ԵԴ1/2800/01/24






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«25» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)

Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան
դատավորներ Ա.Մաթևոսյան
Լ.Ալավերդյան

քարտուղարությամբ՝ Մ․Հովսեփյանի

մասնակցությամբ՝
մեղադրող Ռ.Բախշյան
մեղադրյալ Վ․Անտոնյանի

դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննելով թիվ ԵԴ1/2800/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ռ.Սմբատյան) 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռոզա Բախշյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Տ.Կարապետյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-2874-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռոզա Բախշյանի որոշմամբ թիվ 60-2874-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի վերաբերյալ թիվ 60-2874-24 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաք առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2800/01/24 համարը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին թիվ ԵԴ1/2800/01/24 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ.
-Վիրապ Օգսենի Անտոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 6 /ամիս/ ժամկետով։
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացվել է Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ թիվ ԱՎԴ1/0064/01/23 քրեական գործով 5 /հինգ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունվարի 24-ի որոշումը։
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված՝ 1 /մեկ/ տարի 6 /ամիս/ ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարվել է Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ԱՎԴ1/0064/01/23 դատավճռով 5 /հինգ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 6 /վեց/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանվել է փորձաշրջան 5 /հինգ/ տարի ժամկետով։
-Փորձաշրջանի ընթացքում Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
-Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազությունում ստացվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին:
2025 թվականի հունվարի 9-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռոզա Բախշյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/2800/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հունվարի 17-ին, իսկ նախագահող դատավորի կազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունվարի 20-ին:
2025 թվականի հունվարի 23-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռոզա Բախշյանի որոշմամբ թիվ 60-2874-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ. «նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Վիրապ Անտոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.485մգ/լ, 2024 թվականի հուլիսի 20-ին՝ ժամը՝ 01:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում վարել է «Օպել» մակնիշի, 37 BP 443 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման թիվ 8180408955 արձանագրությունը»։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Վիրապ Անտոնյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, հանցանքի կատարման համար զղջալը /տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը/, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ: Մասնավորապես՝ (...)
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի Ձև 8 տեղեկանքի և Դատալեքս տեղեկատվական կայքէջի համաձայն Վ․Անտոնյանը դատապարտվել է դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար՝ 24.01.2024 թվականին, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5/հինգ/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան` 4 (չորս) տարի ժամանակով։ Դատարանը հաշվի առնելով այն փաստը, որ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ կայացված դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 29․05․2024 թվականին և վերջինս սույն արարքը կարարելու պահին՝ 20․07․2024 թվականին, գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, հետևաբար Վիրապ Անտոնյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների ռեցիդիվը:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
(...)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, գույքային դրությունը: Նման պայմաններում Դատարանը՝ հաշվի առնելով Վիրապ Անտոնյանի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին, 55-րդ, 69-րդ և 76-րդ հոդվածներով գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 6 /ամիս/ ժամկետով։ Նշված պատիժը և պատժաչափը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1.1-րդ և 2-րդ մասով ամրագրված պահանջներից:
(...)
Դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Վիրապ Անտոնյանը, թիվ ԱՎԴ1/0064/01/23 քրեական գործով կայացված դատավճռով դատապարտվել է հինգ տարի ազատազրկման և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան 4 տարի ժամկետով, իսկ սույն քրեական գործով նրա կողմից կատարած արարքը կատարվել է փորձաշրջանի ընթացքում և առաջնորդվելով վերը մեջբերված իրավանորմերի կարգավորմամբ, գտնում է, որ սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման, իսկ նոր դատավճռով նշանակված պատիժը պետք է գումարել թիվ ԱՎԴ1/0064/01/23 քրեական գործով 24.01.2024 թվականի դատավճռով նշանակված և չկրած 5 տարի ժամկետով ազատազրկմանը և Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 6 /վեց/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կամ այն պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցին` դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(...)
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներին` Դատարանն արձանագրում է, որ հատկապես գնահատման է արժանի Վիրապ Անտոնյանի կատարած հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորությունը: Այսպես՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որի կատարման համար ազատազրկումից զատ ընդհանուր առմամբ կարող են նշանակվել այլ՝ առավել մեղմ պատիժներ, սակայն հաշվի առնելով վերոնշված օրենսդրական կարգավորումները՝ Դատարանը սույն պարագայում նշանակում է պատիժ ազատազրկման ձևով: Այլ կերպ՝ մի կողմից առկա է վերը մեջբերված դատական ակտով նշանակված փորձաշրջանը վերացենլու, սույն դատական ակտով ազատազրկում նշանակելու և համակցելու պահանջ, մյուս կողմից՝ առկա է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը ունի ոչ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճան, մեղմացնող հանգամանքներ՝ մեղքը ընդունելը, զղջալը, խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, բնութագրող հանգամանքները՝ 27.09.20-09.11.20թթ մարտական գործողությունների մասնակից լինելը: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայում արտացոլված՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրը վկայում է այն մասին, որ հանցագործությունների շարքում սույն հանցագործությունն ունի առավել ցածր վտանգավորություն, քանի որ սույն դեպքում հոդվածի սանկցիայով ազատազրկումից զատ նախատեսվել են այլ՝ առավել մեղմ պատժատեսակներ:
Համադրելով վերոնշվածները, Դատարանը եզրահանգում է, որ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալին ազատության մեջ մնալու հնարավորություն ընձեռելով և դրա հետ մեկտեղ վերջինիս վարքի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելով կչեզոքացվի նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի հնարավոր բացասական ազդեցությունը իր ընտանիքի, հատկապես՝ անչափահաս երեխայի դաստիարակության և կացության ապահովման վրա, միևնույն ժամանակ հնարավոր կլինի ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործություններ կանխումը:
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 5 (հինգ) տարի ժամկետով, քանի որ Դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալին ազատության մեջ մնալու հնարավորություն ընձեռելով և դրա հետ մեկտեղ վերջինիս վարքի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելով հնարավոր կլինի ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործություններ կանխումը:
Ավելին՝ օրենսդրի կողմից սահմանված ամենաերկար՝ հինգ տարի փորձաշրջան նշանակելը բավականին տևական ժամանակահատված է և իզորու է մեղադրյալի մոտ իրավահպատակ վարքագիծ ձևավորելու և պատժի նպատակաները իրագործված համարելու համար:
Փորձաշրջանի ընթացքում նկատմամբ Վիրապ Անտոնյանի վերահսկողությունը պետք է դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու եզրահանգմանը Դատարանը գալիս է հաշվի առնելով ինչպես մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, որը արդեն իսկ վերլուծվել է, այնպես էլ ներկայացված մեղմացնող հանգամանքերի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքերի բացակայությունը և անձը բնութագրող հանգամանքերը:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո նախաքննական մարմնի կողմից արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախս, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռոզա Բախշյանը ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Վիրապ Անտոնյանը փորձաշրջանի մեջ գտնվելով կատարել է նոր դիտավորյալ հանցանք, ինքը վկայում է այն մասին, որ նախկինում Վ.Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր չի եղել իրականացնել պատժի նպատակները, մասնավորապես, կանխել նոր հանցանք կատարելը և փաստել է, որ քննարկվող հանցագործության համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող նպատակահարմար լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից:
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելիս և անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, պետք է հաշվի առներ, որ մեղադրյալը նոր հանցանքը կատարել է գտնվելով փորձաշրջանի մեջ, նրա արարքում առկա է ռեցիդիվ, ինչով և դրսևորվում է նրա՝ հանրային բարձր վտանգավորությունը և նշել է նաև, որ նույն մեղմացնող հանգամանքներն արդեն իսկ մեկ անգամ դրվել են վերջինիս նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում:
Ըստ բողոքաբերի, պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը: Ակնհայտ է, որ նման բացասական և հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու պայմաններում Վ.Անտոնյանի կողմից ազատության մեջ մնալը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը:
Ամփոփելով, բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով բեկանել և նրա նկատմամբ սահմանել պատիժ ազատազրկման ձևով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման։
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
2025 թվականի հունվարի 29-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի դիրքորոշումը ներկայացված վերաքննիչ բողոքի կապացությամբ, որով վերջինս խնդրել է հաշվի առնել այնպիսի մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպիսիք են 27.09.2020 թվականից մինչև 09.11.2020 թվականը մարտական գործողություններին մասնակցելը, շրջապատում և հարևանների մոտ դրական բնութագրվելը, երիտասարդ տարիքը, մեղավորությունը ընդունելը, կատարած արարքի համար զղջալը, այդ արարքի ոչ մեծ ծանրության լինելը և նվազ հանրային վտանգավորությունը:
Նշել է, որ բնակվում է կնոջ, ծնողների, անչափահաս երեխայի, քրոջ և նրա երեք անչափահաս երեխաների հետ, ովքեր գտնվում են նրա խնամքին, իսկ մայրը ունի առողջական խնդիրներ (կից՝ ներկայացրել է փաստաթղթեր, տեղեկանքներ):
Մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանը նշել է, որ ռեալ ազատազրկումը կարող է զգալիորեն վատթարացնել իր և ընտանիքի կյանքի պայմանները, և գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է արդարացի և հիմնավոր դատական ակտ, քանի որ իր սոցիալականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և խնդրել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազ Ռ.Բախշյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Մեղադրյալ Վ.Անտոնյանը առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել, նշելով, որ չի պատկերացրել ալկոհոլ օգտագործած վիճակում ավտոմեքենա վարելու իրավական հետևանքները և որ իր նկատմամբ ռեալ ազատազրկում կիրառելը ծանր հետևանքներ կառաջացնի իր ընտանիքի համար, քանի որ իր անչափահաս երեխան, իրենց հետ բնակվող ամուսնալուծված քրոջ երեք անչափահաս երեխաները և իր հիվանդ մայրը գտնվում են իր խնամքին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները.
(…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի դրսևորում, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը Հազարապետ Հարությունյանի գործով արտահայտել է հետևալ դիրքորոշումը. «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը /ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն» (տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
(...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ որպես պատիժ ազատազրկում նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ, որն իրավացիորեն պայմանականորեն չի կիրառել: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և այն պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից (համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար), ինչպես նաև կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ մասնավորապես այն, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, կատարած արարքի համար զղջացել է և նրա խնամքին է գտնվում անչափաս երեխան, Վիրապ Անտոնյանին վերագրվող արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, արդյունքում եկել է հիմնավոր հետևության, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս՝ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց նրա կողմից պատիժը ռեալ կրելու, ուստի պետք է Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Ինչ վերաբերվում է մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված այն փաստարկներին, որ մեղադրյալը նոր հանցանքը կատարել է գտնվելով փորձաշրջանի մեջ, նրա արարքում առկա է ռեցիդիվ, ինչով և դրսևորվում է նրա՝ հանրային բարձր վտանգավորությունը և նշել է նաև, որ նույն մեղմացնող հանգամանքներն արդեն իսկ մեկ անգամ դրվել են վերջինիս նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում, ապա Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թեև արձանագրել է, որ Վիրապ Անտոնյանի մոտ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, այնուամենայնիվ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները՝ իրավաչափ կերպով եկել է հետևության, որ այդ հանգամանքը ինքնին հիմք չէ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի ճանաչելու համար: Սույն դատավճռում վկայակոչված տվյալների համակցությունը վկայում է, որ Վիրապ Անտոնյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը համասեռ չէ նախկինում կատարած հանցանքին և ակնհայտորեն ունի ոչ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճան, միևնույն ժամանակ կարևություն տալով նաև այն հանգամանքին, որ Վիրապ Անտոնյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու դեպքում այն կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա, հաշվի առնելով, որ վերջինի խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեխան և նրա քրոջ՝ երեք անչափահաս երեխաները, վատառողջ մայրը ովքեր բնակվում են համատեղ, որի վերաբերյալ մեղադրյալը ներկայացրել է համապատասխան հիմնավորող փաստաթղթեր։
Վերաքննիչ դատարանը նույնպես գտնում է, որ մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վիրապ Անտոնյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռոզա Բախշյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալ Վիրապ Օգսենի Անտոնյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2800/01/24 քրեական գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին կայացված դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ