺՊ, ոստիկանության գնդապետ Գ․Վ Մկրտչյանին (Հատոր 1, գ.թ. 241-242):
Գիորգի Շենգելիանի մոտից հայտնաբերված և վերցված 99 22 527061 համարի ռուսերենով լրացված վարորդական իրավունքի վկայականով (վարույթի նյութերին կից թիվ 1 փաթեթում) (Հատոր 2, գ.թ. 162-167):
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 162-167, դատական նիստի արձանագրությունը/
Հիմանական դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին նաև պաշտպանական կողմի ներկայացրած հետևյալ ապացույցները.
Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0007/06/24 որոշումը, որի համաձայն ՝ մեղադրյալի անունը նշված է Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիա/ Անգել Ակբարի Խաշիրով:
Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0011/15/24 որոշումը, որի համաձայն՝ մեղադրյալի անունը նշված է Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիա/ Անգել Ակբարի Խաշիրով:
/տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 70-77, 78-88, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ այն փաստաթուղթը, որով ինքը մուտք է գործել ՀՀ, կեղծ չէ, սակայն ինքը չի ցանկանում հայտնել իր փաստաթղթերի մեջ եղած անձնական տվյալների տարբերության պատճառը: Նշեց, որ մինչև 2011 թվականը եղել է Վրաստանի Հանրապետությունում: Ինքը չգիտի, թե ոնց է հայտնվել Վրաստանում, դրա մասին միայն գիտի որոշ պատմություններ, իսկ պատճառների մասին չի ցանկանում հայտնեկ: Չի հիշում, թե որ անձնագրով է մուտք գործել Վրաստան: Վրաստանի սահմանից բազմիցս դուրս եկել է, սակայն չի ցանկանում հայտնել, թե որ անձնագրով: Նշեց, որ իր ծննդյան ամսաթվի հետ կապված շատ տարբերակներ գիտի, հստակ չգիտի, թե երբ է ծնվել: ՀՀ սահմանը հատել է 7 անգամ ՌԴ անձանգրով, իսկ վրացական անձնագրով՝ ոչ: Վրացական անձնագրի վավերականության ժամկետը անցած է արդեն բավական ժամանակ: Մեղադրյալը նաև հայտնեց այն մասին, որ եթե նույնիսկ անցած չլիներ, միևնույն է, ինքը այդ անձանգրով չէր գալու ՀՀ: Ինքը հիմա Վրաստան չի կարող գնալ, իսկ երբ գնա, օրենքի հետ խնդիրները լուծելուց հետո կզբաղվի անձնագիրը վերականգնելու հարցերով: Նա չի հիշում ՌԴ-ն, մանկությունը ապրել է Վրաստանում՝ ծնողների հետ, իրեն դիմել են Գիորգի: Առաջին անձանգիրը ստացել է Վրաստանում, իսկ առաջին ծննդյան վկայականը՝ Վրաստանում: Չի հիշում, թե երբ է ստացել ՌԴ անձանգիրը, նշեց, որ հավանաբար կենսաբանական մորը գտնելուց հետո, մոտավորապես՝ 2015 թվականին, ծննդյան վկայականը եղել է մոր մոտ: Վրաստանից դուրս է եկել 2011 թվականին: Վրաստանում մեղադրվել է սպանության մեջ և դիմել է փախուստի: Նշեց, որ ինքը ազգությամբ վրացի է, ինքը իրեն համարում է վրացի: Ավելացրեց նաև, որ քանի որ այս իրավիճակն է ստեղծվել, դատախազը իրեն առաջարկել է ընդունել մեղքը՝ տուգանքի դիմաց, սակայն իր համար սա սկզբունքային չէ, ինչպես Հայաստանում են համարում, չնայած որ ինքը շատ կուզեր, որ իր այս ժամանակը անցկացներ իր երեխայի հետ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան հյուպատոսական բաժինը՝ գրությամբ՝ ի պատասխան պաշտպան Մարուքյանի հարցմանը հայտնել է, որ Ռուսաստանի դեսպանատան հյուպատոսական բաժնի կողմից Հայաստանում 09.10.2023թ. տրվել է 55 սերիայի #1220590 անձնագիրը: Նշված անձնագիրը հանդիսանում է փաստաթուղթ, որը հաստատում է անձի ինքնությունը և Խաշիրով Անգել Աքբարովիչի, ծնված 01.07.1991թ. Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիությունը:
/տե՛ս հատոր 3-րդ, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների՝ մասնավորապես զննում կատարելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 31-ի արձանագրությամբ, զննում կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի արձանագրությամբ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կայացված որոշմամբ՝ արտավարութային ճանաչված փաստաթղթերով, Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0007/06/24 որոշմամբ, Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0011/15/24 որոշմամբ, մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի՝ հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքով, Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան հյուպատոսական բաժնի գրությամբ, Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Գիորգի Շենգելիան, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը:
Այսպես,
1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ
4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային և ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով:
Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»։
ՀՀ քրեական դատավարության 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ըստ էության վերարտադրել է Սահմանադրությամբ ամրագրված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, նաև ամրագրել անմեղության կանխավարկածի հիմնական բաղադրիչները, որոնք համակցության մեջ արտացոլում են անմեղության կանխավարկածի բովանդակությունը: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հերքված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատարավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
Ապացույցների գնահատման կանոնները դատարանին պարտավորեցնում են քրեադատավարական նորմերում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա:
Օրենսգրքով սահմանված կանոնը, որի համաձայն չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը, նշանակում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Որպես այդպիսին պետք է հասկանալ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն դրա հավանականության աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը:
Ցանկացած դատավարական ակտում արվող եզրահանգման հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին վարույթի նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց տված գնահատականներով:
Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը գործում է մինչև «պատշաճ իրավական ընթացակարգով դրանց գնահատումը», ուստի ապացույցների հետազոտումից հետո բացակայում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու արգելքը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:
Ապացույցների գնահատման բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը: Նշված կանոնից միակ բացառությունն այն հանգամանքներն են, որոնք կարող են հաստատվել միայն որոշակի տեսակի ապացույցներով:
Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Գիրորգի Շենգելիային վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիան կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով:
Անդրադառնալով պաշտպան Մ.Մարուքյանի պնդմանն առ այն, որ իր վստահորդը կեղծ անձնագրով չի եկել Հայաստանի Հանրապետություն, այլ վերջինս ՌԴ անձնագիրը ստացել է պատշաճ կարգով՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատնից, ապա Դատարանը այս կապակցությամբ փաստում է հետևյալը․
Դատարանում քննության առարկա է հանդիսացել նաև հենց այն հարցը թե արդյոք ՌԴ-ի կողմից տրված փաստաթղթը պարունակել է կեղծ բովանդակային տվյալներ, թե՝ ոչ: Նշված հանգամանքը ի սկզբանե բարձրաձայնել և պնդել է հենց պաշտպանական կողմը։ Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով բավարար չափով և գրեթե բոլոր ապացույցներով հաստատվել է, որ Գ.Շենգելիայի կողմից օգտագործված ՌԴ անձնագիրը պարունակել է կեղծ բովանդակային տվյալներ: Այլ կերպ՝ գրեթե բոլոր ապացույցներով հաստատվել է, որը մեղադրյալը հանդիսանում է Գիորգի Շենգելիան։ Ավելին՝ նշվածը ընդհանուր առմամբ հաստատվում է նաև հենց մեղադրյալի տված ցուցմունքով։ Ինչ վերաբերում է փաստաթղթի կեղծման ձևին, ապա Դատարանը փաստում է, որ նշված հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը անդրադարձել է իր 2018թ. սեպտեմբերի 20-ին թիվ ՏԴ2/0039/01/17 որոշմամբ, մասնավորապես արձանագրել է հետևյալը.՝ «Փաստաթղթերի, դրոշմների և մյուս առարկաների կեղծումը կարող է իրականացվել երկու ձևով`
1. իրական փաստաթղթերի կամ մյուս առարկաների տեքստի, բովանդակության, դրանցում առկա տեղեկատվության աղավաղումը տարբեր եղանակներով (ջնջում, քերծվածք, լրացում),
2. ամբողջովին կեղծ փաստաթղթի կամ այլ առարկայի պատրաստում:
Օգտագործել կեղծ փաստաթղթեր` նշանակում է դրանք շրջանառության մեջ դնել սեփական կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությունից ազատվելու նպատակով (...):
/.../
Ինչ վերաբերում է քննարկվող հանցագործության առարկա ակնհայտ կեղծ փաստաթղթին, ապա որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ`
ա) տարբեր եղանակներով աղավաղված, փոփոխված իրական փաստաթուղթը (ջնջում, քերծվածք, լրացում): Ընդ որում, կարող են կեղծվել ինչպես իրական փաստաթղթի վավերապայմանները (օրինակ՝ ստորագրությունը), այնպես էլ դրա բովանդակությունը (օրինակ՝ այն անձի վերաբերյալ տվյալները, ով կարող է օգտվել փաստաթղթում նշված իրավունքներից),
բ) ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը: Տվյալ դեպքում կեղծվում են ոչ թե իրական փաստաթղթի բովանդակությունը կամ վավերապայմանները, այլ ամբողջությամբ կեղծ փաստաթուղթ է պատրաստվում:
Այսպիսով, փաստաթղթերը կարող են կեղծ լինել թե՛ բովանդակության, թե՛ ձևի առումով: Բովանդակային կեղծ փաստաթուղթ է ինչպես իրական փաստաթուղթը, որում կեղծ տվյալներ կամ գրառումներ են կատարված, կամ տարբեր եղանակներով փաստաթղթի իրական բովանդակությունը խեղաթյուրված է, այնպես էլ բովանդակությամբ ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը, այսինքն` այնպիսին, որը պարունակում է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ: Ձևով կեղծ փաստաթղթի դեպքում փոփոխված կամ աղավաղված են փաստաթղթի վավերապայմանները:
Ընդ որում, փաստաթղթի կեղծված լինելը պետք է ակնհայտ լինի, այսինքն` անձը գիտակցի, որ օգտագործում է կեղծ փաստաթուղթ և ցանկանա այն կատարել, ուստի քննարկվող հանցանքը սուբյեկտիվ կողմից կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ:․․․»:
Սույն դեպքում Դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի կողմից ձեռք է բերվել և օգտագործվել բովանդակության առումով կեղծ փաստաթուղթ, քանի որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով ակնհայտ է դառնում, որ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան իր ծննդյան վկայականը և դրա հիման վրա նաև վրացական անձնագիրը ստացել է Վրաստանի Հանրապետությունից, որի համաձայն՝ իր իրական անուն ազգանունը հենց Գիրորգի Շենգելիա է, իսկ ՀՀ մուտք գործելիս օգտագործել է ՌԴ կողմից տրամադրված թիվ 551220593 անձնագիր և նույն տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիր, որոնց համաձայն՝ իր անուն ազգանունը Անգել Ակբարի Խաշիրով է, ծնված 01.07.1991, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում: Հետազոտված գրեթե բոլոր ապացույցներով, այդ թվում հենց մեղդրյալի հարցաքննությամբ, հաստատվում է մեղադրյալի՝ Գիորգի Շենգելիան լինելու հանգամանքը։ Այսինքն՝ սույն դեպքում ՌԴ կողմից տրամադրված անձնագրերում առկա տվյալները իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ են, իսկ անձնագիրը՝ բովանդակությամբ կեղծ փաստաթուղթ: Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ Գ. Շենգելիան հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է որ՝ Նա չի հիշում ՌԴ-ն, մանկությունը ապրել է Վրաստանում ծնողների հետ, իրեն դիմել են Գիորգի: Առաջին անձանգիրը ստացել է Վրաստանում, իսկ առաջին ծննդյան վկայականը՝ Վրաստանում: Չի հիշում, թե երբ է ստացել ՌԴ անձանգիրը, նշեց, որ հավանաբար կենսաբանական մորը գտնելուց հետո, մոտավորապես 2015 թվականին, ծննդյան վկայականը եղել է մոր մոտ: /.../ ինքը ազգությամբ վրացի է, ինքը իրեն համարում է՝ վրացի: / մեջբերումը Գ.Շենգելիայի ցուցմունքից/:
Անդրադառնալով պաշտպան Մ.Մարուքյանի պնդմանն առ այն, որ վարույթ իրականացնող մարմինը չի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ պարզելու՝ Գիրոգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագրի կեղծ կամ իրական լինելը, կամ հակառակը՝ Անգել Խաշիրով տվյալներով անձագրի կեղծ կամ իրական լինելը, Դատարանը փաստում է, որ վերոթվարկված ապացույցները և դրանց ամբողջական գնահատումը արդեն իսկ դատարանին հնարավորություն են տալիս եզրահանգելու, որ Գիոգի Շենգելիային վերեբերելի փաստաթղթերն և տեղեկություններն են բովանդակային առումով իրական։
Նշվածի համատեքստում Դատարանն անդրադառնում է նաև փաստի կանխավարկածի վերլուծությանը և դրա գնահատմանը՝ սույն վարույթի փաստերի հետ համադրմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդված.
Փաստերի իրավական կանխավարկածը
1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը:
Վերը նշված հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր 2025թ. հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը.
/…/ 16.1. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև Վերաքննիչ դատարանի այն հետևությանը, որ սույն գործի փաստական հանգամաքներն իրենց համակցության մեջ կոնկրետ դեպքում բավարար են հաստատված համարելու Կ.Առաքելյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու հանգամանքները: Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում իրավացիորեն կարևորել է ոչ միայն Երևան քաղաքի Առաքելյան փողոցի թիվ 64 եռահարկ տանը 2018 թվականի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկության արդյունքում միայն Կ.Առաքելյանի ննջասենյակում՝ մահճակալի տակից, և նրան պատկանող պայուսակում, այսինքն՝ նրա կողմից անմիջականորեն օգտագործվող վայրից և իրերից թմրամիջոցի հայտնաբերման փաստը, այլև նշված հանգամանքի կապակցությամբ Կ.Առաքելյանի կողմից ողջամիտ բացատրություն չներկայացնելը և հայտնաբերված թմրամիջոցն այլ անձանց, այդ թվում՝ Հայկ Համբարձումյանի կողմից անկողնու տակ թողնելու կամ այլ անձանց պատկանելու ողջամիտ հավանականության խիստ ցածր լինելը՝ հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքները, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ի խուզարկությամբ Կ.Առաքելյանի ննջասենյակից թմրամիջոց չի հայտնաբերվել, որից անմիջապես հետո Հ.Համբարձումյանը ձերբակալվել է, և մինչև երկրորդ խուզարկությունը՝ 2018 թվականի փետրվարի 5-ը, գնտվել է անազատության մեջ :
Վերոնշյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավացիորեն փաստել է նաև, որ առանձին հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով, որոնց դեմ պայքարը հռչակված է որպես համընդհանուր առաջնահերթություն, դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից։
Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում ևս արձանագրել է Կ.Առաքելյանի՝ իր անկողնու տակ թմրամիջոցների առկայության վերաբերյալ տեղեկացվածության ողջամիտ հավանականության մասին, սակայն հանգել է սխալ եզրակացության, ինչն իրավացիորեն արձանագրել է նաև Վերաքննիչ դատարանը և փաստել, որ թմրամիջոց պահելու հանցակազմն առկա է նաև այն դեպքերում, երբ անձը թաքցնում է այլ անձի կողմից պահելու նպատակով տրված կամ իրեն վստահված թմրամիջոցը…:
Մեջբերված նորմերով և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ հստակ անդրադարձ է կատարված փաստի կանխավարկածին և դրա հերքման հնարավորությանը: Այսպես՝ անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չէ: Այլ կերպ՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրանքի բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքը հերքելու, իսկ Դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն: Դատարանի նման մեկնաբանությունը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Ֆոլկն ընդդեմ Նիդերլանդների գործով արտահայտված դիրոքորոշումից, որը արդեն իսկ մեջբերվել է վերը մեջբերված նախադեպային որոշման մեջ:
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ քրեական դատավարությունը իրականացվում է կողմերի հավասարության և մրցակցության սկզբունքով և պաշտպանական կողմը զրկված չի եղել հավաստի տեղեկություններ ստանալու և Դատարան ներկայացնելու հնարավորությունից: Դատարանն, ապահովելով կողմերի մրցակցությունը, կարող է օժանդակել որևէ կողմի, որևէ ապացույց ձեռք բերելու հարցում, բայց այդ օժանդակությունը չի կարող հատել ողջամտության սահմանը և Դատարանը չի կարող ակտիվություն և ջանասիրություն ցուցաբերել որևէ կողմի ապացույցը Դատարանում լսելի կամ հետազոտելի դարձնելու համար: Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում պաշտպանական կողմը, պնդելով վերոնշված առարկությունը և վիճարկելով վարույթ իրականցնող մարմնի արձանագրած փաստական տվյալը, առնվազն վրացական անձնագրի տվյալների կեղծ լինելը ապացուցելու համար հնարավորություն ունեցել է՝ ծանրակշիռ ապացույցներ ներկայացնելով և հերքելով մեղադրանքի կողմի ներկայացրած կանխավարկածը: Նշված պայմաններում, եթե պաշտպանական կողմը կարծում էր, որ իրականում կեղծ տվյալներ պարունակում է Գիրոգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագիրը, ապա այդ վիճարկման և դրա պնդման հիմքում ընկած հանգամանքի ապացուցման պարտականությունը կրում է հենց պաշտպանական կողմը: Գ.Շենգելիան չի ներկայացրել որևէ ծանրակշիռ ապացույց առ այն, որ Գիորգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագիրը կեղծ է, և իրականությանը համապատասխանող տվյալներով անձանգիրը ՌԴ-ի կողմից տրամադրված Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձնագիրն է։ Դատարանն փաստերի համադրմամբ և ներքին համոզմամբ գտնում է, որ սույն դեպքում Վրաստանի Հանրապետության կողմից տրամադրված անձնագիրը՝ հիմնված Գ.Շենգելիայի ծննդյան վկայականի վրա, պարունակում է իրական տվյալներ, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ Գ.Շենգելիան իր տված ցուցմունքում նշում է, որ ինքը ազգությամբ վրացի է և իրեն դիմել են Գիորգի: Ուստի, պաշտպանի պնդումներն այն մասին, որ վարույթ իրականացնող մարմինը չի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ՝ պարզելու Գ.Շենգելիայի վրացական անձնագրի տվյալների ճշմարտացիությունը, ոչ իրավաչափ են: Նշվածը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի տրամաբանությունից այն մասին, որ Դատարանը կոչված է պահպանելու անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծելով բոլոր ապացույցները ներկայացնելու և համակողմանի հետազոտելու համար անհրաժեշտ պայմաններ, ինչպես նաև Դատարանը, կողմի միջնորդությամբ աջակցում է նրան ձեռք բերելու անհրաժեշտ ապացույցներ, այլ ոչ լծվում է նոր ապացույցներ ձեռք բերելու կամ նոր անձանց հայտնաբերելու գործընթացին:
Բացի այդ, Դատարանը արձանագրում է, որ այն հանգամանքը, թե արդյոք Գ.Շենգելիայի վրացական անձնագրում առկա տվյալները կեղծ են և իրականությանը չհամապատասխանող, հայտնի է միայն մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիային և մեղադրանքի հերքման պարտականությունն էլ դրված է պաշտպանական կողմի վրա: Հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքով վերջինս նույնիսկ այդ հանգամանքն էլ չի պնդում։ Ավելին՝ ցուցմունքում հայտնում է, որ իրեն դիմել են Գիորգի և ինքը ազգությամբ վրացի է:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Գիրորգի Շենգելիայի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: …»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը, Գիրորգի Շենգելիայի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործություններ, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը գտնում է, որ որպես մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիայի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Գիրորգի Շենգելիայի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ երիտասարդ է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիայի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատժատեսակը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
/.../:
Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Գիրորգի Շենգելիայի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, յուրաքաչյուր դրվագով պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով գտնում է, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2/երկու/ ամիս ժամկետով և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, լրիվ գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ ազատազրկում՝ 1/մեկ/ տարի 9/ինը/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝
1. Հանցանքների համակցությամբ և դատավճիռների համակցությամբ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելիս ազատազրկման 1 օրվան համապատասխանում է՝
1) կարճաժամկետ ազատազրկման 1 օրը,
/.../ :
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կանոնով 2/երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը համապատասխանեցնել 2/երկու/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պատժի սկիզբը պետք է հաշվել սույն վարույթով արգելանքի վերցնելու պահից ՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վարութային ծախսերի հարցերը պետք է համարել լուծված:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արավարութային ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել վարույթին կցված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2/երկու/ ամիս ժամկետով:
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, լրիվ գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1/մեկ/ տարի 9/ինը/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կանոնով 2/երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը համապատասխանեցնել 2/երկու/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժնեչը լրիվ գումարելու միջոցով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս ժամկետով:
Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից:
Վարույթում առկա ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ
ԵԴ1/2837/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ
ՈՐՈՇՈՒՄԸ
«25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի,
մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի
հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ
ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության
դատախազ՝ Վ.Ասատրյանի
Մեղադրյալ՝ Գ.Շենգելիայի
Պաշտպան՝ Մ.Մարուքյանի
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ռ.Սմբատյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. Հսկող դատախազի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1.2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին թիվ 58215224 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2837/01/24 համարը և մակագրվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին։
1.3. 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռ.Սմբատյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/2837/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
1.5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 07-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը:
1.7. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 29-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի հուլիսի 31-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/2837/01/24 վարույթի նյութերը 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանին:
1.8. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 25-ը:
2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է ներկայացվել յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը:
Այսպես.
1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ»:
2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման համաձայն. «(…) Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. (…) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, մինչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանականությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով:
Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը:
Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագրված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատության մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց:
Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից:(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: (…):
(…)
Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են:
Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը, այդ թվում՝ նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը:
Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի՝ 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել:
Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ:
Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով:
Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան:
Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: (…)»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
3.1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է ամբողջությամբ վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 03-ի որոշումը և Անգել Ազբարի Խաշիրովին կամ նույն Գիորգի Շենգելիային անհապաղ ազատ արձակել, վերացնել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը:
3.2. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացրել է գործի փաստական հանգամանքները, առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումը, վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...) Ըստ էության սույն քրեական վարույթն հարուցելու հիմք ընդհանրապես չի եղել, քանի որ Շենգելիան հանդիսանում է նաև Ռուսաստանի քաղաքացի, Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով և ունի ՌԴ քաղաքացու թիվ 658467198 անձնագիրը: Ընդ որում՝ Արմավիր ՔԿՀ-ում նրա հետ հանդիպել է ՌԴ հյուպատոսը, և փաստն արդեն, որ հյուպատոսը ՔԿՀ-ում հանդիպել է նրա հետ, հաստատում է անձի՝ ՌԴ քաղաքացի լինելու հանգամանքը:
Հայաստանի Հանրապետության դատախազությունը Գիորգի Շենգելիային Վրաստանի պատկան մարմինների հայտարարած հետախուզման հիման վրա Զվարթնոց օդանավակայանում նրան հայտնաբերելուց հետո ձեռնարկել է արտահանձնման վարույթ, դիմել է Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ 40 օրով կալանքի միջնորդությամբ, որը դատարանը բավարարել է:
Քառասուն օրվա ժամկետը լրանալուց հետո, առանց իրավական, օրինական հիմքի հարուցվել է քրեական վարույթ, Շենգելիայի կողմից կեղծ փաստաթղթով ապօրինի սահմանահատման դեպքով, Անգել Ազբարի Խաշիրով-ը ձերբակալվում է որպես Շենգելիա, նկատի ունենալով, որ վերջինիս կալանքի տակ պահելու ժամկետը արտահանձման գործով լրանում է, հարուցվում է նոր քրեական գործ, չհիմնավորելով սահմանահատման հետ կապված կեղծիքը, մեղադրանքի կողմը, հիմք ընդունելով Վրաստանի իրավապահների կողմից ուղարկած փաստաթղթերի պատճենները, չկասկածելով, որ կեղծ կարող են լինել դրանք, նկատի ունենալով, որ արտահանձնման գործով կալանքի ժամկետը լրանում է, նոր կալանքի որոշում են ստանում, նախկինում վերջինիս կողմից անազատության մեջ գտնվելու հանգամանքը անտեսելով, շարունակում են անձին կալանքի տակ պահել, այս անգամ, աոանց իրավական հիմքերի, նոր ժամկետներով, իբր նրա կողմից ապօրինի սահմանահատում կատարելու համար:
Այս հիմնավորմամբ անհասկանալի է նաև Երևան քաղաքի առաջին ատյանի դատարանի կողմից երկու ամսով Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու որոշում կայացնելը:
Փաստացի ստացվում է, որ անձի նկատմամբ հարուցվել է չհիմնավորված քրեական հետապնդում և նա անհիմն գտնվում է կալանքի տակ:
Ելնելով վերոգրյալից, նկատի ունենալով, որ անձը սահմանն հատել է Անգել Ազբարի Խաշիրով տվյալներով և դրանք կեղծ չեն, իսկ մեղադրող կողմը չի հերքել վերջինիս՝ ՌԴ քաղաքացի լինելու և անձնագիրը կեղծ չլինելու հանգամանքը, չի հաստատել, որ Վրաստանի փաստաթղթերում նշած տվյալներն իրական են, Գիորգի Շենգելիային կալանքի տակ պահելը դիտարկում եք, որպես ապօրինի գործողություն (…)»։
4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
4.1. 2025թ. օգոստոսի 25-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի դիմումը, որով հայտնել է, որ 2025թ. օգոստոսի 25-ին ստացել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025թ. օգոստոսի 15-ի՝ Հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին որոշման օրինակը, որով միջնորդությունները գրավոր ներկայացնելու համար սահմանվել է ժամկետ՝ մինչև 2025թ. օգոստոսի 22-ը, որն արդեն անցել է, ուստի խնդրել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել բանավոր ընթացակարգով՝ հնարավորության դեպքում նաև մեղադրյալի մասնակցությամբ:
4.2. Վերոհիշյալ միջնորդության քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով իրականացվող վարույթը բանավոր ընթացակարգով վարույթի փոխակերպելու հիմքեր առկա չեն, ավելին՝ դատական նիստում վարույթի մասնակիցներից բացատրություններ ստանալու անհրաժեշտություն առկա չէ:
4.3. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ստացվել։
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»:
5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։
Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները:
5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ Գիորգի Շենգելիան հանդիսանում է նաև Ռուսաստանի քաղաքացի, Անգել Ազբարի Խաշիրով տվյալներով ունի ՌԴ քաղաքացու թիվ 658467198 անձնագիրը, ուստի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ հարուցվել է չհիմնավորված քրեական հետապնդում և նա անհիմն գտնվում է կալանքի տակ, հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքներին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
5.4. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հիմքերի շարունակական առկայության վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին, ապա հաշվի առնելով, որ բողոքաբերն այդ հիմքով վերանայման բողոք չի ներկայացրել և այդ հանգամանքը չի վկայակոչել իր վերանայման բողոքի հիմքը հաստատող փաստերում, իսկ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէ դուրս գալ հատուկ վերանայման բողոքի սահմաններից, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը, կաշկանդված լինելով բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններով, գտնում է, որ դրանց անդրադառնալու իրավական հնարավորությունը բացակայում է:
5.6. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով որոշում կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ
ՈՐՈՇՈՒՄԸ
«25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի,
մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի
հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ
ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության
դատախազ՝ Վ.Ասատրյանի
Մեղադրյալ՝ Գ.Շենգելիայի
Պաշտպան՝ Մ.Մարուքյանի
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ռ.Սմբատյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. Հսկող դատախազի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1.2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին թիվ 58215224 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2837/01/24 համարը և մակագրվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին։
1.3. 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռ.Սմբատյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/2837/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
1.5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 07-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը:
1.7. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 29-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի հուլիսի 31-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/2837/01/24 վարույթի նյութերը 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանին:
1.8. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 25-ը:
2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է ներկայացվել յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը:
Այսպես.
1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից:
7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ»:
2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման համաձայն. «(…) Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. (…) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, մինչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանականությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով:
Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը:
Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագրված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատության մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց:
Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից:(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: (…):
(…)
Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են:
Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը, այդ թվում՝ նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը:
Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի՝ 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել:
Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ:
Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով:
Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան:
Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: (…)»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
3.1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է ամբողջությամբ վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 03-ի որոշումը և Անգել Ազբարի Խաշիրովին կամ նույն Գիորգի Շենգելիային անհապաղ ազատ արձակել, վերացնել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը:
3.2. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացրել է գործի փաստական հանգամանքները, առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումը, վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...) Ըստ էության սույն քրեական վարույթն հարուցելու հիմք ընդհանրապես չի եղել, քանի որ Շենգելիան հանդիսանում է նաև Ռուսաստանի քաղաքացի, Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով և ունի ՌԴ քաղաքացու թիվ 658467198 անձնագիրը: Ընդ որում՝ Արմավիր ՔԿՀ-ում նրա հետ հանդիպել է ՌԴ հյուպատոսը, և փաստն արդեն, որ հյուպատոսը ՔԿՀ-ում հանդիպել է նրա հետ, հաստատում է անձի՝ ՌԴ քաղաքացի լինելու հանգամանքը:
Հայաստանի Հանրապետության դատախազությունը Գիորգի Շենգելիային Վրաստանի պատկան մարմինների հայտարարած հետախուզման հիման վրա Զվարթնոց օդանավակայանում նրան հայտնաբերելուց հետո ձեռնարկել է արտահանձնման վարույթ, դիմել է Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ 40 օրով կալանքի միջնորդությամբ, որը դատարանը բավարարել է:
Քառասուն օրվա ժամկետը լրանալուց հետո, առանց իրավական, օրինական հիմքի հարուցվել է քրեական վարույթ, Շենգելիայի կողմից կեղծ փաստաթղթով ապօրինի սահմանահատման դեպքով, Անգել Ազբարի Խաշիրով-ը ձերբակալվում է որպես Շենգելիա, նկատի ունենալով, որ վերջինիս կալանքի տակ պահելու ժամկետը արտահանձման գործով լրանում է, հարուցվում է նոր քրեական գործ, չհիմնավորելով սահմանահատման հետ կապված կեղծիքը, մեղադրանքի կողմը, հիմք ընդունելով Վրաստանի իրավապահների կողմից ուղարկած փաստաթղթերի պատճենները, չկասկածելով, որ կեղծ կարող են լինել դրանք, նկատի ունենալով, որ արտահանձնման գործով կալանքի ժամկետը լրանում է, նոր կալանքի որոշում են ստանում, նախկինում վերջինիս կողմից անազատության մեջ գտնվելու հանգամանքը անտեսելով, շարունակում են անձին կալանքի տակ պահել, այս անգամ, աոանց իրավական հիմքերի, նոր ժամկետներով, իբր նրա կողմից ապօրինի սահմանահատում կատարելու համար:
Այս հիմնավորմամբ անհասկանալի է նաև Երևան քաղաքի առաջին ատյանի դատարանի կողմից երկու ամսով Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու որոշում կայացնելը:
Փաստացի ստացվում է, որ անձի նկատմամբ հարուցվել է չհիմնավորված քրեական հետապնդում և նա անհիմն գտնվում է կալանքի տակ:
Ելնելով վերոգրյալից, նկատի ունենալով, որ անձը սահմանն հատել է Անգել Ազբարի Խաշիրով տվյալներով և դրանք կեղծ չեն, իսկ մեղադրող կողմը չի հերքել վերջինիս՝ ՌԴ քաղաքացի լինելու և անձնագիրը կեղծ չլինելու հանգամանքը, չի հաստատել, որ Վրաստանի փաստաթղթերում նշած տվյալներն իրական են, Գիորգի Շենգելիային կալանքի տակ պահելը դիտարկում եք, որպես ապօրինի գործողություն (…)»։
4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
4.1. 2025թ. օգոստոսի 25-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի դիմումը, որով հայտնել է, որ 2025թ. օգոստոսի 25-ին ստացել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025թ. օգոստոսի 15-ի՝ Հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին որոշման օրինակը, որով միջնորդությունները գրավոր ներկայացնելու համար սահմանվել է ժամկետ՝ մինչև 2025թ. օգոստոսի 22-ը, որն արդեն անցել է, ուստի խնդրել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել բանավոր ընթացակարգով՝ հնարավորության դեպքում նաև մեղադրյալի մասնակցությամբ:
4.2. Վերոհիշյալ միջնորդության քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով իրականացվող վարույթը բանավոր ընթացակարգով վարույթի փոխակերպելու հիմքեր առկա չեն, ավելին՝ դատական նիստում վարույթի մասնակիցներից բացատրություններ ստանալու անհրաժեշտություն առկա չէ:
4.3. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ստացվել։
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»:
5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։
Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները:
5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ Գիորգի Շենգելիան հանդիսանում է նաև Ռուսաստանի քաղաքացի, Անգել Ազբարի Խաշիրով տվյալներով ունի ՌԴ քաղաքացու թիվ 658467198 անձնագիրը, ուստի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ հարուցվել է չհիմնավորված քրեական հետապնդում և նա անհիմն գտնվում է կալանքի տակ, հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքներին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
5.4. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հիմքերի շարունակական առկայության վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին, ապա հաշվի առնելով, որ բողոքաբերն այդ հիմքով վերանայման բողոք չի ներկայացրել և այդ հանգամանքը չի վկայակոչել իր վերանայման բողոքի հիմքը հաստատող փաստերում, իսկ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէ դուրս գալ հատուկ վերանայման բողոքի սահմաններից, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը, կաշկանդված լինելով բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններով, գտնում է, որ դրանց անդրադառնալու իրավական հնարավորությունը բացակայում է:
5.6. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով որոշում կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2837/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-10-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58215224 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիաին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ2 հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գիորգի |
| Ազգանուն | Շենգելիա |
| Հայրանուն | Թեյմուրաազի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-10-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռոման |
| Ազգանուն | Սմբատյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 11-10-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 16-10-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2837/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ և ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «16» հոկտեմբերի 2024 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռ.Սմբատյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/2837/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՊԱՐԶԵՑԻ Թիվ 58215224 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ ստացվել են 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին քրեական գործը, թիվ ԵԴ1/2837/01/24 համարի ներքո, մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածներով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2837/01/24 քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 17։30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Աջափնյակ-1 նստավայրի շենքում։ Սույն որոշման օրինակներն երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ հուշաթերթը, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանումը: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Քալանթարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ Գլխավոր Դատախազության Սահմանադրական կարգի հիմունքների պետության և հասարակական անվտանգւթյան դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերո |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Ուղեկցող գումարտակը չի ներկայացրել մեղադրյալին: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 20-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի բացակայության պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի կիրառելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2837/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՈՐՊԵՍ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «19» դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող պաշտպան Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Կ.ՔԱԼԱՆԹԱՐՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, ազգությամբ վրացի, Վրաստանի հանրապետության քաղաքացի) նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դաարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2837/01/24 հարամը: Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկան դատալսումներ նշանակելու մասին: Միջնորդության քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ2 հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Կողմերի դիրքորոշումները. 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատական նիստին հանրային մեղադրող Վ.Ասատրյանը միջնորդեց մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանմա միջոց ընտրել կալանքը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ թեպետ ներկայումս մեղադրյալը հանձնման նպատակով գտնվում է անազատության մեջ, մինչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին կալանքի ժամկետը ավարտվում է և բարձր է ռիսկը, որ Գիորգի Շենգելիան գտնվելով ազատության մեջ կդիմի փախուստի Պաշտպան Կ.Քալանթարյանը առարկեց հանրային մեղադրողի միջնորդության դեմ, նշելով, որ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ արդեն իսկ առկա է հանձնելու վերաբերյալ Դատարանի որոշում, իսկ ինչ վերաբերում է դեկտեմբերի 26-ին վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի ավարտին, հայտնեց, որ վարույթն իրականացնող մարմինը կալանքը երկարաձգելու վերաբերյալ կրկին միջնորդություն է ներկայացրել դատարան: Հավելեց, որ անձը արդեն իսկ գտնվում է անազատության մեջ և սույն վարույթով կրկին կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Անդրադառնալով մեղադրյալի բացակայությամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկմանը, հայտնեց, որ առարկություններ չկան: (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չի շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ այն ձայնագրառված է դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. Քննելով միջնորդությունը, ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, կողմերի դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել կալանք խափանման միջոցը՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են` 1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը քննիչից ստանալու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը դատարան հանձնելը, քրեական վարույթը կարճելու մասին քննիչի որոշումը հաստատելը կամ վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելը. 3) դատարանը` մեղադրական եզրակացությունը դատախազից ստանալու պահից մինչև քրեական վարույթի ավարտը, ինչպես նաև դատական երաշխիքների վարույթներով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հովածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: ... 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: ...: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. (1) մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 15–րդ կետ), (2) վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, 14–րդ կետ), (3) կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 9–րդ կետ), (4) կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, 51–րդ կետ): Հրաչիկ Աղեկյանի վերաբերյալ 2011թ. մայիսի 11-ի ԵԿԴ/0744/06/10 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. Ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը հանդիսանում են առավել խիստ քրեական պատիժները, քանի որ դրանց կրումն ուղեկցվում է դատապարտյալի վրա դրված իրավական սահմանափակումների առավել մեծ ծավալով: Ազատազրկման կատարման դեպքում դատապարտյալի իրավական դրությունը հասարակության այլ անդամների համեմատությամբ խիստ սահմանափակվում է: Մասնավորապես, սահմանադրական, քաղաքացիական, աշխատանքային, ընտանեկան, ընտրական իրավունքներում և իրավունքի այլ ճյուղերում նրանց նկատմամբ օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով կիրառվում են հատուկ սահմանափակումներ: Դա առաջին հերթին վերաբերում է անձնական ազատությանը, նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների, փոստային, հեռագրական և այլ հաղորդումների գաղտնիության, անձնական կյանքի և բնակարանի անձեռնմխելիության, տեղաշարժման ազատության և այլ սահմանադրական իրավունքներին: Դատապարտյալը զրկվում է ազատ տեղաշարժվելու և բնակավայր ընտրելու իրավունքից, աշխատանքի ազատ ընտրության, հանգստի իրավունքից, հարազատների և այլ անձանց հետ ազատորեն շփվելու իրավունքից և այլն: 22. Ավելին, օրենսդիրը նախատեսել է նոր հանցագործության համար մեղադրվող դատապարտյալի իրավունքների սահմանափակման հատուկ արտադատական կառուցակարգ: Այսպես, «Ձերբակալված և կալանավորված անձանց պահելու մասին» ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «Նոր հանցանք կատարելու մեջ կասկածվող կամ մեղադրվող` ուղղիչ հիմնարկներում պատիժը կրող դատապարտյալները կարող են պահվել նույն հիմնարկների հատուկ սարքավորված տեղամասերում` այլ դատապարտյալներից մեկուսացված»: 23. Սույն որոշման 16-22-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից հետևում է, որ և՛ ազատազրկման ձևով պատիժ կրող, և՛ կալանքի տակ գտնվող անձը մեկուսացված է հասարակությունից, նրա որոշակի իրավունքներ սահմանափակված են, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխել քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը: Այս պարագայում նվազում են մեղադրյալի՝ դատական քննությանը չներկայանալու, արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու և հետագայում իրավախախտումներ կատարելու ռիսկերը: Այլ կերպ՝ եթե անձը ազատազրկման ձևով պատիժ է կրում, ապա, ի տարբերություն ազատության մեջ գտնվող անձի, քննությունից և դատից խուսափելու, գործի պատշաճ քննությանը խոչընդոտելու կամ հանցավոր գործունեությունը շարունակելու նրա հնարավորությունները առավելագույն հնարավոր չափով սահմանափակված են: Հետևաբար ազատազրկում պատժատեսակը կրող անձին կալանավորելու միջնորդությունը առարկայազուրկ է, քանի որ հայցվող խափանման ծավալն արդեն իսկ առկա է: /.../ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անազատության մեջ գտնվող և դատարանի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրող դատապարտյալ Հ.Աղեկյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելը հիմնավորված չէ: Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրալ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, միչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը: Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագարված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատությոն մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց: Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրայլը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից: Կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում՝ այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: Հիմք ընդունելով վերոնշյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ հանրային մեղադրողի միջնորդությունը ենթակա է բավարարման, և թիվ ԵԴ1/2837/01/24 քրեական գործով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ երեք ամիս ժամկետով: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-119-րդ, 270-րդ, 272-րդ, հոդվածներով, Դատարանը՝ ՈՐՈՇԵՑ Հանրային մեղադրող Վ.Ասատրյանի միջնորդությունը բավարարել: Թիվ ԵԴ1/2837/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, ազգությամբ վրացի, Վրաստանի հանրապետության քաղաքացի) նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից: Կալանքի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից: Որոշման դեմ վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք կարող է բերվել դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի դիմումի հիմքով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 07-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2837/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «07» մարտի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող պաշտպան մեղադրյալ թարգմանիչ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Կ.ՔԱԼԱՆԹԱՐՅԱՆԻ Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ Գ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, ազգությամբ վրացի, Վրաստանի հանրապետության քաղաքացի) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դաարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2837/01/24 հարամը: Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկան դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից: Միջնորդության քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ2 հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. /.../ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրալ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, միչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը: Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագարված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատությոն մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց: Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրայլը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից: Կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում՝ այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: /.../ Կողմերի դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի, իրավաչափության պայմանները չեն վերացել, ուստի անհրաժեշտ է այն երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով: Պաշտպանը առարկեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետի երկարաձգման դեմ: (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են` 1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը քննիչից ստանալու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը դատարան հանձնելը, քրեական վարույթը կարճելու մասին քննիչի որոշումը հաստատելը կամ վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելը. 3) դատարանը` մեղադրական եզրակացությունը դատախազից ստանալու պահից մինչև քրեական վարույթի ավարտը, ինչպես նաև դատական երաշխիքների վարույթներով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հովածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: ... 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: ...: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. (1) մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 15–րդ կետ), (2) վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, 14–րդ կետ), (3) կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 9–րդ կետ), (4) կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, 51–րդ կետ): Հրաչիկ Աղեկյանի վերաբերյալ 2011թ. մայիսի 11-ի ԵԿԴ/0744/06/10 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. Ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը հանդիսանում են առավել խիստ քրեական պատիժները, քանի որ դրանց կրումն ուղեկցվում է դատապարտյալի վրա դրված իրավական սահմանափակումների առավել մեծ ծավալով: Ազատազրկման կատարման դեպքում դատապարտյալի իրավական դրությունը հասարակության այլ անդամների համեմատությամբ խիստ սահմանափակվում է: Մասնավորապես, սահմանադրական, քաղաքացիական, աշխատանքային, ընտանեկան, ընտրական իրավունքներում և իրավունքի այլ ճյուղերում նրանց նկատմամբ օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով կիրառվում են հատուկ սահմանափակումներ: Դա առաջին հերթին վերաբերում է անձնական ազատությանը, նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների, փոստային, հեռագրական և այլ հաղորդումների գաղտնիության, անձնական կյանքի և բնակարանի անձեռնմխելիության, տեղաշարժման ազատության և այլ սահմանադրական իրավունքներին: Դատապարտյալը զրկվում է ազատ տեղաշարժվելու և բնակավայր ընտրելու իրավունքից, աշխատանքի ազատ ընտրության, հանգստի իրավունքից, հարազատների և այլ անձանց հետ ազատորեն շփվելու իրավունքից և այլն: 22. Ավելին, օրենսդիրը նախատեսել է նոր հանցագործության համար մեղադրվող դատապարտյալի իրավունքների սահմանափակման հատուկ արտադատական կառուցակարգ: Այսպես, «Ձերբակալված և կալանավորված անձանց պահելու մասին» ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «Նոր հանցանք կատարելու մեջ կասկածվող կամ մեղադրվող` ուղղիչ հիմնարկներում պատիժը կրող դատապարտյալները կարող են պահվել նույն հիմնարկների հատուկ սարքավորված տեղամասերում` այլ դատապարտյալներից մեկուսացված»: 23. Սույն որոշման 16-22-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից հետևում է, որ և՛ ազատազրկման ձևով պատիժ կրող, և՛ կալանքի տակ գտնվող անձը մեկուսացված է հասարակությունից, նրա որոշակի իրավունքներ սահմանափակված են, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխել քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը: Այս պարագայում նվազում են մեղադրյալի՝ դատական քննությանը չներկայանալու, արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու և հետագայում իրավախախտումներ կատարելու ռիսկերը: Այլ կերպ՝ եթե անձը ազատազրկման ձևով պատիժ է կրում, ապա, ի տարբերություն ազատության մեջ գտնվող անձի, քննությունից և դատից խուսափելու, գործի պատշաճ քննությանը խոչընդոտելու կամ հանցավոր գործունեությունը շարունակելու նրա հնարավորությունները առավելագույն հնարավոր չափով սահմանափակված են: Հետևաբար ազատազրկում պատժատեսակը կրող անձին կալանավորելու միջնորդությունը առարկայազուրկ է, քանի որ հայցվող խափանման ծավալն արդեն իսկ առկա է: /.../ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անազատության մեջ գտնվող և դատարանի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրող դատապարտյալ Հ.Աղեկյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելը հիմնավորված չէ: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի հունիսի 25-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել մինչև 2025 թվականի հունիսի 25-ը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 18-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է Դատավորի՝ դատավորներիի ընդհանուր ժողովին մասնակցելու պատճառով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2837/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «03» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող պաշտպան մեղադրյալ թարգմանիչ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Մ.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆԻ Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ Լ.ԿԱՉԱՊԵՏՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, ազգությամբ վրացի, Վրաստանի հանրապետության քաղաքացի) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դաարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2837/01/24 հարամը: Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկան դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ը: 2025 թվականի մարտի 07-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի հունիսի 25-ը: Միջնորդության քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ2 հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. /.../ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրալ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, միչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը: Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագարված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատությոն մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց: Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրայլը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից: Կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում՝ այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: /.../ Կողմերի դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի, իրավաչափության պայմանները չեն վերացել, ուստի անհրաժեշտ է այն երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով: Պաշտպանը առարկեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետի երկարաձգման դեմ և միջնորդեց կիրառել այլընտրանքային խափանմնա միջոց: Մեղադրյալ Գ.Շենգելյան միացավ պաշտպանի դիրորոշմանը: (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են` 1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը քննիչից ստանալու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը դատարան հանձնելը, քրեական վարույթը կարճելու մասին քննիչի որոշումը հաստատելը կամ վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելը. 3) դատարանը` մեղադրական եզրակացությունը դատախազից ստանալու պահից մինչև քրեական վարույթի ավարտը, ինչպես նաև դատական երաշխիքների վարույթներով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հովածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: ... 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: ...: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. (1) մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 15–րդ կետ), (2) վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, 14–րդ կետ), (3) կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 9–րդ կետ), (4) կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, 51–րդ կետ): Հրաչիկ Աղեկյանի վերաբերյալ 2011թ. մայիսի 11-ի ԵԿԴ/0744/06/10 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. Ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը հանդիսանում են առավել խիստ քրեական պատիժները, քանի որ դրանց կրումն ուղեկցվում է դատապարտյալի վրա դրված իրավական սահմանափակումների առավել մեծ ծավալով: Ազատազրկման կատարման դեպքում դատապարտյալի իրավական դրությունը հասարակության այլ անդամների համեմատությամբ խիստ սահմանափակվում է: Մասնավորապես, սահմանադրական, քաղաքացիական, աշխատանքային, ընտանեկան, ընտրական իրավունքներում և իրավունքի այլ ճյուղերում նրանց նկատմամբ օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով կիրառվում են հատուկ սահմանափակումներ: Դա առաջին հերթին վերաբերում է անձնական ազատությանը, նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների, փոստային, հեռագրական և այլ հաղորդումների գաղտնիության, անձնական կյանքի և բնակարանի անձեռնմխելիության, տեղաշարժման ազատության և այլ սահմանադրական իրավունքներին: Դատապարտյալը զրկվում է ազատ տեղաշարժվելու և բնակավայր ընտրելու իրավունքից, աշխատանքի ազատ ընտրության, հանգստի իրավունքից, հարազատների և այլ անձանց հետ ազատորեն շփվելու իրավունքից և այլն: 22. Ավելին, օրենսդիրը նախատեսել է նոր հանցագործության համար մեղադրվող դատապարտյալի իրավունքների սահմանափակման հատուկ արտադատական կառուցակարգ: Այսպես, «Ձերբակալված և կալանավորված անձանց պահելու մասին» ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «Նոր հանցանք կատարելու մեջ կասկածվող կամ մեղադրվող` ուղղիչ հիմնարկներում պատիժը կրող դատապարտյալները կարող են պահվել նույն հիմնարկների հատուկ սարքավորված տեղամասերում` այլ դատապարտյալներից մեկուսացված»: 23. Սույն որոշման 16-22-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից հետևում է, որ և՛ ազատազրկման ձևով պատիժ կրող, և՛ կալանքի տակ գտնվող անձը մեկուսացված է հասարակությունից, նրա որոշակի իրավունքներ սահմանափակված են, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխել քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը: Այս պարագայում նվազում են մեղադրյալի՝ դատական քննությանը չներկայանալու, արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու և հետագայում իրավախախտումներ կատարելու ռիսկերը: Այլ կերպ՝ եթե անձը ազատազրկման ձևով պատիժ է կրում, ապա, ի տարբերություն ազատության մեջ գտնվող անձի, քննությունից և դատից խուսափելու, գործի պատշաճ քննությանը խոչընդոտելու կամ հանցավոր գործունեությունը շարունակելու նրա հնարավորությունները առավելագույն հնարավոր չափով սահմանափակված են: Հետևաբար ազատազրկում պատժատեսակը կրող անձին կալանավորելու միջնորդությունը առարկայազուրկ է, քանի որ հայցվող խափանման ծավալն արդեն իսկ առկա է: /.../ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անազատության մեջ գտնվող և դատարանի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրող դատապարտյալ Հ.Աղեկյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելը հիմնավորված չէ: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի դիմումի հիմքով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2837/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «15» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող մեղադրյալ թարգմանիչ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ Գ.ՄԻՐԶՈՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, ազգությամբ վրացի, Վրաստանի հանրապետության քաղաքացի) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դաարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2837/01/24 հարամը: Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկան դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ը: 2025 թվականի մարտի 07-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի հունիսի 25-ը: 2025 թվականի հունիսի 03-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: Միջնորդության քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ2 հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. /.../ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրալ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, միչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը: Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագարված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատությոն մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց: Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրայլը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից: Կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում՝ այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: /.../ Կողմերի դիրքորոշումները. Պաշտպան Մ.Մարուքյանը ծանուցված լինելով 09.09.2025 թվականին և 15.09.2025 թվականին նշանակված դատական նիստերին չի ներկայացել դատական նիստի, իսկ Գ.Շենգելյաի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը լրանում է սեպտեմբերի 25-ին, ուստի Դատարանը որոշում է կայացրել խափանման միջոցի հարցը քննության առարկա դարձնել պաշտպանի բացակայության պայմաններում: Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի, իրավաչափության պայմանները չեն վերացել, ուստի անհրաժեշտ է այն երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով: Մեղադրյալ Գ.Շենգելյան առարկեց հանրային մեղադրողի միջնորդության դեմ: (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են` 1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը քննիչից ստանալու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը դատարան հանձնելը, քրեական վարույթը կարճելու մասին քննիչի որոշումը հաստատելը կամ վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելը. 3) դատարանը` մեղադրական եզրակացությունը դատախազից ստանալու պահից մինչև քրեական վարույթի ավարտը, ինչպես նաև դատական երաշխիքների վարույթներով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հովածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: ... 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: ...: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. (1) մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 15–րդ կետ), (2) վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, 14–րդ կետ), (3) կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 9–րդ կետ), (4) կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, 51–րդ կետ): Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: Անդրադառնալով անցած ժամանակահատվածում կատարված գործողություններին, Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից բավարար քայլեր են ձեռնարկվել նիստերի իրականացման համար: Ավելին՝ վերջին մի քանի նիստերը հետաձգվել են պաշտպանի միջնորդության հիման վրա: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի դիմւոմի հիմքով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է հանրային մեղադրողի դիմումի հիմքով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2837/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «28» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող ՝ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ պաշտպաններ՝ Մ.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆԻ մեղադրյալ՝ թարգմանիչ՝ Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ Գ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, ազգությամբ վրացի, Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու և փոխելու հարցը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դաարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2837/01/24 հարամը: Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկան դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ը: 2025 թվականի մարտի 07-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի հունիսի 25-ը: 2025 թվականի հունիսի 03-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ը: Միջնորդության քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ2 հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. /.../ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրալ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, միչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը: Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագարված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատությոն մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց: Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրայլը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից: Կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում՝ այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: /.../: Կողմերի դիրքորոշումները. Պաշտպան Մ.Մարուքյանը միջնորդեց մեղադրյալ Գ.Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնել, քանի որ վերջին որոշումից հետո, ըստ պաշտպանի, նոր էական հանգամանք է ի հայտ եկել, մասնավորապես՝ նշեց, որ արդեն ներկայացրել է այնպիսի փաստաթղթեր որոնցով հերքվում է վերջինիս առաջադրված մեղադրանքը, ուստի Գ.Շենգելիայի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման իսկ կիրառված խափանման միջոցը վերացման: Մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիան միացավ պաշտպանի միջնորդությանը և խնդրեց այն բավարարել: Հանրային մեղադրող Վ.Ասատրյանը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու կամ վերացնելու հիմքեր առկա չեն, ուստի միջնորդեց վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանք թողնել անփոփոխ: /Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում/: Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)»: Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Բանավոր միջնորդությունն ամրագրվում է վարութային գործողության կամ դատական նիuտի արձանագրության մեջ, իuկ գրավոր միջնորդությունը կցվում է վարույթի նյութերին: 2. Բանավոր միջնորդությունը պետք է քննության առնվի և լուծվի անհապաղ, իսկ գրավոր միջնորդությունը` այն ստանալուց հետո՝ յոթ օրվա ընթացքում: 3. Մեղադրական եզրակացություն կազմելով նախաքննության ավարտի մասին՝ վարույթի մասնավոր մասնակիցներին ծանուցելուց հետո քննիչին և հսկող դատախազին ուղղված նրանց միջնորդությունները կարող են թողնվել առանց քննության, որը ենթակա չէ բողոքարկման: 4. Միջնորդության լուծումը վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ կարող է հետաձգվել մինչև միջնորդության վերաբերյալ վերջնական որոշում կայացնելու համար էական հանգամանքների պարզումը: 5. Միջնորդությունը թողնվում է առանց քննության, եթե այն բերել է միջնորդություն հարուցելու իրավունք չունեցող անձը, օրենքով նախատեսված դեպքերում այն հարուցվել է ոչ ժամանակին կամ uտորագրված չէ: 6. Միջնորդության վերաբերյալ ընդունված որոշման պատճենը վարույթն իրականացնող մարմինն անմիջապեu ուղարկում է միջնորդությունը հարուցած անձին: 7. Միջնորդության մերժումը չի խոչընդոտում նույն հարցի վերաբերյալ միջնորդության հարուցումը վարույթի հետագա փուլերում կամ վարույթն իրականացնող այլ մարմնի առջև: Վարույթի նույն փուլում կամ վարույթն իրականացնող նույն մարմնի առջև կրկին հարուցված միջնորդությունը քննության է առնվում, եթե այն հիմնավորելու համար բերվում են նոր էական փաuտարկներ: Հակառակ դեպքում միջնորդությունը թողնվում է առանց քննության»: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն միջնորդության քննության շրջանակներում պետք է քննարկման առարկա դարձնել այն հարցը, թե արդյո՞ք առկա է(են) այնպիսի հանգամանք(ներ)՝ փաստ(եր), տվյալ(ներ), որոնք բովանդակային առումով բավարար են կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու կամ այլ խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունը թույլատրելի ճանաչելու համար: Ընդ որում՝ այդ հանգամանք(ներ)ն իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին պետք է հնարավորություն տան հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի նվազ միջոցով անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու անհրաժեշտության մասին։ Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված կալանքը վերացնելու և դրա փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու մասին միջնորդության շրջանակներում պարզաբանման են ենթակա նախ և առաջ հետևյալ հարցադրումները. - արդյո՞ք առկա են նոր էական հանգամանքներ կամ, - արդյո՞ք նոր էական հանգամանքները բովանդակային առումով բավարար են կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունը թույլատրելի ճանաչելու համար: Այսպիսով՝ սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելուց հետո և այն երկարաձգելուց հետո ի հայտ են եկել այնպիսի էական նոր հանգամանք(ներ), որոնք կարող են հիմք ծառայել վերջինի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու և դրա փոխարեն այլ խափանման միջոց կիրառելու համար: Վերոգրյալի շրջանակներում գնահատելով միջնորդությունը Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Պաշտպանը որպես ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի իրավաչափությունը վիճարկող որպես նոր էական փաստարկներ է ներկայացրել այն, որ Գիորգի Շենգելիային ՌԴ-ի անձնագիրը տրամադրել է ՌԴ-ի հյուպատոսարանը Հայաստանի Հանրապետությունում, ուստի Գ.Շեգելիայի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը ենթակա է լինելու դադարեցման կամ արդեն իսկ ենթակա է դադարեցման: Այսպես, անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու կապակցությամբ Պաշտպանի կողմից ներկայացված փաստարկին, պետք է արձանագրել, որ սույն՝ ապացույցների ծավալը լրացնելու փուլում, որևէ կողմի ներկայացրած փաստաթուղթը կամ ապացույցը, եթե նույնիսկ ըստ ներկայացնող ընկալման, այն հանդիսանում է էական և մեղադրանքը հերքող, չի կարող դիտարկվել խափանման միջոցի փոփոխման համար էական հանգամանք, քանի որ սույն փուլում Դատարանի կողմից որևէ ապացույցի վաղաժամ գնահատական տալը և դրա հիման վրա խափանման միջոցի փոփոխումը կարող է հանգեցնել մինչև դատական ակտ կայացնելը որևէ ապացույցի գնահատման և ըստ այդմ Դատարանի կանխատեսլիության սկզբունքի խախտման: Ելնելով վերոնշվածից՝ Դատարանն նախ արձանագրում է, որ անձանց ազատության իրավունքին ավելի ինտենսիվ միջամտություն ունեցող խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում օրենսդիրը հստակ պահանջ է սահմանել երեք ամիսը մեկ անգամ ընտրված խափանման միջոցը վերանայելու և կողմերի դիրքորոշումները լսելի դարձնելու պահանջ, ինչը կողմերին հնարավորություն է տալիս նշված ժամանակահատվածի ավարտին առնվազն Դատարանին միջնորդելու ավելի նվազ խիստ խափանման կիջոց կիրառել: Միևնույն ժամանակ, եթե ի հայտ են եկել այնպիսի նոր էական փաստարկներ և հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել խափանման միջոցի հարցի վերջին քննարկման ժամանակ, կողմերը կարող են միջնորդել միջանկյալ վերանայելու ընտրված խափանման միջոցը, սակայն ներկայացված հանգամանքները պետք է այնչափ հիմնավոր և էական լինեն, որ չեզոքացնեն դեռևս կարճ ժամանակ առաջ կայացված որոշման հիմքերը: Այլ կերպ՝ ընդհանուր կանոնից՝ երեք ամիսը մեկ անգամ խափանման միջոցի հարցի քննարկումից շեղումը պետք է բացառություն լինի և միջնորդող կողմն էլ պետք է հիմնավորի նշված կանոնից շեղման անհրաժեշտությունը և հիմնավորի այն ծանրակշիռ էական փաստարկներով: Ամփոփելով վերոնշվածը՝ Դատարանը նախ արձանագրում է, որ ներկայացված միջնորդությամբ առկա չէ այնպիսի նոր էական հանգամանք, որը թույլ է տալիս դեռևս 15.09.2025թ. որոշմամբ արձանագրված ռիսկերը հաղթահարված համարել: Այլ կերպ՝ վերոնշված հանգամանքները որևէ կերպ չեն կարող այնպիսի նոր և էական հանգամանք դիտարկվել՝ արդեն իսկ կարճ ժամանակահատված առաջ արձանագրված ռիսկերը չեզոքացնելու համատեքստում: Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Պաշտպանի ներկայացրած հանգամանքներն իրենց որակական հատկանիշներով ինքնին կամ գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն չեն տալիս հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի նվազ խիստ միջոցով անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու անհրաժեշտության և հնարավորության մասին և չեն կարող հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու համար։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-րդ, 117-րդ, 123-րդ, 154-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Պաշտպան Մնացական Մարուքյանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու վերաբերյալ, մերժել: Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 07-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է հանրային մեղադրողի դիմումի հիմքով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 2 րոպե |
| Դատաքննության հետաձգման պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է թարգմանչի բացակայության պատճառով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2837/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «22» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող մեղադրյալ պաշտպան թարգմանիչ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ Մ.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆԻ Գ.ՄԻՐԶՈՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, ազգությամբ վրացի, Վրաստանի հանրապետության քաղաքացի) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դաարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2837/01/24 հարամը: Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկան դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ը: 2025 թվականի մարտի 07-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի հունիսի 25-ը: 2025 թվականի հունիսի 03-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ը: Միջնորդության քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ2 հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել << 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. /.../ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրալ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, միչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը: Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագարված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատությոն մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց: Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրայլը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գրիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից: Կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում՝ այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: /.../ Կողմերի դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի, իրավաչափության պայմանները չեն վերացել, ուստի անհրաժեշտ է այն երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով: Պաշտպան Մ.Մարուքյանը առարկեց հանրային մեղադրողի դիրքորոշման դեմ, միջնորդեց Գ.Շենգելիայի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել: Մեղադրյալ Գ.Շենգելյան միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են` 1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը քննիչից ստանալու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը դատարան հանձնելը, քրեական վարույթը կարճելու մասին քննիչի որոշումը հաստատելը կամ վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելը. 3) դատարանը` մեղադրական եզրակացությունը դատախազից ստանալու պահից մինչև քրեական վարույթի ավարտը, ինչպես նաև դատական երաշխիքների վարույթներով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հովածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: ... 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: ...: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. (1) մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 15–րդ կետ), (2) վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, 14–րդ կետ), (3) կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, 9–րդ կետ), (4) կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, 51–րդ կետ): Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2026 թվականի մարտի 25-ը: Անդրադառնալով անցած ժամանակահատվածում կատարված գործողություններին, Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից բավարար քայլեր են ձեռնարկվել նիստերի իրականացման համար: Ավելին՝ վերջին մի քանի նիստերը հետաձգվել են պաշտպանի միջնորդության հիման վրա: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել մինչև 2026 թվականի մարտի 25-ը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գիորգի |
| Ազգանուն | Շենգելիա |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 18-02-2026 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գիորգի |
| Ազգանուն | Թեյմուրազի Շենգելիա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 18-02-2026 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2837/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ նաև Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մեղադրյալ՝ պաշտպան՝ թարգմանիչ՝ Գ.ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ Մ.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆԻ Գ.ԿԱՍՅԱՆԻ 2026 թվականի փետրվարի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, անձնագիր՝ 01008041098, ներկայումս արգելանքի տակ է գտնվում ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿՀ-ում՝ 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 11:05 Գիրորգի Թեյմուրազի Շենգելիանը ձերբակալվել է հետախուզման մեջ գտնվելու կասկածանքով: 2024 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 17:00-ին ՀՀ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության Աշտարակի բաժնի պետ Ս.Մարտիրոսյանը որոշում է կայացրել հետախուզման մեջ գտնվող Գիրորգի Շենգելիանին ձերբակալելու մասին: 2024 թվականի հունիսի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության քննիչ Ն.Ավետիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախաձեռնել է թիվ 58215224 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել Գիրորգի Շենգելիանին նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով: 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին Գիրորգի Շենգելիանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել են իր իրավունքները և պարտականությունները: 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին դատախազ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 14.10.2024 հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3 ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից: 2025 թվականի մարտի 07-ին, հունիսի 03-ին, սեպտեմբերի 15-ին և դեկտեմբերի 22-ին որոշումներ են կայացվել Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին: 2026 թվականի փետրվարի 13-ին Գիրորգի Շենգելիանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Գիրորգի Թեյմուրազի Շենգելիան մեղադրվում է այն բանում, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես, 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ։ 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային և ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով: Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 31-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` զննվել են ստորև նշված փաստաթղթերը, որի արդյունքում արձանագրվել են հետևյալ փաստական տվյալները, 1) ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի՝ վարչության Աշտարակի բաժնի ՔՀ բաժանմունքի օպերլիազորի հաղորդումն ու զեկուցագիրը՝ Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվող Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային հայտնաբերելու և նրա կողմից Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով՝ ձևակերպված կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ ՀՀ պետական սահմանը 7 անգամ ապօրինի հատելու դեպքերի վերաբերյալ։ 2) 2024 թվականի հունիսի 26-ի ձերբակալման արձանագրությունը և որոշումը, համաձայն որոնց՝ դրանք կազմվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի Աշտարակի բաժնի աշխատակցի կողմից առ այն, որ վերը նշված օրը՝ ժամը 11:05-ին, հետախուզման մեջ գտնվելու կասկածանքով Աշտարակ քաղաքում ձերբակալել է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, նույն ինքը Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրովին): 3) 2024 թվականի հունիսի 26-ի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի անձնական խուզարկության արձանագրությունը, ըստ որի՝ նրա մոտ հայտնաբերվել և վերցվել են Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 1991 թվականի հուլիսի 1-ին) տվյալներով ձևակերպված վարորդական վկայական, ավտոմեքենայի՝ վրացական նմուշի տեխանձնագիր: 4) Թբիլիսիի քաղաքային դատարանի իրավունքի հարցերի կոլեգիայի դատավոր՝ Նինո Լեկիշվիլիի կողմից 21.09.2016 թվականի 1/500-12 գործով կայացված 006020112002 որոշումը (քրեական վարույթի նյութերում առկա են նյութերի վրացերեն և դրանց հայերեն թարգմանված պատճենները), որոնց համաձայն՝ որոշումը կայացվել է պետական մեղադրողի, դատապաշտպանի մասնակցությամբ և մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի բացակայությամբ: Դատարանը, ըստ նշված քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին, դատվածություն չունի, բնակվող՝ քաղաք Թբիլիսի քաղաքի Քոբուլեթի փողոցի 30 հասցեում, անձնագրի համար՝ Վրաստանի քաղաքացի, 01008041098) Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի 108-րդ հոդվածի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասի գ կետի և նույն հոդվածի 3-րդ մասի ա կետով որոշել է, որ Գեորգի Շենգելիանին կատարել է դիտավորյալ սպանություն, սպանության կանխամտածված փորձ՝ ուրիշի կյանքին և առողջությանը դիտավորությամբ վտանգավոր եղանակով, ինչպես նաև կատարել է հանցանք՝ Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 1-ին 2-րդ մասերով՝ ապօրինի կերպով հրազեն և զինամթերք ձեռք բերելու պահելու և կրելու: Որոշմամբ նկարագրված են Գիորգի Շենգելիանին մեղսագրված հանցանքների փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև նկարագրված են ապացույցները՝ վկաների և տուժողների ցուցմունքները, փորձաքննությունների եզրակցությունները, զննումները և այլն: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը դատարանը որոշել է նշված հանցանքները կատարելու համար Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 8 տարի 6 ամիս ժամանակահատվածով: 5) Վրաստանի արդարադատության նախարարության պետական ծրագրերի զարգացման գործակալության ղեկավարի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/136510 թվակիր գրությունը՝ հասցեագրված Վրաստանի դատախազության միջազգային հարաբերությունների վարչության ղեկավարին, ըստ որի՝ հայտնել է, որ Էլեկտրոնային պահոցներով առկա տեղեկությունների համաձայն Գիորգի Շենգելիան (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) հանդիսանում է Վրաստանի քաղաքացի: 6) Նախորդ կետում նշված պաշտոնատար անձի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/137424 թվակիր գրությունը, ըստ որի՝ հայտնվել է, որ Գիորգի Շենգելիային (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) 2006 թվականի մարտի 6-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու անձը հաստատող փաստաթուղթ՝ N 90870842, 2008 թվականի օգոստոսի 31-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու № 1196718 անձը հաստատող փաստաթուղթ և 2008 թվականի մայիսի 27-ին քաղաքացիական ռեգիստրի գործակալության «Վակեի» կողմից տրվել է Վրաստանի քաղաքացու թիվ 07AH05576 անձնագիրը, կից ուղարկվել է նաև նշված փաստաթղթերը ստանալու համար լրացված դիմում ձևերի պատճենները: 7) Անձնագրի տրման համար դիմում-հարցաթերթ 5574-ը, ըստ որի՝ դիմումը ներկայացվել է 2008 թվականի մայիսի 13-ին Գիորգի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) կողմից։ Դիմում առկա է ստորագրություն, ինչպես նաև դիմումատուի լուսանկարը, որը նույնականացվում է Գիորգի Շենգելիայի հետ: 8) Անձը հաստատող փաստաթղթի համար դիմում-հարցաթերթ 9854-ը, ըստ որի դիմումը ներկայացվել է 2008 թվականի հուլիսի 21-ին Գիորգի Շենգելիայի (ծնված 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) կողմից։ Դիմում առկա է ստորագրություն, ինչպես նաև դիմումատուի լուսանկարը, որը նույնականացվում է Գիորգի Շենգելիայի հետ։ 9) Վրաստանի ՆԳՆ փորձաքրեագիտական վարչության փորձաքննության գլխավոր վարչության գլխավոր փորձագետ Նինո Բորաշվիլիի 2024 թվականի հունիսի 12-ի N 46/7/6-1312 եզրակացությունը, ըստ որի` փորձաքննությանը ներկայացված էլեկտրոնային ֆայլերում արձանագրված անձի ուրվագծային պատկերները բավարար են նույնականացման համար (նշված էլեկտրոնային ֆայլերում առկա պատկերները նույնականացվում են Գիորգի Շենգելիանի լուսանկաների հետ, որոնք կատարվել են ՀՀ ԱԱԾ ՄR «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված սահմանապահի խցիկի մոտ նրա կողմից Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով լրացված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 և 551220590 համարի անձնագրերը ներկայացնելով պետական սահմանը հատելու ժամանակ): Փորձաքննությանը ներկայացված էլեկտրոնային ֆայլերի վրա արձանագրված անձի արտաքին տեսքի պատկերները նույնական են` փորձագիտական-քրեագիտական վարչության հաբիտոսկոպիկ տվյալների միասնական պահոցում պահվող Գիորգի Շենգելիանի (ծնված՝ 16.01.1989 թվականին անձնագրի համար՝ 01008041098) անունով լրացված էլեկտրոնային տեղեկատվական քարտի վրա առկա ֆոտոլուսանկարի ուրվագծի պատկերի հետ: 10) Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալները, համաձայն որի՝ վերջինի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու վերաբերյալ գրանցումներ առկա չեն: 11) Անգել Ակբարի Խաշիրովի 551220590 համարի անձնագրի տվյալներով << ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով, համաձայն որոնց՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի անձնագիրը: Բացի այդ սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ: Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2024 թվականի մայիսի 22-ին` ժամը 04:53-ին, մեկնել է ՀՀ-ից: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ: 12) Անգել Ակբարի՝ Խաշիրովի 658467198 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով, համաձայն որոնց՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 03:38-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի լուսանկարի հետ: Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Ստամբուլ 3F 475 չվերթով մեկնել է ՀՀ-ից։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ: Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի հունիսի 16-ին՝ ժամը 03:14-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով 476 չվերթով ժամանել է ՀՀ։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա- Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը: Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներակայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ: Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Ստամբուլ PC 551 չվերթով մեկնել է ՀՀ-ից: Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա- Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը։ Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ: Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձը 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Ստամբուլ-Երևան PC 550 չվերթով ժամանել է ՀՀ։ Սահմանահատման ընթացքում անձը ներկայացրել է Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում տվյալներով ձևակերպված՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի անձնագիրը: Բացի այդ, սահմանահատման ընթացքում կատարված անձնագիրը ներկայացրած անձի լուսանկարը նույնականացվում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի լուսանկարի հետ: 13) Հայաստանի ոստիկանության փոխգնդապետ Կ. Գալուստյանի կողմից կազմված 2024 թվականի Հանրապետությունում Վրաստանի ՆԳՆ կցորդ, հունիսի 6-ի MIA22401750701 թվագրությամբ գրությունը ուղղված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի ԺՊ, ոստիկանության գնդապետ Գ. Վ. Մկրտչյանին, ըստ որի՝ ի պատասխան ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչությունից ուղարկված 6/1-72 գրությանը, հայտնվում է, որ իրականացված հաբիտոսկոպիկ փորձաքննության արդյունքում պարզվել է, որ Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիան (ծնված 1989 թվականի հունվարի 16-ին, ա/հ 01008041098) նույնականացվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության աշխատակցի կողմից ներկայացված՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով ֆիգուրանտի հետ: Գրությանը կից տրամադրվել է 9-րդ կետում նշված եզրակացությունը: 14) 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին կազմված Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին «մեղադրյալին նրա պաշտպանության և պաշտպան ունենալու իրավունքը պարզաբանելու մասին» արձանագրությունը, ըստ որի՝ այն կազմվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչության քննիչ, երկրորդ դասի խորհրդական Նորայր Ավետիսյանի կողմից, հիշյալ գործողությանը մասնակցել են սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ, մեղադրյալի շահերի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, ռուսաց լեզվի թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը: Արձանագրությունում Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան անձամբ կատարել է գրավոր նշում առ այն, որ ցանկանում է իր շահերը ներկայացնի փաստաբան Կարեն Քարամյանը հետո ստորագրել և ռուսերենով կատարել է «Գիորգի Շենգելիա» գրառումը այդ կերպ հավաստելով, որ իրականում հանդիսանում է Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, որից հետո արձանագրությունում ստորագրել են նաև Կարեն Քալանթարյանը, թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը և քննիչը։ 2024 թվականի օգոստսի 28-ին կազմված Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին «Մեղադրանք ներկայացնելու մեղադրյալի իրավունքները և պարտականությունները պարզաբանելու մասին, ըստ որի` այն կազմվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչության քննիչ, երկրորդ դասի խորհրդական՝ Նորայր Ավետիսյանի կողմից, հիշյալ գործողությանը մասնակցել են սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան, ՀՀ փաստաբանն փաստաբանների պալատի անդամ, մեղադրյալի շահերի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, ռուսաց լեզվի թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը։ Արձանագրությունում Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան անձամբ կատարել է գրավոր նշում առ այն, որ ծանոթացել է մեղադրանքին և այն չի ընդունում, որից հետո ստորագրել է երկու տարբեր ստորագրություններով և ռուսերենով կատարել «Շենգելիա» և «Ա.Խաշիրով» գրառումները, որից հետո արձանագրությունում ստորագրել են պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, թարգմանիչ Լիլիթ Հարությունյանը և քննիչը: /տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 137-142, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի արձանագրությամբ, ըստ որի՝ զննվել է Գիորգի Շենգելիանի մոտից հայտնաբերված և վերցված՝ 99 22 527061 համարի, ռուսերենով լրացված վարորդական իրավունքի վկայականը, որը 2022 թվականի մարտի 27-ին տրվել է ՌԴ ճանապարհային ոստիկանության 9923-ի բաժնի կողմից՝ Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով, որում առկա լուսանկարը նույնականացվում է սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի հետ: /տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 160, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զննության արձանագրություններում նշված, վերը նկարագրված բովանդակությամբ փաստական տվյալները պարունակող, 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կայացված որոշմամբ արտավարութային ճանաչված՝ հետևյալ փաստաթղթերով. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի վարչության Աշտարակի բաժնի ՔՀ բաժանմունքի օպերլիազորի հաղորդումով ու զեկուցագրով (հատոր 1-ին, գ.թ. 98): 2024 թվականի հունիսի 26-ի ձերբակալման արձանագրությամբ և որոշումով (հատոր 1-ին, գ.թ. 3-5): 2024 թվականի հունիսի 26-ի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ (Հատոր 1, գ. թ. 6)։ Թբիլիսիի քաղաքային դատարանի իրավունքի հարցերի կոլեգիայի դատավոր Նինո Լեկիշվիլիի կողմից 21.09.2016 թվականի 1/500-12 գործով կայացված 00602011.2002 որոշմամբ և դրանց հայերեն թարգմանություններով (Հատոր 1, գ. թ. 13-51, 67-88)։ Վրաստանի արդարադատության նախարարության պետական ծրագրերի զարգացման գործակալության ղեկավարի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/136510 թվակիր գրությունով` հասցեագրված Վրաստանի դատախազության միջազգային հարաբերությունների վարչության ղեկավարին և նույն գրության հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 52, 89): Նախորդ կետում նշված պաշտոնատար անձի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի 01/137424 թվակիր գրությունով և նույն գրության հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, վ. թ. 53-54, 90): Անձնագրի տրման համար 5574-րդ դիմում-հարցաթերթով և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 55-56, 91): Անձը հաստատող փաստաթղթի համար 9854-րդ դիմում-հարցաթերթով և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1, գ.թ. 57, 92): Վրաստանի ՆԳՆ փորձաքրեագիտական վարչության փորձաքննության գլխավոր վարչության գլխավոր փորձագետ Նինո Բորաշվիլիի 2024 թվականի հունիսի 12-ի N 46/7/6- 1312 եզրակացությամբ և դրա հայերեն թարգմանությունով (Հատոր 1 գ.թ. 61-66, 94-97)։ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանի ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքով (Հատոր 1, գ.թ. 110)։ Անգել Ակբարի Խաշիրովի 551220590 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքով, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով (Հատոր 1, գ.թ. 111-114, Հատոր 2 գ.թ. 6-12 ): Անգել Ակբարի Խաշիրովի 658467198 համարի անձնագրի տվյալներով ՀՀ ԱԱԾ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալների քաղվածքներով, ինչպես նաև սահմանահատումների ընթացքում կատարված լուսանկարների և անձնագրերի տվյալները պարունակող տեղեկանքներով (Հատոր 2, գ.թ 13-28): Հայաստանի Հանրապետությունում Վրաստանի ՆԳՆ կցորդ, ոստիկանության փոխգնդապետ Կ.Գալուստյանի կողմից կազմված 2024 թվականի հունիսի 6-ի MIA22401750701 թվագրությամբ գրությունով ուղղված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի ԺՊ, ոստիկանության գնդապետ Գ․Վ Մկրտչյանին (Հատոր 1, գ.թ. 241-242): Գիորգի Շենգելիանի մոտից հայտնաբերված և վերցված 99 22 527061 համարի ռուսերենով լրացված վարորդական իրավունքի վկայականով (վարույթի նյութերին կից թիվ 1 փաթեթում) (Հատոր 2, գ.թ. 162-167): /տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 162-167, դատական նիստի արձանագրությունը/ Հիմանական դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին նաև պաշտպանական կողմի ներկայացրած հետևյալ ապացույցները. Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0007/06/24 որոշումը, որի համաձայն ՝ մեղադրյալի անունը նշված է Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիա/ Անգել Ակբարի Խաշիրով: Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0011/15/24 որոշումը, որի համաձայն՝ մեղադրյալի անունը նշված է Գեորգի Թեյմուրազի Շենգելիա/ Անգել Ակբարի Խաշիրով: /տե՛ս հատոր 2-րդ գ.թ. 70-77, 78-88, դատական նիստի արձանագրությունը/ Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ այն փաստաթուղթը, որով ինքը մուտք է գործել ՀՀ, կեղծ չէ, սակայն ինքը չի ցանկանում հայտնել իր փաստաթղթերի մեջ եղած անձնական տվյալների տարբերության պատճառը: Նշեց, որ մինչև 2011 թվականը եղել է Վրաստանի Հանրապետությունում: Ինքը չգիտի, թե ոնց է հայտնվել Վրաստանում, դրա մասին միայն գիտի որոշ պատմություններ, իսկ պատճառների մասին չի ցանկանում հայտնեկ: Չի հիշում, թե որ անձնագրով է մուտք գործել Վրաստան: Վրաստանի սահմանից բազմիցս դուրս եկել է, սակայն չի ցանկանում հայտնել, թե որ անձնագրով: Նշեց, որ իր ծննդյան ամսաթվի հետ կապված շատ տարբերակներ գիտի, հստակ չգիտի, թե երբ է ծնվել: ՀՀ սահմանը հատել է 7 անգամ ՌԴ անձանգրով, իսկ վրացական անձնագրով՝ ոչ: Վրացական անձնագրի վավերականության ժամկետը անցած է արդեն բավական ժամանակ: Մեղադրյալը նաև հայտնեց այն մասին, որ եթե նույնիսկ անցած չլիներ, միևնույն է, ինքը այդ անձանգրով չէր գալու ՀՀ: Ինքը հիմա Վրաստան չի կարող գնալ, իսկ երբ գնա, օրենքի հետ խնդիրները լուծելուց հետո կզբաղվի անձնագիրը վերականգնելու հարցերով: Նա չի հիշում ՌԴ-ն, մանկությունը ապրել է Վրաստանում՝ ծնողների հետ, իրեն դիմել են Գիորգի: Առաջին անձանգիրը ստացել է Վրաստանում, իսկ առաջին ծննդյան վկայականը՝ Վրաստանում: Չի հիշում, թե երբ է ստացել ՌԴ անձանգիրը, նշեց, որ հավանաբար կենսաբանական մորը գտնելուց հետո, մոտավորապես՝ 2015 թվականին, ծննդյան վկայականը եղել է մոր մոտ: Վրաստանից դուրս է եկել 2011 թվականին: Վրաստանում մեղադրվել է սպանության մեջ և դիմել է փախուստի: Նշեց, որ ինքը ազգությամբ վրացի է, ինքը իրեն համարում է վրացի: Ավելացրեց նաև, որ քանի որ այս իրավիճակն է ստեղծվել, դատախազը իրեն առաջարկել է ընդունել մեղքը՝ տուգանքի դիմաց, սակայն իր համար սա սկզբունքային չէ, ինչպես Հայաստանում են համարում, չնայած որ ինքը շատ կուզեր, որ իր այս ժամանակը անցկացներ իր երեխայի հետ: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան հյուպատոսական բաժինը՝ գրությամբ՝ ի պատասխան պաշտպան Մարուքյանի հարցմանը հայտնել է, որ Ռուսաստանի դեսպանատան հյուպատոսական բաժնի կողմից Հայաստանում 09.10.2023թ. տրվել է 55 սերիայի #1220590 անձնագիրը: Նշված անձնագիրը հանդիսանում է փաստաթուղթ, որը հաստատում է անձի ինքնությունը և Խաշիրով Անգել Աքբարովիչի, ծնված 01.07.1991թ. Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիությունը: /տե՛ս հատոր 3-րդ, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Հետազոտված ապացույցների՝ մասնավորապես զննում կատարելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 31-ի արձանագրությամբ, զննում կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի արձանագրությամբ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կայացված որոշմամբ՝ արտավարութային ճանաչված փաստաթղթերով, Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0007/06/24 որոշմամբ, Դատարանի թիվ ԱՐԱԴ/0011/15/24 որոշմամբ, մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի՝ հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքով, Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան հյուպատոսական բաժնի գրությամբ, Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները. Գիորգի Շենգելիան, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես, 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային և ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով: Այսպիսով՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին վերագրվում է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ 1. Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ 1. Առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: 6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով: 7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել: 8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»։ ՀՀ քրեական դատավարության 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ըստ էության վերարտադրել է Սահմանադրությամբ ամրագրված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, նաև ամրագրել անմեղության կանխավարկածի հիմնական բաղադրիչները, որոնք համակցության մեջ արտացոլում են անմեղության կանխավարկածի բովանդակությունը: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հերքված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատարավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: Ապացույցների գնահատման կանոնները դատարանին պարտավորեցնում են քրեադատավարական նորմերում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Օրենսգրքով սահմանված կանոնը, որի համաձայն չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը, նշանակում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Որպես այդպիսին պետք է հասկանալ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն դրա հավանականության աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը: Ցանկացած դատավարական ակտում արվող եզրահանգման հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը: Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին վարույթի նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց տված գնահատականներով: Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը գործում է մինչև «պատշաճ իրավական ընթացակարգով դրանց գնահատումը», ուստի ապացույցների հետազոտումից հետո բացակայում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու արգելքը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ: Ապացույցների գնահատման բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը: Նշված կանոնից միակ բացառությունն այն հանգամանքներն են, որոնք կարող են հաստատվել միայն որոշակի տեսակի ապացույցներով: Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Գիրորգի Շենգելիային վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ: Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիան կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով: Անդրադառնալով պաշտպան Մ.Մարուքյանի պնդմանն առ այն, որ իր վստահորդը կեղծ անձնագրով չի եկել Հայաստանի Հանրապետություն, այլ վերջինս ՌԴ անձնագիրը ստացել է պատշաճ կարգով՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատնից, ապա Դատարանը այս կապակցությամբ փաստում է հետևյալը․ Դատարանում քննության առարկա է հանդիսացել նաև հենց այն հարցը թե արդյոք ՌԴ-ի կողմից տրված փաստաթղթը պարունակել է կեղծ բովանդակային տվյալներ, թե՝ ոչ: Նշված հանգամանքը ի սկզբանե բարձրաձայնել և պնդել է հենց պաշտպանական կողմը։ Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով բավարար չափով և գրեթե բոլոր ապացույցներով հաստատվել է, որ Գ.Շենգելիայի կողմից օգտագործված ՌԴ անձնագիրը պարունակել է կեղծ բովանդակային տվյալներ: Այլ կերպ՝ գրեթե բոլոր ապացույցներով հաստատվել է, որը մեղադրյալը հանդիսանում է Գիորգի Շենգելիան։ Ավելին՝ նշվածը ընդհանուր առմամբ հաստատվում է նաև հենց մեղադրյալի տված ցուցմունքով։ Ինչ վերաբերում է փաստաթղթի կեղծման ձևին, ապա Դատարանը փաստում է, որ նշված հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը անդրադարձել է իր 2018թ. սեպտեմբերի 20-ին թիվ ՏԴ2/0039/01/17 որոշմամբ, մասնավորապես արձանագրել է հետևյալը.՝ «Փաստաթղթերի, դրոշմների և մյուս առարկաների կեղծումը կարող է իրականացվել երկու ձևով` 1. իրական փաստաթղթերի կամ մյուս առարկաների տեքստի, բովանդակության, դրանցում առկա տեղեկատվության աղավաղումը տարբեր եղանակներով (ջնջում, քերծվածք, լրացում), 2. ամբողջովին կեղծ փաստաթղթի կամ այլ առարկայի պատրաստում: Օգտագործել կեղծ փաստաթղթեր` նշանակում է դրանք շրջանառության մեջ դնել սեփական կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությունից ազատվելու նպատակով (...): /.../ Ինչ վերաբերում է քննարկվող հանցագործության առարկա ակնհայտ կեղծ փաստաթղթին, ապա որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ` ա) տարբեր եղանակներով աղավաղված, փոփոխված իրական փաստաթուղթը (ջնջում, քերծվածք, լրացում): Ընդ որում, կարող են կեղծվել ինչպես իրական փաստաթղթի վավերապայմանները (օրինակ՝ ստորագրությունը), այնպես էլ դրա բովանդակությունը (օրինակ՝ այն անձի վերաբերյալ տվյալները, ով կարող է օգտվել փաստաթղթում նշված իրավունքներից), բ) ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը: Տվյալ դեպքում կեղծվում են ոչ թե իրական փաստաթղթի բովանդակությունը կամ վավերապայմանները, այլ ամբողջությամբ կեղծ փաստաթուղթ է պատրաստվում: Այսպիսով, փաստաթղթերը կարող են կեղծ լինել թե՛ բովանդակության, թե՛ ձևի առումով: Բովանդակային կեղծ փաստաթուղթ է ինչպես իրական փաստաթուղթը, որում կեղծ տվյալներ կամ գրառումներ են կատարված, կամ տարբեր եղանակներով փաստաթղթի իրական բովանդակությունը խեղաթյուրված է, այնպես էլ բովանդակությամբ ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը, այսինքն` այնպիսին, որը պարունակում է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ: Ձևով կեղծ փաստաթղթի դեպքում փոփոխված կամ աղավաղված են փաստաթղթի վավերապայմանները: Ընդ որում, փաստաթղթի կեղծված լինելը պետք է ակնհայտ լինի, այսինքն` անձը գիտակցի, որ օգտագործում է կեղծ փաստաթուղթ և ցանկանա այն կատարել, ուստի քննարկվող հանցանքը սուբյեկտիվ կողմից կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ:․․․»: Սույն դեպքում Դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի կողմից ձեռք է բերվել և օգտագործվել բովանդակության առումով կեղծ փաստաթուղթ, քանի որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով ակնհայտ է դառնում, որ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիան իր ծննդյան վկայականը և դրա հիման վրա նաև վրացական անձնագիրը ստացել է Վրաստանի Հանրապետությունից, որի համաձայն՝ իր իրական անուն ազգանունը հենց Գիրորգի Շենգելիա է, իսկ ՀՀ մուտք գործելիս օգտագործել է ՌԴ կողմից տրամադրված թիվ 551220593 անձնագիր և նույն տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիր, որոնց համաձայն՝ իր անուն ազգանունը Անգել Ակբարի Խաշիրով է, ծնված 01.07.1991, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում: Հետազոտված գրեթե բոլոր ապացույցներով, այդ թվում հենց մեղդրյալի հարցաքննությամբ, հաստատվում է մեղադրյալի՝ Գիորգի Շենգելիան լինելու հանգամանքը։ Այսինքն՝ սույն դեպքում ՌԴ կողմից տրամադրված անձնագրերում առկա տվյալները իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ են, իսկ անձնագիրը՝ բովանդակությամբ կեղծ փաստաթուղթ: Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ Գ. Շենգելիան հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է որ՝ Նա չի հիշում ՌԴ-ն, մանկությունը ապրել է Վրաստանում ծնողների հետ, իրեն դիմել են Գիորգի: Առաջին անձանգիրը ստացել է Վրաստանում, իսկ առաջին ծննդյան վկայականը՝ Վրաստանում: Չի հիշում, թե երբ է ստացել ՌԴ անձանգիրը, նշեց, որ հավանաբար կենսաբանական մորը գտնելուց հետո, մոտավորապես 2015 թվականին, ծննդյան վկայականը եղել է մոր մոտ: /.../ ինքը ազգությամբ վրացի է, ինքը իրեն համարում է՝ վրացի: / մեջբերումը Գ.Շենգելիայի ցուցմունքից/: Անդրադառնալով պաշտպան Մ.Մարուքյանի պնդմանն առ այն, որ վարույթ իրականացնող մարմինը չի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ պարզելու՝ Գիրոգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագրի կեղծ կամ իրական լինելը, կամ հակառակը՝ Անգել Խաշիրով տվյալներով անձագրի կեղծ կամ իրական լինելը, Դատարանը փաստում է, որ վերոթվարկված ապացույցները և դրանց ամբողջական գնահատումը արդեն իսկ դատարանին հնարավորություն են տալիս եզրահանգելու, որ Գիոգի Շենգելիային վերեբերելի փաստաթղթերն և տեղեկություններն են բովանդակային առումով իրական։ Նշվածի համատեքստում Դատարանն անդրադառնում է նաև փաստի կանխավարկածի վերլուծությանը և դրա գնահատմանը՝ սույն վարույթի փաստերի հետ համադրմամբ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդված. Փաստերի իրավական կանխավարկածը 1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝ 1) հանրահայտ փաստը. 2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը. 3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ. 4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք: 2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը: Վերը նշված հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր 2025թ. հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. /…/ 16.1. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև Վերաքննիչ դատարանի այն հետևությանը, որ սույն գործի փաստական հանգամաքներն իրենց համակցության մեջ կոնկրետ դեպքում բավարար են հաստատված համարելու Կ.Առաքելյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու հանգամանքները: Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում իրավացիորեն կարևորել է ոչ միայն Երևան քաղաքի Առաքելյան փողոցի թիվ 64 եռահարկ տանը 2018 թվականի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկության արդյունքում միայն Կ.Առաքելյանի ննջասենյակում՝ մահճակալի տակից, և նրան պատկանող պայուսակում, այսինքն՝ նրա կողմից անմիջականորեն օգտագործվող վայրից և իրերից թմրամիջոցի հայտնաբերման փաստը, այլև նշված հանգամանքի կապակցությամբ Կ.Առաքելյանի կողմից ողջամիտ բացատրություն չներկայացնելը և հայտնաբերված թմրամիջոցն այլ անձանց, այդ թվում՝ Հայկ Համբարձումյանի կողմից անկողնու տակ թողնելու կամ այլ անձանց պատկանելու ողջամիտ հավանականության խիստ ցածր լինելը՝ հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքները, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ի խուզարկությամբ Կ.Առաքելյանի ննջասենյակից թմրամիջոց չի հայտնաբերվել, որից անմիջապես հետո Հ.Համբարձումյանը ձերբակալվել է, և մինչև երկրորդ խուզարկությունը՝ 2018 թվականի փետրվարի 5-ը, գնտվել է անազատության մեջ : Վերոնշյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավացիորեն փաստել է նաև, որ առանձին հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով, որոնց դեմ պայքարը հռչակված է որպես համընդհանուր առաջնահերթություն, դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից։ Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում ևս արձանագրել է Կ.Առաքելյանի՝ իր անկողնու տակ թմրամիջոցների առկայության վերաբերյալ տեղեկացվածության ողջամիտ հավանականության մասին, սակայն հանգել է սխալ եզրակացության, ինչն իրավացիորեն արձանագրել է նաև Վերաքննիչ դատարանը և փաստել, որ թմրամիջոց պահելու հանցակազմն առկա է նաև այն դեպքերում, երբ անձը թաքցնում է այլ անձի կողմից պահելու նպատակով տրված կամ իրեն վստահված թմրամիջոցը…: Մեջբերված նորմերով և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ հստակ անդրադարձ է կատարված փաստի կանխավարկածին և դրա հերքման հնարավորությանը: Այսպես՝ անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չէ: Այլ կերպ՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրանքի բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքը հերքելու, իսկ Դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն: Դատարանի նման մեկնաբանությունը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Ֆոլկն ընդդեմ Նիդերլանդների գործով արտահայտված դիրոքորոշումից, որը արդեն իսկ մեջբերվել է վերը մեջբերված նախադեպային որոշման մեջ: Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ քրեական դատավարությունը իրականացվում է կողմերի հավասարության և մրցակցության սկզբունքով և պաշտպանական կողմը զրկված չի եղել հավաստի տեղեկություններ ստանալու և Դատարան ներկայացնելու հնարավորությունից: Դատարանն, ապահովելով կողմերի մրցակցությունը, կարող է օժանդակել որևէ կողմի, որևէ ապացույց ձեռք բերելու հարցում, բայց այդ օժանդակությունը չի կարող հատել ողջամտության սահմանը և Դատարանը չի կարող ակտիվություն և ջանասիրություն ցուցաբերել որևէ կողմի ապացույցը Դատարանում լսելի կամ հետազոտելի դարձնելու համար: Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում պաշտպանական կողմը, պնդելով վերոնշված առարկությունը և վիճարկելով վարույթ իրականցնող մարմնի արձանագրած փաստական տվյալը, առնվազն վրացական անձնագրի տվյալների կեղծ լինելը ապացուցելու համար հնարավորություն ունեցել է՝ ծանրակշիռ ապացույցներ ներկայացնելով և հերքելով մեղադրանքի կողմի ներկայացրած կանխավարկածը: Նշված պայմաններում, եթե պաշտպանական կողմը կարծում էր, որ իրականում կեղծ տվյալներ պարունակում է Գիրոգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագիրը, ապա այդ վիճարկման և դրա պնդման հիմքում ընկած հանգամանքի ապացուցման պարտականությունը կրում է հենց պաշտպանական կողմը: Գ.Շենգելիան չի ներկայացրել որևէ ծանրակշիռ ապացույց առ այն, որ Գիորգի Շենգելիա տվյալներով վրացական անձնագիրը կեղծ է, և իրականությանը համապատասխանող տվյալներով անձանգիրը ՌԴ-ի կողմից տրամադրված Անգել Ակբարի Խաշիրով տվյալներով անձնագիրն է։ Դատարանն փաստերի համադրմամբ և ներքին համոզմամբ գտնում է, որ սույն դեպքում Վրաստանի Հանրապետության կողմից տրամադրված անձնագիրը՝ հիմնված Գ.Շենգելիայի ծննդյան վկայականի վրա, պարունակում է իրական տվյալներ, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ Գ.Շենգելիան իր տված ցուցմունքում նշում է, որ ինքը ազգությամբ վրացի է և իրեն դիմել են Գիորգի: Ուստի, պաշտպանի պնդումներն այն մասին, որ վարույթ իրականացնող մարմինը չի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ՝ պարզելու Գ.Շենգելիայի վրացական անձնագրի տվյալների ճշմարտացիությունը, ոչ իրավաչափ են: Նշվածը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի տրամաբանությունից այն մասին, որ Դատարանը կոչված է պահպանելու անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծելով բոլոր ապացույցները ներկայացնելու և համակողմանի հետազոտելու համար անհրաժեշտ պայմաններ, ինչպես նաև Դատարանը, կողմի միջնորդությամբ աջակցում է նրան ձեռք բերելու անհրաժեշտ ապացույցներ, այլ ոչ լծվում է նոր ապացույցներ ձեռք բերելու կամ նոր անձանց հայտնաբերելու գործընթացին: Բացի այդ, Դատարանը արձանագրում է, որ այն հանգամանքը, թե արդյոք Գ.Շենգելիայի վրացական անձնագրում առկա տվյալները կեղծ են և իրականությանը չհամապատասխանող, հայտնի է միայն մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիային և մեղադրանքի հերքման պարտականությունն էլ դրված է պաշտպանական կողմի վրա: Հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքով վերջինս նույնիսկ այդ հանգամանքն էլ չի պնդում։ Ավելին՝ ցուցմունքում հայտնում է, որ իրեն դիմել են Գիորգի և ինքը ազգությամբ վրացի է: Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Գիրորգի Շենգելիայի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ - ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. - ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. - դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: …»: Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Դատարանը, Գիրորգի Շենգելիայի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործություններ, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը: Դատարանը գտնում է, որ որպես մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիայի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Գիրորգի Շենգելիայի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ երիտասարդ է: Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիայի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գիրորգի Շենգելիան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով: Տվյալ դեպքում սահմանված պատժատեսակը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: 2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով: 3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից: 4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին: 5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է: 2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով: 3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: /.../: Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Գիրորգի Շենգելիայի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, յուրաքաչյուր դրվագով պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով, յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով գտնում է, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2/երկու/ ամիս ժամկետով և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, լրիվ գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ ազատազրկում՝ 1/մեկ/ տարի 9/ինը/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ 1. Հանցանքների համակցությամբ և դատավճիռների համակցությամբ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելիս ազատազրկման 1 օրվան համապատասխանում է՝ 1) կարճաժամկետ ազատազրկման 1 օրը, /.../ : ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կանոնով 2/երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը համապատասխանեցնել 2/երկու/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․ - գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել. - որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․ - վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման. - ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները. - դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց. - ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։ Անդրադառնալով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պատժի սկիզբը պետք է հաշվել սույն վարույթով արգելանքի վերցնելու պահից ՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից: Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վարութային ծախսերի հարցերը պետք է համարել լուծված: Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արավարութային ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել վարույթին կցված: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2/երկու/ ամիս ժամկետով: Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով և յուրաքաչյուր դրվագով պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները, լրիվ գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1/մեկ/ տարի 9/ինը/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կանոնով 2/երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը համապատասխանեցնել 2/երկու/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 7 դրվագով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժնեչը լրիվ գումարելու միջոցով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս ժամկետով: Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից: Վարույթում առկա ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-02-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 23-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 5 հատոր և 6 հատոր հավելված: |
| Այլ նշումներ | Առդիր գործը բաղկացած է 5 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «252» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «186» թերթ, 3-րդ հատորը՝ «167» թերթ, 4-րդ հատորը՝ «186» թերթ, 5-րդ հատորը՝ «212» թերթ. և 6 հատոր հավելվածից՝ 1-ին հատորը՝ «56» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «115» թերթ, 3-րդ հատորը՝ «44» թերթ, 4-րդ հատորը՝ «108» թերթ, 5-րդ հատորը՝ «46» թերթ, 6-րդ հատորը՝ «187» թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 23-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «252» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «186» թերթ, 3-րդ հատորը՝ «167» թերթ, 4-րդ հատորը՝ «186» թերթ, 5-րդ հատորը՝ «212» թերթ. |
| Էջերի քանակը | 6 հատոր հավելվածից՝ 1-ին հատորը՝ «56» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «115» թերթ, 3-րդ հատորը՝ «44» թերթ, 4-րդ հատորը՝ «108» թերթ, |
| Էջերի քանակը | 5-րդ հատորը՝ «46» թերթ, 6-րդ հատորը՝ «187» թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-49707/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2837/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 31-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարուքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գիորգի Շենգելիա /նույն ինքը Անգել Խաշիրով/ Ամբողջությամբ վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 03.06.2025թ. որոշումը և Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային /Անգել Ազբարի Խաշիրովին/ անհապաղ ազատ արձակել , վերացնել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 10-10-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-10-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարուքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գիորգի Շենգելիա /նույն ինքը Անգել Խաշիրով/ Վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 15.09.2025թ. որոշումը և Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի /Անգել Ազբարի Խաշիրովի/ նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը՝ հանցադեպքի բացակայության դեպքով և կիրառված խափանման միջոցը վերացնել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 16-10-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 16-10-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 03-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-10-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարուքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գիորգի Շենգելիա /նույն ինքը Անգել Խաշիրով/ Վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 15.09.2025թ. որոշումը և Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի /Անգել Ազբարի Խաշիրովի/ նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը՝ հանցադեպքի բացակայության դեպքով և կիրառված խափանման միջոցը վերացնել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-11-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2837/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ «17» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Է.Մանասյանի, ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ռոման Սմբատյան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ի «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/2837/01/24 գործի նյութերը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․ Հատուկ վերանայման դատավարական նախապատմությունը. 1.1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ը։ 1.2. 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել պաշտպան Մ․Մարուքյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը։ 1․3․ 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին կայացվել է «Հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու մասին» որոշում, որով սահմանվել է 3-օրյա ժամկետ՝ որոշմամբ մատնանշված թերությունը վերացնելու և կրկին ներկայացնելու համար։ 1․4․ 2025 թվականի նոյեմբերի 03-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել պաշտպան Մ․Մարուքյանի կողմից վերստին ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 06-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։ 2․Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 2.1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր), ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կայացրած որոշումը ապօրինի է, քանի որ Անգել Ակբարի Խաշիրովը հանդիսանում է ՌԴ քաղաքացի և նրա մուտքն ու ելքը Հայաստանի Հանրապետություն օրինական է, քանի որ դա արել է իր անձնագրով, հետևաբար ապօրինի է քրեական հետապնդումը և [կալանավորումը]։(...)»։ Արդյունքում Բողոքաբերը խնդրել է․ «Դադարեցնել քրեական հետապնդումը Անգել Ակբարի Խաշիրովի նկատմամբ [հ]անցադեպքի բացակայության դեպքով և կիրառված խափանման միջոցը վերացնել։»։ 2.2. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր), վերստին ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կայացրած որոշումը ապօրինի է, քանի որ Անգել Ակբարի Խաշիրովը հանդիսանում է ՌԴ քաղաքացի և նրա մուտքն ու ելքը Հայաստանի Հանրապետություն օրինական է, քանի որ դա արել է իր անձնագրով, հետևաբար ապօրինի է քրեական հետապնդումը և նրան կալանավորելը: Անգել Խաշիրովը ՀՀ պետական սահմանը հատել է Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու իր անձնագրով, որն ստացել է օրինական ճանապարհով և այդ փաստը հաստատվել է ոչ միայն ՌԴ պատկան մարմինների այլ նաև Վրաստանի պատկան մարմինների կողմից և այն հանգամանքը որ, վերջինս նաև Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի է, առկա է նրան Վրաստան տեղափոխելու Վրաստանի պատկան մարմինների միջնորդության մեջ: Ընդ որում Ա. Խաշիրովը ինքն է միշտ նախաձեռնում և միջնորդում իրեն հանձնել [Վրաստան] և չի դիմել իրեն ապաստան տալու և չհանձնելու որևէ խնդրանքով: Հաշվի առնելով նաև վերը նշված հանգամանքը, դիտարկել կալանքի հիմքերից փախուստը, ըստ պաշտպանական կողմի անմեղության կանխավարկածի խախտում է: Խոչնդոտելու հանգամանքը ևս հիմնավոր չի, քանի որ վերջինս ընդհանրապես չի կարող [խոչընդոտել] դատական քննությանը, այդպիսի հանգամանքների բացակայության պատճառով, ինչն անտեսվել է դատարանի կողմից: Դատարանը տվել է հետևյալ ձևակերպումն, այն մասով, որ - „ Պաշտպան Մ.Մարուքյանը ծանուցված լինելով 09.09.2025 թվականին և 15.09.2025 թվականին նշանակված դատական նիստերին չի ներկայացել դատական նիստի, իսկ Գ. Շենգելյաի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը լրանում է սեպտեմբերի 25-ին, ուստի Դատարանը որոշում է կայացրել խափանման միջոցի հարցը քննության առարկա դարձնել պաշտպանի բացակայության պայմաններում ,,: Ըստ իմ կարծիքի դատարանի կողմից կանխակալ վերաբերմունքի դրսևորում է ցուցաբերվել և առանց պաշտպանի մասնակցության, պաշտպանի պարտադիր մասնակցության սկզբունքի կոպիտ խախտումով, անց է կացվել նիստ: Այդ պահով կողմնակալության վերաբերյալ իմ մոտ կասկած է առաջացրել այն պահը, որ Անգել Խաշիրովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը պետք է լրանար սեպտեմբերի 25-ին իսկ այդ հարցը քննարկվելու նիստ է նշանակվել սեպտեմբերի 9-ին, այնուհետ 15-ին, երկու դեպքում էլ ես եղել եմ արտասահմանում, ինչի մասին նախապես գրավոր, պաշտոնապես ուղարկած երեք գրություններով, դատարանի կազմի հետ ունեցած հեռախոսազրույցներով ծանուցել եմ դատարանին, որ դեռ կալանքի ժամկետին կա 16 օր, այդուհետ 10 օր, իսկ երբ նշանակվել է սեպտեմբերի 15-ին ես դարձյալ գրավոր դիմում եմ ներկայացրել դատարան, որ այդ օրը ևս երկրում չեմ, դատարան և կվերադառնամ 16.09.25 թվականին դատարանն իր տրամադրության տակ ունենալով 16 կամ 10 օր ժամանակ մի դեպքում կալանքի ժամկետի երկարացման համար նիստ է նշանակել մի դեպքում 16 օր առաջ, մյուս դեպքում 10 օր առաջ և դա արել է առանց պաշտպանի, կոպտորեն խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պաշտպանի պարտադիր մասնակցության սկզբունքը, զրկելով նիստի ժամանակ իմ պաշտպանյալին պաշտպանվելու սահմանադրական ն դատավարական իրավունքից:(...)»։ Արդյունքում Բողոքաբերը խնդրել է․ «Դադարեցնել քրեական հետապնդումը Անգել Ակբարի Խաշիրովի նկատմամբ հանցադեպքի բացակայության դեպքով և կիրառված խափանման միջոցը վերացնել։»։ 3․ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 3.1. Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով (7 դրվագ) և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով (7 դրվագ) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ □□□□□□□□□□ անձնագիրը և Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ □□□□□□□□□ անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու □□□□□□□□□ համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու □□□□□□□□□ համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու □□□□□□□□□ համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ։ 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու □□□□□□□□□ համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու □□□□□□□□□ համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ։ 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու □□□□□□□□□ համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու □□□□□□□□□ համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ 4․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումները․ 4.1. Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշմամբ, ի թիվս այլնի, արձանագրվել է հետևյալը․ «(…) Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: Անդրադառնալով անցած ժամանակահատվածում կատարված գործողություններին, Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից բավարար քայլեր են ձեռնարկվել նիստերի իրականացման համար: Ավելին՝ վերջին մի քանի նիստերը հետաձգվել են պաշտպանի միջնորդության հիման վրա:(…)»։ 5. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 5.1. Դատական ակտը կայացնելու պահի դրությամբ Վերաքննիչ դատարանում չեն ստացվել վարույթի մասնակիցների կողմից ներկայացված բողոքի պատասխաններ, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ: 6. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6.1. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ ստացված վարույթի նյութերը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն՝ «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»: 6.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա` Կոնվենցիայով և ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, ինչը սահմանափակելիս անհրաժեշտ է ելնել բացառապես նրա իրավունքները հարգելու, նրա հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից։ Մարդու ֆիզիկական ազատությունը կարելի է սահմանափակել ոչ այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված դեպքերում և կարգով։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և դրա կամայական ու անհիմն սահմանափակումները հնարավորինս բացառելու նպատակով գործուն երաշխիքների առկայության անհրաժեշտությունը։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը (ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14 և այլն): ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Ա․Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմից բխում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս ՀՀ իրավասու դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը (…)»: 6.3. Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադարձ կատարել պաշտպան Մ․Մարուքյանի վերստին ներկայացրած բողոքում բերված փաստարկներին, որոնք ընդգրկված չեն եղել ի սկզբանե ներկայացված բողոքում, և փաստել, որ 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին և 2025 թվականի նոյեմբերի 03-ին Վերաքննիչ դատարան ստացված հատուկ վերանայման բողոքների միջև առկա են տարբերություններ, այսինքն՝ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման հիման վրա վերադարձված հատուկ վերանայման բողոքը վերստին ներկայացնելիս պաշտպանի կողմից բողոքում կատարվել են ինչպես տեխնիկական բնույթի, այնպես էլ՝ բովանդակային փոփոխություններ։ Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ պաշտպան Մ․Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պահանջին, այն է՝ բողոքին կից չի ներկայացվել բողոքի էլեկտրոնային տարբերակը (էլեկտրոնային կրիչը), 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ այն վերադարձրել է՝ որոշմամբ արձանագրված թերությունը շտկելու և եռօրյա ժամկետում կրկին բողոքը ներկայացնելու համար, սակայն 2025 թվականի նոյեմբերի 03-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել պաշտպան Մ․Մարուքյանի կողմից ներկայացված նոր հատուկ վերանայման բողոքը, որը բովանդակել է այնպիսի փաստարկներ, որոնք չեն եղել ի սկզբանե ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, այսինքն՝ կրկին ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ներկայացվել է նոր փաստարկներով, հիմքերով և հիմնավորումներով լրացված վիճակում։ Այսինքն՝ պաշտպան Մ․Մարուքյանն ի սկզբանե ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքին դրա էլեկտրոնային կրիչը կից ներկայացնելուն զուգահեռ 2025 թվականի նոյեմբերի 03-ին ներկայացրել է նոր հատուկ վերանայման բողոք, որն իր բովանդակությամբ և ծավալով մասամբ տարբերվում է 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ստացված հատուկ վերանայման բողոքից: Այլ կերպ՝ պաշտպան Մ․Մարուքյանը, ըստ էության, ներկայացրել է նոր հատուկ վերանայման բողոք, որին էլ կցել է համապատասխան էլեկտրոնային կրիչը: Նման պայմաններում հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պաշտպանի կողմից շտկվել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ մատնանշված թերությունը, ինչպես նաև այն, որ ի սկզբանե ներկայացված բողոքում տեղ գտած փաստարկը առկա է նաև շտկման արդյունքում բերված բողոքում՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման վարույթի շրջանակներում պետք է գնահատման ենթարկվի միայն բողոքի սկզբնական տարբերակում ներկայացված փաստարկները։ Ինչ վերաբերում է 2025 թվականի նոյեմբերի 03-ին ստացված հատուկ վերանայման բողոքը որպես հավելյալ բողոք դիտարկելուն՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ հիշյալ բողոքը չի կարող դիտարկվել որպես դատական վերանայման հավելյալ բողոք, քանի որ ներկայացվել է հատուկ վերանայման կարգով բողոքարկման ենթակա դատական ակտի վիճարկման համար սահմանված տասնօրյա ժամկետի խախտմամբ, ինչի հաշվառմամբ էլ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի սկզբանե ներկայացված բողոքում չընդգրկված փաստարկներին անդրադարձ կատարելը և գնահատականներ տալը իրավաչափ համարվել չի կարող։ 6.3.1. Սույն որոշման 6.1-6.3-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով վերանայման բողոքներում տեղ գտած փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը՝ Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ 2025 թվականի փետրվարի 28-ի թիվ ԱՐԴ/0180/01/23 որոշման 15-րդ կետը)։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ներկայացված փաստարկներին անդրադառնալն առարկայազուրկ է: 6.4. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները, իրավաչափ են և բխում են գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ պաշտպանի կողմից հատուկ վերանայման բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումների ոչ իրավաչափ լինելու մասին: Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/2837/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ի «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» որոշումը թողնել անփոփոխ։ 2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Է. ՄԱՆԱՍՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-11-2025 |
|---|
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարուքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գիորգի Շենգելիա /նույն ինքը Անգել Խաշիրով/ Վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 28.10.2025թ-ի որոշումը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2837/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ «22» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` նախագահող դատավոր Մխիթար Պապոյան (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Նախաքննական մարմնի կողմից Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքների համար, որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված' 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2024 թվականի հունիսի 26-ին Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին ձերբակալվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արագածոտնի մարզի վարչության աշխատակիցների կողմից Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ1/2837/01/24 որոշմամբ պաշտպան Մնացական Մարուքյանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու վերաբերյալ, մերժվել է: Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը թողնվել է անփոփոխ: Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանը ստացել է 2025 թվականի նոյեմբերի 14-ին: 2025 թվականի նոյեմբերի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին են հանձնվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 3-ին: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Պաշտպանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը բեկանել։ Որպես խափանման միջոց նրա նկատմամբ կիրառել տնային կալանքը և գրավ՝ երեք միլիոն ՀՀ դրամի չափով։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անհիմն ձևով երկարացնելով Գիորգի Շենգելիայի կամ ՌԴ քաղաքացի Անգել Խաշիրովի խափանման միջոցը ևս երեք ամսով, շարունակաբար թույլ է տալիս դատական սխալ, ինչը հանգեցնում է մեղադրյալի օրինական շահերի կոպիտ ոտնահարման, խախտվում են նրա իրավունքները։ Ի սկզբանե Անգել Խաշիրովի նկատմամբ քրեական հետապնդումն ապօրինի է, քանի որ նա ՀՀ պետական սահմանը հատել է օրինական հիմքերով իրեն տրված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու օրինական անձնագրով, ինչը մեղադրանքի կողմն առանց հիմնավորման համարում է կեղծ, անգամ այն պայմաններում, երբ ՌԴ դեսպանատնից՝ հյուպատոսական վարչությունից ստացվել և դատարանին է տրամադրվել պաշտոնական տեղեկանք այն մասին, որ Անգել Խաշիրովը ՌԴ քաղաքացի է և նրան տրամադրած անձնագիրն իսկական է։ Անտեսելով այդ փաստը՝ Առաջին ատյանի դատարանը հիմք է ընդունել մեղադրողի հիմնազուրկ մեջբերումը, որ Հանրային մեղադրող Վ․Ասատրյանը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյաի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու կամ վերացնելու հիմքեր առկա չեն, ուստի միջնորդեց վերջինի նկատմամբ կիրառված կալանքը թողնել անփոփոխ։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանքի մեջ, այդ առթիվ անհասկանալի նրան երկարատև կալանքի տակ պահելը, առավել ևս ունի նորածին առաջնեկ երեխա։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և նյութերը, գտնում է, որ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցին, հարկ է համարում նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 գործով իրավական դիրքորոշում է ձևավորել դատական քննության փուլում ամբաստանյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի որոշումները վերադաս ատյանի կողմից վերանայելու սահմանների կապակցությամբ: Մասնավորապես՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ գործի ըստ էության քննության ընթացքում դատարանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի լուծումը գտնվում են նրա` արդարադատության իրականացման պատշաճ կազմակերպման լիազորության ոլորտում: Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով, որ կալանքի` որպես խափանման միջոցի հետ կապված հարցերը սերտորեն առնչվում են անձի ազատության իրավունքի էական սահմանափակման հետ, իսկ մյուս կողմից` ենթադրում առավել արժեքավոր հանրային շահի հնարավոր առկայություն` օրենսդիրը կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի որոշումներն ընդգրկել է վերաքննիչ բողոքարկման առարկայի շրջանակում: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջինների` վերաքննության կարգով վերանայումն իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում: Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում: Վերոնշյալի հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը: Վերաքննիչ դատարանի համար թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նշված որոշումը վերաբերում է դատական քննության ընթացքում կալանավորման մասին որոշման բողոքարկմանը նախկին քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև տվյալ դեպքում։ Ընդ որում, հատկանշական է, որ դատարանը նախնական դատալսումների ժամանակ՝ մինչև խափանման միջոցի հարցի քննարկումը, քննարկման առարկա է դարձնում նաև քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը, հետևաբար, նշված հարցի քննարկումից և այդպիսի որոշում չկայացնելուց հետո Վերաքննիչ դատարանի կողմից հիմնավոր կասկածի հարցի քննարկումը ողջամտորեն կհանդիսանա ստորադաս դատարանի գործունեությանն անհարկի և ուղղակի միջամտություն և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը՝ անդրադառնալով վարույթի ելքի վրա: Ինչ վերաբերում է ՌԴ դեսպանատնից՝ հյուպատոսական վարչությունից ստացված և դատարանին ներկայացված պաշտոնական տեղեկանքին այն մասին, որ Անգել Խաշիրովը ՌԴ քաղաքացի է և նրան տրամադրած անձնագիրն իսկական է, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ այս առումով Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ ապացույցների ծավալը լրացնելու փուլում, որևէ կողմի ներկայացրած փաստաթուղթը կամ ապացույցը, եթե նույնիսկ ըստ ներկայացնողի ընկալման, հանդիսանում է էական և մեղադրանքը հերքող, չի կարող դիտարկվել խափանման միջոցի փոփոխման համար էական հանգամանք, քանի որ սույն փուլում դատարանի կողմից որևէ ապացույցի վաղաժամ գնահատական տալը և դրա հիման վրա խափանման միջոցի փոփոխումը կարող է հանգեցնել մինչև դատական ակտ կայացնելը որևէ ապացույցի գնահատման և ըստ այդմ դատարանի կանխատեսելիության սկզբունքի խախտման, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի են։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրյալը պարտավոր է ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել տվյալ օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ, չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին, այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին, ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ անձանց ազատության իրավունքին ավելի ինտենսիվ միջամտություն ունեցող խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում օրենսդիրը հստակ է սահմանել երեք ամիսը մեկ անգամ ընտրված խափանման միջոցը վերանայելու և կողմերի դիրքորոշումները լսելի դարձնելու պահանջը, ինչը կողմերին հնարավորություն է տալիս նշված ժամանակահատվածի ավարտին առնվազն դատարանին միջնորդելու ավելի նվազ խիստ խափանման միջոց կիրառելու։ Միևնույն ժամանակ, եթե ի հայտ են եկել այնպիսի նոր էական փաստարկներ և հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել խափանման միջոցի հարցի վերջին քննարկման ժամանակ, կողմերը կարող են միջնորդել միջանկյալ վերանայելու ընտրված խափանման միջոցը, սակայն ներկայացված հանգամանքները պետք է այնչափ հիմնավոր և էական լինեն, որ չեզոքացնեն դեռևս կարճ ժամանակ առաջ կայացված որոշման հիմքերը։ Այլ կերպ՝ ընդհանուր կանոնից՝ երեք ամիսը մեկ անգամ խափանման միջոցի հարցի քննարկումից շեղումը պետք է բացառություն լինի և միջնորդող կողմն էլ պետք է հիմնավորի նշված կանոնից շեղման անհրաժեշտությունը և հիմնավորի այն ծանրակշիռ էական փաստարկներով։ Ամփոփելով՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ ներկայացված միջնորդությամբ առկա չէ այնպիսի նոր էական հանգամանք, որը թույլ է տալիս դեռևս 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ արձանագրված ռիսկերը հաղթահարված համարել։ Այլ կերպ՝ վերոնշված հանգամանքները որևէ կերպ չեն կարող այնպիսի նոր և էական հանգամանք դիտարկվել՝ արդեն իսկ կարճ ժամանակահատված առաջ արձանագրված ռիսկերը չեզոքացնելու համատեքստում։ Վերոգրյալի հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ պաշտպանի ներկայացրած հանգամանքներն իրենց որակական հատկանիշներով ինքնին կամ գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն չեն տալիս հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի նվազ խիստ միջոցով անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու անհրաժեշտության և հնարավորության մասին և չեն կարող հիմք հանդիսանալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու համար, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է։ Վերաքննիչ դատարանը նույնպես գտնում է, որ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն վերացել, և առնվազն չեն փոխվել դրա իրավաչափության պայմանները, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու համար։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ թեև պաշտպանի կողմից միջնորդությամբ ներկայացված փաստական տվյալները հանդիսանում են նոր հանգամանք, սակայն իրենցից չեն ներկայացնում էական փաստարկներ, որոնք տվյալ դեպքում կարող են վիճարկել Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի իրավաչափությունը կամ հիմնավորել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը եկել է իրավաչափ եզրահանգման այն մասին, որ միջնորդությամբ ներկայացված կալանքի իրավաչափությունը վիճարկող այնպիսի նոր էական փաստարկներ առկա չեն, որոնք ներկայում վերացնում կամ նվազեցնում են անձի անձնական ազատության զրկման անհրաժեշտությունը։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ արձանագրած հիմքերն առ այն, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիան այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում կարող է փախուստի դիմել և/կամ խոչընդոտել քրեական վարույթի քննությանը՝ այդ կերպ դրսևորելով ոչ իրավաչափ վարքագիծ, որպիսի հանգամանքներն էլ ինքնին համապատասխանում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավաչափ նպատակներին, իսկ նրա օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել այլընտրանքային խափանման միջոցների կամ դրանց համակցված կիրառմամբ։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի՝ անչափահաս երեխա ունենալու հանգամանքին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ թեև նշված հանգամանքը նույնպես ունի նշանակություն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի ընտրության հարցում, սակայն գործի քննության տվյալ փուլում այն դեռևս բավարար չի գալու հետևության, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառմամբ: Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ և 395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 02-12-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 02-12-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 15-08-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 25-08-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2837/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ «25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի, մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ՝ Վ.Ասատրյանի Մեղադրյալ՝ Գ.Շենգելիայի Պաշտպան՝ Մ.Մարուքյանի քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ռ.Սմբատյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. Հսկող դատախազի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին թիվ 58215224 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2837/01/24 համարը և մակագրվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին։ 1.3. 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռ.Սմբատյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/2837/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 1.5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 07-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: 1.7. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 29-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի հուլիսի 31-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/2837/01/24 վարույթի նյութերը 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանին: 1.8. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 25-ը: 2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2.1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիային մեղադրանք է ներկայացվել յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և յոթ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, հանդիսանալով Վրաստանի քաղաքացի, Վրաստանի իրավապահ մարմինների կողմից գտնվելով հետախուզման մեջ, դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել բովանդակությամբ կեղծ, իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 551220590 անձնագիրը և Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով թիվ 658467198 անձնագիրը, որից հետո՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, վերը նշված կեղծ անձնագրերի օգտագործմամբ 7 անգամ իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Այսպես. 1. 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ ժամը 01:38-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 2. 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 3. 2023 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 08:18-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված` 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 4. 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:08-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 5. 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 02:29-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 658467198 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: 6. 2024 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 04:52-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ «Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել է ՀՀ-ից: 7. 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 04:19-ին, Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիանին Անգել Ակբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով ձևակերպված Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու 551220590 համարի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ Զվարթնոց» սահմանային անցակետով ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ»: 2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման համաձայն. «(…) Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է. (…) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ անհրաժեշտ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գիորգի Շենգելիանը ներկայումս գտնվում է անազատության մեջ և վերջինիս նկատմամբ Դատարանը որոշում է կայացրել հանձնել Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին, մինչդեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին լրանում է Գիորգի Շենգելիային անազատության մեջ պահելու ժամկետը և Դատարանի մոտ ողջամտորեն կասկած է առկա, որ վերջինս, անազատության մեջ մնալով, կդիմի փախուստի, ինչով էլ կխոչընդոտի սույն վարույթի պատշաճ քննությանը: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հիմնական աշխատանք, սոցիալական կապեր կամ անշարժ գույք: Նշվածից զատ Դատարանն ուշադրություն է դարձնում մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների բնույթի, դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, որոնք ևս էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում: Մասնավորապես՝ Վրաստանի իրավասու մարմինների կողմից հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով մեղադրյալը ձերբակալվել է ՀՀ իրավասու մարմինների կողմից և այնուհետև մեղսագրվել է հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 7 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանականությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է ռիսկ, որ մեղադրյալը, գտնվելով ազատության մեջ, Դատարանի հրավերով չի ներկայանա դատական նիստերին՝ այդ կերպ խոչընդոտելով ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը: Նշվածի համատեքստում, հատկանշական է, որ անձի ազատությունը քանի դեռ մեկ այլ վարույթի շրջանակում սահմանափակված է եղել, արձանագրված ռիսկերը նվազ են եղել, իսկ սույն պահին, քանի որ առկա է մեղադրյալի ազատության մեջ հայտնվելու հավանականություն և սույն վարույթով էլ առկա են բավականին բարձր ռիսկեր, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ազատության իրավունքը պետք է սահմանափակվի և կիրառվի կալանք խափանման միջոց: Ինչ վերաբերում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու ժամկետին, Դատարանը փաստում է, որ քանի դեռ անձը այլ վարույթով գտնվում է անազատության մեջ, նույն ժամանակահատվածում անձի ազատության սահմանափակումը անհիմն և կկրի ձևական բնույթ, քանի որ արդեն իսկ վերջինիս նկատմամբ կիրառված է ազատության սահմանափակման հետ կապված խափանման միջոց՝ հանձնման համար կալանավորում: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ Գիորգի Շենգելիանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ից, քանի որ մեկ այլ վարույթի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառված հանձնման կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Նշվածը բխում է նաև վերը մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից:(…) Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու ողջամիտ կասկածներ, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովվելու համար պետք է որպես խափանման միջոց կիրառվի կալանքը: (…): (…) Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը, այդ թվում՝ նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի՝ 19.12.2024 թվականի որոշումը, որում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը: (…)»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3.1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է ամբողջությամբ վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 03-ի որոշումը և Անգել Ազբարի Խաշիրովին կամ նույն Գիորգի Շենգելիային անհապաղ ազատ արձակել, վերացնել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը: 3.2. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացրել է գործի փաստական հանգամանքները, առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումը, վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...) Ըստ էության սույն քրեական վարույթն հարուցելու հիմք ընդհանրապես չի եղել, քանի որ Շենգելիան հանդիսանում է նաև Ռուսաստանի քաղաքացի, Անգել Ազբարի Խաշիրով (ծնված՝ 01.07.1991 թվականին, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում) տվյալներով և ունի ՌԴ քաղաքացու թիվ 658467198 անձնագիրը: Ընդ որում՝ Արմավիր ՔԿՀ-ում նրա հետ հանդիպել է ՌԴ հյուպատոսը, և փաստն արդեն, որ հյուպատոսը ՔԿՀ-ում հանդիպել է նրա հետ, հաստատում է անձի՝ ՌԴ քաղաքացի լինելու հանգամանքը: Հայաստանի Հանրապետության դատախազությունը Գիորգի Շենգելիային Վրաստանի պատկան մարմինների հայտարարած հետախուզման հիման վրա Զվարթնոց օդանավակայանում նրան հայտնաբերելուց հետո ձեռնարկել է արտահանձնման վարույթ, դիմել է Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ 40 օրով կալանքի միջնորդությամբ, որը դատարանը բավարարել է: Քառասուն օրվա ժամկետը լրանալուց հետո, առանց իրավական, օրինական հիմքի հարուցվել է քրեական վարույթ, Շենգելիայի կողմից կեղծ փաստաթղթով ապօրինի սահմանահատման դեպքով, Անգել Ազբարի Խաշիրով-ը ձերբակալվում է որպես Շենգելիա, նկատի ունենալով, որ վերջինիս կալանքի տակ պահելու ժամկետը արտահանձման գործով լրանում է, հարուցվում է նոր քրեական գործ, չհիմնավորելով սահմանահատման հետ կապված կեղծիքը, մեղադրանքի կողմը, հիմք ընդունելով Վրաստանի իրավապահների կողմից ուղարկած փաստաթղթերի պատճենները, չկասկածելով, որ կեղծ կարող են լինել դրանք, նկատի ունենալով, որ արտահանձնման գործով կալանքի ժամկետը լրանում է, նոր կալանքի որոշում են ստանում, նախկինում վերջինիս կողմից անազատության մեջ գտնվելու հանգամանքը անտեսելով, շարունակում են անձին կալանքի տակ պահել, այս անգամ, աոանց իրավական հիմքերի, նոր ժամկետներով, իբր նրա կողմից ապօրինի սահմանահատում կատարելու համար: Այս հիմնավորմամբ անհասկանալի է նաև Երևան քաղաքի առաջին ատյանի դատարանի կողմից երկու ամսով Շենգելիայի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու որոշում կայացնելը: Փաստացի ստացվում է, որ անձի նկատմամբ հարուցվել է չհիմնավորված քրեական հետապնդում և նա անհիմն գտնվում է կալանքի տակ: Ելնելով վերոգրյալից, նկատի ունենալով, որ անձը սահմանն հատել է Անգել Ազբարի Խաշիրով տվյալներով և դրանք կեղծ չեն, իսկ մեղադրող կողմը չի հերքել վերջինիս՝ ՌԴ քաղաքացի լինելու և անձնագիրը կեղծ չլինելու հանգամանքը, չի հաստատել, որ Վրաստանի փաստաթղթերում նշած տվյալներն իրական են, Գիորգի Շենգելիային կալանքի տակ պահելը դիտարկում եք, որպես ապօրինի գործողություն (…)»։ 4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 4.1. 2025թ. օգոստոսի 25-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Գիորգի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի դիմումը, որով հայտնել է, որ 2025թ. օգոստոսի 25-ին ստացել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025թ. օգոստոսի 15-ի՝ Հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին որոշման օրինակը, որով միջնորդությունները գրավոր ներկայացնելու համար սահմանվել է ժամկետ՝ մինչև 2025թ. օգոստոսի 22-ը, որն արդեն անցել է, ուստի խնդրել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել բանավոր ընթացակարգով՝ հնարավորության դեպքում նաև մեղադրյալի մասնակցությամբ: 4.2. Վերոհիշյալ միջնորդության քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով իրականացվող վարույթը բանավոր ընթացակարգով վարույթի փոխակերպելու հիմքեր առկա չեն, ավելին՝ դատական նիստում վարույթի մասնակիցներից բացատրություններ ստանալու անհրաժեշտություն առկա չէ: 4.3. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ստացվել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: 5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: 5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ Գիորգի Շենգելիան հանդիսանում է նաև Ռուսաստանի քաղաքացի, Անգել Ազբարի Խաշիրով տվյալներով ունի ՌԴ քաղաքացու թիվ 658467198 անձնագիրը, ուստի Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ հարուցվել է չհիմնավորված քրեական հետապնդում և նա անհիմն գտնվում է կալանքի տակ, հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքներին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ 5.4. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հիմքերի շարունակական առկայության վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին, ապա հաշվի առնելով, որ բողոքաբերն այդ հիմքով վերանայման բողոք չի ներկայացրել և այդ հանգամանքը չի վկայակոչել իր վերանայման բողոքի հիմքը հաստատող փաստերում, իսկ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէ դուրս գալ հատուկ վերանայման բողոքի սահմաններից, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը, կաշկանդված լինելով բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններով, գտնում է, որ դրանց անդրադառնալու իրավական հնարավորությունը բացակայում է: 5.6. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով որոշում կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մնացական Մարուքյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 03-ի ԵԴ1/2837/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 25-08-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 24-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 56, 113 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 24-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 56, 113 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 110041/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-01-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-12-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարուքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գիորգի Շենգելիա /նույն ինքը Անգել Խաշիրով/ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 22.12.2025թ. որոշումը և Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի /Անգել Ազբարի Խաշիրովի/ նկատմամբ կիրառել գրավ և տնային կալանք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 09-01-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-01-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-04-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարուքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գիորգի Շենգելիա Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի նկատմամբ 18.02.2026թ. կայացված դատավճիռը : Փոփոխել կամ վերացնել Գիորգի Շենգելիայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը, նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռը, կամ գործն ուղարկել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-04-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-04-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2837/01/24
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարուքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Գիորգի |
| Ազգանուն | Շենգելիայի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը վերադարձվել է սխալները շտկելու համար |
| Որոշման ամսաթիվ | 29-12-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2837/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 29 դեկտեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի դատավոր Հ.Գրիգորյանը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), ուսումնասիրելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մ․Մարուքյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանում հատուկ վերանայման ենթակա են վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտերը (...)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսվածից բացի, Վճռաբեկ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքը պետք է բովանդակի նաև սույն օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված` բողոքը վարույթ ընդունելու պայմանները և դրանք հիմնավորող փաստարկները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ պաշտպան Մ․Մարուքյանը վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Վերաքննիչ դատարանի կողմից հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված որոշման դեմ, որը Վճռաբեկ դատարանի կողմից ենթակա է հատուկ վերանայման: Վճռաբեկ բողոքի ուսումնասիրությունից երևում է, որ այն չի բովանդակում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով սահմանված` հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու պայմանները և դրանք հիմնավորող փաստարկները։ Հետևաբար, վճռաբեկ բողոքը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին և ենթակա է վերադարձման: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հատուկ վերանայման բողոքը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով և հինգից տասն օր ժամկետ տրամադրելով, վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում սույն օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով կամ 397-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին»: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում վճռաբեկ բողոքի թերությունը շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար պետք է տրամադրել 10-օրյա ժամկետ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Գիորգի Թեյմուրազի Շենգելիայի պաշտպան Մ․Մարուքյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել։ Վճռաբեկ բողոքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պահանջներին համապատասխանեցնելու և այն կրկին ներկայացնելու համար տրամադրել 10-օրյա ժամկետ՝ սույն որոշումը ստանալու պահից։ Սահմանված ժամկետում վճռաբեկ բողոքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված պահանջներին չհամապատասխանեցնելու դեպքում նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հիման վրա այն կթողնվի առանց քննության: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Դատավոր` Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 17-11-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 16-12-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /46, 125/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 16-12-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից․ /46, 185/։ |