Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«28» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի (ծնված՝ 1982 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատապարտված, ամուսնացած չէ, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, հաշվառված է Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի Անդրանիկի փողոցի 100-րդ շենքի 51-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունիսի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ն․Պետրոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2401-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-2401-24 քրեական վարույթով Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 60240124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Հ․Հովակիմյանի վերաբերյալ թիվ 60240124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/2795/01/24 համարը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին թիվ ԵԴ1/2795/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2795/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի հունվարի 12–ից մինչև 2025 թվականի հունվարի 12–ը զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2024 թվականի ապրիլի 19-ին՝ ժամը 22:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան և Անդրանիկի փողոցների խաչմերուկում վարել է «Օպել» մակնիշի, 37 PN 697 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Ռաֆիկ Պապյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180407011 արձանագրությունը։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 12․01․2024 թվականի թիվ 8400027871 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ արձանագրությունը կազմվել 12․01․2024 թվականին՝ ժամը 18:30-ին, արձանագրությունը կազմելու տեղը՝ Տավուշ, Դիլիջան, Մաքսիմ Գորկու փողոց, արձանագրությունը կազմող անձի պաշտոնը՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ պարեկ Կարեն Ազիբեկյան (կրծքանշանը՝ 11446), արձանագրությունը կազմվել է այն մասին, որ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը՝ ծնված 10․10․1982 թվականին, բնակվող՝ քաղաք Երևան, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջան, Անդրանիկի փողոց 51, Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքի Մաքսիմ Գորկու փողոցում 2024 թվականի հունվարի 12–ին՝ ժամը 18:23-ին, վարել է իր անունով գրանցված «Օպել Աստրա» մակնիշի, 37 RO 492 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և խախտել Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բ) կետը՝ տրանսպորտային միջոցը վարել է անվտանգության գոտիով չամրակապված, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման ժամկետը լրանալուց հետո մեկ տարվա ընթացքում: Այս իրավախախտման համար նախատեսված տուգանային միավորի և տվյալ տարում վարորդի նկատմամբ կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմում է 9 կամ ավելի միավոր: Որոշում է կայացվել պարեկային ծառայության պարեկ, լեյտենանտ Կարեն Ազիբեկյանի կողմից Հայկ Հովակիմյանին 1 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու մասին: Իրավախախտման նկարագրության և 1 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ծանոթացման հատվածներում առկա են ստորագրություններ (Հայկ Հովակիմյանի ստորագրություններին նմանվող, նույնական)՝ թվով 2 հատ: Զննմամբ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ տեղեկություններ չհայտնաբերվեցին:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 19․04․2024թ. թիվ 8180407011 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ արձանագրությունը կազմվել է 19․04․2024 թվականին՝ ժամը 22:48-ին: Արձանագրությունը կազմելու տեղը՝ Երևան քաղաքի Անդրանիկի 112, արձանագրությունը կազմող անձի պաշտոնը՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության ԵՔԳ 4–րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Ռաֆիկ Ռոմիկի Պապյանի կողմից, արձանագրությունը կազմվել է առ այն, որ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը 19․04․2024 թվականին՝ ժամը 22:40-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան և Անդրանիկի փողոցների խաչմերուկի հատվածում վարել է «Օպել» մակնիշի, 37 PN 697 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Առկա է նշում՝ «աշխատանքի հետ կապված», որի կողքին առկա է ստորագրություն (երկու հատվածներում), ինչպես նաև առկա է ստորագրություն ծանուցումը ստանալու մասին նշման հատվածում:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ 60240124 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել քրեական վարույթին կցվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 12․01․2024 թվականի թիվ 8400027871 արձանագրության պատճենը, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 19․04․2024 թվականի թիվ 8180407011 արձանագրության պատճենը։
- Մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Հրապարակվեցին Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց՝ Հայկ Հովակիմյանը որպես վկա հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի ապրիլի 19-ին, երբ Օպել մակնիշի, 37 PN 697 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան Երևան քաղաքի Բաբաջանյան-Անդրանիկ փողոցների խաչմերուկում վարել է, այդ ժամանակ արդեն իմացել է, որ 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: 12․01․2024 թվականին պարեկային ծառայության աշխատակիցները կանգնեցրել են իր կողմից շահագործվող ավտոմեքենան և զրկել իրեն վարորդական իրավունքից, այդ պահին էլ տեղեկացել է այդ մասին, նույն պահին էլեկտրոնային ստորագրել է, որ ծանոթացել է որոշմանը: Դրանից հետո կարիքից դրդված է վարել ավտոմեքենան, քանի որ օրվա ապրուստի գումար վաստակելու համար աշխատում է և ավտոմեքենան իրեն առօրյայում հարկավոր է: Ընդունել է, որ կատարել է արարքը և զղջացել է դրա համար:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին մեղադրյալ Հայկ Հովակիմյանը տվել է ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունք և հավելել, որ ընդունում է, որ կատարել է արարք և զղջում դրա համար, իսկ նախորդ դատավճռով իր նկատմամբ նշանակված տուգանքը տարաժամկետվել է, և դեռևս 11 ամիս կա, որպեսզի մարի այն:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 26-ի դատավճռով Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։ Տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է 1 (մեկ) տարի ժամանակով՝ այդ ընթացքում համաչափ վճարումներ կատարելու պայմանով։
Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 30-ի դատավճռով Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և դատապարտվել է տուգանքի՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ թույլատրվել է նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս, 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ հետևյալ ժամանակացույցով՝ յուրաքանչյուր ամսվա մինչև 15-ը Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը յուրաքանչյուր ամիս պարտավոր է վճարել դատավճռով նշանակված տուգանքի գումարի մասը կազմող 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ գումարը` այդ վճարումը կատարելով մինչև ամբողջ գումարի` 375.000 ՀՀ դրամի մարումը:
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տվյալները:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի․
Թիվ ՏԴ/0145/01/24 դատավճիռը 09.07.2024թ. մտել է օրինական ուժի մեջ, իսկ 26.07.2024թ․-ին ստացվել և ի կատար ածման է ընդունվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: 31.07.2024թ․-ին Հ.Հովակիմյանը հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: 19.08.2024թ․-ին տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու մասին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որը 29.08.2024թ․-ին բավարարվել է: Հ.Հովակիմյանը թիվ ՏԴ/0145/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանքից 29.08.2024թ․-ին վճարել է 40.000 (քառասուն հազար) ՀՀ դրամ:
Թիվ ԼԴ/0282/01/24 դատավճիռը 06.08.2024թ. մտել է օրինական ուժի մեջ, իսկ 15.08.2024թ․-ին ստացվել և ի կատար ածման է ընդունվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: 29.08.2024թ․-ին Հ.Հովակիմյանը հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: 29.08.2024թ․-ին Հայկ Հովակիմյանը մասնակի վճարել է 32.000 (երեսուներկու հազար) ՀՀ դրամ։ 07.10.2024թ․-ին թիվ ԼԴ/0282/01/24 դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ տուգանքի չվճարված մասի` 343.000 (երեք հարյուր քառասուներեք հազար) ՀՀ դրամի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու մասին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Հայկ Հովակիմյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի հունվարի 12-ից մինչև 2025 թվականի հունվարի 12-ը զրկված լինելը և այդ մասին նախապես և պատշաճ տեղեկացված լինելը,
- Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 19-ին՝ ժամը 22:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան և Անդրանիկի փողոցների խաչմերուկում «Օպել» մակնիշի, 37 PN 697 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- հանցանք կատարելու պահին դատվածություն չունենալը,
-մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Հ․Հովակիմյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հայկ Հովակիմյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Հայկ Հովակիմյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը):
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Հայկ Հովակիմյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝ պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքը կատարելու պահին (2024 թվականի ապրիլի 19) սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանը միաժամանակ հաշվի առնելով այն փաստը, որ Հ․Հովակիմյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժի չկրած մասին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարվել է, գտնում է որ սույն դատավճռով նշանակված պատժին Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 30-ի դատավճռով նշանակված վերջնական պատիժը լրիվ կամ մասնակի գումարելու օրենսդրական հնարավորությունը և անհրաժեշտությունը բացակայում է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝ պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվում է նաև, որ Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 26-ի դատավճռով Հայկ Լևոնի Հովակիմյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։ Տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է 1 (մեկ) տարի ժամանակով՝ այդ ընթացքում համաչափ վճարումներ կատարելու պայմանով։ Թիվ ԼԴ/0282/01/24 դատավճիռով նշանակված 375.000 ՀՀ դրամ տուգանքից Հայկ Հովակիմյանը մասնակի վճարել է 32.000 (երեսուներկու հազար) ՀՀ դրամ։
Դատարանն արձանագրում է, որ Հայկ Հովակիմյանը սույն գործով իրեն մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է 2024 թվականի ապրիլի 19-ին, այսինքն նախքան առաջին գործով (թիվ ԼԴ/0282/01/24) դատավճիռ կայացնելը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պետք է առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` մասնավորապես՝ սույն դատավճռով նշանակված պատժին մասնակի գումարել Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 26-ի դատավճռով Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասից 300․000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամը՝ մեղադրյալ Հ․Հովակիմյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով տուգանք՝ 675․000 (վեց հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Հ․Հովակիմյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 675․000 (վեց հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 56․250 (հիսունվեց հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հ․Հովակիմյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60240124 քրեական վարույթով վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 12․01․2024 թվականին թվագրվող թիվ 8400027871 արձանագրության պատճենը, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 19․04․2024 թվականին թվագրվող թիվ 8180407011 արձանագրության պատճենը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հայկ Լևոնի Հովակիմյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին մասնակի գումարել Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 26-ի դատավճռով Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասից 300․000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամը՝ մեղադրյալ Հ․Հովակիմյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով տուգանք՝ 675․000 (վեց հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Թույլատրել Հայկ Լևոնի Հովակիմյանին դատավճռով նշանակված 675․000 (վեց հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 56․250 (հիսունվեց հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ:
Հայկ Լևոնի Հովակիմյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ