Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2803/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
21.7
Պատասխանող
Արտյոմ Մախմուտով
Դանիիլ Սեմենյուկի
Արտյոմ Մախմուտով Դմիտրիի
Դանիիլ Սեմենյուկի Ալեքսանդրի
Վիկտոր Տիխոմիրովին Միխայիլի
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Ռոբերտ Պապոյան
Երևանի քրեական դատարան
Էդուարդ Մկրտչյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Ռոբերտ Պապոյան
Երևանի քրեական դատարան
Էդուարդ Մկրտչյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-08-04 | 16:00 | 7 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-07-08 | Կայացել է | ||||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-07-03 | Չի կայացել | ||||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-06-18 | 16:00 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-27 | 16:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-14 | 16:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-17 | 16:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-05 | 16:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-27 | 14:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-26 | 17:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-19 | 16:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-26 | 14:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-19 | 17:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-12-15 | - | ||||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-08 | 17:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-14 | 15:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-24 | 18:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-03 | 16:00 | 7 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-24 | 16:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-07-23 | 15:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-02 | 14:00 | 7 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-29 | 13:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-25 | 14:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-21 | 15:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-28 | 15:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-06 | 15:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-27 | 13:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-13 | 16:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-03 | 17:30 | 7 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-10-23 | 12:00 | 7 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/2803/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«04» հունիսի, 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գոր¬ծով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Ն․Ռշտունու ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյա¬նի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ Նախաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2(երկու) ամսով` նշված ժամկետում սահմանափակվել է նաև Մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։
Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է իրականացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ(մեջբերվում է մեղադրական եզրակացությունից)․ «նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում:
Այսպես.
ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխիմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական:»։
1․1․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով։
2․ 2026 թվականի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշման դեմ Մեղադրյալի պաշտպան Ն․Ռշտունու (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։
Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րանում ստաց¬¬¬¬¬վել է 2026 թվականի մայիսի 21-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2026 թվականի մայիսի 22-ին:
2026 թվա¬կա¬նի մայիսի 25-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2026 թվականի հունիսի 4-ը:
Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
3. Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի«Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշման(այսուհետ՝ նաև բողոքարկվող որոշում, կամ՝ վիճարկվող դատական ակտ) մեջ, մասնավորապես, նշվել է (մեջբերվում է). «(...)Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։
Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ,
- ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը:
Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան:
Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 28-ը:
(…)»։
Բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4․ Ներկայացված Բողոքում Պաշտպանը մասնավորապես նշել է (մեջբերվում է). «(…) Դանիիլ Սեմենյուկը, ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։
(…)
Հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասն թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ:
Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է:
Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Դ․Սեմենյուկին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա:
Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ», ապա հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Դ. Սեմենյուկը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված:
Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Դ․ՍԵմենյուկը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Դատարանի տրամաբանությամբ ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։
(…)
Դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։
(…)
Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ մեկ տարի և տաս ամիս գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում։ Նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։
Դատարանը Որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։»։ Դատարանը, սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին, այդ թվում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի՝ դատարանի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։
Այսպես` նախորդ անգամ Դատարանը Արտյոմ Մախմուտովի, Դանիիլ Սեմենյուկի և Վիկտոր Տիխոմիրովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը երեք ամսով երկարաձգել է հինգ անգամ, նույն պատճառաբանություններով։
Այդ ընթացքում նշանակվել է 26 դատական նիստ, որոնցից գերակշռող մասը չի կայացել․
(…)
Դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ(անհրաժեշտ) ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։
(…) դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին պահել կալանքի տակ: Այն, որ ԴանիիլՍեմենյուկը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Դ․Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Բոլոր խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերը նույնն են, հետևապես դրանցից որևէ մեկը հաստատելը դեռևս բավարար չէ հենց կալանավորումը կիրառելու համար, իսկ կիրառված լինելու դեպքում՝ դրա ժամկետը երկարացնելու, անհրաժեշտ է անդրադառնալ և քննարկել խափանման միջոցի տեսակի որոշման հարցը, որից հետո, երբ կբացառվի այլ խափանման միջոցի կիրառմամբ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու հնարավորությունը, ապա նոր կարող է կիրառվել առավել խիստ խափանման միջոցը կամ երկարացնել դրա ժամկետը:
Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը:
Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Դանիիլ Սեմենյուկի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչո՞ւ չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով:
Մասնավորապես, (…) «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ» խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար
Անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ «գրավ» խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար:
Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտությունյուններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։
(…)»։
4․1․Նշված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել բողոքարկվող որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ»։
Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
5․ Վերաքննիչ դատարանի կողմից մինչև 2026 թվականի հունիսի 3-ը սահ¬¬¬մանված ժամկետում գրավոր ընթացակարգով իրականացված սույն դատական վարույթի վերաբերյալ բացատրություններ, դրանք հիմնա¬վորող նյութեր, միջնորդություններ և բողո¬քի պատասխան չեն ներ¬¬կա¬¬յացվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով բողոքարկվող որոշման օրինականությունը և հիմնավոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված դատական գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը հանգում է հետևյալ հետևության.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատա¬րա¬նը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգա¬մանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»:
7․ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով`
(...)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպա¬տա¬կով. (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար:
(...)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա¬տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատճառաբան¬ված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ երկարաձգելու հարցն Առաջին ատյանի դատարանում քննարկելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժամանակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքին մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի առնչությունը(կալանավորման քրեաիրավական հիմքի առկայությունը) փաստելու համար:
8․1․ Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի հիմնավորումներին, վիճարկվող դատական ակտն ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտանգի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատավարական հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտրության հարցը կարող է փաստվել և գլխավորապես փաստվում է ոչ միայն ապացույցների(նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրությունների և կանխատեսումների մակարդակով:
9․ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 և այլ գործերով կայացված որոշումները):
Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արամ Ճուղուրյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված` մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:»( Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը):
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի շրջանակներում անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին (Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշումը):
9․1․ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն վերագրվող հանցագործության բնույթը, դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը և սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
9․2․ Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որ¬¬պես խափանման միջոց ընտրված կալան¬քի ժամկետը 3(երեք) ամսով երկարաձգելու մասին հետևություների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալը, ազատության մեջ գտնվելով, կարող է չկատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները՝ միջամտելով ապացուցման գործընթացին, և դրանով պայմանավորված խոչընդոտել գործի քննությանը, ինչպես նաև դիմել փախուստի։
10․ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման է ենթարկել սույն գործում առկա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը սույն եզրահանգման գալիս հիմք է ընդունում հետևյալ գործոնների համակցությունը․
- Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվում է առանձնապես ծանր հանցանքի կատարում, որը պատժվում է ազատազրկմամբ՝ տասներկուսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկմամբ,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող հանցանքը ոտնձգում է այնպիսի կարևոր արժեքի դեմ, ինչպիսին է պետական իշխանության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, այսինքն՝ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկն ինքնին թաքնված է նաև մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանում, այլ կերպ, Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքը՝ լրտեսության փորձը, ավարտին չի հասցվել Մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներում,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ։
Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև արձանագրել, որ հանցանքը ենթադրաբար խմբի կազմում կատարելը ևս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը: Այս հետևությունը համահունչ է նաև Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին, մասնավորապես՝ անդրադառնալով վարույթը խոչընդոտելու հիմքին` Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է(տե´ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Stvrtecky v. Slovakia գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61)։
11․ Սույն որոշման 10-րդ կետերում նշված հանգամանքները, գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր: Այդ հանգամանքներն իրենց հերթին հանդիսանում են կալանավորման ինքնուրույն հիմք, որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք չի կարող դիտարկվել ինչպես Պաշտպանի` հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված հանգամանքները, այնպես էլ Մեղադրյալի անձը բնութագրող փաստական տվյալները:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանը բավարար հիմքեր է ունեցել ենթադրելու, որ Դանիիլ Սեմենյուկը, մնալով ազատության մեջ, կարող էր խոչընդոտել գործի քննությանը և դիմել փախուստի:
Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի` Մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման առումով կալանավորման անհրաժեշտության մասին եզրահանգումը հիմնավոր է և բխում է գործի՝ գնահատման ենթակա տվյալների ամբողջությունից, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցները, այդ թվում՝ դրանց համակցված կիրառումը մե¬ղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը չեն կարող երաշ¬¬խա¬վո¬¬րել: Արդյունքում, կալանավորման քրեադատավարական նպատակի առկայութ¬յու¬նը փաստ¬վել է հավանականութ¬յան մակարդակով՝ Մե¬ղադրյալի անձի և քննվող դեպքերի հանգամանքնե¬րի, ենթադրյալ հանցանքի բնույթով և դրա հանրային վտանգավորության աստիճանով։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում հանրային շահը գերակայում է Մեղադրյալի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի նկատմամբ և առավել խիստ խափանման միջոց ընտրված կալանավորման պահպանմամբ է հնարավոր ապահովել Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ։
12․ Ինչ վերաբերում է գործի քննության ձգձգման վերաբերյալ բողոքաբերի պնդմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն գործի առանձնահատկությունները՝ մասնավորապես, կալանավորման հիմքերն ու պայմանները, մեղադրանքի ծանրությունը, գտնում է, որ առկա չէ իրավիճակ, երբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի ողջամիտ ընթացքն ապահովելու վերաբերյալ օրենսդրի կողմից նախատեսված պահանջները։ Մասնավորապես, դատական նիստերի չկայացման վերաբերյալ Պաշտպանի կողմից ներկայացված հիմնավորումները որևէ կերպ չեն փաստում հակառակի մասին։ Պաշտպանի կողմից ներկայացված պատճառաբանությունների բնույթի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատական նիստերի չկայանալու հիմքում առավելապես ընկած են եղել թարգմանչի չներկայանալը, ինչպես նաև կալանավորների ներկայությունը ապահովելու հնարավորության բացակայությունը, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Պաշտպանի դիտարկումները՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության առնչությամբ, հիմնազուրկ են։
13․ Հարկ է փաստել, որ վիճարկվող դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
14. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Պաշտ¬պանի ներկայաց¬րած հա¬տուկ վերանայման բո¬ղոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ վիճարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Եզրափակիչ մաս.
15. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն․Ռշտունու ներկայացրած հատուկ վե¬րա¬նայման բողոքը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 դատական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬¬հա¬նուր իրա¬վասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը թող¬նե¬լով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«04» հունիսի, 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գոր¬ծով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Ն․Ռշտունու ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյա¬նի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ Նախաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2(երկու) ամսով` նշված ժամկետում սահմանափակվել է նաև Մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։
Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է իրականացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ(մեջբերվում է մեղադրական եզրակացությունից)․ «նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում:
Այսպես.
ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխիմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական:»։
1․1․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով։
2․ 2026 թվականի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշման դեմ Մեղադրյալի պաշտպան Ն․Ռշտունու (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։
Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րանում ստաց¬¬¬¬¬վել է 2026 թվականի մայիսի 21-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2026 թվականի մայիսի 22-ին:
2026 թվա¬կա¬նի մայիսի 25-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2026 թվականի հունիսի 4-ը:
Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
3. Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի«Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշման(այսուհետ՝ նաև բողոքարկվող որոշում, կամ՝ վիճարկվող դատական ակտ) մեջ, մասնավորապես, նշվել է (մեջբերվում է). «(...)Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։
Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ,
- ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը:
Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան:
Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 28-ը:
(…)»։
Բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4․ Ներկայացված Բողոքում Պաշտպանը մասնավորապես նշել է (մեջբերվում է). «(…) Դանիիլ Սեմենյուկը, ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։
(…)
Հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասն թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ:
Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է:
Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Դ․Սեմենյուկին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա:
Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ», ապա հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Դ. Սեմենյուկը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված:
Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Դ․ՍԵմենյուկը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Դատարանի տրամաբանությամբ ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։
(…)
Դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։
(…)
Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ մեկ տարի և տաս ամիս գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում։ Նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։
Դատարանը Որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։»։ Դատարանը, սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին, այդ թվում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի՝ դատարանի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։
Այսպես` նախորդ անգամ Դատարանը Արտյոմ Մախմուտովի, Դանիիլ Սեմենյուկի և Վիկտոր Տիխոմիրովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը երեք ամսով երկարաձգել է հինգ անգամ, նույն պատճառաբանություններով։
Այդ ընթացքում նշանակվել է 26 դատական նիստ, որոնցից գերակշռող մասը չի կայացել․
(…)
Դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ(անհրաժեշտ) ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։
(…) դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին պահել կալանքի տակ: Այն, որ ԴանիիլՍեմենյուկը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Դ․Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Բոլոր խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերը նույնն են, հետևապես դրանցից որևէ մեկը հաստատելը դեռևս բավարար չէ հենց կալանավորումը կիրառելու համար, իսկ կիրառված լինելու դեպքում՝ դրա ժամկետը երկարացնելու, անհրաժեշտ է անդրադառնալ և քննարկել խափանման միջոցի տեսակի որոշման հարցը, որից հետո, երբ կբացառվի այլ խափանման միջոցի կիրառմամբ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու հնարավորությունը, ապա նոր կարող է կիրառվել առավել խիստ խափանման միջոցը կամ երկարացնել դրա ժամկետը:
Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը:
Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Դանիիլ Սեմենյուկի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչո՞ւ չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով:
Մասնավորապես, (…) «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ» խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար
Անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ «գրավ» խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար:
Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտությունյուններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։
(…)»։
4․1․Նշված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել բողոքարկվող որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ»։
Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
5․ Վերաքննիչ դատարանի կողմից մինչև 2026 թվականի հունիսի 3-ը սահ¬¬¬մանված ժամկետում գրավոր ընթացակարգով իրականացված սույն դատական վարույթի վերաբերյալ բացատրություններ, դրանք հիմնա¬վորող նյութեր, միջնորդություններ և բողո¬քի պատասխան չեն ներ¬¬կա¬¬յացվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով բողոքարկվող որոշման օրինականությունը և հիմնավոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված դատական գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը հանգում է հետևյալ հետևության.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատա¬րա¬նը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգա¬մանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»:
7․ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով`
(...)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպա¬տա¬կով. (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար:
(...)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա¬տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատճառաբան¬ված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ երկարաձգելու հարցն Առաջին ատյանի դատարանում քննարկելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժամանակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքին մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի առնչությունը(կալանավորման քրեաիրավական հիմքի առկայությունը) փաստելու համար:
8․1․ Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի հիմնավորումներին, վիճարկվող դատական ակտն ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտանգի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատավարական հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտրության հարցը կարող է փաստվել և գլխավորապես փաստվում է ոչ միայն ապացույցների(նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրությունների և կանխատեսումների մակարդակով:
9․ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 և այլ գործերով կայացված որոշումները):
Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արամ Ճուղուրյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված` մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:»( Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը):
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի շրջանակներում անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին (Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշումը):
9․1․ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն վերագրվող հանցագործության բնույթը, դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը և սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
9․2․ Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որ¬¬պես խափանման միջոց ընտրված կալան¬քի ժամկետը 3(երեք) ամսով երկարաձգելու մասին հետևություների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալը, ազատության մեջ գտնվելով, կարող է չկատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները՝ միջամտելով ապացուցման գործընթացին, և դրանով պայմանավորված խոչընդոտել գործի քննությանը, ինչպես նաև դիմել փախուստի։
10․ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման է ենթարկել սույն գործում առկա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը սույն եզրահանգման գալիս հիմք է ընդունում հետևյալ գործոնների համակցությունը․
- Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվում է առանձնապես ծանր հանցանքի կատարում, որը պատժվում է ազատազրկմամբ՝ տասներկուսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկմամբ,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող հանցանքը ոտնձգում է այնպիսի կարևոր արժեքի դեմ, ինչպիսին է պետական իշխանության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, այսինքն՝ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկն ինքնին թաքնված է նաև մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանում, այլ կերպ, Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքը՝ լրտեսության փորձը, ավարտին չի հասցվել Մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներում,
- մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ։
Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև արձանագրել, որ հանցանքը ենթադրաբար խմբի կազմում կատարելը ևս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը: Այս հետևությունը համահունչ է նաև Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին, մասնավորապես՝ անդրադառնալով վարույթը խոչընդոտելու հիմքին` Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է(տե´ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Stvrtecky v. Slovakia գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61)։
11․ Սույն որոշման 10-րդ կետերում նշված հանգամանքները, գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր: Այդ հանգամանքներն իրենց հերթին հանդիսանում են կալանավորման ինքնուրույն հիմք, որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք չի կարող դիտարկվել ինչպես Պաշտպանի` հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված հանգամանքները, այնպես էլ Մեղադրյալի անձը բնութագրող փաստական տվյալները:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանը բավարար հիմքեր է ունեցել ենթադրելու, որ Դանիիլ Սեմենյուկը, մնալով ազատության մեջ, կարող էր խոչընդոտել գործի քննությանը և դիմել փախուստի:
Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի` Մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման առումով կալանավորման անհրաժեշտության մասին եզրահանգումը հիմնավոր է և բխում է գործի՝ գնահատման ենթակա տվյալների ամբողջությունից, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցները, այդ թվում՝ դրանց համակցված կիրառումը մե¬ղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը չեն կարող երաշ¬¬խա¬վո¬¬րել: Արդյունքում, կալանավորման քրեադատավարական նպատակի առկայութ¬յու¬նը փաստ¬վել է հավանականութ¬յան մակարդակով՝ Մե¬ղադրյալի անձի և քննվող դեպքերի հանգամանքնե¬րի, ենթադրյալ հանցանքի բնույթով և դրա հանրային վտանգավորության աստիճանով։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում հանրային շահը գերակայում է Մեղադրյալի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի նկատմամբ և առավել խիստ խափանման միջոց ընտրված կալանավորման պահպանմամբ է հնարավոր ապահովել Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ։
12․ Ինչ վերաբերում է գործի քննության ձգձգման վերաբերյալ բողոքաբերի պնդմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն գործի առանձնահատկությունները՝ մասնավորապես, կալանավորման հիմքերն ու պայմանները, մեղադրանքի ծանրությունը, գտնում է, որ առկա չէ իրավիճակ, երբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի ողջամիտ ընթացքն ապահովելու վերաբերյալ օրենսդրի կողմից նախատեսված պահանջները։ Մասնավորապես, դատական նիստերի չկայացման վերաբերյալ Պաշտպանի կողմից ներկայացված հիմնավորումները որևէ կերպ չեն փաստում հակառակի մասին։ Պաշտպանի կողմից ներկայացված պատճառաբանությունների բնույթի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատական նիստերի չկայանալու հիմքում առավելապես ընկած են եղել թարգմանչի չներկայանալը, ինչպես նաև կալանավորների ներկայությունը ապահովելու հնարավորության բացակայությունը, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Պաշտպանի դիտարկումները՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության առնչությամբ, հիմնազուրկ են։
13․ Հարկ է փաստել, որ վիճարկվող դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
14. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Պաշտ¬պանի ներկայաց¬րած հա¬տուկ վերանայման բո¬ղոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ վիճարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Եզրափակիչ մաս.
15. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն․Ռշտունու ներկայացրած հատուկ վե¬րա¬նայման բողոքը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 դատական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬¬հա¬նուր իրա¬վասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը թող¬նե¬լով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2803/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 10-10-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58224124 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հայրանուն | Դմիտրիի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Դանիիլ |
| Ազգանուն | Սեմենյուկի |
| Հայրանուն | Ալեքսանդրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Վիկտոր |
| Ազգանուն | Տիխոմիրովին |
| Հայրանուն | Միխայիլի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 10-10-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 10-10-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 14-10-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «14» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ․Մկրտչյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ այն ստացվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին այն մակագրվել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին փաստացի հանձնվել է ինձ: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 12:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (հասցե՝ ք.Երևան, Նազարբեկյան 40)` դատավոր Էդ․Մկրտչյանի նախագահությամբ։ Որոշումը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների հուշաթերթ՝ ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԱՏԱԽԱԶԱՆ ՍՈւԹՅԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԿԱՐԳԻ ՀԻՄՈւՆՔՆԵՐԻ, ՊԵՏԹՅԱՆՈւ ԵՎ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈւԹՅԱՆ ԴԵՄ ՈւՂՂՎԱԾ ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈւԹՅՈւՆՆԵՐԻ ԳՈՐԾ? |
| Կազմակերպության հասցե | . |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Դանիիլ |
| Ազգանուն | Սեմենյուկ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վիկտոր |
| Ազգանուն | Տիխիմիրով |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «23» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ն.Ռշտունի Գ.Գրիգորյան Ա.Մախմուտով դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի (ծնված` 2006 թվականի մարտի 8-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չորտանովո-Յուժնոյե վարչական շրջանի Ակադեմիկոս Յանգելի փողոցի 14-րդ շենքի 4-րդ մասնաշենքի 273-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հունիսի 29-ի և օգոստոսի 27-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «23» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Էդ.Աղաջանյան Գ.Գրիգորյան Դ.Սեմենյուկ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի (ծնված` 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ՌԴ Կոստռոմա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Կոստռոմայի մարզի Կոստռոմա քաղաքի Դեպուտատսկայա փողոցի 22-րդ շենքի 46-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Էդ.Աղաջանյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հունիսի 29-ի և օգոստոսի 28-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «23» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ս.Մանուկյան Գ.Գրիգորյան Վ.Տիխոմիրով դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (ծնված` 2001 թվականի մայիսի 14-ին՝ ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, հանդիսանում է մանկատան սան, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Արտյուխինի փողոցի 24-րդ շենքի 1-ին մասնաշենքի 37-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ս.Մանուկյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 4-ի և սեպտեմբերի 3-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 4-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 03-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստից առաջ դատարանի աշխատակազմի հետ կապ է հաստատել ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցը և հայտնել,որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության հետևանքով չեն կարող մեղադրյալների ներկայությունը ապահովել սույն դատական նիստին: |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «27» հունվարի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ն.Ռշտունի Գ.Գրիգորյան Ա.Մախմուտով դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի (ծնված` 2006 թվականի մարտի 8-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չորտանովո-Յուժնոյե վարչական շրջանի Ակադեմիկոս Յանգելի փողոցի 14-րդ շենքի 4-րդ մասնաշենքի 273-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի ապրիլի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «27» հունվարի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Էդ.Աղաջանյան Գ.Գրիգորյան Դ.Սեմենյուկ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի (ծնված` 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ՌԴ Կոստռոմա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Կոստռոմայի մարզի Կոստռոմա քաղաքի Դեպուտատսկայա փողոցի 22-րդ շենքի 46-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Էդ.Աղաջանյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի ապրիլի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «27» հունվարի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ս.Մանուկյան Գ.Գրիգորյան Վ.Տիխոմիրով դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (ծնված` 2001 թվականի մայիսի 14-ին՝ ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, հանդիսանում է մանկատան սան, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Արտյուխինի փողոցի 24-րդ շենքի 1-ին մասնաշենքի 37-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ս.Մանուկյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի մայիսի 4-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «25» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ն.Ռշտունի Գ.Գրիգորյան Ա.Մախմուտով դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի (ծնված` 2006 թվականի մարտի 8-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չորտանովո-Յուժնոյե վարչական շրջանի Ակադեմիկոս Յանգելի փողոցի 14-րդ շենքի 4-րդ մասնաշենքի 273-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի և 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները, բացառությամբ՝ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու նպատակը։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Անդրառանալով մեղարդյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելուն, Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում հանցանք կատարելու հավանականությունն էականորեն նվազել է, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ ցանկացած կալանավորման հիմք, ժամանակի ընթացքում նվազում է, եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում դրա հավանականությունը բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «25» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Էդ.Աղաջանյան Գ.Գրիգորյան Դ.Սեմենյուկ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի (ծնված` 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ՌԴ Կոստռոմա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Կոստռոմայի մարզի Կոստռոմա քաղաքի Դեպուտատսկայա փողոցի 22-րդ շենքի 46-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Էդ.Աղաջանյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի և 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Անդրառանալով մեղարդյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելուն, Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում հանցանք կատարելու հավանականությունն էականորեն նվազել է, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ ցանկացած կալանավորման հիմք, ժամանակի ընթացքում նվազում է, եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում դրա հավանականությունը բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «25» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ս.Մանուկյան Գ.Գրիգորյան Վ.Տիխոմիրով դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (ծնված` 2001 թվականի մայիսի 14-ին՝ ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, հանդիսանում է մանկատան սան, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Արտյուխինի փողոցի 24-րդ շենքի 1-ին մասնաշենքի 37-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Նախնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ս.Մանուկյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի և 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Անդրառանալով մեղարդյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելուն, Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում հանցանք կատարելու հավանականությունն էականորեն նվազել է, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ ցանկացած կալանավորման հիմք, ժամանակի ընթացքում նվազում է, եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում դրա հավանականությունը բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 4-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստից առաջ դատարանի աշխատակազմի հետ կապ է հաստատել հանրային մեղադրողը և հայտնել, որ մեկ այլ դատական նիստով պայմանավորված չի կարող ներկայանալ սույն դատական նիստին, |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:40 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «23» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ն.Ռշտունի Գ.Գրիգորյան Ա.Մախմուտով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի (ծնված` 2006 թվականի մարտի 8-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չորտանովո-Յուժնոյե վարչական շրջանի Ակադեմիկոս Յանգելի փողոցի 14-րդ շենքի 4-րդ մասնաշենքի 273-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «23» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Ն.Ռշտունի Գ.Գրիգորյան Դ.Սեմենյուկ դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի (ծնված` 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ՌԴ Կոստռոմա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Կոստռոմայի մարզի Կոստռոմա քաղաքի Դեպուտատսկայա փողոցի 22-րդ շենքի 46-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «23» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Կ.Հարությունյան Լ.Սիմոնյան Գ.Գրիգորյան Վ.Տիխոմիրով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (ծնված` 2001 թվականի մայիսի 14-ին՝ ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, հանդիսանում է մանկատան սան, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Արտյուխինի փողոցի 24-րդ շենքի 1-ին մասնաշենքի 37-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Կ.Հարությունյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Լ.Սիմոնյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 4-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստին չի ներկայացել թարգմանիչը։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 18:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «24» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Վ.Պապոյան Ն.Ռշտունի Լ.Կարապետյան Ա.Մախմուտով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի (ծնված` 2006 թվականի մարտի 8-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չորտանովո-Յուժնոյե վարչական շրջանի Ակադեմիկոս Յանգելի փողոցի 14-րդ շենքի 4-րդ մասնաշենքի 273-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Ն.Ռշտունին խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովը միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «24» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Վ.Պապոյան Ն.Ռշտունի Լ.Կարապետյան Դ.Սեմենյուկ դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի (ծնված` 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ՌԴ Կոստռոմա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Կոստռոմայի մարզի Կոստռոմա քաղաքի Դեպուտատսկայա փողոցի 22-րդ շենքի 46-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Ն.Ռշտունին խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «24» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Վ.Պապոյան Լ.Սիմոնյան Լ.Կարապետյան Վ.Տիխոմիրով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (ծնված` 2001 թվականի մայիսի 14-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, հանդիսանում է մանկատան սան, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Արտյուխինի փողոցի 24-րդ շենքի 1-ին մասնաշենքի 37-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Լ.Սիմոնյանը խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի փետրվարի 4-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 25 րոպե: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 3 րոպե: |
| Հետաձգման պատճառը | . |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 26-01-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «26» հունվարի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Ն.Մհերյան Ս.Խալաթյան Վ.Տիխոմիրով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (ծնված` 2001 թվականի մայիսի 14-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, հանդիսանում է մանկատան սան, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Արտյուխինի փողոցի 24-րդ շենքի 1-ին մասնաշենքի 37-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Ն.Մհերյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը միացավ մեղադրյալներ Արտյոմ Մախմուտովի և Դանիիլ Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունու դիրքորոշմանը: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի մայիսի 4-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 26-01-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «26» հունվարի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Ն.Մհերյան Ն.Ռշտունի Ս.Խալաթյան Դ.Սեմենյուկ դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի (ծնված` 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ՌԴ Կոստռոմա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Կոստռոմայի մարզի Կոստռոմա քաղաքի Դեպուտատսկայա փողոցի 22-րդ շենքի 46-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Ն.Մհերյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի ապրիլի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 26-01-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «26» հունվարի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Ն.Մհերյան Ն.Ռշտունի Ս.Խալաթյան Ա.Մախմուտով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի (ծնված` 2006 թվականի մարտի 8-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չորտանովո-Յուժնոյե վարչական շրջանի Ակադեմիկոս Յանգելի փողոցի 14-րդ շենքի 4-րդ մասնաշենքի 273-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Ն.Մհերյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովը միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի ապրիլի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 27-04-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «27» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Ն.Մհերյան Ն.Ռշտունի Ս.Խալաթյան Ա.Մախմուտով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի (ծնված` 2006 թվականի մարտի 8-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չորտանովո-Յուժնոյե վարչական շրջանի Ակադեմիկոս Յանգելի փողոցի 14-րդ շենքի 4-րդ մասնաշենքի 273-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2026 թվականի հունվարի 26-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Ն.Մհերյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելքի հետ։ Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 27-04-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «27» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Ն.Մհերյան Ն.Ռշտունի Ս.Խալաթյան Դ.Սեմենյուկ դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի (ծնված` 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ՌԴ Կոստռոմա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հանդիսանում է մանկատան սան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է ՌԴ Կոստռոմայի մարզի Կոստռոմա քաղաքի Դեպուտատսկայա փողոցի 22-րդ շենքի 46-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2026 թվականի հունվարի 26-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Ն.Մհերյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելքի հետ։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 28-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 27-04-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո ւ Մ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին «27» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր դատական նիստերի քարտուղար հանրային մեղադրող պաշտպան թարգմանիչ մեղադրյալ Էդ.Մկրտչյան Գ.Հարությունյան Ն.Մհերյան Լ.Սիմոնյան Ս.Խալաթյան Վ.Տիխոմիրով դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (ծնված` 2001 թվականի մայիսի 14-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ՝ ռուս, ՌԴ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, հանդիսանում է մանկատան սան, հաշվառված է ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Արտյուխինի փողոցի 24-րդ շենքի 1-ին մասնաշենքի 37-րդ բնակարանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2026 թվականի հունվարի 26-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ հանրային մեղադրող Ն.Մհերյանը հայտնեց, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանքի հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել, ուստի դրա ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Պաշտպան Լ.Սիմոնյանն առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելքի հետ։ Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը, ըստ էության, միացավ իր պաշտպանին: (Կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի օգոստոսի 4-ը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 30-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստին չի ներկայացել թարգմանիչը։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 03-07-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել քանի որ դատական նիստին չի ներկայացել մեղադրյալի պաշտպանը։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-07-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-08-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2803/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 31-10-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-10-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մասին 23.10.2024թ. կայացված որոշումը և կիրառել վարչական հսկողություն : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «20» նոյեմբերի 2024թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Էդուարդ Մկրտչյան) 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) քննվում է քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և մյուսների։ 2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Առաջին ատյանի դատարանը, նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոփոխելու, վերացնելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, որոշել է վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամսով։ 3. 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթի հավելվածը, որը դատավոր Լ.Աբգարյանի աշխատակազմին է փոխանցվել 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100.000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխիմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերնոշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովիի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս, կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելով 3 նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ 5. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման մեջ նշել է. «(…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 4-ի և սեպտեմբերի 3-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ՝ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 6. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով. Բողոքաբերը մասնավորապես գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել հիմնավոր կասկածի շարունակական լինելու հանգամանքը, դրա հիմքում վկայակոչված տվյալները և տեղեկությունները, մասնավորապես, Վ.Տիխոմիրովին վերագրվող գործողությունները որևէ հակաօրինական բնույթ իրենց մեջ չեն պարունակում։ Ավելին՝ դատարանը չի պատճառաբանել, թե որ փաստական տվյալների կամ տեղեկությունների հիման վրա է վարույթն իրականացնող մարմինը ադրբեջանական «CBC» հեռուստաալիքով 03.05.2024 թվականին հրապարակված տեսանյութի բովանդակությունը ներկայացնում որպես սույն գործով անցնող մեղադրյալների այդ թվում՝ Վ.Տիխոմիրովի կողմից կատարված տեսագրումներ: Այլ կերպ՝ անհասկանալի է, թե վերջինիս առնչությունը մատնանշված տեսագրությանը ինչով է հիմնավորվում։ Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է. «Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ, կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու 23.10.2024թ. կայացված թիվ (ԵԴ1/2803/01/24) որոշումը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ՝ այն է՝ մեղադրյալի նկատամամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողություն»: Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 7. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: 9. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4.Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝ 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Տիգրան Պետրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(…) Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (…)»: Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)» ։ Ն․Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ արձանագրել է. «Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն» : 10. Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, այն հիմնավորող փաստարկների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, վարույթի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանավորումից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը չեզոքացնելու համար։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է՝ որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի և ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, պատշաճ գնահատման է ենթարկել մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովի կողմից դատարանում գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավոր ռիսկերը, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերը որևէ պնդում չի ներկայացրել: Անդրադառնալով Վ․Տիխոմիրովի արարքում հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայության վերաբերյալ բողոքի հեղինակի պնդմանը՝ Վերաքննիչ դատարանը, Ն․Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ, արձանագրում է, որ պաշտպանության կողմի բարձրացրած հարցն առնչվում է գործի ըստ էության լուծմանը և դուրս է դատավարական տվյալ փուլի խնդիրների շրջանակներից, ըստ այդմ՝ Վերաքննիչ դատարանում իրականացվող դատական վերանայման շրջանակներից, քանի որ այս փուլում դրա գնահատումը կարող է կանխորոշիչ դեր ունենալ գործն ըստ էության քննության առնող դատարանի հետագա եզրահանգումների համար, ինչն անթույլատրելի է։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բովանդակում է մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովի խափանման միջոցի հարցը լուծելիս քննարկման ենթակա հարցերի վերաբերյալ անհրաժեշտ և բավարար պատճառաբանություններ և դրանցից բխող իրավաչափ հետևություններ, ուստի հատուկ վերանայման բողոքի փաստարկները բավարար չեն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Վ․Տիխոմիրովի պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 289-րդ, 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 06-11-2024 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել (Նախագահի կողմից)
| Ամսաթիվ | 06-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 11-11-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-11-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 23.10.2024թ. որոշումը , մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել տնային կալանքով , վարչական հսկողությամբ կամ գրավով , կամ բացակայելու արգելքով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ <<02>> դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Հարությունյանի, մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Էդ․Մկրտչյան) 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը. ՊԱՐԶԵՑ Դատական վարույթի ընթացքը 1․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 04-ին կազմվել է թիվ 58224124 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը, և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ դրան շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 հերթական համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) «Քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Առաջին ատյանի դատարանի «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշմամբ՝ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի վերը նշված որոշման դեմ, վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերը ստացվել են 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին, համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել դատավոր Մ․Հարությունյանին։ Դատական գործը դատավոր Մ.Հարությունյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին: 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի <<Վերանայման բողոքները վարույթ ընդունելու մասին>> որոշմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Որոշվել է վերանայման վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով՝ դատական ակտի կայացման օր նշանակելով 2024 թվականի դեկտեմբերի 02-ը։ Դատական վարույթի փաստական հանգամանքները և վերանայման վարույթի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Թիվ 58224124 քրեական վարույթով հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ բովանդակային հետևյալ ձևակերպմամբ. <<(…) [Ն]ա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում։ Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխիմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100.000- ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական։ (…)>>: 3. Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի վերը նշված որոշմամբ՝ մասնավորապես նշվել է. <<(…) Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. (…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հունիսի 29-ի և օգոստոսի 28-ի որոշումներով։ Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև՝ հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը։ Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակնելով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունըը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան։ Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 28-ը: (…)>>: Վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 4. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով. Բողոքում մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանը մասնավորապես նշել է. <<(…) [Դ]ատարանի 28.08.24 թ-նի որոշումը հիմնավորված չէ, չի բխում ՀՀ քր. դատ. օր-ի 116 հ-ծի ՀՀ Սահմանադրության 18 հ-ծի և ՄԻԵԿ 5-րդ հ-ծի 1-ին կետի պահանջներից, ուստի այն ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ։ Հիմնավոր կասկած Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ միջնորդության քննարկման արդյունքում չի հաստատվել հիմնավոր կասկածն առ այն, որ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկը կատարել է ՀՀ քր. օր֊ի 44-424 հ-ծի 1-ին մասով նախատեսված լրտեսության փորձ։ (…) Մինչդեռ՝ քրեական հետապնդում հարուցելու որոշման մեջ առաջադրված մեղադրանքում Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին մեղսագրված գործողությունները առանձնացված չեն մյուս մեղադրյալների գործողություներից, կոնկրետացված և հստակեցված չեն, իսկ մեղադրանքի ձևակերպումները անորոշ, վերացական և անհասկանալի են, ինչի հետևանքով պաշտպանական կողմը չի կարողացել միանշանակ հասկանալ և ընկալել, թե կոնկրետ ինչպիսի գործողություններ են մեղսագրված Դ․Սեմենյուկին, որոնք վարույթն իրականացնող մարմինը որակել է որպես լրտեսության փորձ։ Անհասկանալի է նաև թե լրտեսության հանցափորձի որ տեսակն է մեղսագրված Դ․Սեմենյուկին՝ ավարտված, թե չավարտված։ Դ.Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի նկարագրական մասում, հիմնականում նկարագրված են սույն քր. գործով մյուս մեղադրյալներին մեղսագրվող գործողությունները, որոնք վերագրվել են նաև վերջինիս։ Այսպես՝ առաջադրված մեղադրանքում հստակեցված չէ, թե կոնկրետ որ մեղադրյալը ինչ է արել և կոնկրետ ինչ գործողություններ են մեղսագրվում մեղադրյալներից յուրաքանչյուրին։ Անհասկանալի է նաև թե ՀՀ տարածքում գտնվող կոնկրետ որ պատմամշակութային կոթողները, գյուղերը, փողոցները, և այնտեղ գտնվող կոնկրետ որ մահմեդական, ադրբեջանական կամ հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքները պետք է տեսալուսանկարահաներ Դ․Սեմենյուկը և կոնկրետ ինչպես դա պետք է օգտագործեր ի վնաս ՀՀ ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը կամ արտաքին անվտանգությանը։ Այլ կերպ ասած՝ Դ․Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի նկարագրական մասում, հստակ և կոնկրետ նկարագրված չեն ՀՀ քր. օր-ի 44-424 հ-ծի 1-ին մասի հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող վերջինիս գործողությունները, դրանց հստակ տեղը և ժամանակը ինչի հետևանքով պաշտպանական կողմի համար անհասկանալի է, թե կոնկրետ ինչ է մեղսագրվում Դ.Սեմենյուկին։ Այս առումով՝ ՀՀ քր. դատ օր-ի 189 հ-ծի 4-րդ մասի համաձայն անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման նկարագրական- պատճառաբանական մասում, մեղադրյալի կենսագրական տվյալների հետ մեկտեղ, պարտադիր նշվում է մեղադրանքի փաստական հիմքը՝ մեղսագրվող արարքի էությունը, կատարման տեղը, ժամանակը, եղանակը, մեղադրյալին մեղսագրվող կոնկրետ գործողությունները և մյուս հանգամանքները, որքանով դրանք պարզված են գործի նյութերով։ Ընդ որում, մեղադրյալին մեղսագրվող գործողությունների նկարագրությունը պետք է լինի առավելագույնս կոնկրետացված, հստակ, նշելով դրանց կատարման տեղը, եղանակը, ժամանակը, որոշ դեպքերում նաև րոպեների ճշտությամբ։ Որպիսի մեղադրյալը կարողանա հստակ ընկալել, թե կոնկրետ ինչի մեջ է մեղադրվում, երբ է կատարվել իրեն մեղսագրված արարքը, անցել են արդյոք դրա կատարման վաղեմության ժամկետները, հնարավորություն ունենա հարկ եղած դեպքում իր անմեղությունը հաստատող այլուրեքություն /ալիբի/ ներկայացնել և այս առումով արդյունավետ պաշտպանություն իրականացնել։ Մինչդեռ՝ Դ.Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի անորոշ և վերացական ձևակերպումների, ինչպես նաև նրա փաստացի կատարված գործողությունների չկոնկրետացված և հստակեցված չլինելու պատճառով, պաշտպանական կողմը չի կարողացել հստակ ընկալել և հասկանալ, թե կոնկրետ ինչում է մեղսադրվում վերջինս, որպեսզի կարողանա դրա դեմ արդյունավետ պաշտպանություն իրականացնել։ Այսպես, չնայած որ, Դ.Սեմենյուկին մեղսագրվում է լրտեսության փորձի կատարում, սակայն, գործով ձեռք չի բերվել և դատարանին չի ներկայացվել որևէ ապացույց։ Չի կատարվել նաև դեպքի վայրի զննություն, կամ այլ անհրաժեշտ անհետաձգելի օպետարիվ քննչական և դատավարական գործողություններ, որպեսզի պարզվի, թե կոնկրետ որտեղ է կատարվել դեպքը, կոնկրետ որ տեղայնքը պետք է տասալուսանկարահաներ Դ.Սեմենյուկը, արդյոք այն հանդիսանում է հատուկ պահպանման օբյեկտ որը արգելված է լուսանկարահանել, թե ոչ։ Բացի այդ, մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե ինչպես է Դ.Սեմենյուկը և մյուս մեղադրյալները պետք է հայտնվեին այդ վայրում և ինչ եղանակով։ Այդ իսկ պատճառով, պաշտպանական կողմին պարզ և հասկանալի չէր Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրված գործողությունների կատարման հստակ վայրը, ինչի հետևանքով, հնարավոր չի եղել մշակել այդ մեղադրանքներից պաշտպանվելու արդյունավետ պաշտպանական մարտավարություն և ներկայացնել հնարավոր այլուրեքություն /ալիբի/։ Ուստի, նման պարագայում, Դ.Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքը ոչ միայն անհիմն է, այլ նաև անհասկանալի։ Այս լույսի ներքո վերլուծելով, Դ.Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքը, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ այն հակասում է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Արկադի Պապյանի վերաբերյալ իր 05.11.05 թ-նի թիվ ՏԴ/0115/01/09 նախադեպային որոշման մեջ արտահայտված վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումներին՝ ինչն իր հերթին բերում է կալանքի պայմաններից մեկի՝ հիմնավոր կասկածի բացակայության։ Ոչ Դ․Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի նկարագրական մասում, ոչ հետազոտված վարույթային նյութերով հստակեցված չէ, թե կոնկրետ որտեղ է կատարվել դեպքը։ Այս առումով, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին փաստացի կատարված արարքում բացակայում է ՀՀ քր. օր-ի 44-424 հ-ծի 1-ին մասի հիմնավոր կասկածը։ Ուստի, Դանիիլ Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի անորոշ և վերացական ձևակերպումների պատճառով, նրա առնչությունը կատարված հանցավոր արարքին ողջամիտ կասկածը հիմնավոր համարվել չի կարող։ Բացի այդ, առաջադրված մեղադրանքում Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել որ նպատակ կամ դիտավորություն չի ունեցել ի վնաս ՀՀ ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության կամ արտաքին անվտանգության գործելու։ Ավելին, նույնիսկ մեծ ցանկության դեպքում չէր էլ կարող դա անել, քանի որ ՀՀ ժամանելուն պես՝ ձեռբակալվել է «Զվարթնոց» օդանավակայանում և բերման ենթարկվել ԱԱԾ։ (…) Այս առումով անհասկանալի է նաև, որ եթե նույնիսկ մի պահ ենթադրենք, որ Դ.Սեմենյուկը ժամանելով ՀՀ սկզբնական մտադրություն չի ունեցել ի վնաս ՀՀ ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության կամ արտաքին անվտանգության գործելու, ապա ինչից է ենթադրել վարույթն իրականացնող մարմինը, որ վերջինս հետագայում կամովին չեր հրաժարվի հանցագործությունից։ Առավել ևս, որ նրա փաստացի կատարած արարքը՝ ՀՀ «Զվարթնոց» օդանավակայան ժամանելը, իր մեջ որևէ այլ հանցավոր արարքի հանցակազմ չէր պարունակում։ Հետևաբար՝ քննիչի միջնորդությունը ենթակա էր մերժման՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին մեղսագրված՝ ՀՀ քր. օր-ի 44-424 հ-ծի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը նրա կողմից կատարված լինելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի բացակայության պատճառաբանությամբ։ (…) Դատարանը, իր որոշման մեջ որպես կալանքի հիմք նշելով ՀՀ քր դատ օր֊ի 116 հ-ծի 2- րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով նշված հիմքերը՝ /մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար, մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար/, այնուամենայնիվ, իր որոշմամբ բավարար չափով չի հիմնավորել, թե սույն քրեական գործով դատարանում հետազոտված կոնկրետ որ նյութերն են իրեն հիմք տվել ենթադրելու, որ մեղադրյալը մնալով ազատության մեջ, կարող է կատարել վերը թվարկված գործություններից որևէ մեկը։ Ուստի, պաշտպանական կողմը դատարանի կողմից մատնանշված կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք որևէ ձևով փաստարկված չեն։ Այս առումով, դատարանն իր որոշման մեջ պատշաճ ձևով չի անդրադարձել, թե ինչի համար Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ տնային կալանք կամ վարչական հսկողություն կիրառելը բավարար չէր լինի ՀՀ քր. դատ. օր-ի 116 հ-ծի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար։ Բացի այդ, դատարանը, Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանք կիրառելիս, հաշվի չի առել նրա անձը, տարիքը սոցիալական դրությունը, ինչպես նաև այլ էական հանգամանքներ, որոնք պարտավոր էր հաշվի առնել անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառելիս։ Մասնավորապես՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկը 18 տարեկան երիտասարդ է՝ 17.11.05 թ-նի ծնված, համարվում է օտարերկրացի՝ ՌԴ քաղաքացի, որտեղ հանդիսացել է մանկատան սան, ՀՀ մուտք է գործել օրինական ճանապարհով՝ ՀՀ տեսարժան վայրերն ու պատմամշակութային կոտողները նկարելու և այդ եղանակով գումար վաստակելու նպատակով, ՌԴ-ում ունեցել է մշտական բնակության վայր՝ վարձակալական հիմունքներով բնակվել է ք. Մոսկվա Օրեխովո-Զուեվո Շիպիլովսկայա մետրոյի կայարանի մերձակայքում։ Ոչ իր հայրենիքում, ոչ էլ ՀՀ-ում նախկինում դատված կամ որևէ այլ ձևով արատավորված չի եղել։ Շահագրգռված է գործի օբյեկտիվ քննության համար։ Պարտավորվել է չխուսափել քննությունից և ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի առաջին իսկ կանչով։ 26.06.24 թ-ից՝ շուրջ 5 ամիս, փաստացի գտնվում է անազատության մեջ։ Բացի այդ, մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդաղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը, նրան մեղսագրվող արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, այն չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության կամ հանցափորձի փուլերում գտնվելու հանգամանքը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը։ Նշված հանգամանքները նույնպես, դատարանի կողմից պատշաճ կերպով հաշվի չեն առնվել և չեն գնահատվել։ (…) Այս առումով, դատարանի որոշումը նույնպես հիմնավորված չէ, քանի որ ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածով, Եվրոպական դատարանի նախադեպետով, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով հիմնավորնել է, որ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքում չի կարող դրվել միայն մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը։ Հետևաբար՝ ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հ-ծի սկզբունքների և Եվրոպական դատարանի նախադեպերի ճիշտ կիրառման և մեկնաբանման պարագայում Դ․Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու իրավական հիմքերը բացակայում են։ Դ․Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ իր մոտեցումները, պաշտպանական կողմը հայտնել է դատարանին՝ դատական նիստում քննիչի միջնորդության քննարկման ժամանակ։ Սակայն դատարանը, անտեսելով պաշտպանական կողմի բոլոր հիմնավորումները և խախտելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 115-120,389-390 հոդվածների, ՀՀ Սահմանադրության 18 հ-ծի, և ՄԻԵԿ 5-րդ հ-ծի 1-ին կետի պահանջները, Դ․Սեմենյուկին առանց բավարար իրավական հիմնավորման շարունակել է պահել կալանքի տակ։ Բացի այդ, դատաքննության ժամանակ պաշտպանական կողմը միջնորդել է Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ տնային կալանքի, վարչական հսկողության, գրավի, բացակայելու արգելքի, կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված, եթե այդպես որոշի դատարանը։ Սակայն դատարանը Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչի վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի նրա պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քր. դատ. օր-ի 116 հ-ծի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար։ Մինչդեռ՝ տվյալ պարագայում, վերջինիս նկատմամբ ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելը, ի զորու կլիներ ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը ինչպես նախաքննության ընթացքում, այդպես էլ դատարանում գործի քննության ժամանակ։ [Ն]ման պայմաններում Դանիիլ Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, նրա նկատմամբ կարող է կիրառվել նաև այլ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելք, գրավ, վարչական հսկողություն կամ տնային կալանք: (…)>>: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.24 թ-նի որոշումը։ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին կալանքից ազատ արձակել կամ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց, կալանքը փոխարինել տնային կալանքով, վարչական հսկողությամբ, կամ գրավով, կամ բացակայելու արգելքով, կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 5. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրա հիմքում դրված փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: Այսպես. 7. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ 1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար. 2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար. 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. 5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով. 6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով. 7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. ա) անձին օրինական կերպով կալանքի տակ պահելը իրավասու դատարանի կողմից նրա դատապարտվելուց հետո, բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար, դ) անչափահասին կալանքի վերցնելը օրինական կարգադրության հիման վրա՝ դաստիարակչական հսկողության համար, կամ նրա օրինական կալանավորումը՝ նրան իրավասու իրավական մարմնին ներկայացնելու նպատակով, ե) անձանց օրինական կալանքի վերցնելը՝ վարակիչ հիվանդությունների տարածումը կանխելու նպատակով, ինչպես նաև հոգեկան հիվանդներին, գինեմոլներին կամ թմրամոլներին կամ թափառաշրջիկներին օրինական կալանքի վերցնելը, զ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ նրա անօրինական մուտքը երկիր կանխելու նպատակով, կամ այն անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, որի դեմ միջոցներ են ձեռնարկվում` նրան արտաքսելու կամ հանձնելու նպատակով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2․ Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են՝ 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում՝ ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։ (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում՝ փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը:(…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:(…)>>։ Վերոգրյալից բխում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։ Այսինքն, խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանների և նպատակների առկայության դեպքում անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարացվել, եթե անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով, այդ թվում այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ։ <<Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ինչպես նաև դրանց հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․ -Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման կամ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: (Նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ի թիվս այլնի, տե՛ս Mamedova v. Russia, 2006 թվականի հունիսի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 7064/05, կետ 74, Panchenko v. Russia 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 102, Ilijkov v. Bulgaria, 2001 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33977/96, կետ 81): - Խափանման միջոցները, այդ թվում կալանքը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կամ այլ խարանման միջոցների կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: -Կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել եթե առկա են խափանման միջոց կիրառելու պայմանները և նպատակները և այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել խափանման միջոցի նպատակների իրացումը։ - Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` հատուկ վերանայման կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում: Տվյալ դեպքում, մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների հատուկ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը: - Դատաքննության փուլում գտնվող քրեական գործերի շրջանակներում կայացված Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան դատական ակտը բեկանելու համար պետք է լինի այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ 8. Վերը նշված իրավակարգավորումները և իրավական դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 2-4-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ հարկ է նշել, որ տվյալ դեպքում, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկը մեղադրվում է սահմանադրական կարգի հիմունքների և պետության անվտանգության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող առանձնապես ծանր հանցանք կատարելու մեջ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկում՝ տասներկուսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկում: Դրա հետ մեկտեղ, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին վերագրվող կոնկրետ արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը), գործի՝ ներկայացված նյութերի վերլուծությունից բխող իրադրությունն ու դրանից հետևող ողջամիտ հնարավորությունն ու հավանականությունը՝ մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու մասով, համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգմանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված և սույն քրեական գործի Վերաքննիչ դատարանին տրամադրված վերաբերելի նյութերը հիմք են տալիս հանգելու այն հետևության, որ դեռևս չեն վերացել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու պայմանը և նպատակները, և որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք դեռևս չի կարող դիտարկվել նյութերում առկա, ինչպես նաև վերանայման բողոքում նշված հանգամանքները: Հետևաբար, վերանայման բողոքում ներկայացված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար: Միևնույն ժամանակ հարկ է նշել, որ խափանման միջոցի նպատակներն ունեն կանխատեսական բնույթ և ժամանակի ընթացքում կարող են փոփոխվել, վերանալ, ավելանալ, և նախկինում կայացված որոշմամբ արդեն իսկ նշված նպատակը կամ որևէ նպատակի բացակայության վերաբերյալ նշումը կամ նպատակի առկայության վերաբերյալ նշված հետևության հիմքում ընկած փաստական տվյալներն, ինքնին չեն բացառում, համապատասխան փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, հետագայում այդ նպատակի առկայության վերաբերյալ հետևության հանգելու, ինչպես նաև համապատասխան նպատակի առկայության վերաբերյալ այլ հետևության հանգելու համար: Սույն որոշման նախորդ կետում նշված իրավակարգավորումները, իրավական վերլուծությունները և դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են և բխում են վերը նշված կետերում շարադրված փաստական տվյալներից: Մասնավորապես, սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառումը, տվյալ դեպքում չի կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու համար: Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալի արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի երկարաձգումն այն պայմաններում, երբ առկա է մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը և այն հնարավոր չէ չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, արդարացված է և ապահովում է անձի իրավունքի սահմանափակման և հետապնդվող արդյունքի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռություն: Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերանայման բողոքում նշված փաստարկները բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ այլ խափանման միջոց, կամ դրանց համակցությունը կիրառելու համար և էության մեջ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշված հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Տվյալ դեպքում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Անդրադառնալով մեղադրյալի անձի վերաբերյալ վերանայման բողոքում նշված փաստարկներին, (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է նշել, որ մեղադրյալի անձին վերաբերվող տվյալներն, ինչպես ինքնին, այնպես էլ սույն որոշմամբ նշված մյուս հանգամանքների հետ համակցության մեջ, քրեական գործի քննության տվյալ փուլում, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ մեղադրյալն ազատության մեջ մնալով կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ կամ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման միջոցով: Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ համապատասխան ապացույցների և փաստական տվյալների, ինչպես նաև արարքի որակման, մեղադրանքի օրինականության վերաբերյալ վերանայման բողոքում նշված փաստարկներին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը կայացվել է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ Վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը՝ ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի հատուկ վերանայման գործառույթի շրջանակներում: Տվյալ դեպքում մրցակցող արժեքների՝ մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով՝ քննարկվող որոշումների հատուկ վերանայման սահմանները նեղ են: Մասնավորապես՝ քննարկվող որոշման վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը, այդ թվում՝ հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Հակառակ մոտեցումը՝ քննարկվող որոշման վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը: Հետևաբար վերանայման բողոքում այդ մասով բարձրացված հարցերը տվյալ դեպքում քննարկման առարկա դառնալ չեն կարող և ըստ էության առարկայազուրկ են։ Ինչ վերաբերում է վերանայման բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61): 9. Այսպիսով, ամփոփելով սույն որոշման 6-8-րդ կետերում շարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված համապատասխան պայմանների և նպատակների առկայության ու ըստ այդմ՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու իրավաչափության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ փաստելով, որ դրանք հիմնավոր են և բխում են վերաբերելի իրավակարգավորումներից։ Այսինքն, մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշում կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է հարցը ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանություններն, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել: 10. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը․ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ հատուկ վերանայման կարգով՝ այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 19-11-2024 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 19-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 11-11-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-11-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտյոմ Մախմուտով մյուսները՝ Դանիիլ Սեմենյուկ , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 23.10.2024թ. որոշումը , մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ , կամ բացակայելու արգելքով , կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «05» դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Հովհաննիսյանի (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու (այսուհետ նաև` Պաշտպան) ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (դատավոր՝ Էդուարդ Մկրտչյան) 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշումը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, քննարկելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, կայացրել է որոշում, որի եզրափակիչ մասում, նշված է․ «Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: (...)»: 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի հիշյալ որոշման դեմ Պաշտպանի կողմից ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը (այսուհետ նաև` Բողոք): Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 դատական գործը Վերաքննիչ քրեական դատարանում է ստացվել 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին, համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին, և դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին: 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին՝ որոշման կայացման օր նշանակելով 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ը: 2. Բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 2.1 Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, և նրան ներկայացվել է մեղադրանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ ձևակերպմամբ. «[Ն]ա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»: 2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշման՝ «Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը» մասում, մասնավորապես, նշված է. «(...) Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. (...) Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հունիսի 29-ի և օգոստոսի 27-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 28-ը: (...)»: 3. Բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Պաշտպանը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի վկայակոչմամբ բողոք ներկայացնելով, խնդրել է. «1․ Սույն հատուկ վերանայման բողոքն ընդունել վարույթ: 2․ Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով 23․10․2024 թվականի որոշումը, Արտյոմ Մախմուտովին կալանքից ազատ արձակել կամ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ կամ բացակայելու արգելքով, կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով»: Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է. «(…) Գտնում եմ, որ Դատարանը խախտել է Արտյոմ Մախմուտովի՝ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի (Եվրոպական կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածով ամրագրված իրավունքները: Այսպես. (…) Ցանկացած դեպքում կալանավորումը պետք է լինի բացառություն, ոչ թե կանոն և պետք է կիրառվի բացառապես այն դեպքում, երբ դատարանը հիմնավոր եզրակացություն կանի, որ այլ խափանման միջոցներով հնարավոր չէ կանխել մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը և ապահովել դատավճռի կատարումը: Հարկ է նշել նաև, որ որքան երկար ժամանակ է անձը գտնվում շարունակական կալանքի տակ, այդքան խիստ չափանիշ է ներկայացվում ինչպես հիմնավոր կասկածի ապացուցվածությանը, այնպես էլ կալանավորման հիմքերին, ընդ որում՝ մեծանում է անձին ազատ արձակելու հավանականությունը, այդ թվում՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Այլ կերպ ասած՝ անմեղության կանխավարկածի ուժով անձին շարունակական կալանքի տակ պահելուն ուղիղ համեմատական է ազատ արձակելու առավել բարձր հավանականությունը, ինչը նշանակում է, որ առաջին ատյանի դատարանը պետք է առավել խիստ չափանիշով գնահատի մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը: Բոլոր խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերը նույնն են, հետևապես դրանցից որևէ մեկը հաստատելը դեռևս բավարար չէ հենց կալանավորումը կիրառելու համար, իսկ կիրառված լինելու դեպքում՝ դրա ժամկետը երկարացնելու, անհրաժեշտ է անդրադառնալ և քննարկել խափանման միջոցի տեսակի որոշման հարցը, որից հետո, երբ կբացառվի այլ խափանման միջոցի կիրառմամբ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու հնարավորությունը, ապա նոր կարող է կիրառվել առավել խիստ խափանման միջոցը կամ երկարացնել դրա ժամկետը: Արտյոմ Մախմուտովը ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։ Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ շուրջ չորս ամիս գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունը ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Գտնում եմ, որ դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին պահել կալանքի տակ: Այն, որ Արտյոմ Մախմուտովը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Ա․Մախմուտովի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Ա․Մախմուտովի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Ա․Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Մեր կարծիքով Ա․Մախմուտովի նկատմամբ ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելը ի զորու կլիներ ապահովել Ա․Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը դատարանում գործի քննության ժամանակ։ Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտություններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։ Մեղադրյալի անձը պարզված է և նրա ինքնությունը երբևէ կասկած չի հարուցել, իսկ Դատարանի պատճառաբանությունը, որ «մեղադրյալ Ա․Մախմուտովը ՀՀ–ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ» նշանակում է, որ ըստ Դատարանի տրամաբանության ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ (…)»։ 4. Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանի կողմից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ը (ներառյալ) սահմանված ժամկետում սույն դատական վարույթի վերաբերյալ պատասխաններ, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ չեն ներկայացվել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված նյութը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ (...) 2. (...), իսկ գրավոր ընթացակարգով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակիցներին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան: (...)»: 5.1 Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման «3» կետում շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրա հիմքում դրված փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ կալանքը 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու և այլընտրանքային խափանման միջոց չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: Այսպես. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»։ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատա-րած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա-րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կի-րառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտ-րելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա-րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (...). 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, (...) թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքե-րում և կարգով ազատությունից զրկելն է՝ օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափան-ման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (...). 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանք-ների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատա-րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նա-խատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատ-ճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպա-տակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրութ-յունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդու-մը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատ-վել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Դատական քննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումները վերադաս ատյանի կողմից վերանայելու սահմանների կապակցությամբ՝ Վճռաբեկ դատարանը Ն.Հարությունյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է. «(...) [Գ]ործի ըստ էության քննության ընթացքում դատարանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի լուծումը գտնվում են նրա` արդարադատության իրականացման պատշաճ կազմակերպման լիազորության ոլորտում։ Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով, որ կալանքի` որպես խափանման միջոցի հետ կապված հարցերը սերտորեն առնչվում են անձի ազատության իրավունքի էական սահմանափակման հետ, իսկ մյուս կողմից` ենթադրում առավել արժեքավոր հանրային շահի հնարավոր առկայություն` օրենսդիրը կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի որոշումները ընդգրկել է վերաքննիչ բողոքարկման առարկայի շրջանակում։ (…)»: 5.2 Ողջամիտ կասկածի առկայության դատական ստուգում. Կալանավորման պայմաններից մեկի՝ «հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի» առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր նախադեպային իրավունքում ձևավորել է, ի թիվս այլնի, հետևյալ դիրքորոշումները՝ - ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ՝ քրեական գործի քննության փուլում (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57), - հանցանք կատարած լինելու կասկածի՝ ողջամտորեն հիմնավորված լինելու պահանջը կամայական ձերբակալման և կալանավորման դեմ երաշխիքի կարևոր մասն է կազմում (տե՛ս Գուսինսկին ընդդեմ Ռուսաստանի (Gusinskiy v. Russia) գործով 2004 թվականի մայիսի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 70276/01, կետ 53), - հիմնավոր կասկածի առկայությունը անհրաժեշտ պայման է անձին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու օրինականության համար (տե՛ս Մակքեյն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (McKay v. The United Kingdom) գործով 2006 թվականի հոկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 543/03, կետ 44)։ Ըստ այդմ, թեև ձերբակալման պահին և սկզբնական կալանքի ժամանակ պետք է առկա լինի հիմնավոր կասկածը, այնուամենայնիվ, կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելիս նույնպես պետք է ցույց տալ, որ այդ կասկածները պահպանվել են և շարունակում են մնալ «հիմնավոր» (տե՛ս Ուրտանսն ընդդեմ Լատվիայի (Urtans v. Latvia) գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16858/11, կետ 32)։ Ազատությունից զրկելու տևողությունը կարող է լինել կարևոր գործոն կասկածի՝ պահանջվող աստիճանի համար» (տե՛ս Մյուրեյն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (Murray v. The United Kingdom) գործով 1994 թվականի հոկտեմբերի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14310/88, կետ 56): Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի, ՄԻԵԴ և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հիմնավորումները ստորև ներկայացված պատճառաբանությամբ ընդունելի են նաև իր համար: 5.2.1 Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցի քննության ժամանակ բավարար տվյալներ էին առկա մեղադրյալի կողմից նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով վե-րագրվող արարքը կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը փաստելու համար (թեև հարկ է արձանագրել, որ դրա առկայությունը փաստվում է առանց մանրազնին ստուգման ենթարկվելու՝ հաշվի առնելով գործն Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվելու փաստը): Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ դատարանում քննվող քրեական գործով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալը և գնահատական տալն այն նույն չափանիշներով, ինչ նախաքննության փուլում է, անթույլատրելի է, քանի որ այն կարող է վտանգել դատարանի անկախության և անկողմնակալության սկզբունքը, նկատի ունենալով, որ այդ դեպքում դատարանը, մինչև գործն ըստ էության քննելը և վերջնական դատական ակտով դրան լուծում տալը, գնահատական է տալու ինչպես մեղադրանքին, այնպես էլ գործով ձեռք բերված ապացույցներին, այնինչ այդ հարցի վերջնական պատասխանը պետք է տրվի դատավճռով: Հետևաբար այս հարցին Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է անդրադառնալու և գնահատելու այնքանով, որքանով հիմնավոր կասկածի առկայությունը կարող է գնահատվել առերևույթ (prima facie), եթե իհարկե հիմնավոր կասկածի բացակայությունն ակնհայտ չէ: Այլ կերպ՝ այս փուլում դատարանն իրավասու է գործում առկա ապացույցները և այլ փաստական տվյալները գնահատելու այնքանով, որքանով դա անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկածի առկայությունը գնահատելու առերևույթ (prima facie), այլ ոչ թե՝ ըստ էության, իսկ այդպիսի գնահատման չափանիշին համապատասխան սույն դեպքում այն առկա է, քանի որ հիմնավոր կասկածի ապացուցողական չափանիշը նվազ է, քան անձի մեղքի և դատապարտման համար անհրաժեշտ ապացուցողական չափանիշը, որն առավել բարձր է: 5.3 Կալանքի ժամկետի երկարաձգման և կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց չկիրառելու իրավաչափության դատական ստուգում. 5.3.1 Անդրադառնալով տնային կալանքի նպատակների վերաբերյալ վերանայման բողոքի հիմքերին (մանրամասն տե՛ս նաև սույն որոշման «3» կետը), հիմնավորումների շրջանակներում ու դրանք հաստատող փաստերին, վիճարկվող դատական ակտը ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Սույն բողոքը լուծելիս կիրառելի են մի շարք գործերով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները: Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Վ.Պողոսյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) [Մ]եղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»: Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի /նպատակների/ վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(…) Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (…)»: Արդարադատության իրականացմանը միջամտելու վտանգը՝ ապացույցները վերացնելը, վկաների վրա ճնշում գործադրելը և այլն, չպետք է գնահատվեն վերացական կերպով, այլ պետք է բխի գործի կոնկրետ հանգամանքներից և ապացույցներից (Բեցիևն ընդդեմ Մոլդովայի, թիվ 9190/03, 04.10.2005, պարբ. 59): Ազատությունից զրկելու վերոնշյալ հիմքը քննության տարբեր փուլերն ավարտելուն զուգահեռ աստիճանաբար կորցնում է իր կշիռը: Միայն բացառիկ դեպքերում այն կարող է արդարացնել ազատությունից զրկելու շարունակումը մինչև դատական քննությունը (տե՛ս W-ն ընդդեմ Շվեյցարիայի գործը, 26 հունվար, 1993): Եվրոպական դատարանը հասկանում է, որ իշխանությունները կարող են անհրաժեշտ համարել կասկածյալին գոնե քննության սկզբում բանտում պահելը՝ նպատակ ունենալով կանխել նրա կողմից գործի շրջանակում շփոթություն առաջացնելը, հատկապես բարդ գործի պարագայում, որով անհրաժեշտ են բազմաբնույթ ուսումնասիրություններ: Երկարատև ժամանակահատվածում, սակայն, քննության պահանջներն այլևս բավարար չեն, անգամ՝ բարդ գործի պարագայում, այդպիսի կալանավորումը հիմնավորելու համար. իրադարձությունների սովորական ընթացքի դեպքում ենթադրյալ վտանգները ժամանակ անցնելուն և տարբեր գործողություններ կատարելուն, ցուցմունքներ վերցնելուն և ստուգումներ իրականացնելուն զուգահեռ նվազում են (տե՛ս Clooth-ն ընդդեմ Բելգիայի գործով վճիռը, պարբ. 43): Դատարանը համարում է, որ մեղադրանքի ծանրությունը կարող է դատական իշխանություններին հիմք տալ կասկածյալին մինչդատական կալանքի ենթարկելու և կալանքի տակ պահելու համար՝ նոր հանցագործությունների կատարման փորձերը կանխելու նպատակով: Այնուհանդերձ, ի թիվս այլ պայմանների, անհրաժեշտ է, որպեսզի վտանգը լինի իրատեսական, իսկ միջոցը՝ պատշաճ՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես անցյալի պատմությունը և կասկածյալի անձը: Սույն գործով գանգատաբերի նախկին դատվածությունների համար հիմք դարձած հանցագործություններն իրենց բնույթով կամ ծանրության աստիճանով համեմատելի չէին վիճարկվող վարույթում նրան ներկայացված մեղադրանքին: Այնուամենայնիվ, հանցագործություններ կատարած լինելու մասին ակնարկները պետք է հիմնավորված լինեն, և դժվար թե համոզիչ լինի, օրինակ, այն փաստարկը, թե ֆինանսական դժվարությունները կարող են անձին գայթակղել՝ գործելու նոր հանցագործություններ (տե՛ս Stögmüller-ն ընդդ Ավստրիայի, 10 նոյեմբեր, 1969): Բացի դրանից՝ պատշաճ չէր լինի փորձել ազատությունից զրկելու երկարաձգումը հիմնավորել՝ հղում անելով հանցանքի կատարելու մտավախությանը, եթե հանցանքն իր բնույթով հավանաբար միանգամյա իրադարձություն է, ինչպես Դատարանը վճռեց I.A.-ն ընդդ. Ֆրանսիայի գործով: Փախուստի դիմելու հավանականությունը չի կարող գնահատվել, հետևաբար նաև կալանավորման մասին որոշում կայացվել, բացառապես առաջադրված մեղադրանքի կամ նախատեսված պատժի ծանրությամբ (Պանչենկոն ընդդեմ Ռուսաստանի, թիվ 45100/98, 08.02.2005, պարբ. 106): Անհրաժեշտ է հաշվի առնել գործի հանգամանքները, կալանավորի անձը, նրա անձնական, հասարակական, ընտանեկան, աշխատանքային կապերը տվյալ պետության կամ համայնքի հետ, կացության կարգավիճակը, գույքային վիճակը և այլն, և այդ ամենի համատեքստում գնահատել նաև մեղադրանքի ծանրությունը և նախատեսված պատժի խստությունը որպես փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատելու հիմք։ Ակնկալվող պատիժը նույնպես դեր խաղում է, սակայն փախուստի վտանգը չի կարող գնահատվել բացառապես այդ նկատառումների հիման վրա (տե՛ս Kozik-ն ընդդ. Լեհաստանի գործը ստորև և Imre-ն ընդդեմ Հունգարիայի, 2 դեկտեմբեր, 2003, պարբ. 45): Փախուստի վտանգը, սակայն, չի կարող գնահատվել բացառապես այդպիսի նկատառումների հիման վրա, խոսքը վերաբերում է այն պատիժների ավելի մեծ ծանրությանը, որոնց նկատմամբ վախ պետք է որ ունենար պարոն Նյումեյստերը նոր ապացույցների հիման վրա: Այլ գործոններ, օրինակ՝ անձի բնույթին, բարոյական կերպարին, տանը, զբաղմունքին, գույքին, ընտանեկան կապերին և քրեական հետապնդման երկրի հետ տարաբնույթ կապերին առնչվող գործոնները կարող են կա՛մ հաստատել փախուստի վտանգի գոյությունը, կա՛մ այնքան փոքր վտանգի տպավորություն ստեղծել, որ դրանով հնարավոր չլինի հիմնավորելու մինչդատական կալանքը: Պետք է նաև մտապահել, որ փախուստի վտանգն անհրաժեշտաբար նվազում է կալանքի տակ որոշակի ժամանակ անցկացնելուն զուգընթաց, քանի որ հավանական է, որ մինչդատական կալանքի տևողությունը կնվազեցվի դատապարտման դեպքում անձի նկատմամբ կիրառվելիք ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից, որը թերևս կնվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը նրա համար և կթուլացնի այդ միջոցին դիմելու նրա գայթակղությունը (Kozik-ն ընդդեմ Լեհաստանի գործը, 18 հուլիս, 2006): 5.3.3 Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի նպատակների առկայության կամ բացակայության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությամբ փաստում է, որ տնային կալանքի կիրառման համար հիմք ընդունված՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա դրած պարտականությունները չկատարելը, քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելը և փախուստի դիմելը կանխելու նպատակով կալանք կիրառելու անհրաժեշտությունը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից լիովին փաստարկված է։ Մեղադրանքի ծանրությունը, բնույթը, վտանգավորության աստիճանը կարևոր նշանակութուն ունեն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի լուծման համար, իսկ սույն դեպքում մեղադրյալին մեղսագրվում է պետական իշխանության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործութան կատարում, որի համար պատասխանատվություն է նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 12-ից 20 տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկում։ Հետևաբար ակնկալվող պատժի խստության, ինչպես նաև այն հանգամանքի հաշվառմամբ, որ մեղադրյալը ՀՀ քաղաքացի չի հանդիսանում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր չունի, վկայում է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության մասին։ Ինչ վերաբերում է Բողոքում նշված այն փաստարկին, որ ըստ Առաջին ատյանի դատարանի տրամաբանության, ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը, ապա պետք է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմքում նման պատճառաբանություն առկա չէ, պարզապես հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի՝ ՀՀ-ի հետ կայուն կապերի բացակայության փաստը, իրավաչափորեն հաստատված է համարել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության շարունակական առկայությունը։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրված արարքի ենթադրյալ կատարման եղանակի, քրեական վարույթով ապացույցների հետազոտման և վկաների հարցաքննության անհրաժեշտության, քրեական վարույթով անցնող մյուս անձանց հետ որոշակի փոխհարաբերություններ ունենալու հանգամանքների համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում օբյեկտիվ դիտորդի մոտ չի կարող այլ համոզմունք ձևավորվել, քան այն, որ շարունակապես առկա է նաև քրեական վարույթին խոչընդոտելու և քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման պայմաններում մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխարգելման լավագույն դատավարական մեղանիզմը շարունակում է մնալ կալանք խափանման միջոցը։ Ուստև կալանքի շարունակական անհրաժեշտության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները, հիմնավոր են, բխում են գործի նյութերից ու վերաբերելի իրավակարգավորումներից, որոնց հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն: Ուստիև Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանում ստացված բողոքի վերաբերյալ նյութերի ուսումնասիրությամբ չեն հայտնաբերվել կալանքի նշված հիմքը հերքող փաստեր։ 5.3.4 Հաշվի առնելով սույն որոշման «5.3.3» կետում թվարկված հանգամանքները և ներկայացված վերլուծությունները կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցի քննարկման համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ ռիսկերը (առնվազն Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ նշված պատճառաբանությամբ) չի կարող չեզոքացնել կամ էապես նվազեցնել ազատությունից փաստացի զրկմամբ չպայմանավորված այլ խափանման միջոցների (այդ թվում՝ համակցված) կիրառումը, այդպիսի որևէ միջոցի կիրառումը դեռևս արդյունավետ չէ: Այլ կերպ՝ հիմնավոր են նաև Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, որ վարույթի քննության տվյալ փուլում կալանքը այն անհրաժեշտ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: 5.4 Այսպիսով, ամփոփելով սույն որոշման «5.1-5.3» կետերում շարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանի նշած փաստարկների և պատճառաբանությունների համատեքստում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով էության մեջ կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Վ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-11-2024 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 10-02-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 07-02-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մասին 27.01.2025թ. կայացված որոշումը և կիրառել վարչական հսկողություն : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Կայացվել է որոշում | Ընդունվել է վարույթ |
| Որոշման ամսաթիվը | 27-02-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «27» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետև՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Կ.Հովհաննիսյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեակա¬ն գոր¬ծով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի (այսուհետև՝ նաև մեղադրյալ) պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Էդ.Մկրտչյան) 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետև՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) ստացվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով և մյուսի: 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2025 թվականի հունվարի 27-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի կատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանը ստացել է 2025 թվականի փետրվարի 4-ին։ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը: Վերաքննիչ դատարանում ստացված թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթի նյութերը, բողոքի հետ միասին դատավոր Կ.Հովհաննիսյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի փետրվարի 14-ին: 2025 թվականի փետրվարի 17-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի փետրվարի 27-ը: 2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ 3. Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները. «Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը. (...) Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ -մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. -սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, -մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, -ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, -մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի մայիսի 4-ը»: 4. Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը. Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին նշել է, որ ստորադաս դատարանը պատշաճ չի գնահատել հիմնավոր կասկակածի շարունակական լինելու հանգամանքը, դրա հիմքում վկայակոչված տվյալները և տեղեկությունները, մասնավորապես նշվածի համատեքստում պետք է փաստել, որ Վ.Տիխոմիրովին վերագրվող գործողությունները որևէ հակաօրինակսան բնույթ իրենց մեջ չեն պարունակում, ավելին ստորադաս դատարանի կողմից չի պատճառաբանվել, թե որ փաստական տվյալների կամ տեղեկությունների հիման վրա է վարույթն իրականացնող մարմինը ադրբեջանական <<CBC>> հեռուստաալիքով 03.05.2024 թվականին հրապարակված տեսանյութի բովանդակությունը ներկայացնում, որպես սույն գործով անցնող մեղադրյալների այդ թվում ՝ Վ.Տիխոմիրովի կողմից կատարված տեսագրումներ: Այլ կերպ ասաց, անհասկանալի է թե վերջինիս առնչությունը մատնանշված տեսագրությանը, ինչով է հիմնավորվում: Ամփոփելով, բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ստորադաս դատարանի դատական ակտը և կայացնել փոխարինող դատական ակտ այն է՝ մեղադրյալի նկատամամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողություն: 5. Վարույթի մասնակիցների կողմից Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բողոքի պատասխանները, բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը և միջնորդությունները. Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին չեն ներկայացրել բողոքի պատասխաններ, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ: 6.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված նյութերը՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 389-րդ հոդվածի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման ենթակա են առաջին ատյանի դատարանի հետևյալ դատական ակտերը՝ (…) 2) կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու, կալանքի ժամկետը երկարաձգելու, կալանքը վերացնելու կամ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու, ինչպես նաև կալանքը վերացնելու կամ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը մերժելու մասին․ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հա-մա¬¬ձայն՝ «Մեղադրյալը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով իրավունք ունի՝ իր համար հաս-կանալի լեզվով, անհապաղ ու հանգամանորեն տեղեկացվելու իրեն ներկա¬յացվող մեղադ-րանքի փաստական հանգամանքների և իրավական գնահատականի մասին, իսկ արգե¬լան¬-քի վերցվելու դեպքում` նաև իրեն ազատությունից զրկելու հիմքերի և պատճառների մասին»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (...) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: 2. Մինչդատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել, կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երկու ամսից ոչ ավելի ժամկետով` պահպանելով սույն հոդվածով սահմանված մինչդատական վարույթում կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1․ Նախաքննությունը և դատաքննությունը պետք է ավարտվեն ողջամիտ ժամկետում: Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է իր իրավասության սահմաններում դրսևորել պատշաճ ջանասիրություն վարույթը ողջամիտ ժամկետում ավարտելու համար: 2. Մեղադրյալն ունի ողջամիտ ժամկետում դատարանի առջև կանգնելու իրավունք: 3. Անձին անազատության մեջ պահելու ժամկետը պետք է սահմանափակվի ամենակարճ անհրաժեշտ ժամանակահատվածով (...)»: Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի բացակայության վերաբերյալ բողոքաբերի բարձրացրած հարցերին, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ դրանք կարող են խորքային քննարկման առարկա դառնալ միայն գործն ըստ էության քննելու և լուծելու ընթացքում, այսինքն՝ հանդիսանում են արդարադատության իրականացման արդյունքում լուծման ենթակա հարցեր։ Եթե նախնական դատալումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս դատարանը խորքային անդրադառնա այդ հարցերին և որոշում կայացնի դրանց վերաբերյալ, ապա կխախտվի քրեական դատավարության փուլային կառուցվածքը, քրեադատավարական գործառույթների տարանջատման սկզբունքը, իսկ նշված հարցի քննարկումը կվերածվի բուն արդարադատության իրականացման գործընթացի։ Հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն (նման մոտեցումը համահունչ է Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման 18-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը): Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը, վերլուծելով քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և իրավաչափ կերպով արձանագրել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած որոշման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. -սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, -մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, -ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, -մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Հաշվի առնելով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Անդրադառնալով Պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչված իրավական նորմերին և խնդրանքին՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքը խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը, և Առաջին ատյանի դատարանը որպես վարույթ իրականացնող մարմին խափանման միջոցի հիմքերը քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Սույն դեպքում պաշտպանը Վերաքննիչ դատարան չի ներկայացրել մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոփոխելու անհրաժեշտության վերաբերյալ ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, մինչդեռ քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, և Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու, առավել մեղմ խափանման միջոց ընտրելու համար անհրաժեշտ են ծանրակշիռ փաստարկներ, ուստի կիրառված խափանման միջոցի ակնհայտ անհամաչափության բացակայության պայմաններում, հենց Առաջին ատյանի դատարանը պետք է գնահատի կիրառված խափանման միջոցի արդյունավետությունը՝ որպես քրեական վարույթն իրականացնող մարմին։ Վերոգրյալը բխում է նաև Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայից, որի համաձայն՝ դատական քննության փուլում գտնվող քրեական վարույթներով խափանման միջոց կալանավորման իրավաչափության, այն այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու հարցերը քննարկելիս պետք է հաշվի առնել նաև այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Արման և Արքա Մադաթյանների վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման 18.1.-րդ կետը): Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ինչպես ներկայացված բողոքում, այնպես էլ ստացված նյութերում բացակայում են Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ փաստական հանգամանքները, որպիսի պայմաններում մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը՝ թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 363-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը մերժել` թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ: 2. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-02-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-02-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 27.01.2025թ. որոշումը , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել տնային կալանքով , վարչական հսկողությամբ կամ գրավով , կամ բացակայելու արգելքով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Կայացվել է որոշում | Ընդունվել է վարույթ |
| Որոշման ամսաթիվը | 28-02-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ «28» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է.Աղաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարանի)՝ 2025 թվականի հունվարի 27-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմքունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության ավագ քննիչ Ս.Հայրապետյանի կողմից կազմվել է թիվ 58224124 քրեական վարույթով Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և մյուսների վերաբերյալ մեղադրական եզրակացությունը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով և այլոց, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան։ Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և նշանակվել են նախնական դատալսումներ։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշմամբ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին փոստային եղանակով Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է.Աղաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը։ 2025 փետրվարի 17-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել, իսկ փետրվարի 18-ին դատավոր Լ.Ալավերդյանի աշխատակազմին են փոխանցվել թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթի նյութերը։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «(…) [Ն]ա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում։ Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխիմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100.000- ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական։ (…)»։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշման համաձայն՝ (...) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաեւ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրւսկացությամբ ուղարկվել է Դատարան եւ դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերեւույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու եւ նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երեւան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետեւյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու, հանցանք կատարելը եւ փախուստը կանխելու նպատակները: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետեւյալ հանգամանքները. -սույն քրեական վարույթով անցնում են նաեւ անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք եւ զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաեւ՝ հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել որ այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարում ապահովելու, հանցանք կատարելը եւ փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետեւաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը եւ պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետեւաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչեւ 2025 թվականի ապրիլի 28-ը: (…)»։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է.Աղաջանյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ վիճարկվող որոշումը հիմնավորված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի, ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի և ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի պահանջներից, ուստի այն ենթակա է բեկանման։ Բողոքաբերի կարծիքով՝ միջնորդության քննարկման արդյունքում չի հաստատվել հիմնավոր կասկածն առ այն, որ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրտեսության փորձ: Ըստ Բողոքաբերի՝ քրեական հետապնդում հարուցելու որոշման մեջ անհասկանալի է, թե լրտեսության հանցափորձի ո՞ր տեսակն է մեղսագրված Դ․Սեմենյուկին՝ ավարտված, թե չավարտված։ Դ․Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի նկարագրական մասում հիմնականում նկարագրված են սույն քրեական գործով մյուս մեղադրյալներին մեղսագրվող գործողությունները, որոնք վերագրվել են նաև վերջինիս: Առաջադրված մեղադրանքում հստակեցված չէ, թե կոնկրետ որ մեղադրյալը ինչ է արել և կոնկրետ ինչ գործողություններ են մեղսագրվում մեղադրյալներից յուրաքանչյուրին: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ անհասկանալի է նաև, թե ՀՀ տարածքում գտնվող կոնկրետ որ պատմամշակութային կոթողները, գուղերը, փողոցները և այնտեղ գտնվող կոնկրետ որ մահմեդական, ադրբեջանական կամ հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքները պետք է տեսալուսանկարահաներ Դ․Սեմենյուկը և կոնկրետ ինչպես դա պետք է օգտագործեր ի վնաս ՀՀ ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը կամ արտաքին անվտանգությանը։ Այլ կերպ ասած՝ Դ․Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի նկարագրական մասում հստակ և կոնկրետ նկարագրված չեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող վերջինիս գործողությունները, դրանց հստակ տեղը և ժամանակը, ինչի հետևանքով անհասկանալի է, թե կոնկրետ ինչ է մեղսագրվում Դ․Սեմենյուկին: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Դանիիլ Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի անորոշ ու վերացական ձևակերպումների, ինչպես նաև նրա փաստացի կատարված գործողությունների չկոնկրետացված և հստակեցված չլինելու պատճառով պաշտպանական կողմը չի կարողացել հստակ ընկալել և հասկանալ, թե կոնկրետ ինչում է մեղսադրվում վերջինս, որպեսզի կարողանա դրա դեմ արդյունավետ պաշտպանություն իրականացնել: Բողոքաբերի համոզմամբ՝ չնայած որ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվում է լրտեսության փորձի կատարում, սակայն գործով ձեռք չի բերվել և դատարանին չի ներկայացվել որևէ ապացույց: Չի կատարվել նաև դեպքի վայրի զննություն կամ այլ անհրաժեշտ անհետաձգելի օպետարիվ քննչական և դատավարական գործողություններ, որպեսզի պարզվի, թե կոնկրետ որտեղ է կատարվել դեպքը, կոնկրետ որ տեղայնքը պետք է տասալուսանկարահաներ Դ․ Սեմենյուկը, արդյո՞ք այն հանդիսանում է հատուկ պահպանման օբյեկտ, որն արգելված է լուսանկարահանել, թե ոչ: Բացի այդ, մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե ինչպես Դ․Սեմենյուկը և մյուս մեղադրյալները պետք է հայտնվեին այդ վայրում և ինչ եղանակով: Ոչ Դ․Սեմենյուկին առաջադրված մեղադրանքի նկարագրական մասում հետազոտված վարույթային նյութերով հստակեցված չէ, թե կոնկրետ որտեղ է կատարվել դեպքը: Բողոքաբերն ընդգծել է, որ Դանիիլ Սեմենյուկը իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել, որ նպատակ կամ դիտավորություն չի ունեցել ի վնաս ՀՀ ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության կամ արտաքին անվտանգության գործելու: Ավելին, նույնիսկ մեծ ցանկության դեպքում չէր էլ կարող դա անել, քանի որ ՀՀ ժամանելուն պես՝ ձերբակալվել է «Զվարթնոց» օդանավակայանում և բերման ենթարկվել ԱԱԾ: Անհասկանալի է նաև, որ եթե նույնիսկ Դ․Սեմենյուկը, ժամանելով ՀՀ, սկզբնական մտադրություն է ունեցել ի վնաս ՀՀ ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության կամ արտաքին անվտանգության դեմ գործելու, ապա ի՞նչից է ենթադրել վարույթն իրականացնող մարմինը, որ վերջինս հետագայում կամովին չէր հրաժարվի հանցագործությունից: Բողոքաբերի կարծիքով՝ Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ բավարար չափով չի հիմնավորել, թե սույն քրեական գործով դատարանում հետազոտված կոնկրետ որ նյութերն են իրեն հիմք տվել ենթադրելու, որ մեղադրյալը, մնալով ազատության մեջ, կարող է կատարել դատական ակում վկայակոչված գործություններից որևէ մեկը: Ուստի, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չեն, քանի որ դրանք որևէ ձևով փաստարկված չեն: Ըստ Բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշման մեջ պատշաճ ձևով չի անդրադարձել, թե ինչի համար Դ.Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ տնային կալանք կամ վարչական հսկողություն կիրառելը բավարար չէր լինի ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նրա անձը, տարիքը, սոցիալական դրությունը, ինչպեն նաև այլ էական հանգամանքներ, որոնք պարտավոր էր հաշվի առնել անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառելիս: Մասնավորապես՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկը 18 տարեկան երիտասարդ է՝ 17.11.05 թվականի ծնված, համարվում է օտարերկրացի՝ ՌԴ քաղաքացի, որտեղ հանդիսացել է մանկատան սան, ՀՀ մուտք է գործել օրինական ճանապարհով՝ ՀՀ տեսարժան վայրերն ու պատմամշակութային կոտողները նկարելու և այդ եղանակով գումար վաստակելու նպատակով, ՌԴ-ում ունեցել է մշտական բնակության վայր՝ վարձակալական հիմունքներով բնակվել է ք․ Մոսկվա Օրեխովո-Զուեվո Շիպիլովսկայա մետրոյի կայարանի մերձակայքում: Ոչ իր հայրենիքում, ոչ էլ ՀՀ-ում նախկինում դատված կամ որևէ այլ ձևով առատավորված չի եղել: Շահագռգռված է գործի օբյեկտիվ քննության համար, պարտավորվել է չխուսափել քննությունից և ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի առաջին իսկ կանչով: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ խնդրո առարկա իրավիճակում Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը ի զորու կլիներ ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հունվարի 27-ի որոշումը և Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին կալանքից ազատ արձակել կամ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրել տնային կալանքը, վարչական հսկողությունը, գրավը կամ բացակայելու արգելքը կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին. հիմնավոր են արդյո՞ք Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...)4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը և նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ առարկայազուրկ է հիմնավոր կասկածի առկայությանը կամ բացակայությանն անդրադառնալը: Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին»: Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը»։ Անդրադառնալով կալանավորման հիմքերի շարունակական կիրառման բացակայության վերաբերյալ Բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում բերված փաստարկներին և գնահատման ենթարկելով գործի նյութերը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի նյութերում առկա են համապատասխան տեղեկություններ և փաստեր, որոնք թույլ են տալիս հիմնավորված ենթադրություն կատարել այն մասին, որ դեռևս պահպանվում է ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը և այն կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս ազատության իրավունքի սահմանափակմամբ։ Մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու մտավախությունը դեռևս շարունակում է առկա լինել։ Նշյալ եզրահանգման համար Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, սպասվող պատժի խստությունը, որպիսի տվյալները, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը։ Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է հետևյալ հանգամանքները՝ - Դանիիլ Սեմենյուկին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը և ակնկալվող պատժի խստությունը, այդ թվում՝ նպատակը, - մյուս մեղադրյալների հետ ունեցած փոխհարաբերութունների բնույթը, - գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտված չլինելը, - օտարերկրյա քաղաքացի լինելը, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և կայուն սոցիալական կապեր չունենալը։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ հանցանքը ենթադրաբար խմբի կազմում կատարելը ևս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը: Այս հետևությունը համահունչ է նաև Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին, մասնավորապես՝ անդրադառնալով վարույթը խոչընդոտելու հիմքին` Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է (տե´ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Stvrtecky v. Slovakia գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61)։ Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալ հանգամանքները, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և իրավական դիրքորոշումների համակցությամբ հաշվի առնելով քրեական գործի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի ենթադրյալ վարքագծի դրսևորումները, նրան վերագրվող արարքի բնույթն ու կալանքի համար հիմք հանդիսացած հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության տվյալ փուլում կալանքից զատ որևէ այլ խափանման միջոցով ողջամտորեն հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով վերջինիս ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է.Աղաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է.Աղաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 17-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 17-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 17-02-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտյոմ Մախմուտով մյուսները՝ Դանիիլ Սեմենյուկ , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 27.01.2025թ. որոշումը , մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ , կամ բացակայելու արգելքով , կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 24-02-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2803/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Էդ.Մկրտչյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի, «06» մարտի 2025թ. ք.Երևան գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունվարի 27-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարութային նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը ստանձնել է ըստ մեղադրանքի՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդված 1-ին մասով, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդված 1-ին մասով և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդված 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով վարույթը: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: 2. Վերոնշյալ որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը՝ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 գործով օրինականությունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերի հետ միասին, մակագրվել և 2025 թվականի փետրվարի 21-ին հանձնվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3. Մեղադրյալ Անդրանիկ Արթուրի Խաչատրյանի պաշտպան Մազման Պողոսյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշել է հետևյալը. «(...) Արտյոմ Մախմուտովը, ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։ Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ շուրջ յոթ ամիս գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունը ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Դատարանը Որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն․Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված»։ Դատարանը, սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին այդ թվում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։ Այսպես` նախորդ անգամ Դատարանը Արտյոմ Մախմուտովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամսով երկարաձգել է 23․10․2024 թվականին։ Դրանից հետո նշանակվել է 3 դատական նիստ՝ 03․12․2024 թվականին, որը չի կայացել հետևյալ պատճառաբանությամբ․ «Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստից առաջ դատարանի աշխատակազմի հետ կապ է հաստատել ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցը և հայտնել,որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության հետևանքով չեն կարող մեղադրյալների ներկայությունը ապահովել սույն դատական նիստին»: 13․01․2025 թվականի դատական նիստը նույնպես չի կայացել։ Թեև www.datalex.am համակարգում նշված է, որ դատական նիստը կայացել է, Դատարանը բանավոր հաստատեց, որ նիստի չկայանալու պատճառը նույնն էր՝ մեղադրյալները չեն ներկայացվել դատարան։ Կայացել է միայն 27․01․2025 թվականի դատական նիստը, դատարանը քննարկել է խափանման միջոցի երկարացման հարցը։(...) Թեև օրենսդիրը այդ դրույթը, կարծես թե, նախատեսել է նախաքննության մարմինների համար, սակայն ցանկացած քրեական հետապնդում իրականացնող մարմին, այդ թվում նաև դատարանը պարտավոր է գործի քննության ընթացքում դրսևորել պատշաճ ջանասիրություն։ Այսպիսով` մեղադրյալը շուրջ 7 ամիս գտնվում է կալանքի տակ, սակայն գործի քննությունը ձգձգվում է և Դատարանը գործի քննության անհրաժեշտ ջանասիրություն չի գործադրում։ Երեք ամսվա ընթացքում՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23–ից մինչև 2025 թվականի հունիսի 27 դատական նիստեր տեղի չեն ունեցել զուտ այն պատճառով, որ մեղադրյալներին ն չեն ներկայացրել դատարան։ Դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ/ անհրաժեշտ/ ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։ «Պատշաճ ջանասիրություն» վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է դրսևորել ցանկացած քննվող վարույթով, սակայն եթե գործով մեղադրյալը գտնվում է կալանքի տակ, ապա վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է դրսևորել «հատուկ ջանասիրություն» գործը հնարավորինս արագ քննելու համար։ Չնայած որ ներպետական օրենսդրությունը օգտագործում է «պատշաճ ջանասիրություն» տերմինը, այնուամենայնիվ նախատեսում է, որ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորված «հատուկ ջանասիրությունը» անձին շարունակաբար կալանքի տակ պահելու պարտադիր պայմաններից մեկն է: Այդպիսի պայմանի բացակայությունը ինքնըստինքյան բացառում է շարունակական կալանքը: Դրա վերաբերյալ առկա է կայուն դատական պրակտիկա, որը ձևավորվել է Ա.Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի կողմից դեռևս 31.10.2008թ. թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշումը կայացնելուց հետո և, ընդհուպ մինչև ներկա պահը, բազմիցս վերահաստատվել է ամենատարբեր գործերով (ի թիվս այլնի, Վճռաբեկ դատարանի կողմից թիվ ԵԿԴ/0580/06/09 գործով 23.07.2010թ., թիվ ԵԴ/0749/06/19 գործով 18.02.2022թ., ԱՎԴ2/0045/06/21 գործով 22.04.2022թ., ԵԴ/0097/06/20 գործով 27.05.2022թ., ԵԴ/0387/01/19 գործով 22.04.2022 թվականի) կայացված որոշումներում: (...) Գտնում եմ, որ դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին պահել կալանքի տակ: Այն, որ Արտյոմ Մախմուտովը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Ա․Մախմուտովի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Ա․Մախմուտովի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Ա․Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Մեր կարծիքով Ա․Մախմուտովի նկատմամբ ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելը ի զորու կլիներ ապահովել Ա․Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը դատարանում գործի քննության ժամանակ։ Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտությունյուններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։ Մեղադրյալի անձը պարզված է և նրա ինքնությունը երբևէ կասկած չի հարուցել, իսկ Դատարանի պատճառաբանությունը, որ «մեղադրյալ Ա․Մախմուտովը ՀՀ–ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ» նշանակում է, որ ըստ Դատարանի տրամաբանության ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ (...)»: 4.Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունին Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով 27․01․2025 թվականի որոշումը, Արտյոմ Մախմուտովին կալանքից ազատ արձակել կամ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ կամ բացակայելու արգելքով, կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով։ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 5. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 6. Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 27-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: 7. Պատասխանելով սույն որոշման 6-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: Խափանման միջոց, այդ թվում՝ կալանք, կիրառելու իրավաչափության պայմաններն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով, որի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: (...)»: Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Հաշվի առնելով կալանքի ուրույն կարգավիճակը խափանման միջոցների համակարգում՝ օրենսդիրը դրա իրավաչափության գնահատման համար սահմանել է որոշակի առանձնահատկություններ: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (...) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: 8. Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով Բողոքաբերի՝ հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչված հիմքերին և փաստարկներին՝ այն մասին, որ սխալ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտության մասով, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու, ինչպես նաև հանցանք կատարելը կանխելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը կանխելու նպատակով: Վերաքննիչ դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է մասնավորապես հետևյալ հանգամանքներով. ա) դեռևս առկա է վարույթային գործողությունների կատարման անհրաժեշտությունը, բ) մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, գ) վարութային նյութերում առկա փաստական տվյալների համադրված վերլուծության հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության առ այն, որ մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման համար էական հանգամանք է հանդիսանում սույն գործով անցնող մյուս մեղադրյալի հետ ունեցած փոխհարաբերությունների բնույթը՝ մասնավորապես խմբի կազմում հանցանքի ենթադրյալ կատարումը: դ) մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի բնույթը (հանցանքը ոտնձգում է սահմանադրական կարգի հիմունքների և պետական անվտանգության պահպանման ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ), դրանց վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ Արտյոմ Մախմուտովին ի թիվս այլնի մեղսագրվում է առանձնապես ծանր հանցանքի ենթադրյալ կատարում, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է միայն ազատազրկման ձևով, ընդհուպ մինչև ցմահ ժամկետով, ինչն էական նշանակություն ունի մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Այսինքն՝ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը ինքնին թաքնված է նաև մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության բնորոշման գաղափարում: 9. Անդրադառնալով հատուկ վերանայման բողոքում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված խափանման միջոցի կիրառման նպատակները և վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք այլընտրանքային խափանման միջոցները, այդ թվում՝ վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը կամ դրանց համակցված կիրառումը հանդիսանալ չեն կարող, հաշվի առնելով, որ դրանք բավարար և ողջամիտ միջոց չի հանդիսանում ապահովելու մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը: 10. Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով 3 (երեք) ամիս ժամկետով ՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ վարույթի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 27-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 06-03-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 11-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 59, 67 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 11-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 59, 67 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 30448/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 07-05-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-05-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մասին 25.04.2025թ. կայացված որոշումը և կիրառել վարչական հսկողություն : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «26» մայիսի 2025թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Էդուարդ Մկրտչյան) 2025 թվականի ապրիլի 25-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) քննվում է քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և մյուսների։ 2. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոփոխելու, վերացնելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, որոշել է վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամսով։ 3. 2025 թվականի մայիսի 7-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը։ 2025 թվականի մայիսի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթի հավելվածը, որը դատավոր Լ.Աբգարյանի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի մայիսի 14-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100.000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխիմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերնոշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովիի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս, կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելով 3 նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ 5. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2025 թվականի ապրիլի 25-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման մեջ նշել է. «(…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի և 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Անդրառանալով մեղարդյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելուն, Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում հանցանք կատարելու հավանականությունն էականորեն նվազել է, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ ցանկացած կալանավորման հիմք, ժամանակի ընթացքում նվազում է, եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում դրա հավանականությունը բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 4-ը: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 6. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով. Բողոքաբերը մասնավորապես գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել հիմնավոր կասկածի շարունակական լինելու հանգամանքը, դրա հիմքում վկայակոչված տվյալները և տեղեկությունները, մասնավորապես, Վ.Տիխոմիրովին վերագրվող գործողությունները որևէ հակաօրինական բնույթ իրենց մեջ չեն պարունակում։ Ավելին՝ դատարանը չի պատճառաբանել, թե որ փաստական տվյալների կամ տեղեկությունների հիման վրա է վարույթն իրականացնող մարմինը ադրբեջանական «CBC» հեռուստաալիքով 03.05.2024 թվականին հրապարակված տեսանյութի բովանդակությունը ներկայացնում որպես սույն գործով անցնող մեղադրյալների այդ թվում՝ Վ.Տիխոմիրովի կողմից կատարված տեսագրումներ: Այլ կերպ՝ անհասկանալի է, թե վերջինիս առնչությունը մատնանշված տեսագրությանը ինչով է հիմնավորվում։ Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է. «Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ, կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու 25.04.2025թ. կայացված թիվ (ԵԴ1/2803/01/24) որոշումը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալի նկատամամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողություն»: Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 7. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրանք հաստատող փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: 9. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝ 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Տիգրան Պետրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(…) Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (…)»: Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)» ։ Ն․Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ արձանագրել է. «Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն» : 10. Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, դրանք հաստատող փաստերի շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Վ․Տիխոմիրովին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, վարույթի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը չեզոքացնելու համար։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է՝ որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի և ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, պատշաճ գնահատման է ենթարկել մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից դատարանում գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավոր ռիսկերը, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերը որևէ պնդում չի ներկայացրել: Անդրադառնալով Վիկտոր Տիխոմիրովի արարքում հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայության վերաբերյալ բողոքի հեղինակի պնդմանը՝ Վերաքննիչ դատարանը, Ն․Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ, արձանագրում է, որ պաշտպանության կողմի բարձրացրած հարցն առնչվում է գործի ըստ էության լուծմանը և դուրս է դատավարական տվյալ փուլի խնդիրների շրջանակներից, ըստ այդմ՝ Վերաքննիչ դատարանում իրականացվող դատական վերանայման շրջանակներից, քանի որ այս փուլում դրա գնահատումը կարող է կանխորոշիչ դեր ունենալ գործն ըստ էության քննության առնող դատարանի հետագա եզրահանգումների համար, ինչն անթույլատրելի է։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բովանդակում է մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի խափանման միջոցի հարցը լուծելիս քննարկման ենթակա հարցերի վերաբերյալ անհրաժեշտ և բավարար պատճառաբանություններ և դրանցից բխող իրավաչափ հետևություններ, ուստի հատուկ վերանայման բողոքի փաստարկները բավարար չեն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, վարույթով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Վիկտոր Տիխոմիրովի պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 289-րդ, 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպան Ս․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-05-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 25.04.2025թ. որոշումը : Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել տնային կալանքով , վարչական հսկողությամբ կամ գրավով , կամ բացակայելու արգելքով , կամ համակցված : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-05-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 23-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒ ԵՎ ԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԳՐԱՎՈՐ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳՈՎ ԻՐԱԿԱՆԱՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «16» մայիսի, 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գոր¬ծով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է․Աղաջանյանի կողմից ներկայացրած հատուկ վերանայման բողո¬քը և դրա վերաբերյալ ստացված նյութերը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գոր¬ծով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով։ Քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով և ժամկետների պահպանմամբ Առաջին ատյա¬նի դա¬¬տա¬¬րա¬¬¬նի հիշյալ ո¬րոշ¬ման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է․Աղաջանյանը Վերաքննիչ դատարան է ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոք(այսուհետ՝ նաև Բողոք), որով խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշումը, և մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոց՝ տնային կալանք, վարչական հսկողություն, կամ՝ հակացված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ։ Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործի հավել¬¬վա¬ծը Վե¬րաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2025 թվականի մայիսի 14-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվականի մայիսի 15-ին։ Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքի 391-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումներից որևէ մեկը կայացնելու հարցը՝ Վերաքննիչ դատարանն ար¬ձա¬¬¬նագ¬րում է, որ բացակայում են նույն իրավանորմով սպա¬ռիչ կեր¬պով թվարկված հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու կամ այն առանց քննության թողնելու հիմքերը։ Բողոքը հետ վերցնելու կամ դրա մի մասից հրաժարվելու միջնորդութ¬յուններ Վերաքննիչ դատարանին չի ներկայացվել, թեև բողոքաբերն ունի նման միջնորդությամբ դեռևս հան¬դես գալու ժամկետ(սույն որոշումը կայացնելու օրվանից մինչև հատուկ վերա¬նայ¬ման բողոքը լուծող որոշման կայացման օրն ընկած ժամանակահատվածում)։ Ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վե¬րաբերյալ ստացված սույն վարույ¬թի նյութերը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարութ¬յան օրենսգրքի 391-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ՝ ա) հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է քննարկ¬ման և լուծման գրավոր ընթացակար¬գով. բ) վարույթի մասնակիցների բացատ¬րութ¬¬¬յունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջ¬նոր¬դությունները կարող են գրավոր կամ էլեկտրոնային տարբերակով (առձեռն կամ qr.veraqnnich@court.am էլեկտ¬րոնային հասցեին ուղարկելով) Վերաքննիչ դատարան ներ¬կա¬¬յացվել մինչև 2025 թվականի մայիսի 22-ը։ Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտի կայացման օր է սահմանում 2025 թվականի մայիսի 23-ը, ինչի մասին տեղեկացնում է դատական վարույթի մասնակիցնե¬րին և բո¬ղո¬քարկվող դատական ակտը կայացրած Առաջին ատյանի դատարանին՝ նրանց անհա¬պաղ ուղարկելով սույն որոշման օրինակը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 264-րդ, 352-րդ, 355-րդ, 357-րդ և 389-392-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքն ընդունել վա¬րույթ։ Դատական վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով։ Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջ¬նոր¬¬դութ¬յունները գրավոր կամ էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու համար սահմա¬¬նել ժամկետ մինչև 2025 թվականի մայիսի 22-ը։ Դատական ակտի կայացման օր սահմանել 2025 թվականի մայիսի 23-ը, ինչի մասին տեղեկացնել վարույթի մասնակիցներին և բողոքարկվող դատական ակտը կայաց¬րած Առաջին ատյանի դատարանին՝ նրանց անհապաղ ուղարկելով սույն որոշման օրինա¬կը: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-05-2025 |
|---|
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-05-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտյոմ Մախմուտով մյուսները՝ Դանիիլ Սեմենյուկ , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 25.04.2025թ. որոշումը , մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ , կամ բացակայելու արգելքով , կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 19-05-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 19-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-05-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 23-05-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ հատուկ վերանայման բողոքը մերժելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր՝ Էդ.Մկրտչյան 2025 թվականի հունիսի 2-ին ք.Երևանում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, նա¬խա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ադրինե Ղուկասյանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտ¬¬պան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բո¬ղոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․ Գործի դատավարական ընթացքը․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտ¬¬պան Նարինե Ռշտունին (այսուհետ նաև` Բողոքաբեր)։ 2025 թվականի մայիսի 23-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: 2․ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Արտյոմ Մախմուտովին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ․ «[Ն]ա Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»: Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն՝ «(…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի և 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշումներով: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները, բացառությամբ՝ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու նպատակը։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Անդրառանալով մեղարդյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու նպատակով կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելուն, Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում հանցանք կատարելու հավանականությունն էականորեն նվազել է, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ ցանկացած կալանավորման հիմք, ժամանակի ընթացքում նվազում է, եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում դրա հավանականությունը բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ը»: 3․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում. Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է. «Գտնում եմ, որ Դատարանը խախտել է Արտյոմ Մախմուտովի՝ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի (Եվրոպական կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածով ամրագրված իրավունքները: Այսպես. (…) Արտյոմ Մախմուտովը, ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։ (…) Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ շուրջ տաս ամիս գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունը ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Դատարանը Որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն․Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված»։ Դատարանը, սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին այդ թվում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։ Այսպես` նախորդ անգամ Դատարանը Արտյոմ Մախմուտովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամսով երկարաձգել է երկու անգամ՝ 23․10․2024 թվականին և 27․01․2025 թվականին։ Այդ ընթացքում նշանակվել է 8 դատական նիստ՝ 03․12․2024 թվականին, որը չի կայացել հետևյալ պատճառաբանությամբ․ «Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստից առաջ դատարանի աշխատակազմի հետ կապ է հաստատել ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցը և հայտնել,որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության հետևանքով չեն կարող մեղադրյալների ներկայությունը ապահովել սույն դատական նիստին»: 13․01․2025 թ․, 06․03․25թ, 28․03․25թ․, 21․04․25 թ․ դատական նիստերը նույնպես չեն կայացել։ Թեև www.datalex.am համակարգում նշված է, որ դատական նիստը կայացել է, սակայն նիստերի չկայանալու պատճառը նույնն էր՝ մեղադրյալները չեն ներկայացվել դատարան։ Կայացել է միայն 27․01․2025 թվականի և 25․04․25 թվականի դատական նիստերը, դատարանը միայն քննարկել է խափանման միջոցի երկարացման հարցը։ Փաստորեն 14․10․2025 թվականից մինչև 25․04․2025 թվականի նշանակված 8 դատական նիստերից 5–ը չի կայացել մեղադրյալներին դատարան չներկայացնելու պատճառով։ Դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ/ անհրաժեշտ/ ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։ (…) Գտնում եմ, որ դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին պահել կալանքի տակ: Այն, որ Արտյոմ Մախմուտովը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Ա․Մախմուտովի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Ա․Մախմուտովի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Ա.Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Մեր կարծիքով Ա․Մախմուտովի նկատմամբ ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելը ի զորու կլիներ ապահովել Ա.Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը դատարանում գործի քննության ժամանակ։ Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտությունյուններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։ Մեղադրյալի անձը պարզված է և նրա ինքնությունը երբևէ կասկած չի հարուցել, իսկ Դատարանի պատճառաբանությունը, որ «մեղադրյալ Ա․Մախմուտովը ՀՀ–ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ» նշանակում է, որ ըստ Դատարանի տրամաբանության ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ (…)»: Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը և Արտյոմ Մախմուտովին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ կամ բացակայելու արգելքով, կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով։ 4․ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել: 5․ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին․ Հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները : Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)»։ Վերաքննիչ դատարանը, կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում անդրադառնալով կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների քննարկմանը, ավելորդ չի համարում նաև ընդգծել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների վերաբերյալ, որոնք թեև կայացվել են 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավանորմերի կիրառման և մեկնաբանման արդյունքում, սակայն այդ դիրքորոշումները, ըստ էության, շարունակում են վերաբերելի մասով (mutatis mutandis) կիրառելի լինել նաև գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ։ Այսպեսով, կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և հետևողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով : Վճռաբեկ դատարանը Կարեն Բաբայանի գործով որոշման մեջ կրկին փաստել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար, խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ Վճռաբեկ դատարանը նույն որոշմամբ ևս մեկ անգամ ընդգծել է, որ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի եզրահանգումը պետք է հիմնված լինի վերը նշված հանգամանքների փոխազդեցության, հարաբերակցության բացահայտման, այդ հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, ինչն իր հերթին պետք է արտացոլվի դատարանի կողմից կայացվող դատական ակտում ։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշման մեջ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ՝ «Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին» : ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մետ այլ՝ Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով որոշման մեջ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ՝ «[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը» ։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում անդրադառնալով կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններից՝ մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի ընթացքին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին, ապա Վերաքննիչ դատարանը դրանք ընդունելի է համարում և գտնում է, որ կալանքի նշված հիմքերի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, իսկ դրանց վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ հիմնավոր։ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի են մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի ընթացքին խոչընդոտելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները, քանի որ սույն քրեական վարույթով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, ինչը էականորեն բարձրացնում է ազատության մեջ գտնվելու դեպքում մեղադրյալ Ա.Մախմուտովի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը: Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան)՝ մինչդատական վարույթում և դատարանում քննության ընթացքին խոչընդոտելը որպես կալանավորման հիմքի օրինաչափության վերաբերյալ, իր մի շարք որոշումներում իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել, մասնավորապես՝ Wemhoff v. Germani-ի, Contrada v. Italy-ի, I.A. v. France-ի գործերով կայացրած որոշումներով Եվրոպական դատարանը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի հիմնական հիմքերից մեկն է համարել վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը։ Letellier v. Franc-ի գործով որոշմամբ Եվրոպական դատարանը անդրադառնալով արդարադատության ընթացքի խոչընդոտմանը, նշել է, որ արդարադատության ընթացքին միջամտման ռիսկը բոլորի օրինական մտահոգությունն է, և զարմանալի չէ, որ այդ պատճառը ճանաչվում է անձին ազատությունից զրկելու հիմք, քանի որ օգտագործելով իր ազատության մեջ լինելը՝ մեղադրվող անձը կարող է վկայություն չտալու համար վկաների վրա ճնշում գործադրել։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է հայտնել նաև Tomasi v. France-ի գործով և JARZYNSKI v. POLAND-ի գործով , որոնցում օրինաչափ է համարել, մասնավորապես՝ վկաների վրա հավանական ճնշումներ կամ այլ մեղադրվող անձանց հետ համաձայնության գալու նպատակով կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելը: Իսկ` Ringeisen v. Austria-ի գործով որոշմամբ, բացի վերոնշյալ հիմքը, կալանավորման համար օրինաչափ է համարել նաև այն ռիսկը, որ անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելով ճնշում չգործադրելով հանդերձ վկաների հետ համաձայնության գալ իրադարձությունների իրական պատկերը փոփոխելու վերաբերյալ: Ավելին, Եվրոպական դատարանը W v. Switzerland-ի գործով որոշմամաբ կալանքի կիրառումը համարել է օրինաչափ նաև այն դեպքում, երբ մեղադրվող անձի կողմից ապացույցները ոչնչացնելու եղանակով խոչընդոտելու վտանգի հիմքով կալանքը որպես խափանման միջոց է ընտրել: Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը Clooth v. Belgium-ի գործով որոշմամբ հայտնել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ կալանավորման օրինաչափ հիմք է հանդիսանում նաև մեղադրվող անձի կողմից քննության խոչընդոտման այլ տեսակի հավանական դրսևորումները՝ չսահմանափակելով վերջինս: Ավելորդ չէ նշել նաև Neumeister v. Austria-ի գործով, Stögmüller v. Austria-ի գործով և Matznetter v. Austria-ի գործով որոշումները որտեղ Եվրոպական դատարանը կալանավորման հիմք է դիտարկել նաև ապացույցները վերացնելու ռիսկը: Վերոնշյալ մեկնաբանությունները հիմնավորվում են նաև Եվրոպական խորհրդի նախարարների կոմիտեի թիվ (2006) 13-րդ հանձնարարականներում առկա դրույթներով: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, հանցանքը ենթադրաբար խմբի կազմում կատարելը ևս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը: Այս հետևությունը համահունչ է նաև Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին, մասնավորապես անդրադառնալով վարույթը՝ խոչընդոտելու հիմքին՝ Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է : Ուստի մեղադրյալի կողմից տվյալ փուլում քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականության ռիսկը բարձր է: Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքների բնույթին և վտանգավորության աստիճանին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Վճռաբեկ դատարանը, հիմնվելով Եվրոպական դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների վրա , իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին ։ Հետևաբար, վերը նշված հետևության հանգելու համար, մատնաշված հանգամանքների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը նաև փաստում է, որ մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների բացակայությունը , ի թիվս այլնի նույնպես էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը դրանք ևս ընդունելի է համարում: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված այն հանգամանքները, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, բավարար են փաստելու համար, որ առկա է փախուստի դիմելու հավանականությունը։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս ազատության իրավունքի սահմանափակմամբ։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանների առկայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները հիմնված են սույն գոծում աոկա հանգամանքների փոխազդեցության, հարաբերակցության բացահայտման, այդ հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, քանի որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքերի բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման։ Ինչ վերաբերում է Բողոքաբերի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ /անհրաժեշտ/ ջանասիրությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ պատշաճ ջանասիրությունը քննարկման առարկա է դառնում նախաքննության ընթացքում և վերաբերում է նախաքննությունն իրականացնող մարմնին, իսկ սույն գործով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան։ Ադրադառնալով տևական ժամանակահատված կալանքի տակ գտնվելու Բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը այդ առնչությամբ հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ ։ Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Արտյոմ Մախմուտովի՝ տևական ժամանակ կալանքի տակ գտնվելը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն , իսկ մեղադրյալի՝ կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի հանգեցնում հանրային և մասնավոր շահերի անհամաչափության։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցին, հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, խափանման մի¬ջոցը կիրառելիս առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու համար դատարանի կողմից Արտյոմ Մախմուտովին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշությունը։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր Աղասի Հովսեփյանի գործով որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում : Հետևաբար, կոնկրետ դեպքում, արձանագրված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Արտյոմ Մախմուտովի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ելնելով ընտրված խափանման միջոցի ու հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից, պահպանելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքիների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգելը անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից այլ՝ օրենքով արգելված ու հավանական գործողությունների իրականացման վտանգները կանխելու համար, քանի որ խափանման միջոցների կիրառման հիմքերը փաստացի ծառայում են որպես նպատակներ և սույն գործի փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ չի կարելի գալ այն եզրահանգման, որ Արտյոմ Մախմուտովն ազատության մեջ կամ ավելի մեղմ պայմաններում անազատության մեջ գտնվելու պարագայում կդրսևորի օրինապահ վարքագիծ։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատա¬րանի գնահատմամբ, դատաքննության տվյալ փուլում կալանքը այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև արձանագրում է, որ առկա են հստակ նշան¬ներ, որոնք արտա¬ցոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որը անկախ անմեղության կանխա¬վար¬կածից, գերակայում է մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատ¬մամբ , հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելն է: Այլ կերպ՝ կալանքի կիրառումն անհրաժեշտ է գործի քննության բնականոն գործընթացը ապահովելու, քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի դիմակայությունը կանխելու և դատավարական գործընթացին մեղադրյալի մասնակցությունը ապահովելու համար։ Վերոնշյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի ազատության իրավունքի շարունակական սահմանափակումը արդարացված է, իսկ դրա վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները՝ իրավաչափ։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության փուլում գտնվող գործով դատարանի կողմից մեղադրյալի ազատության իրավունքը սահմանափակող խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության ստուգման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը Արման և Արքա Մադաթյանների գործով որոշման մեջ կարևորել է այն հանգամանքը, որ գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ հարցը լուծելիս, առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ նման պայմաններում, որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս, վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը ։ Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում չեն մատնանշել ծանրակշիռ այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել քրեական վարույթն իրականացնող՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափ լինելու մասին։ Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Արտյոմ Մախմուտովի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։ Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 02-06-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 21-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 61,89 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 21-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 61,89 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 60247/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լիպարիտ |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ 23.07.2025թ. կայացված որոշումը և նրա նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր Էդ․Մկրտչյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարութային նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել 58224124 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործի վարույթը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2025 թվականի օգոստոսի 04-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Երևան քաղաքի ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ, ընդունվել է վարույթ և սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնելու գրավոր ընթացակարգ: Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ. Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: Առաջին ատյանի դատարանի որոշման պատճառաբանությունների համաձայն՝ «(…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 4-ը: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովի պաշտպան Լ, Սիմոնյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ վերացնել մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ: Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը հիմնավոր և պատճառաբանված չէ, այն կայացնելիս թույլ է տվել դատական սխալ, որի պատճառաբանությունը կայանում է հետևյալում. «(…) Հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործն գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասն թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ: Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևություններն, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է: Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկ մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ», ապա հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Վ.Տիխոմիրովը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված: Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Վ.Տիխոմիրովը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: (…) Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը: Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Վ.Տիխոմիրովի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչու չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով: (…) Մասնավորապես, գտնում եմ, որ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար Անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ գրավ խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: (…)»։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ստացվել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «4. դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:»: Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԴ1/2803/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԴ1/2803/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները, թե՝ ոչ: Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով, (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:»: Խափանման միջոցի, այդ թվում՝ կալանավորման, կիրառման հիմքերն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: 4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։ 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին:»: Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել էր Առաջին ատյանի դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին խափանման միջոցի իրավաչափության այս պայմանը հաղթահարված համարելու համար: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մինչդատական վարույթն ավարտված է ու քրեական գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում է գտնվում, այլ կերպ՝ մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են: Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հիմնավորումներ, որոնք թույլ կտան բավարարելու նրա կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը: Մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի իրավաչափության կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումների հետ և գտնում է, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել։ Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի այնպիսի հանգամանքների լույսի ներքո, ինչպիսիք են անձի բնութագիրը, նրա բարոյականությունը, տուն ունենալու հանգամանքը, զբաղվածությունը, ունեցվածքը, ընտանեկան կապերը, ինչպես նաև բոլոր կապերն այն պետության հետ, որում նա հետապնդվում է (տես' Նեումեյսթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Neumeister v. Austria) 1968 թվականի հունիսի 27-ի վճիռը, 10, շարք «Ա», թիվ 8): Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով փախուստի դիմելու հավանականությանը փաստում է, որ մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն և ամուր սոցիալական կապեր, ուստի բարձր է հավանականությունն առ այն, որ վերջինս, մնալով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի։ Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովը, ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակարան վարձակալել, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալի՝ փախուստի դիմելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից կարևորվում է մինչ ենթադրյալ հանցավոր արարքի կատարումը նրա՝ ամուր սոցիալական կապերի, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր ունենալու հանգամանքը, այլ ոչ թե դրանից հետո բնակության վայր ունենալը: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու՝ ապացույցների գործընթացին միջամտելու հավանականությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև սույն քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր, Առաջին ատյանի դատարանի գնահատմամբ, որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ։ Վերոգրյալը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բարձրացնում է մեղադրյալի կողմից ապացույցների գործընթացին միջամտելու հավանականությանը: Ինչ վերաբերում է Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ մեղադրյալը վկաներին չի ճանաչում և առկա չեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի վերաբերյալ ցուցմունքներ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի դեմ ցուցմունքների հնարավոր բացակայությունը չի կարող չեզոքացնել ապացուցման գործընթացին նրա կողմից միջամտելու ռիսկը։ Նշված ռիսկը բարձր գնահատելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև մեղադրյալին վերագրող արարքի բնույթը, բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, ինչպես նաև ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելը: Վերաքննիչ դատարանի այս հետևությունը հիմնված է և բխում է Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներից, մասնավորապես անդրադառնալով վարույթը խոչընդոտելու հիմքին` Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է (Տե´ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Stvrtecky v. Slovakia գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61)։ Վերոգրյալին զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան: Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների, այն է՝ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ համակցված կիրառելու հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված խափանման միջոցի կիրառման նպատակները և քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը չի կարող հանդիսանալ, հաշվի առնելով, որ այն բավարար չէ ապահովելու մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի պատշաճ վարքագիծը: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում հանրային շահը գերակայում է մեղադրյալի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի նկատմամբ և առավել խիստ խափանման միջոց ընտրված կալանքի պահպանմամբ է հնարավոր ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար վերոհիշյալ պատճառաբանություններով քրեական վարույթի սույն փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ կալանքի կիրառման համար հիմք ընդունված՝ փախուստի դիմելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու՝ ապացույցների գործընթացին միջամտելու հավանականությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից լիովին փաստարկված է, ուստի մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը 3 (երեք) ամսով երկարաձգելու որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այն բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 08-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 08-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Ամբողջությամբ բեկանելԵրևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 23.07.2025թ. որոշումը , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | N-ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «28» օգոստոսի 2025թ. ք. Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Է.Մկրտչյան/ 23.07.2025թվականի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը. ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով և մյուսների: 23.07.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: Բողոքարկվող դատական ակտը պաշտպան Ն.Ռշտունին ստացել է 31.07.2025թվականին։ 08.08.2025թվականին Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ փոստային ծառայության միջոցով հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Ն.Ռշտունին, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան/ է ստացվել 11.08.2025 թվականին: Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործի հավելվածը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 14.08.2025թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 15.08.2025թվականին: 18.08.2025թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: 2.Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում։ Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխիմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100.000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական։»։ 23.07.2025թվականին Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է. «/.../Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը:/.../»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է Դանիիլ Սեմենյուկի՝ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով ամրագրված իրավունքները: Դ.Սեմենյուկն ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։ Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանություններն հիմնավոր չեն, դրանք չեն բխում քրեական գործի նյութերից: Սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասը թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ: Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևություններն, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է: Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ է համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ», ապա հարկ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը ում հետ որոշակի փոխահարաբերություններ կարող է ունենալ Դ.Սեմենյուկը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված: Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Դ.Սեմենյուկը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ է համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Դատարանի տրամաբանությամբ ՀՀ-ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ Դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։ Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալն արդեն իսկ մեկ տարուց ավել գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում։ Նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Դատարանը որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն․Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված»։ Դատարանը, սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին, այդ թվում նաև քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։ Գտնում է, որ դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին պահել կալանքի տակ: Այն, որ Դանիիլ Սեմենյուկը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Դ.Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Գտնում է, որ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ» խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Անհրաժեշտ է համարում նշել, որ «գրավ» խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը հիմք է կայացված դատական ակտը բեկանելու համար: Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է. «Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2025թվականի հուլիսի 23-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ: Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ։»: 4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ վերլուծելով վերը շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…): ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…) : ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։(…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: (…)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝ 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. (…)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին, անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 30.03.2016թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը և նկատի ունենալով, որ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին: Դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին անդրադառնալով՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով 26.05.2020թվականի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ. « /.../ Որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ /…/»։ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «/…/ Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը /…/» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.02.2013թվականի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշում/: Տիգրան Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «/…/ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ /…/»: Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի հիմքերի առկայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրա առկայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են գործի նյութերից: Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, փաստարկների շրջանակներում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և այն համադրելով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանավորումից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, փաստարկների շրջանակներում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և այն համադրելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի առանձնահատկությունների, բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, կատարման եղանակի և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ, ինչպես նաև այն, որ ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք էական նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ դատաքննությունը դեռևս շարունակվում է, և վերը նշված փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելով և համակցությամբ գնահատելով բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տվյալ դեպքում առկա է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու անհրաժեշտություն, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերի պնդումները հիմնված չեն ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նաև արձանագրել, որ տվյալ դեպքում Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկը մեղադրվում է պետական իշխանության դեմ ուղղված դիտավորությամբ առանձնապես ծանր հանցանք ենթադրյալ կատարելու մեջ, որի համար նախատեսված է միայն ազատազրկման ձևով պատիժ՝ 12-20տարի ժակետով: Դա ընդհանրական մակարդակով բնորոշում է նշված հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրը, որն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում /Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2014թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշման 39-րդ կետը/: Սույն գործի շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նաև գնահատել մեղադրյալին առաջադրված ենթադրյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթը, որը բնորոշելով հանցագործության որակական կողմը, ենթադրաբար արտահայտվել է պետական իշխանության դեմ ուղղված քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների խախտմամբ: Սույն որոշման մեջ վկայակոչված Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտած դիրքորոշման համաձայն՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում է քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Անդրադառնալով բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված կալանավորման հիմքերի չեզոքացման և վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք այլընտրանքային խափանման միջոցը հանդիսանալ չի կարող, հաշվի առնելով, որ այն բավարար և ողջամիտ միջոց չի հանդիսանում բացառելու մեղադրյալի կողմից ոչ օրինաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը: Այլ կերպ՝ կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև տվյալ դեպքում կալանավորմամբ ապահովվում է նաև հանրային և մասնավոր շահերի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռությունը, հետևաբար նման պայմաններում վերաքննիչ բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Վերաքննիչ դատարանը մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու տևողության մասին անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ /Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 03.12.2013 թվականի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62/: Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկին հակակշռող բավարար գործոն: Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.07.2025թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 14-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտյոմ Մախմուտով մյուսները՝ Դանիիլ Սեմենյուկ , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 23.07.2025թ. որոշումը, մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 00:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | - |
| Այլ նշումներ | Դատական ակտի հրապարակման օր: |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 27-08-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ «27» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` նախագահող դատավոր Մխիթար Պապոյան (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Նախաքննական մարմնի կողմից Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկություններն օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունն՝ Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջինների կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունին ստացել է 2025 թվականի հուլիսի 31-ին: 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին են հանձնվել 2025 թվականի օգոստոսի 19-ին: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Պաշտպանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշված է, որ սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասը թվային խուզարկության արձանագրություններ են և երկու վկաներ: Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալն ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է: Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ է նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Ա.Մախմուտովին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, ապա հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը, ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Ա.Մախմուտովը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված: Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Ա.Մախմուտովը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ է նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալն ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Նման տրամաբանությամբ ՀՀ-ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։ Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալն արդեն իսկ մեկ տարուց ավել գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում։ Նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Առաջին ատյանի դատարանը որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն․Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված», սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին, այդ թվում՝ քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։ Այսպես` նախորդ անգամ Առաջին ատյանի դատարանն Արտյոմ Մախմուտովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամսով երկարաձգել է երեք անգամ՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, 2025 թվականի հունվարի 27-ին, ապրիլի 23-ին։ Այդ ընթացքում նշանակվել է 10 դատական նիստ՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ին նշանակված դատական նիստը չի կայացել հետևյալ պատճառաբանությամբ․ «Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստից առաջ դատարանի աշխատակազմի հետ կապ է հաստատել ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցը և հայտնել, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության հետևանքով չեն կարող մեղադրյալների ներկայությունն ապահովել սույն դատական նիստին»: 2025 թվականի հունվարի 13-ին, մարտի 6-ին, մարտի 28-ին, ապրիլի 21-ին, մայիսի 29-ին, հուլիսի 2-ին նշանակված դատական նիստերը նույնպես չեն կայացել։ Թեև www.datalex.am համակարգում նշված է, որ դատական նիստերը կայացել են, սակայն նիստերի չկայանալու պատճառները հիմնականում նույնն էին՝ մեղադրյալները չեն ներկայացվել դատարան։ Կայացել են միայն 2025 թվականի հունվարի 27-ին, ապրիլի 25-ին, հուլիսի 23-ին նշանակված դատական նիստերը, Առաջին ատյանի դատարանը քննարկել է խափանման միջոցի երկարացման հարցը, իսկ վերջին դատական նիստում անցել է հիմնական դատալսումների։ Փաստորեն 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 23-ը նշանակված 10 դատական նիստերից 7-ը չի կայացել մեղադրյալներին դատարան չներկայացնելու և/կամ դատախազի չներկայանալու պատճառով։ Առաջին ատյանի դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց դատարանի) գործադրված պատշաճ ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։ Դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին պահել կալանքի տակ: Այն, որ Արտյոմ Մախմուտովը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Առաջին ատյանի դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Ա․Մախմուտովի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Առաջին ատյանի դատարանն Ա․Մախմուտովի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Ա.Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար։ Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունն առկա է եղել, ապա, այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը: Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Արտյոմ Մախմուտովի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումն ինչու չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով: Մասնավորապես, վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտություններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։ Մեղադրյալի անձը պարզված է և նրա ինքնությունը երբևէ կասկած չի հարուցել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունը, որ «մեղադրյալ Ա․Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ» նշանակում է, որ ըստ Առաջին ատյանի դատարանի տրամաբանության ՀՀ-ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ Հետևապես, հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և նյութերը, գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը, գտել է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Առաջին ատյանի դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է։ Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախությանը, գտնում է, որ նշված ռիսկն առկա է՝ հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործով դատարանը նոր է անցել հիմնական դատալսումների փուլ, որի ընթացքում պետք է հետազոտվեն գործում առկա ապացույցները, ինչպես նաև հաշվի առնելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրված ենթադրյալ հանցանքի համար սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը՝ գտնում է, որ ողջամիտ հիմքեր կան ենթադրելու, որ Արտյոմ Մախմուտովը, հայտնվելով ազատության մեջ, հնարավոր է խոչընդոտի քրեական վարույթին՝ ապօրինի միջամտելով ապացուցման գործընթացին: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը, հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքի բնույթը, սպասվող պատժի խստությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը հանդիսանում է Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի, իսկ ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, ընտանիք, սոցիալական կապեր, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշվածն ինքնին թույլ է տալիս գալու ողջամիտ եզրահանգման, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովն ազատության մեջ գտնվելու դեպքում կարող է դիմել փախուստի: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վերջինին վերագրվում է պետական իշխանության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանքի ենթադրյալ կատարում, ինչն իր հերթին հիմք է տալիս գալու ողջամիտ հետևության, որ վերջինը, մնալով ազատության մեջ, հնարավոր է դրսևորի ոչ պատշաճ վարքագիծ: Ընդ որում՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ կալանքի կիրառման պայմանների ու հիմքերի առկայության վերաբերյալ փաստարկված պատճառաբանությունները, ըստ էության, կարող են այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառումը նպատակահարմար չհամարելու դիտարկման հիմք հանդիսանալ, որպիսի պայմաններում նոր լրացուցիչ հիմնավորումների ներկայացումը պարտադիր չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: Քննարկելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորված պատշաճ ջանասիրության հարցը՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետն Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ երեք ամիս ժամկետով երկարաձգելուց հետո նշանակվել են 3 դատական նիստ, որոնցից երկուսը՝ ըստ Դատալեքս տեղեկատվական համակարգի կայացել են, իսկ մեկը չի կայացել հանրային մեղադրողի բացակայության պատճառով։ Բացի այդ, 2025 թվականի հուլիսի 23-ին կայացված դատական նիստի ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն արդեն իսկ անցել է հիմնական դատալսումների փուլին։ Հետևաբար՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորվել է պատշաճ ջանասիրություն։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն պնդմանը, որ նշանակված դատական նիստերի մեծամասնությունը, անգամ եթե Դատալեքս տեղեկատվական համակարգում լրացվում են որպես կայացված դատական նիստեր, այնուամենայնիվ հետաձգվում են մեղադրյալներին դատարան չներկայացնելու պատճառով կամ հանրային մեղադրողի բացակայության պատճառով, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը դրսևորել է պատշաճ ջանասիրություն՝ քննարկվող եռամսյա ժամկետում նշանակելով առնվազն 3 դատական նիստ, իսկ հանրային մեղադրողի բացակայության կամ ոստիկանության կողմից մեղադրյալներին դատարան չներկայացնելու պատճառներով դատական նիստերը հետաձգվելու հանգամանքը չի խոսում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ոչ պատշաճ ջանասիրություն ցուցաբերելու մասին, թեև Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նման իրավիճակի շարունակական առկայության դեպքում հնարավոր է քննարկել պատշաճ ջանասիրության հարցը։ Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ և 395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-08-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Նյութերը 2 հատոր՝ հատոր 1 «63» թերթ և հատոր 2 «96» թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Նյութերը 2 հատոր՝ հատոր 1 «63» թերթ և հատոր 2 «96» թերթ: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 85956/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 25-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտյոմ Մախմուտով մյուսները՝ Դանիիլ Սեմենյուկ , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 24.10.2025թ. որոշումը, մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 25-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Ամբողջությամբ բեկանելԵրևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 24.10.2025թ. որոշումը , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Այլ նշումներ | Գործ ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ «15» դեկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի վերաբերյալ թիվ 58224124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2803/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ հիմնական դատալսումների ժամանակ, Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Ն.Ռշտունին խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։ Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկը միացավ իր պաշտպանին։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 24.10.2025թ. կայացրել է որոշում. «Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով։»։ Առաջին ատյանի դատարանի 24.10.2025թ. որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռուբենի Ռշտունին։ Առաջին ատյանի դատարանի 24.10.2025թ. որոշումը պաշտպանին հասու է դարձել 11.11.2025թ․, հատուկ վերանայման բողոքը փոստային առաքանուն է հանձնվել 21.11.2025թ., որը Վերաքննիչ դատարանում մուտքագրվել է 25.11․2025թ․։ 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 դատական գործը, որը դատավոր Հ.Պետրոսյանի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 01-ին։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 04-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթով հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, իսկ դատական ակտը կայացնելու օր է սահմանվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ը։ Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) [Ն]ա ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական:(...)»։ Առաջին ատյանի դատարանն իր 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման մեջ նշել է․ «(…) Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը․ (…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները․ - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը։»։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, դրանք հաստատող փաստերը և պահանջը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով. Մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունին (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) իր ներկայացրած բողոքում մասնավորապես նշել է. «Գտնում եմ, որ Դատարանը խախտել է Դանիիլ Սեմենյուկի՝ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի (Եվրոպական կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածով ամրագրված իրավունքները։ Դանիիլ Սեմենյուկը, ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։ Գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանի, վերը նշված պատճառաբանություններն հիմնավոր չեն, դրանք չեն բխում քրեական գործի նյութերից։ Այսպես․ Սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասն թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ։ Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևություններն, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է։ Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա։ Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ», ապա հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Դ.Սեմենյուկը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված։ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Դ.Սեմենյուկը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Դատարանի տրամաբանությամբ ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ (…) Անձի նկատմամբ կալանքը, որպես խափանման միջոց կարող է ընտրվել կամ նրա կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել կալանավորման պայմանների և հիմքերի միաժամանակյա առկայության դեպքում։ Այսինքն, անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակումը օրինական համարելու համար, անհրաժեշտ է որպեսզի առկա լինեն ոչ միայն կալանավորման պայմանները, այլ նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը, որոնց առկայությունը ինչպես հայտնի է կարող է հաստատվել միայն գործում առկա փաստական տվյալներով։ Ցանկացած դեպքում կալանավորումը պետք է լինի բացառություն, ոչ թե կանոն և պետք է կիրառվի բացառապես այն դեպքում, երբ դատարանը հիմնավոր եզրակացություն կանի, որ այլ խափանման միջոցներով հնարավոր չէ կանխել մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը և ապահովել դատավճռի կատարումը: Հարկ է նշել նաև, որ որքան երկար ժամանակ է անձը գտնվում շարունակական կալանքի տակ, այդքան խիստ չափանիշ է ներկայացվում ինչպես հիմնավոր կասկածի ապացուցվածությանը, այնպես էլ կալանավորման հիմքերին, ընդ որում՝ մեծանում է անձին ազատ արձակելու հավանականությունը, այդ թվում՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Այլ կերպ ասած՝ անմեղության կանխավարկածի ուժով անձին շարունակական կալանքի տակ պահելուն ուղիղ համեմատական է ազատ արձակելու առավել բարձր հավանականությունը, ինչը նշանակում է, որ առաջին ատյանի դատարանը պետք է առավել խիստ չափանիշով գնահատի մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը։ Դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։ (…) Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ մեկ տարուց ավել գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում։ Նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Դատարանը Որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն․Ռշտունին խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված»։ Դատարանը, սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին, այդ թվում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։ Այսպես` նախորդ անգամ Դատարանը Դանիիլ Սեմենյուկի կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամսով երկարաձգել է չորս անգամ՝ 23․10․2024 թվականին, 27․01․2025 թվականին, 23․04․2025 թվականին, 23․07․2025 թվականին։ Այդ ընթացքում նշանակվել է 13 դատական նիստ՝ 03․12․2024 թվականին, որը չի կայացել հետևյալ պատճառաբանությամբ․ «Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ դատական նիստից առաջ դատարանի աշխատակազմի հետ կապ է հաստատել ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցը և հայտնել,որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության հետևանքով չեն կարող մեղադրյալների ներկայությունը ապահովել սույն դատական նիստին»: 13․01․2025թ․, 06․03․25թ, 28․03․25թ․, 21․04․25 թ․, 29․05․25թ․, 02․07․25թ․, 24․09․25թ, 03․10․25թ, 17․10․25թ, դատական նիստերը նույնպես չեն կայացել։ Թեև www.datalex.am համակարգում նշված է, որ դատական նիստերը կայացել են, սակայն նիստերի չկայանալու պատճառները հիմնականում նույնն էին՝ մեղադրյալները չեն ներկայացվել դատարան։ Կայացել են միայն 27․01․2025 թվականի, 25․04․25 թվականի 23․07․2025 թվականի և 24․10․2025 թվականի դատական նիստերը, դատարանը քննարկել է խափանման միջոցի երկարացման հարցը, վերջին դատական նիստում անցել է հիմնական դատալսումների։ Փաստորեն 14․10․2024 թվականից մինչև 23․07․2025 թվականի նշանակված 13 դատական նիստերից 9–ը չի կայացել մեղադրյալներին դատարան չներկայացնելու և/կամ թարգմանչի, դատախազի չներկայանալու պատճառով։ Դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ/ անհրաժեշտ/ ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։ (…) Գտնում եմ, որ դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին պահել կալանքի տակ: Այն, որ Դանիիլ Սեմենյուկը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Դ.Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Դ.Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Բոլոր խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերը նույնն են, հետևապես դրանցից որևէ մեկը հաստատելը դեռևս բավարար չէ հենց կալանավորումը կիրառելու համար, իսկ կիրառված լինելու դեպքում՝ դրա ժամկետը երկարացնելու, անհրաժեշտ է անդրադառնալ և քննարկել խափանման միջոցի տեսակի որոշման հարցը, որից հետո, երբ կբացառվի այլ խափանման միջոցի կիրառմամբ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու հնարավորությունը, ապա նոր կարող է կիրառվել առավել խիստ խափանման միջոցը կամ երկարացնել դրա ժամկետը։ Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը։ Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Դանիիլ Սեմենյուկի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչո՞ւ չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով։ Մասնավորապես, գտնում եմ, որ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ» խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։ Անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ «գրավ» խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար։ Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։ Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտությունյուններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։ ՀՀ օրենսդրի ընդհանուր տրամաբանությունը և Եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հանգում են նրան, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման ռեալ հնարավորության պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է զերծ մնա առավել խիստ խափանման միջոցների կիրառումից՝ ապահովելու համար «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով վկայակոչված պահանջները: Ավելին՝ պետք է կիրառվի այնպիսի խափանման միջոց, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար։ Հետևապես, հիմք ընդունելով վերոգրյալը գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը հիմք է կայացված դատական ակտը բեկանելու համար։»։ Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է. «1․ Սույն հատուկ վերանայման բողոքն ընդունել վարույթ։ 2․ Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին 2025թ-ի հոկտեմբերի 24-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ։ 3․ Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ»։»։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` <<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` <<3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա>>: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)>>։ Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի վբ-132/07 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ <<(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը>>: Տիգրան Պետրոսյանի գործով 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ԵԿԴ/0084/06/16 որոշմամբ զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) (...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)>>: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը, սակայն սույն դեպքում կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումն այն մասին, որ. «(…)որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)>>։ Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը անփոփոխ թողնելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը սույն իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպանի փաստարկներին, արձանագրում է, որ 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Դատարանը քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և հիմնավոր հետևության եկել այն մասին, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունն առկա է: Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության բարձր աստիճանը, հանցանքի ենթադրաբար կատարման եղանակը, դա կատարելու հանգամանքները, Դատարանը իրավաչափ հետևության է եկել այն մասին, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները, նկատի ունենալով նաև, որ սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը։ Պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին չեն բխում վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից: Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ կալանքից բացի այլ խափանման միջոցները դատաքննության այս փուլում դեռևս ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Պաշտպանը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից բացի որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց` Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լիպարիտ |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ 24.10.2025թ. կայացված որոշումը և նրա նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 01-12-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 01-12-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-12-2025 |
|---|---|
| Նիստերի դահլիճի համարը | - |
| Չկայացման պատճառը | Գրավոր ընթացակարգ: Դատական ակտի կայացման օր է նշանակավել 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ը: |
Բողոքն առանց քննության թողնելու որոշում
| Ամսաթիվ | 02-12-2025 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակությունը | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ (հատուկ վերանայման բողոքն առանց քննության թողնելու մասին) 02.12.2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) դատավոր Ն.Հովակիմյանս, ուսումնասիրելով պաշտպան Լ.Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանից ստացված թիվ ԵԴ1/2803/01/24 նյութը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` նաև Դատարան) 24.10.2025թ. որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: Դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ստացվել պաշտպան Լ.Սիմոնյանից, ով խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 24.10.2025թ. որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ: Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/2803/01/24 նյութը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 01.12.2025թ., իսկ դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 02.12.2025թ.: 2.Հատուկ վերանայման բողոքի համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 24.10.2025թ. որոշումը փոստային առաքմամբ ուղարկվել է պաշտպան Լ.Սիմոնյանին 31.10.2025թ.: Ըստ բողոքաբերի և ըստ նյութերի՝ բողոքաբերն այն ստացել է փոստային ծառայության միջոցով 11.11.2025թ.: 3.Վերաքննիչ դատարանի պաճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի՝ պաշտպան Լ.Սիմոնյանի բողոքը պետք է թողնել առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետները հաշվվում են ժամերով, օրերով, ամիսներով և տարիներով: 2. Ժամկետները հաշվելիս նկատի չի առնվում այն ժամը կամ օրը, որից սկսվում է ժամկետների ընթացքը: 3. Ժամկետն օրերով հաշվելիս ժամկետի ընթացքն սկսվում է առաջին օրվա գիշերվա զրո ժամից և վերջանում վերջին օրվա գիշերվա ժամը 24․00-ին: Ժամկետն ամիսներով կամ տարիներով հաշվելիս ժամկետը վերջանում է վերջին ամսվա համապատասխան օրը, իսկ եթե տվյալ ամիսը չունի համապատասխան ամսաթիվ, ապա ժամկետն ավարտվում է այդ ամսվա վերջին օրը: Եթե ժամկետը լրանալու օրը ոչ աշխատանքային է, ապա ժամկետի վերջին օր է համարվում դրան հաջորդող առաջին աշխատանքային օրը, սակայն այս կանոնը չի կիրառվում անձի ազատության սահմանափակման հետ կապված ժամկետները հաշվելիս: 4. Ժամկետը բաց թողնված չի համարվում, եթե բողոքը կամ այլ փաստաթուղթը փոստին է հանձնված ժամկետը լրանալուց առաջ, իսկ անազատության մեջ պահվող կամ բժշկական հաստատությունում գտնվող անձանց համար՝ եթե բողոքը կամ այլ փաստաթուղթը համապատասխան հաստատության վարչակազմին հանձնված է մինչև ժամկետը լրանալը: 5. Բողոքը կամ այլ փաստաթուղթը փոստին հանձնելու ժամանակը որոշվում է փոստային դրոշմով, իսկ անազատության մեջ պահելու վայրի կամ բժշկական հաստատության վարչակազմին հանձնելու ժամանակը՝ այդ հաստատությունների գրասենյակների կամ պաշտոնատար անձանց կատարած նշումով: 6. Վարույթին ներգրավված անձանց կողմից փաստաթղթերի ստացման ժամկետը հաստատվում է վարույթի նյութերին կցված պատշաճ փաստաթղթով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքը բերվում է համապատասխան դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 391-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հատուկ վերանայման բողոքը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով և երեքից վեց օր ժամկետ տրամադրելով, վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում սույն օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով սահմանված պահանջներին: 2. Հատուկ վերանայման բողոքը թողնվում է առանց քննության, եթե՝ 1) բողոքը վերաքննիչ դատարանի սահմանած ժամկետում չի համապատասխանեցվել սույն օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով սահմանված պահանջներին. 2) բողոքը բերել է բողոքարկման իրավունք չունեցող անձը. 3) բողոքը ժամկետանց է, իսկ հարուցված լինելու դեպքում մերժվել է բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդությունը. 4) բողոքը բերվել է այնպիսի դատական ակտի դեմ, որը ենթակա չէ վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման: 3. Սույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերում նշված հիմքերի բացակայության դեպքում բողոքն ընդունվում է վարույթ՝ որոշման մեջ նշելով այն գրավոր, իսկ սույն օրենսգրքի 264-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված դեպքում՝ բանավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: Բանավոր ընթացակարգով վարույթ իրականացնելու դեպքում որոշման մեջ նշվում են դատական նիստն անցկացնելու վայրը, տարին, ամիսը, օրը և ժամը: 4. Հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացնում վարույթի նյութերն ստանալուց հետո՝ եռօրյա ժամկետում: Վերաքննիչ բողոքը վերադարձված լինելու դեպքում սույն մասով սահմանված ժամկետների հաշվարկն սկսվում է վերաքննիչ բողոքը վերստին ներկայացնելու, իսկ այն վերստին չներկայացնելու դեպքում` վերաքննիչ դատարանի սահմանած ժամկետը լրանալու օրվանից։ 5. Բողոքը վերադարձնելու մասին որոշման պատճենը մեկօրյա ժամկետում ուղարկվում է բողոքը ներկայացրած անձին, իսկ բողոքն առանց քննության թողնելու մասին կամ բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշման պատճենը նույն ժամկետում՝ դատական վարույթի բոլոր մասնակիցներին, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտը կայացրած առաջին ատյանի դատարան»: Վերը նշված իրավանորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպան Լ.Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. Պաշտպան Լ.Սիմոնյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը ժամկետանց է, քանի որ նա բաց է թողել Դատարանի 24.10.2025թ. որոշումը բողոքարկելու՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված 10-օրյա ժամկետը: Այսպես՝ ըստ գործի նյութերի՝ Դատարանի 24.10.2025թ. որոշումը փոստային ծառայության միջոցով պաշտպանը ստացել է 11.11.2025թ.: Դատարանի 24.10.2025թ. որոշման դեմ բողոքաբերը հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Վերաքննիչ դատարան 24.11.2025թ./փաստացի հանձնվել է փոստային ծառայությանը 24.11.20025թ., Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 26.11.2025թ./: Մինչդեռ Դատարանի վիճարկվող որոշման բողոքարկման 10-օրյա ժամկետը լրացել է 21.11.2025թ. ժամը 24.00-ին: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ Բողոքաբերի կողմից՝ որոշումը բողոքարկելու ժամկետը բաց թողելը հարգելի համարելու վերաբերյալ միջնորդություն չի ներկայացվել: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 24.10.2025թ. թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ 24.11.2025թ. բերված հատուկ վերանայման բողոքը պետք է թողնել առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու հիմքով: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-րդ և 391-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպան Լ.Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ, թողնել առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու հիմքով: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 30-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 77 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 30-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 77 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 7543/26 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտյոմ Մախմուտով մյուսները՝ Դանիիլ Սեմենյուկ , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 26.01.2026թ. որոշումը, մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «9» մարտի 2026թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Էդուարդ Մկրտչյան) 2026 թվականի հունվարի 26-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) քննվում է քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և մյուսների։ 2. 2026 թվականի հունվարի 26-ին Առաջին ատյանի դատարանը, հիմնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոփոխելու, վերացնելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, որոշել է վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամսով։ 3. 2026 թվականի փետրվարի 16-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը։ 2026 թվականի փետրվարի 20-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթի նյութերը, որոնք դատավոր Լ.Աբգարյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2026 թվականի փետրվարի 23-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100.000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Արտյոմ Մախմուտովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Արտյոմ Մախմուտովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Արտյոմ Մախմուտովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ 5. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2026 թվականի հունվարի 26-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշմամբ նշել է. «(…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի ապրիլի 28-ը: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, դրանք հաստատող փաստերը և պահանջը. 6. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով. «(...) Արտյոմ Մախմուտովը, ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականին, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։ Գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանի, վերը նշված պատճառաբանություններն հիմնավոր չեն, դրանք չեն բխում քրեական գործի նյութերից: Դատարանը խախտել է Արտյոմ Մախմուտովի՝ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի (Եվրոպական կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածով ամրագրված իրավունքները: Այսպես. Հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասն թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ: Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է: Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Ա.Մախմուտովին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ», ապա հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը, ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Ա.Մախմուտովը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված: Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Ա.Մախմուտովը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Դատարանի տրամաբանությամբ ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ (...) Դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։ (...) Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ մեկ ու կես տարուց ավել գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում։ Նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Դատարանը Որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված»։ Դատարանը, սակայն ի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին, այդ թվում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի՝ դատարանի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։ Այսպես` նախորդ անգամ Դատարանը Արտյոմ Մախմուտովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամսով երկարաձգել է հինգ անգամ՝ 23.10.2024 թվականին, 27.01.2025 թվականին, 23.04.2025 թվականին, 23.07.2025 թվականին, 24.10.2025 թվականին։ Այդ ընթացքում նշանակվել է 20 դատական նիստ՝ 23.10.2024, 03.12,2024, 13.01.2025 թ., 27.01.2025, 06.03.25թ, 28.03.25թ., 21.04.25 թ., 25.04.25, 29.05.25 թ., 02.07.25թ., 23.07.25 24.09.25թ, 03.10.25թ, 24.10.25թ, 14.11.2025, 08.12.2025, 19.12.2025, 26.12.2025, 19.01.2025, 26.01.2025, որոնց մեծ մասը չի կայացել մեղադրյալներին դատարան չներկայացնելու և/կամ թարգմանչի, դատախազի չներկայանալու պատճառով։ Դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ/ անհրաժեշտ/ ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։ «Պատշաճ ջանասիրություն» վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է դրսևորել ցանկացած քննվող վարույթով, սակայն եթե գործով մեղադրյալը գտնվում է կալանքի տակ, ապա վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է դրսևորել «հատուկ ջանասիրություն» գործը հնարավորինս արագ քննելու համար։ Չնայած որ ներպետական օրենսդրությունը օգտագործում է «պատշաճ ջանասիրություն» տերմինը, այնուամենայնիվ նախատեսում է, որ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորված «հատուկ ջանասիրությունը» անձին շարունակաբար կալանքի տակ պահելու պարտադիր պայմաններից մեկն է: Այդպիսի պայմանի բացակայությունը ինքնըստինքյան բացառում է շարունակական կալանքը: (...) Գտնում եմ, որ դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին պահել կալանքի տակ: Այն, որ Արտյոմ Մախմուտովը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Ա.Մախմուտովի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Ա.Մախմուտովի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Ա.Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Բոլոր խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերը նույնն են, հետևապես դրանցից որևէ մեկը հաստատելը դեռևս բավարար չէ հենց կալանավորումը կիրառելու համար, իսկ կիրառված լինելու դեպքում՝ դրա ժամկետը երկարացնելու, անհրաժեշտ է անդրադառնալ և քննարկել խափանման միջոցի տեսակի որոշման հարցը, որից հետո, երբ կբացառվի այլ խափանման միջոցի կիրառմամբ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու հնարավորությունը, ապա նոր կարող է կիրառվել առավել խիստ խափանման միջոցը կամ երկարացնել դրա ժամկետը: Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը: Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Արտյոմ Մախմուտովի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչո՞ւ չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով: Մասնավորապես, գտնում եմ, որ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ» խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար Անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ «գրավ» խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտությունյուններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։ (...)»։ Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է. «1. Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին 2026թ-ի հունվարի 26-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ: 2. Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ»: Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 7. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրանք հաստատող փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: 9. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝ 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Տիգրան Պետրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(…) Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (…)»: Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)» ։ 10. Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, դրանք հաստատող փաստերի շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, վարույթի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը չեզոքացնելու համար։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է՝ որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի և ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, պատշաճ գնահատման է ենթարկել մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի կողմից դատարանում գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավոր ռիսկերը, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերը որևէ պնդում չի ներկայացրել: Այսպես, մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի խափանման միջոցի հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը՝ որպես վարութն իրականացնող մարմին, պատշաճ գնահատել է վերջինի անձը, Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակության վայր և կայուն սոցիալական կապեր ունենալու վերաբերյալ փաստական տվյալների բացակայությունը, մեղսագրվող արարքի բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, խմբի կազմում կատարված լինելու, ինչպես նաև՝ վարույթի քննությունը դեռևս հիմնական դատալսումների փուլում գտնվելու հանգամանքները, որոնք համակցության մեջ թույլ են տալիս պատկերացում կազմել մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի հնարավոր դրսևորումների վերաբերյալ ու բարձր համարել նրա կողմից փախուստի դիմելու և իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու եղանակով ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու մտավախությունը: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ ջանասիրություն դրսևորված չլինելու վերաբերյալ բողոքի հեղինակի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերի և «datalex.am» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրությամբ արձանագրում է, որ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով դատական նիստերը նշանակվել են ողջամիտ պարբերականությամբ, իսկ դրանց հետաձգումները յուրաքանչյուր դեպքում պայմանավորված են եղել օբյեկտիվ պատճառներով։ Ավելին՝ Վերաքննիչ դատարանն այս կապակցությամբ արձանագրում է, որ ներկայացված բողոքով պաշտպանն ըստ էության անդրադարձել է Առաջին ատյանի դատարանի ձեռնարկած գործողությունների ամբողջությանը՝ փաստորեն ընդունելով, որ դատարանը նշանակել է բազմաթիվ դատական նիստեր վարույթի քննությունը ողջամիտ ժամկետում և ջանասիրաբար ավարտելու համար։ Փաստելով նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանում կազմված վարույթի նյութերին ամբողջական հասանելիություն չունենալու պայմաններում վերադաս դատական ատյանի կողմից ստորադաս դատարանի վարույթում քննվող գործով գործադրված ջանասիրության պատշաճությունը գնահատելու հնարավորությունները սահմանափակ են՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առերևութության չափանիշով Առաջին ատյանի դատարանը գործը քննելիս դրսևորել է պատշաճ ջանասիրություն, իսկ առավել խորությամբ հարցի քննարկումը կարող է վտանգել գործը քննող դատավորի անկախությունը, ինչն անթույլատրելի է։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բովանդակում է մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի խափանման միջոցի հարցը լուծելիս քննարկման ենթակա հարցերի վերաբերյալ անհրաժեշտ և բավարար պատճառաբանություններ և դրանցից բխող իրավաչափ հետևություններ, ուստի հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը բավարար չեն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, վարույթով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 289-րդ, 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2803/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ «15» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Ա.Բեկթաշյան (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը և թիվ ԵԴ1/2803/01/25 քրեական գործի հավելվածը՝ ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Ըստ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 երեք ամիս ժամկետով։ Նշված որոշումը մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունին ստացել է 2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ Վերը նշված որոշման դեմ 2025 թվականի նոյեմբերի 25-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին, իսկ նախագահող դատավորին են հանձնվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին: 2025 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, սահմանվել է հատուկ վերանայման վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ը: Գործի փաստական հանգամանքները և հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ «(...) նա Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից։ (…)»: Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն. «(…) Դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, լսելով կողմերի դիրքորոշումները, արձանագրում է հետևյալը․ (…) Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթ ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է. - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ – մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական կան դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի՝ պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունին խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել թիվ ԵԴ1/2803/01/25 գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ։ Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում բողոքաբերը, մասնավորապես, իր անհամաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանը` նշելով, որ ներկայացված նյութերում բացակայել են հիմնավոր կասկածի և կալանքի հիմքերի առկայությունը հաստատող տվյալները։ Միաժամանակ նշել է, որ դատաքննության փուլում վարույթն իրականացնող մարմինը չի դրսևորել պատշաճ ջանասիրություն։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին չեն ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ ստացված վարույթի նյութերը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (...) 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Այլ խոսքով` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները: Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող արարքը հիմնավորված չլինելու մասին հատուկ վերանայման բողոքի փաստարկին։ Այս կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի, ըստ էության, քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի, ըստ էության, լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը, որոնք, ըստ էության, չեն հակասում 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումներին և նկատի ունենալով, որ Արտյոմ Մախմուտովի վերաբերյալ քրեական գործն, ըստ էության, քննելու համար գտնվում է Առաջին ատյանի դատարանում՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածի առնչությամբ բողոքաբերի փաստարկներին: Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման վերը նշված հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ բխում են դրանցից, որպիսի պայմաններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար: Անդրադառնալով մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու հիմքերի վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտության հիմքում ընկած են, ի թիվս այլնի, փաստական հանգամանքներ՝ մասնավորապես. - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին վերագրվում է սահմանադրական կարգի հիմունքների և պետության անվտանգության դեմ ուղղված ենթադրյալ հանցագործության կատարում, - Արտյոմ Մախմուտովին վերագրվող հանցագործության բնույթը, այդ թվում՝ կատարման եղանակը, վտանգավորության աստիճանը և ակնկալվող պատժի խստությունը (մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ տասներկուսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկում), - քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, պետք է կատարվեն մի շարք դատավարական և ապացուցողական գործողություններ, մասնավորապես՝ դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ենթադրյալ արարքը կատարվել է խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, ողջամտորեն առկա է հավանականություն, որ գտնվելով ազատության մեջ՝ մեղադրյալը կարող է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու եղանակով խոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի միջամտելով ապացուցման գործընթացին, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք կամ զբաղմունքի տեսակ, ուստի գտնվելով ազատության մեջ՝ կարող է դիմել փախուստի, - ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ խափանման միջոցները բավականաչափ գործիքակազմ չունեն մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ նման խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն դեպքում բացակայում է։ Հաշվի առնելով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա է մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանքը դատաքննության տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման։ Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դրսևորել է պատշաճ ջանասիրություն, ուստի բողոքաբերի պնդումներն անհիմն են։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)», հետևաբար որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 363-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 26.01.2026թ. որոշումը , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ «06» մարտի 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Ա.Բեկթաշյան (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի հունվարի 26-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունու կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթի նյութերը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Ըստ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերի` Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշմամբ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամկետով։ Նշված որոշումը մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունին ստացել է 2026 թվականի փետրվարի 5-ին։ Վերը նշված որոշման դեմ 2026 թվականի փետրվարի 16-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունու կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը։ Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի փետրվարի 20-ին, իսկ նախագահող դատավորին են հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 23-ին: 2026 թվականի փետրվարի 24-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, սահմանվել է հատուկ վերանայման վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2026 թվականի մարտի 6-ը: Գործի փաստական հանգամանքները և հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար,որ «նա ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: (…)»։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունին խնդրել է թիվ ԵԴ1/2803/01/24 գործով Առաջին ատյանի դատարանի «Մեղադրյալի նատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ։ Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում բողոքաբերը, մասնավորապես, իր անհամաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանը` նշելով, որ ներկայացված նյութերում բացակայել են կալանքի հիմքերի առկայությունը հաստատող տվյալները։ Միաժամանակ նշել է, որ դատաքննության փուլում վարույթն իրականացնող մարմինը չի դրսևորել պատշաճ ջանասիրություն։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին չեն ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ ստացված վարույթի նյութերը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (...) 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում։ (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: Եթե գրավ ընդունված գույքի նկատմամբ ճանաչվել է հանրության գերակա շահ, ապա գրավի առարկան փոխարինվում է «Հանրության գերակա շահերի ապահովման նպատակով սեփականության օտարման մասին» օրենքով սահմանված կարգով նախատեսված համարժեք փոխհատուցման գումարով, որը սույն հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված անձի կողմից փոխանցվում է համապատասխանաբար դատարանի կամ դատախազության դեպոզիտ: (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Այլ խոսքով` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները: Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի, ըստ էության, քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի, ըստ էության, լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանն առկա է համարել մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի կողմից նրան վերագրվող արարքը կատարելու հիմնավոր կասկածը, որը հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերում և փաստարկներում չի վիճարկվում, բացի այդ հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը, որն, ըստ էության, չի հակասում 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումներին և նկատի ունենալով, որ Դանիիլ Սեմենյուկի վերաբերյալ քրեական գործն, ըստ էության, քննելու համար գտնվում է Առաջին ատյանի դատարանում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածին անդրադառնալն առհասարակ առարկայազուրկ է։ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ բխում են դրանցից, որպիսի պայմաններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար: Անդրադառնալով մեղադրյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու հիմքերի վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտության հիմքում ընկած են, ի թիվս այլնի, փաստական հանգամանքներ՝ մասնավորապես. - Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի բնույթը (հանցանքը ոտնձգում է սահմանադրական կարգի հիմունքների և պետության անվտանգության դեմ), դրա վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարում, որի համար որպես պատիժ է նախատեսված բացառապես ազատազրկում՝ տասներկուսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկում, որոնք էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում։ Հատկանշական է, որ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է խմբի կազմում՝ նախնական համաձայնությամբ, - թեև քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են անձիք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ուստի առկա է ողջամիտ հավանականություն, որ մնալով ազատության մեջ մեղադրյալի չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները, մասնավորապես՝ կխոչընդոտի քրեական վարույթի ընթացքին, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին, իսկ բողոքաբերի կողմից ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ խափանման միջոց կալանքի կիրառումից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ Դանիիլ Սեմենյուկի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ խափանման միջոցները բավականաչափ գործիքակազմ չունեն մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ նման խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն դեպքում բացակայում է: Հաշվի առնելով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա են մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանքը դատաքննության տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման։ Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դրսևորել է պատշաճ ջանասիրություն, ուստի բողոքաբերի պնդումներն անհիմն են։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)», հետևաբար որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 363-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Նարինե Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 26-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-05-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լիպարիտ |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ 27.04.2026թ-ի կայացված որոշումը և նրա նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-05-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-05-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 19-05-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-05-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտյոմ Մախմուտով մյուսները՝ Դանիիլ Սեմենյուկ , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկ , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 27.04.2026թ. որոշումը, մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Կայացվել է որոշում | Ընդունվել է վարույթ |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ու Մ «01» հունիսի 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական ընթացքը. ԵԴ1/2803/01/24 (58224124) քրեական վարույթով Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. «նա, Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, որից հետո, ինչպես անձամբ Վիկտոր Տիխոմիրովը՝ 2023 թվականի նոյեմբեր ամսից սկսած, այնպես էլ վերջինիս հանձնարարությամբ նաև Արտյոմ Մախմուտովը 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կիրիլ Սավչենկոյի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ վերոնշյալ անձինք տարբեր ժամանակահատվածներում օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են Վիկտոր Տիխոմիրովին, ով ինչպես իր կողմից անձամբ վերոնկարագրյալ գործողությունների կատարման արդյունքում հավաքված, այնպես էլ վերոնշյալ անձանց կողմից իրեն փոխանցված տեղեկատվությունն իր հերթին փոխանցել է օտարերկրյա հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, վերջիններիս հանձնարարությամբ, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի ԵԴ1/2803/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով։ 2026 թվականի մայիսի 12-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի ԵԴ1/2803/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի մայիսի 18-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի մայիսի 19-ին: 2026 թվականի մայիսի 21-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ: Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 27․04․2026թ․ որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ: Մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք և գրավ: Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը. «(…) Առաջին ատյանի դատարանը որոշման պատճառաբանական մասում նշել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվում է, քանի որ առկա են հետևյալ հիմքերը՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստը կանխելու համար: Գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված պատճառաբանություններն հիմնավոր չեն, դրանք չեն բխում քրեական գործի նյութերից: Այսպես. Հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասը թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ: Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է: Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը ում հետ որոշակի փոխրահաբերություններ կարող է ունենալ Վ.Տիխոմիրովը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված: Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Վ.Տիխոմիրովը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: (…) Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը: Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Վ.Տիխոմիրովի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչու չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով: (…) Մասնավորապես, գտնում եմ, որ ՙվարչական հսկողություն՚, ՙբացակայելու արգելք՚ և ՙգրավ՚ խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։ Անհրաժեշտ է նշել, որ ՙգրավ՚ խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: (…) Բացի այդ, գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի անդրադարձել կատարված դատաքննության պատշաճ ջանասիրության հարցին: ՀՀ սահմանադրական դատարանը (ՍԴ) 30.07.2025 թ. ՍԴՈ-1792 որոշմամբ կայացրել է մարդու անձնական ազատության իրավունքի ապահովման տեսանկյունից արժեքավոր որոշում, որի արդյունքում էապես կսահմանափակվեն դատական վարույթի ընթացքում կալանքների շարունակականության դեպքերը և կբարձրանա «կալանավորական գործերով» դատական նիստերի անցկացնելու ինտենսիվությունը։ Նշված որոշումից բխում է, որ այսուհետ՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրության (due diligence) ապահովման պարտականությունը տարածվում է ոչ միայն մինչդատական, այլև դատական վարույթում գործը քննող դատարանի վրա։ Սա նշանակում է, որ դատարանում կալանքի ժամկետը երկարացնելու հարցը քննարկելիս կողմերը պետք է ներկայացնեն տվյալ գործը քննող դատավորի գործադրած ջանասիրության մասին դիրքորոշում, իսկ դատարանը «ինքնավերահսկողության» մոդելով պետք է դատական ակտում ներկայացնի իր դրսևորած ջանասիրության մասին փաստարկներ։ Բարձր ատյանի դատարանը ևս հնարավորություն կունենա դիրքորոշում հայտնել առաջին ատյանի դատարանի գործադրած ջանասիրության վերաբերյալ։ ՍԴ-ի այս որոշումը գործուն միջոց է զսպելու այն դեպքերը, երբ մեղադրյալը շարունակում է մնալ կալանքի տակ այն պայմաններում, երբ դատավորը մի քանի ամիս այդ գործով դատական նիստ չի անցկացրել: Սույն քրեական գործը թեև Դատարան է մուտք եղել 2024 թվականի հոկտեմբեր ամսին և, այն դեպքում երբ հետազոտման են ենթակա մի քանի փաստաթղթեր, տեսանյութեր և ենթակա են հարցաքննման երկու վկաներ: Ավելին, վերջին 6 ամիսների ընթացքում թեև Դատարանի կողմից նշանակվել են մի քանի դատական նիստեր, սակայն դրանցից միայն մեկն է տեղի ունեցել: Հետևաբար՝ ակնհայտ է, որ մեղադրյալի գործով չի իրականացնում պատշաճ ջանասիրություն գործի դատաքննությունը արագ իրականացնելու առումով, իսկ մեղադրյալը շարունակական կալանքի տակ է պահվում: Այլ կերպ ասած՝ մի կողմից դատարանը փաստում է, քանի որ ապացույցներ չեն հետազոտվել հետևաբար գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը բարձր է, սակայն մյուս կողմից էլ դատական նիստեր տեղի չեն ունենում այդ ապացույցներն հետազոտելու համար, իսկ մեղադրյալները շարունակում են շարունակական կալանքի տակ պահվել: Ավելին, հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը ունի ստանդարտ և տրաֆարետային բովանդակություն։ Առաջին ատյանի դատարանի 27․04․2026 թվականի որոշումը նախկինում կայացված որոշումներից տարբերվում է միայն ամսաթվերով, որը չի կարող արդարացված համարել անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու համար։ (…) Հետևապես, հիմք ընդունելով վերոգրյալը գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչպես նաև չի դրսևորել անհրաժեշտ ջանասիրություն գործի ընթացը ողջամիտ ժամկետում ավարտելու ուղղությամբ, որը հիմք է կայացված դատական ակտը բեկանելու համար: (…): Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»: Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը: Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն, արձանագրել է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Առաջին ատյանի դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովի հետ, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Վիկտոր Տիխոմիրովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած է այն, որ քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ, Վիկտոր Տիխոմիրովը հանդիսանում է Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի, իսկ Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, կայուն եկամտի աղբյուր։ Վերաքննիչ դատարանն ուշադրության է արժանացնում նաև մեղադրյալին մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է սահմանադրական կարգի հիմունքների և պետության անվտանգության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանգործության կատարում, որի համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ տասներկուսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկում: Հարկ է փաստել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Անդրադառնալով հատուկ վերանայման բողոքի այն փաստարկին, որ «(…) Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա (…)»՝ հարկ է արձանագրել է, որ այդ վկաները, թեև անձնապես չեն ճանաչել սույն գործով անցնող մեղադրյալներին, սակայն իրենց ցուցմունքներում որոշակիորեն նկարագրել են իրենց հետ հաղորդակցած՝ սլավոնական արտաքինով անձնանց, իսկ վերջինների հարցաքննության ընթացքում պարզվելու են գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները։ Հետևաբար ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում մեղադրյալը հնարավոր է նախապես միջոցներ ձեռնարկի վկաների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու և ի օգուտ իրեն ցուցմունքներ հայտնելու կամ որոշակի գործողությունների կատարումից ձեռնպահ մնալու համար։ Ինչ վերաբերում է բողոքից բխող մյուս փաստարկին այն մասին, որ «(…) Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Վ.Տիխոմիրովը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատելիս հաշվի են առնվում այդ ռիկսի մասին վկայող մյուս հանգամանքների հետ համակցված։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է նաև նշել, որ մեղադրյալին մեղսագրված հանցանքները կատարվել են Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս գործող օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով, և Հայաստանի Հանրապետություն ժամանելու նպատակը, ի թիվս այլնի, պայմանավորված է եղել նաև այդ առաջադրանքը կատարելու հանգամանքով։ Հետևաբար առավել հավանական և ողջամիտ է, որ «առաքելությունն» ավարտելուց հետո մեղադրյալը մեկնելու էր Հայաստանի Հանրապետությունից, ուստի սույն դեպքում երկրում կայուն կապերի բացակայությունը, այլ պետության սահմաններում հնարավոր կապերի առկայությունը վկայում է փախուստի դիմելու վտանգի մասին։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունը։ Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ։ Քննության առարկա դարձնելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշված ժամանակամիջոցում՝ 2026 թվականի հունվարի 26-ից մինչև 2026 թվականի ապրիլի 27-ը, պատշաճ ջանասիրություն գործադրած լինելու հանգամանքը՝ Վերաքննիչ դատարանը, «Datalex» դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրությամբ փաստում է, որ - 2026 թվականի փետրվարի 27-ին հիմնական դատալսումներով նշանակված դատական նիստը կայացել է։ - Հաջորդիվ դատական նիստը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 05-ին։ - Նշվածին հաջորդել է 2026 թվականի մարտի 17-ին տեղի ունեցած նիստը։ - 2026 թվականի ապրիլի 14-ին ևս կայացել է հիմնական դատալսումներով դատական նիստը։ - 2026 թվականի ապրիլի 27-ին տեղի ունեցած դատական նիստին քննության առարկա է դարձվել նաև մեղադրյալների խափանման միջոցի հարցը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ երեք ամսվա ընթացքում նշանակվել և կայացել են թվով 5 դատական նիստեր, հետևաբար վարույթն իրականացնող Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորվել է պատշաճ ջանասիրություն և անհրաժեշտ արագություն: Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի կողմից պատշաճ ջանասիրություն դրսևորած լինելու հանգամանքի վերաբերյալ հատուկ վերանայման բողոքի քննությունը կարող է իրականացվել միայն մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելիս՝ 2026 թվականի հունվարի 26-ից մինչև 2026 թվականի ապրիլի 27-ն ընկած ժամանակահատվածի համար։ Վերաքննիչ դատարանը, համաձայնելով Պաշտպանի դիտարկումներին՝ կապված Առաջին ատյան դատարանի կողմից Սահմանադրական դատարանի՝ ՍԴՈ-1792 որոշման լույսի ներքո իր իսկ ջանասիրության հարցին չանդրադառնալուն և, որ Սահմանադրական դատարանի՝ ՍԴՈ-1792 որոշման պայմաններում դատական ակտերում անհրաժեշտ են համապատասխան արձանագրումները՝ պատշաճ ջանասիրության մասով, միևնույն ժամանակ փաստում է, որ թեև այդ մասին ուղղակի նշումներ չկան վիճարկվող դատական ակտում, սակայն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորվել է պատշաճ ջանասիրություն։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 19-05-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-05-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դանիիլ Սեմենյուկ մյուսները՝ Արտյոմ Մախմուտով , Վիկտոր Տիխոմիրով մյուսները՝ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտով , Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրով Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 27.04.2026թ. որոշումը , Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն , բացակայելու արգելք և գրավ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Կայացվել է որոշում | Ընդունվել է վարույթ |
| Որոշման ամսաթիվը | 04-06-2026 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ «04» հունիսի 2026թ. ք.Երևան մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարանի)՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի թիվ ԵԴ1/2803/01/24 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության ավագ քննիչ Ս.Հայրապետյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից կազմվել է թիվ 58224124 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2026 թվականի ապրիլի 27-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 3 /երեք/ ամիս ժամանակով երկարաձգելու մասին։ 2026 թվականի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը։ 2026 թվականի մայիսի 21-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել, իսկ մայիսի 22-ին դատավոր Լ.Ալավերդյանի աշխատակազմին են փոխանցվել թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթի նյութերը։ Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի մայիսի 25-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա «(…) Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել է լրտեսություն: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխոմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Արտյոմ Մախմուտովին, ով 2024 թվականի հունիսի 6-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքից օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հիշյալ ներկայացուցիչների առաջադրանքով՝ նախապես հավաքագրված մեկ այլ անձի՝ Կ--------- Ս----------------ի հետ, եկել են Հայաստանի Հանրապետություն, այնուհետև Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից նախապես տրամադրված կոորդինատներով գնացել են ՀՀ-ում գտնվող համապատասխան վայրեր, որտեղ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով, տեսալուսանկարահանել են ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ինչպես ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխոմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, այնպես էլ 2024 թվականի հունիսի 16-ին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաք վերադառնալով, դրանք հանձնել են վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին, ովքեր նշված տեղեկությունները օգտագործել են՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության՝ դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական: Այնուհետև, շարունակելով հանցավոր գործունեությունը Արտյոմ Մախմուտովը, ՌԴ քաղաքացի Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, ով կրկին նույն եղանակով և նպատակով նախապես հավաքագրվել է օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ հանդիսացող Վիկտոր Տիխոմիրովի և ինքնությունը չպարզված այլ անձանց կողմից, 2024 թվականի հունիսի 26-ին, դարձյալ վերջիններիս կողմից նախապես նույն եղանակով տրված հանձնարարությունները կատարելու նպատակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն հայտնաբերվել և ձերբակալվել են ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից:(...)»։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշման համաձայն՝ (...) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 28-ը:(…)»։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Պաշտպան Ն.Ռշտունին (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն անհիմն է, չի բխում օրենքի պահանջներից և ենթակա է բեկանման։ Ըստ Բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններն հիմնավոր չեն, դրանք չեն բխում քրեական գործի նյութերից: Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է Արտյոմ Մախմուտովի՝ “Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին” Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով ամրագրված իրավունքները: Բողոքաբերն ընդգծել է, որ քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասը թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաները: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Բողոքաբերի կարծիքով՝ հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես, Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է: Անդրադառնալով երկու վկաներին` Բողոքաբերը նշել է, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Ա.Մախմուտովին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի հետ», Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը, ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Ա.Մախմուտովը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված: Բողոքաբերի համոզմամբ՝ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Առաջին ատյանի դատարանի տրամաբանությամբ ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։ Բողոքաբերն ընդգծել է, որ բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ մեկ տարի և տաս ամսից ավել գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում, նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին, այս ընթացքում նշանակվել է 26 դատական նիստ, որոնցից գերակշռող մասը չի կայացել։ Բողոքաբերի պնդմամբ՝ դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին պահել կալանքի տակ: Ըստ Բողոքաբերի՝ այն, որ Արտյոմ Մախմուտովը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Բողոքաբերի կարծիքով՝ Առաջին ատյանի դատարանը Ա․Մախմուտովի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Ա.Մախմուտովի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումn ապահովելու համար։ Եթե նույնիսկ համարվի, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը: Բողոքաբերի համոզմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչո՞ւ չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ» խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ»։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին. հիմնավոր են արդյո՞ք Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպաններության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը (…)»։ ՀՀ վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԱՐԴ/0181/01/23 քրեական գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները և նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ բացակայում է հիմնավոր կասկածի առկայությանը կամ բացակայությանն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը: Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին»: Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը»։ Անդրադառնալով կալանավորման շարունակական կիրառման հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում բերված փաստարկներին և գնահատման ենթարկելով գործի նյութերը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի նյութերում առկա են համապատասխան տեղեկություններ և փաստեր, որոնք թույլ են տալիս հիմնավորված ենթադրություն կատարել այն մասին, որ դեռևս պահպանվում է ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը և այն կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս ազատության իրավունքի սահմանափակմամբ։ Մասնավորապես՝ վրա դրված պարտականությունները չկատարելու եղանակով գործի քննությանը խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու հավանականությունը դեռևս շարունակում են առկա լինել։ Նշյալ եզրահանգման համար Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակն ու հանգամանքերը, նպատակը, սպասվող պատժի խստությունը, որպիսի տվյալները, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը։ Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է հետևյալ հանգամանքները՝ - մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը և ակնկալվող պատժի խստությունը, մասնավորապես, նրան մեղսագրվում է առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված պատժի խստությունը ևս էական նշանակություն ունի մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում։ Այսինքն՝ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկն ինքնին թաքնված է նաև մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության բնորոշման գաղափարում, - մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, նպատակը, շարժառիթը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, -մեղսագրվող արարքը խմբի կազմում կատարելը, - օտարերկրյա պետության քաղաքացի լինելն ու ՀՀ-ում սոցիալական կապեր չունենալը։ Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալ հանգամանքները, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և իրավական դիրքորոշումների համակցությամբ հաշվի առնելով քրեական գործի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև Արտյոմ Մախմուտովի ենթադրյալ վարքագծի դրսևորումները, նրան վերագրվող արարքի բնույթն ու կալանքի համար հիմք հանդիսացած հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության տվյալ փուլում կալանքից զատ որևէ այլ խափանման միջոցով ողջամտորեն հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ ջանասիրություն դրսևորված չլինելու վերաբերյալ Բողոքաբերի դիտարկումներին, վարույթի նյութերի, հատուկ վերանայման բողոքին կից նեկայացված փաստաթղթերի և «datalex.am» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրությամբ արձանագրում է, որ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական վարույթով դատական նիստերը նշանակվել են ողջամիտ պարբերականությամբ, իսկ դրանց հետաձգումները յուրաքանչյուր դեպքում պայմանավորված են եղել օբյեկտիվ պատճառներով։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Բողոքաբերն ըստ էության անդրադարձել է Առաջին ատյանի դատարանի ձեռնարկած գործողությունների ամբողջությանը՝ փաստորեն ընդունելով, որ դատարանը նշանակել է բազմաթիվ դատական նիստեր վարույթի քննությունը ողջամիտ ժամկետում և ջանասիրաբար ավարտելու համար։ Միևնույն ժամանակ, փաստելով նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանում կազմված վարույթի նյութերին ամբողջական հասանելիություն չունենալու պայմաններում վերադաս դատական ատյանի կողմից ստորադաս դատարանի վարույթում քննվող գործով գործադրված ջանասիրության պատշաճությունը գնահատելու հնարավորությունները սահմանափակ են՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առերևութության չափանիշով Առաջին ատյանի դատարանը գործը քննելիս դրսևորել է պատշաճ ջանասիրություն, իսկ առավել խորությամբ հարցի քննարկումը կարող է վտանգել գործը քննող դատավորի անկախությունը, ինչն անթույլատրելի է։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով վերջինիս ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | հանձնվել է գրասենյակ 30.06.2026թ-ին՝ 191 թերթից։ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 21.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-05-2026 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 04-06-2026 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2803/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «04» հունիսի, 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գոր¬ծով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Ն․Ռշտունու ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյա¬նի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ Նախաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին» 2024 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2(երկու) ամսով` նշված ժամկետում սահմանափակվել է նաև Մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է իրականացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ(մեջբերվում է մեղադրական եզրակացությունից)․ «նա, ունեցել է դիտավորություն Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանն ի վնաս օգտագործելու համար օտարերկրյա պետության հատուկ հետախուզության ծառայության ներկայացուցչի առաջադրանքով այլ տեղեկություն հավաքելու և հանձնելու եղանակներով կատարել լրտեսություն, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում: Այսպես. ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Տիխիմիրովը և ինքնությունը չպարզված այլ անձինք, հանդիսանալով օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ, 100․000-ական ՌԴ ռուբլի գումարների դիմաց ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու համար տեղեկություններ հավաքելու և իրենց հանձնելու նպատակով հավաքագրել են ՌԴ մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դանիիլ Սեմենյուկին, ում կոնկրետ առաջադրանքներ են տվել գնալ Հայաստանի Հանրապետություն, այնտեղ նախապես տրամադրված կոորդինատներում գտնվող համապատասխան վայրերում, օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների կողմից տրամադրված տեխնիկական միջոցներով տեսալուսանկարահանել ՀՀ տարածքում գտնվող պատմամշակութային կոթողները, ՀՀ գյուղերը, փողոցները, այնտեղ գտնվող մահմեդական, ադրբեջանական ու հին հայկական գերեզմանաքարերը և այլ տեղանքներ, որից հետո օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներին հանձնելու նպատակով հավաքված տեղեկությունը՝ լուսանկարները և տեսանկարահանումները, ամենօրյա ռեժիմով նախապես տրամադրված համացանցային «Յանդեքս» հավելվածի հատուկ՝ Վիկտոր Տիխիմիրովի կողմից տրամադրած անհատական ծածկագրով մուտք գործելու եղանակով պահոց ներբեռնելով, դրանք հանձնել վերը նշված հատուկ ծառայության աշխատակիցներին՝ ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության և արտաքին անվտանգության օգտագործելու նպատակով, այն է՝ հետագայում դրանք ներկայացնելով իբր օտարերկրյա լրագրողների կողմից կատարված լուսանկարներ կամ տեսագրություններ ու ՀՀ տարածքի համապատասխան հատվածները ներկայացնելով ադրբեջանական:»։ 1․1․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով։ 2․ 2026 թվականի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշման դեմ Մեղադրյալի պաշտպան Ն․Ռշտունու (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։ Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/2803/01/24 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րանում ստաց¬¬¬¬¬վել է 2026 թվականի մայիսի 21-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2026 թվականի մայիսի 22-ին: 2026 թվա¬կա¬նի մայիսի 25-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2026 թվականի հունիսի 4-ը: Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները. 3. Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի«Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշման(այսուհետ՝ նաև բողոքարկվող որոշում, կամ՝ վիճարկվող դատական ակտ) մեջ, մասնավորապես, նշվել է (մեջբերվում է). «(...)Անդրադառնալով մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը՝ հաստատված Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ: Մասնավորապես՝ այն, որ տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված հետևյալ «հիմքերը» (իրավաչափության պայմանները)՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակները։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - թեև սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցները, իսկ քրեական գործով անցնում են նաև անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ, - ենթադրյալ արարքը նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում կատարված լինելու հանգամանքը, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու և փախուստը կանխելու նպատակներով կալանավորման ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 28-ը: (…)»։ Բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 4․ Ներկայացված Բողոքում Պաշտպանը մասնավորապես նշել է (մեջբերվում է). «(…) Դանիիլ Սեմենյուկը, ըստ վարույթի նյութերի ձերբակալվել է 28.06.2024 թվականի, սակայն վարույթում առկա տվյալներով վերջինս 26.06.2024 թվականի ժամանել է Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որտեղ «բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ ծառայողների կողմից»։ Այսինքն, մինչև ձերբակալության արձանագրություն կազմելը մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը երկու օր գտնվել է ապօրինի ազատությունից զրկված։ (…) Հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների գերակշիռ մասն թվային խուզարկության արձանագրություններն են և երկու վկաներ: Հարկ է նշել, որ նշված նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել: Հնարավոր չէ պատկերացնել, թե մեղադրյալը ինչ կերպ պետք է խոչընդոտի թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունները, թե նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ճանապարհով, հիմնազուրկ է: Ինչ վերաբերում է երկու վկաներին, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ նրանցից որևէ մեկը մեղադրյալ Դ․Սեմենյուկին առնչվող և նրան առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ ցուցմունք չի տվել, մեղադրյալը երբևէ նրանց հետ շփում չի ունեցել, նրանք միմյանց չեն ճանաչում, հետևաբար որևէ անհրաժեշտություն չի կարող ունենալ ազդելու նրանց կողմից տրվելիք ցուցմունքների վրա: Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե «քրեական գործով անցնում են անձինք, ովքեր որոշակի փոխհարաբերություններ ունեն մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի հետ», ապա հարկ եմ համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հասկանալի պատճառներով չի մատնանշել այն անձանց շրջանակը ում հետ որոշակի փոխհարաբերություններ կարող է ունենալ Դ. Սեմենյուկը, քանի որ քրեական գործով նման անձինք չեն անցնում: Հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնազուրկ է և չփաստարկված: Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ Դ․ՍԵմենյուկը չունի մշտական բնակության վայր և այլն, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար, քանի որ մեղադրյալը ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում կարող է ՀՀ-ում բնակարան վարձակալել և մինչև գործի քննության ավարտը բնակվել այդ վարձակալված բնակարանում, ինչպես նաև գտնել աշխատանք: Դատարանի տրամաբանությամբ ՀՀ–ում կացության կարգավիճակ չունեցող ցանկացած օտարերկրացու նկատմամբ պետք է որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանավորում, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ցանկացած դեպքում ի զորու չեն ապահովելու օտարերկրացու պատշաճ վարքագիծը։ (…) Դատարանը սույն գործի քննության ընթացքում չի ցուցաբերել պատշաճ ջանասիրություն, ինչն արդեն իսկ մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատելու հիմք է։ (…) Բողոքարկվող որոշումը կայացնելու պահին մեղադրյալը արդեն իսկ մեկ տարի և տաս ամիս գտնվել է կալանքի տակ, քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտված է, քրեական գործը գտնվում է դատարանի վարույթում, հիմնական դատալսումների փուլում։ Նախաքննության ընթացքում քննություն իրականացնող մարմինը հավաքել և հետազոտել է բոլոր հնարավոր ապացույցները, հարցաքննել է վկաներին և մեղադրյալներին։ Դատարանը Որոշման նկարագրական մասում նշել է, որ «Պաշտպան Ն.Ռշտունին առարկեց հանրային մեղադրողի հայտնածի վերաբերյալ և խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոց, ընդհուպ նաև՝ համակցված։»։ Դատարանը, սակայն չի նշել, որ պաշտպանի հիմնավորումները վերաբերվում էին, այդ թվում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի՝ դատարանի կողմից պատշաճ ջանասիրության բացակայությանը։ Այսպես` նախորդ անգամ Դատարանը Արտյոմ Մախմուտովի, Դանիիլ Սեմենյուկի և Վիկտոր Տիխոմիրովի կալանքի տակ պահելու ժամկետը երեք ամսով երկարաձգել է հինգ անգամ, նույն պատճառաբանություններով։ Այդ ընթացքում նշանակվել է 26 դատական նիստ, որոնցից գերակշռող մասը չի կայացել․ (…) Դատարանը որոշում կայացնելիս չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում հենց Դատարանի) գործադրված պատշաճ(անհրաժեշտ) ջանասիրությանը, չի հերքել պաշտպանի պատճառաբանությունները։ (…) դատաքննության տվյալ պահին վերացել են մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին կալանքի տակ պահելու պայմանները և հիմքերը, որոնց հիման վրա դատարանը որոշել էր մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին պահել կալանքի տակ: Այն, որ ԴանիիլՍեմենյուկը տևական ժամանակ կալանքի տակ է, արդեն իսկ էական հանգամանք է, որպեսզի Դատարանի կողմից քննարկման առարկա դարձվեր Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը։ Դատարանում խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու դեպքում, քննության առնել նաև անազատության հետ չկապված ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ բացակայելու արգելքի, վարչական հսկողության կիրառման հարցը, ինչպես առանձին, այդպես էլ համակցված։ Սակայն Դատարանը Դ․Սեմենյուկի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել և իր որոշման մեջ բավարար հիմնավորումներ չի ներկայացրել, թե ինչու վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, կամ միաժամանակ մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը բավարար չէր լինի Դ․Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116–րդ հոդվածի 2–րդ մասի պահանջների կատարումը ապահովելու համար։ Բոլոր խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերը նույնն են, հետևապես դրանցից որևէ մեկը հաստատելը դեռևս բավարար չէ հենց կալանավորումը կիրառելու համար, իսկ կիրառված լինելու դեպքում՝ դրա ժամկետը երկարացնելու, անհրաժեշտ է անդրադառնալ և քննարկել խափանման միջոցի տեսակի որոշման հարցը, որից հետո, երբ կբացառվի այլ խափանման միջոցի կիրառմամբ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու հնարավորությունը, ապա նոր կարող է կիրառվել առավել խիստ խափանման միջոցը կամ երկարացնել դրա ժամկետը: Եթե նույնիսկ համարենք, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարման՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու, կամ փախուստի դիմելու մտավախությունը առկա է եղել, ապա այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը: Բացի այդ, եթե համարենք, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է, որ Դանիիլ Սեմենյուկի դեպքում դեռևս առկա են հիմքեր, որ նա կարող է դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ապա դրանք հիմք են որևէ խափանման միջոց կիրառելու համար և պարտադիր չէ, որ այն լինի կալանքի ձևով: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պատճառաբաներ, թե այլընտրանքային խափանման միջոցները կամ դրանց համակցված կիրառումը ինչո՞ւ չեն կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակվել է միայն օրենսդրական ստանդարտ ձևակերպումներով և այն չի հիմնավորել քրեական վարույթից բխող փաստական տվյալներով: Մասնավորապես, (…) «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ» խափանման միջոցների համակցված կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար Անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ «գրավ» խափանման միջոցը ևս կարող է երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար: Հարկ է նշել, որ մեղադրյալի կողմից ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, վերջինիս հրավերով պարբերաբար չներկայանալու կամ վարույթին էապես խոչընդոտելու դեպքում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները կարող են վերանայվել, իսկ գրավը կարող է պետականացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: Դատարանը կայացրել է որոշում և հայտնել է դատողություններ, որոնց վերաբերյալ պատճառաբանություններ չի բերել, այլ սահմանափակվել է ստանդարտ, կարծրատիպային արտահայտությունյուններով, որոնք ոչ միայն չեն արտացոլում կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, այլ կարող են գրվել խափանման միջոց ընտրելու մասին ցանկացած որոշման մեջ, անկախ գործի հանգամանքներից և/կամ ամբաստանյալի անձից և վարքագծից։ (…)»։ 4․1․Նշված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել բողոքարկվող որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ «վարչական հսկողություն», «բացակայելու արգելք» և «գրավ»։ Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 5․ Վերաքննիչ դատարանի կողմից մինչև 2026 թվականի հունիսի 3-ը սահ¬¬¬մանված ժամկետում գրավոր ընթացակարգով իրականացված սույն դատական վարույթի վերաբերյալ բացատրություններ, դրանք հիմնա¬վորող նյութեր, միջնորդություններ և բողո¬քի պատասխան չեն ներ¬¬կա¬¬յացվել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 6․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով բողոքարկվող որոշման օրինականությունը և հիմնավոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված դատական գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը հանգում է հետևյալ հետևության. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատա¬րա¬նը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգա¬մանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ: 2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան: 3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»: 7․ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպա¬տա¬կով. (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար: (...) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա¬տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատճառաբան¬ված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։ Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։ 8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ երկարաձգելու հարցն Առաջին ատյանի դատարանում քննարկելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժամանակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքին մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի առնչությունը(կալանավորման քրեաիրավական հիմքի առկայությունը) փաստելու համար: 8․1․ Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի հիմնավորումներին, վիճարկվող դատական ակտն ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտանգի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատավարական հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտրության հարցը կարող է փաստվել և գլխավորապես փաստվում է ոչ միայն ապացույցների(նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրությունների և կանխատեսումների մակարդակով: 9․ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 և այլ գործերով կայացված որոշումները): Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արամ Ճուղուրյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված` մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:»( Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը): Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի շրջանակներում անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին (Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշումը): 9․1․ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն վերագրվող հանցագործության բնույթը, դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը և սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: 9․2․ Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որ¬¬պես խափանման միջոց ընտրված կալան¬քի ժամկետը 3(երեք) ամսով երկարաձգելու մասին հետևություների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալը, ազատության մեջ գտնվելով, կարող է չկատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները՝ միջամտելով ապացուցման գործընթացին, և դրանով պայմանավորված խոչընդոտել գործի քննությանը, ինչպես նաև դիմել փախուստի։ 10․ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման է ենթարկել սույն գործում առկա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը սույն եզրահանգման գալիս հիմք է ընդունում հետևյալ գործոնների համակցությունը․ - Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվում է առանձնապես ծանր հանցանքի կատարում, որը պատժվում է ազատազրկմամբ՝ տասներկուսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկմամբ, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող հանցանքը ոտնձգում է այնպիսի կարևոր արժեքի դեմ, ինչպիսին է պետական իշխանության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկին մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, այսինքն՝ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկն ինքնին թաքնված է նաև մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանում, այլ կերպ, Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքը՝ լրտեսության փորձը, ավարտին չի հասցվել Մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներում, - մեղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ընտանիք, մշտական աշխատանք և զբաղմունքի տեսակ։ Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև արձանագրել, որ հանցանքը ենթադրաբար խմբի կազմում կատարելը ևս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը: Այս հետևությունը համահունչ է նաև Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին, մասնավորապես՝ անդրադառնալով վարույթը խոչընդոտելու հիմքին` Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է(տե´ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Stvrtecky v. Slovakia գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61)։ 11․ Սույն որոշման 10-րդ կետերում նշված հանգամանքները, գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր: Այդ հանգամանքներն իրենց հերթին հանդիսանում են կալանավորման ինքնուրույն հիմք, որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք չի կարող դիտարկվել ինչպես Պաշտպանի` հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված հանգամանքները, այնպես էլ Մեղադրյալի անձը բնութագրող փաստական տվյալները: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանը բավարար հիմքեր է ունեցել ենթադրելու, որ Դանիիլ Սեմենյուկը, մնալով ազատության մեջ, կարող էր խոչընդոտել գործի քննությանը և դիմել փախուստի: Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի` Մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման առումով կալանավորման անհրաժեշտության մասին եզրահանգումը հիմնավոր է և բխում է գործի՝ գնահատման ենթակա տվյալների ամբողջությունից, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցները, այդ թվում՝ դրանց համակցված կիրառումը մե¬ղադրյալ Դանիիլ Սեմենյուկի պատշաճ վարքագիծը չեն կարող երաշ¬¬խա¬վո¬¬րել: Արդյունքում, կալանավորման քրեադատավարական նպատակի առկայութ¬յու¬նը փաստ¬վել է հավանականութ¬յան մակարդակով՝ Մե¬ղադրյալի անձի և քննվող դեպքերի հանգամանքնե¬րի, ենթադրյալ հանցանքի բնույթով և դրա հանրային վտանգավորության աստիճանով։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում հանրային շահը գերակայում է Մեղադրյալի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի նկատմամբ և առավել խիստ խափանման միջոց ընտրված կալանավորման պահպանմամբ է հնարավոր ապահովել Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ։ 12․ Ինչ վերաբերում է գործի քննության ձգձգման վերաբերյալ բողոքաբերի պնդմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն գործի առանձնահատկությունները՝ մասնավորապես, կալանավորման հիմքերն ու պայմանները, մեղադրանքի ծանրությունը, գտնում է, որ առկա չէ իրավիճակ, երբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի ողջամիտ ընթացքն ապահովելու վերաբերյալ օրենսդրի կողմից նախատեսված պահանջները։ Մասնավորապես, դատական նիստերի չկայացման վերաբերյալ Պաշտպանի կողմից ներկայացված հիմնավորումները որևէ կերպ չեն փաստում հակառակի մասին։ Պաշտպանի կողմից ներկայացված պատճառաբանությունների բնույթի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատական նիստերի չկայանալու հիմքում առավելապես ընկած են եղել թարգմանչի չներկայանալը, ինչպես նաև կալանավորների ներկայությունը ապահովելու հնարավորության բացակայությունը, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Պաշտպանի դիտարկումները՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության առնչությամբ, հիմնազուրկ են։ 13․ Հարկ է փաստել, որ վիճարկվող դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ 14. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Պաշտ¬պանի ներկայաց¬րած հա¬տուկ վերանայման բո¬ղոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ վիճարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ: Եզրափակիչ մաս. 15. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն․Ռշտունու ներկայացրած հատուկ վե¬րա¬նայման բողոքը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/2803/01/24 դատական գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬¬հա¬նուր իրա¬վասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը թող¬նե¬լով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-06-2026 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-07-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1-ին հատորը 63 թերթ, 2-րդ հատորը 142 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-07-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1-ին հատորը 63 թերթ, 2-րդ հատորը 142 թերթ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 59348/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2803/01/24
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 30-04-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 30 ապրիլի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշման դեմ պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) քննվում է քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի` Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդված 1-ին մասով, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդված 1-ին մասով և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդված 1-ին մասով։ Առաջին ատյանի դատարանը, 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով անփոփոխ: Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք է բերել պաշտպան Ն.Ռշտունին։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2․ Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանի որոշումը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Ասլան Ավետիսյանի գործով 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08, Վարդան Հակոբյանի գործով 2022 թվականի փետրվարի 18-ի թիվ ԵԴ/0749/06/19, Սուսաննա Պետրոսյանի գործով 2022 թվականի ապրիլի 22-ի թիվ ԵԴ/0387/01/19, Ֆեդյա Նաջարյանի գործով 2022 թվականի մայիսի 27-ի թիվ ԵԴ/0097/06/20 որոշումներով, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` ի թիվս այլնի, Idalov v. Russia գործով 2012 թվականի մայիսի 22-ի (գանգատ թիվ 5826/03), Sahin Alpay v. Turkey գործով 2018 թվականի մարտի 20-ի (գանգատ թիվ 16538/17) վճիռներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին։ Բացի այդ, բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ և 118-րդ հոդվածների պահանջները։ Բողոքաբերը գտել է, ստորադաս դատարանները չեն հիմնավորել, թե ինչու կալանավորումից բացի այլ խափանման միջոց, այդ թվում գրավը կամ տնային կալանքը, գործի նման հանգամանքների առկայության պայմաններում, գործի քննության ներկա պահին չեն կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։ Բողոքաբերի կարծիքով, դատաքննության տվյալ պահին արդեն վերացել են կալանավորման հիմքերը։ Բողոքաբերը նշել է, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվում է կալանքի տակ, գործի քննությունը ձգձգվում է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը գործի քննության անհրաժեշտ ջանասիրություն չի գործադրում․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23–ից մինչև 2025 թվականի հունվարի 27–ը դատական նիստեր տեղի չեն ունեցել միայն այն պատճառով, որ մեղադրյալներին չեն ներկայացրել դատարան։ Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել ստորադաս դատարանների որոշումները և Արտյոմ Մախմուտովին կալանքից ազատ արձակել կամ կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ կամ բացակայելու արգելքով, կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներով։ Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Ասլան Ավետիսյանի գործով 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08, Վարդան Հակոբյանի գործով 2022 թվականի փետրվարի 18-ի թիվ ԵԴ/0749/06/19, Սուսաննա Պետրոսյանի գործով 2022 թվականի ապրիլի 22-ի թիվ ԵԴ/0387/01/19, Ֆեդյա Նաջարյանի գործով 2022 թվականի մայիսի 27-ի թիվ ԵԴ/0097/06/20 որոշումներով, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` ի թիվս այլնի, Idalov v. Russia գործով 2012 թվականի մայիսի 22-ի (գանգատ թիվ 5826/03), Sahin Alpay v. Turkey գործով 2018 թվականի մարտի 20-ի (գանգատ թիվ 16538/17) վճիռներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված որոշումներին և վճիռներին։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշման դեմ պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող՝ Լ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 06-03-2025թ. որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 14-04-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր` 2 հատորից. /59, 67/: |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 14-04-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից. /59, 115/ |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 11-08-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 11 օգոստոսի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 2-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Մեղադրյալ Ա.Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի հունիսի 2-ի որոշմամբ բողոք մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Ա.Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունին։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի խախտում, ինչի հետևանքով խաթարվել է արդարադատության բուն էությունը: Բողոք բերած անձը նշել է, որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Աշոտ Առաքելյանի գործով 2010 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0580/06/09, Վարդան Հակոբյանի գործով 2022 թվականի փետրվարի 18-ի թիվ ԵԴ/0749/06/19, Լևոն Արշակյանի գործով 2022 թվականի ապրիլի 22-ի թիվ ԱՎԴ2/0045/06/21 և այլ որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ դատաքննության տվյալ փուլում վերացել են մեղադրյալ Ա.Մախմուտովին կալանքի տակ պահելու հիմքերն ու պայմանները և վերջինիս նկատմամբ ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոց կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելով հնարավոր կլինի ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը դատարանում գործի քննության ժամանակ: Բացի այդ, բողոք բերած անձը գտել է, որ ստորադաս դատարանները կայացրել են որոշումներ և հայտնել դիրքորոշումներ, որոնք պատշաճ չեն պատճառաբանվել: Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը, Ա.Մախմուտովին ազատել կալանքից կամ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողություն կամ բացակայելու արգելք, կամ համակցված մի քանի այլընտրանքային խափանման միջոց: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Աշոտ Առաքելյանի գործով 2010 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0580/06/09, Վարդան Հակոբյանի գործով 2022 թվականի փետրվարի 18-ի թիվ ԵԴ/0749/06/19, Լևոն Արշակյանի գործով 2022 թվականի ապրիլի 22-ի թիվ ԱՎԴ2/0045/06/21 որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված որոշումներին: Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 2-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 02-06-2025 թվականի որոշման դեմ։ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից՝ 61 թերթ, 89 թերթ։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 08-09-2025 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից՝ 61 թերթ, 134 թերթ։ |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 16-09-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Լիպարիտ |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Վիկտոր |
| Ազգանուն | Տիխոմիրով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 06-10-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 6 հոկտեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ նաև Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լ.Սիմոնյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ դատական նիստում, հիմնական դատալսումների ժամանակ, 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել է՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովի պաշտպան Լ.Սիմոնյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), 2025 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշումը: Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովի պաշտպան Լ.Սիմոնյանը ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք: Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար կամ առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ խախտվել են ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 115-րդ, 122-րդ, 125-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշումն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ: Ըստ բողոքաբերի նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ չի կարող ազդել, ինչպես նաև խոչընդոտել քրեական վարույթին: Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ մշտական բնակության վայր կամ սոցիալական կապեր չունենալը, հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար: Բողոքաբերը փաստել է նաև, որ ստորադաս դատարանների կողմից չի բերվել պատճառաբանված հիմնավորում, թե ինչու՞ որևիցե այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը չի կարող բավարար լինել Վ.Տիխոմիրովի կողմից իր դատավարական պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար, չեն պատճառաբանել, թե ինչու՞ այլընտրանքային խափանման միջոցներից վարչական հսկողությունը, գրավը և տնային կալանքը չեն կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ դատավարական վարքագիծը և ինչու՞ միայն կալանավորումը կարող է հանդիսանալ այն բացառիկ խափանման միջոցը, որի պայմաններում միայն հնարավոր կլինի ապահովել գործի անխոչընդոտ քննությունը։ Բողոք բերած անձի պնդմամբ՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Trzaska v. Poland, 2000 թվականի հուլիսի 11-ի (գանգատ թիվ 25982/94) Becciev v. Moldova, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03), Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 և այլ վճիռներով և այլ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, վերացնել մեղադրյալ Վ.Տիխոմիրովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը, նրա նկատմամբ կիրառել՝ բացակայելու արգելք, գրավ և տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Trzaska v. Poland, 2000 թվականի հուլիսի 11-ի (գանգատ թիվ 25982/94) Becciev v. Moldova, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03), Վճռաբեկ դատարանի` Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 և այլ վճիռներով ու որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վերոնշյալ վճիռներին և որոշումներին։ Ինչ վերաբերում է բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ իրավունքի զարգացման խնդրի առկայության վերաբերյալ բողոք բերած անձի փաստարկին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա չէ իրավունքի զարգացման խնդիր։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի պաշտպան Լ.Սիմոնյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 25-08-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 23-09-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /59, 58/։ 08-10-2025թ․ Գործը առաքվել է ԵՔ առաջին ատյանի դատարան /59, 83 թերթ/ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 23-09-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 22-09-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Դանիիլ |
| Ազգանուն | Ալեքսանդրի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 03-11-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 3 նոյեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ բողոք մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկի պաշտպան Ն.Ռշտունին։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածների, քրեադատավարական օրենքի նորմերի խախտումներ, ուստի դատական ակտը ենթակա է բեկանման: Բողոք բերած անձը նշել է, որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Trzaska v. Poland գործով 2000 թվականի հուլիսի 11-ի (գանգատ թիվ 25982/94), Becciev V. Moldova գործով 2005 թվական հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03), Վճռաբեկ դատարանի՝ Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 և այլ վճիռներով և որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը որոշմամբ չի անդրադարձել բողոքում բարձրացված հիմնավորումներին, դատարանների կողմից չի բերվել հստակ փաստերի վրա հիմնված պատճառաբանված հիմնավորում, կապված այն բանի հետ, թե ինչու որևիցե այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը չի կարող բավարար լինել Դանիիլ Սեմենյուկի կողմից իր դատավարական պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։ Ըստ բողոք բերած անձի՝ եթե նույնիսկ համարվի, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել կայացված որոշման մեջ նշված խափանման միջոցի հիմքերը, ապա, այնուհանդերձ, մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նրա պատշաճ վարքագիծը։ Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և կայացնել դրանց փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալ Դ.Սեմենյուկի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կիրառված կալանքը վերացնել և նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Trzaska v. Poland գործով 2000 թվականի հուլիսի 11-ի (գանգատ թիվ 25982/94), Becciev V. Moldova գործով 2005 թվական հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03), Վճռաբեկ դատարանի՝ Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 վճիռներով և որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված վճիռներին ու որոշումներին: Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի պաշտպան Ն.Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 28-08-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 02-10-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առաքվել է ԵՔ դատարան /Առդիր՝ 141 թերթ, 69/ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 02-10-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 22-09-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 17-11-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2803/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 17 նոյեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Ն․Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) քննվում է քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի` Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդված 1-ին մասով, Դանիիլ Ալեքսանդրի Սեմենյուկի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-424-րդ հոդված 1-ին մասով և Վիկտոր Միխայիլի Տիխոմիրովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 424-րդ հոդված 1-ին մասով։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան)՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշմամբ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Ն․Ռշտունու հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքը մերժվել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշումը՝ թողնվել անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Արտյոմ Մախմուտովի պաշտպան Ն․Ռշտունին։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2․ Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանների որոշումները հակասում են Վճռաբեկ դատարանի՝ Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ի թիվս այլնի՝ Trzaska v. Poland 2000 թվականի հուլիսի 11-ի (գանգատ թիվ 25982/94), Becciev v. Moldova 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03) վճիռներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին։ Բացի այդ, բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ի թիվս այլնի՝ խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածների պահանջները։ Ըստ բողոքաբերի, մեղադրյալի կողմից գործին խոչընդոտելու կամ փախուստի դիմելու ռիսկերը դատական ակտում գնահատված են ոչ հիմնավոր ձևակերպումներով, առանց ներկայացնելու կոնկրետ փաստեր կամ վարքագծային տվյալներ, որոնք կվկայեին նշված ռիսկերի առկայության մասին։ Մասնավորապես, նախաքննական մարմնի կողմից ձեռք բերված թվային խուզարկությունների արձանագրությունների հետազոտմանը կամ դրանց արդյունքների վրա մեղադրյալը որևէ կերպ հիմնական դատալսումների ժամանակ չի կարող ազդել, իսկ որպես փախուստի ռիսկ գնահատված մշտական բնակության վայր կամ այլ սոցիալական կապեր չունենալը հիմք չեն անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար։ Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ բողոքարկվող դատական ակտում բացակայում են հիմնավորումներ այն մասին, թե ինչու այլընտրանքային խափանման միջոց հանդիսացող վարչական հսկողությունը չի կարող ապահովել անձի պատշաճ վարքագիծը: Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ․ վերացնել որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը և Ա․Մախմուտովի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք։ Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` ի թիվս այլնի Trzaska v. Poland 2000 թվականի հուլիսի 11-ի (գանգատ թիվ 25982/94), Becciev v. Moldova 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03) վճիռներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված որոշմանը և վճիռներին։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտյոմ Դմիտրիի Մախմուտովի պաշտպան Ն․Ռշտունու հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ․ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 27-08-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /63, 96/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից․ /63, 131/։ |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 11-03-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունու |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Դանիիլ |
| Ազգանուն | Սեմենյուկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 15-12-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 18-03-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /62, 65/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 18-03-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 01-04-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 15-12-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 131 թերթ։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Սահմանված ժամկետում կրկին ներկայացվել է | 03-06-2026 |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերանքննիչ քրեական դատարանի 09-03-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 20-04-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 20-04-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 25-05-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Դանիիլ |
| Ազգանուն | Սեմենյաուկ |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 06-03-2026 թվականի որոշման դեմ։ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 11-06-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից՝ 61, 74 թերթ։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 11-06-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Լիպարիտ |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Վիկտոր |
| Ազգանուն | Տիխոմիրով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 01-06-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 19-06-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /60, 57/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 19-06-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 25-06-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արտյոմ |
| Ազգանուն | Մախմուտով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 25-05-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 01-07-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 191 թերթ։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 01-07-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 29-06-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Դանիիլ |
| Ազգանուն | Սեմենյուկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 04-06-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 07-07-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /63, 142/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 07-07-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |