ԵԴ1/2766/01/24
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Ա.Ասատրյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),


Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Մ.Հարությունյանի,
Տ.Գրիգորյանի,

քարտուղարությամբ՝ Ք.Հայրապետյանի,

մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Ա.Դավթյանի,
մեղադրյալ՝ Կ.Սողոմոնյանի.


«16» հունվարի 2024թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) թիվ ԵԴ1/2766/01/24 քրեական գործով 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-2368-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի օգոստոսի 16-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-3053-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին թիվ 60-2368-24 և թիվ 60-3053-24 քրեական վարույթները միացվել են և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60-2368-24 քրեական վարույթի համարի ներքո:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ի որոշմամբ մեղադրյալ Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել՝ բացակայելու արգելքը:
Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/2766/01/24 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի դատավճռով վճռվել է։
«Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 70 (յոթանասուն) ժամ տևողությամբ:
Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված»:
3. Թիվ ԵԴ1/2766/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Մ․Հարությունյան, Տ.Գրիգորյան) և 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար որ «նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի ապրիլի 16-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 16-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 36 PN 383 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Նարեկ Հովհաննիսյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180413050 արձանագրությունը:
Բացի այդ՝ Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի ապրիլի 16-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 16-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ ժամը 04:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 36 PN 383 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել լ է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Քոչարյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180404914 արձանագրությունը»:
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը.
«(…) 7. Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Կարեն Սողոմոնյանի անձը բնութագրող հանգամանք է ամուսնացած լինելը:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, գտնում է, որ Կարեն Սողոմոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է՝ պատիժ նշանակելու պահին վերջինի խնամքի տակ անչափահաս մեկ երեխայի առկայությունը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Կարեն Սողոմոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը)։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Կարեն Սողոմոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Կարեն Սողոմոնյանը ենթակա է պատժի։
Դատարանը, հաշվի առնելով Կարեն Սողոմոնյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված նաև հանրային աշխատանքների ձևով (լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Կարեն Սողոմոնյանը ցանկություն է հայտնել կատարել հանրային աշխատանքներ) և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար առավել խիստ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով:
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ Կարեն Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 70 (յոթանասուն) ժամ տևողությամբ:
Դատարանը գտնում է նաև, որ Կարեն Սողոմոնյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Սողոմոնյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-14-րդ հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Դատարանը գտնում է, որ Կարեն Սողոմոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով դիմելով փախուստի կամ չկատարելով իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի այդ հարցը համարում է լուծված: (…)»

Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
6. Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի թիվ ԵԴ1/2766/01/24 դատավճիռն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Ըստ Բողոքաբերի` Առաջին ատյանի դատարանը Կարեն Սողոմոնյանի կողմից կատարած արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մեկ միասնական դիտավորությամբ, շարունակվող հանցագործություն դիտարկելու վերաբերյալ հանգել է սխալ հետևության՝ գտնելով, որ Կարեն Սողոմոնյանը 2024 թվականի ապրիլի 16-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում, մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ (եզակի) շարունակվող հանցագործություն:
Բողոքաբերը գտել է, որ սույն գործում առկա չէ այնպիսի տվյալ, որն անմիջականորեն կվկայեր, որ մեղադրյալը նախապես պլանավորել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում վարել տրանսպորտային միջոց և ունեցել է միասնական հանցավոր մտադրության իրականացման ընդհանուր նպատակ։ Ըստ Բողոքաբերի՝ ուշադրության է արժանի այն, որ Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում, առաջին անգամ տրանսպորտային միջոց վարել է՝ 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում, իսկ երկրորդ անգամ՝ 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ ժամը 04:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում, այսինքն՝ Կ.Սողոմոնյանը երկրորդ անգամ տրանսպորտային միջոց վարել է շուրջ երկուսուկես ամիս անց, Երևան քաղաքի այլ վարչական շրջանում, և որ ամենակարևորն է՝ գիշերային ուշ ժամի՝ ժամը 04:25-ի սահմաններում:
Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, որպես միասնական դիտավորությամբ կատարված շարունակվող հանցագործություն դիտարկելով մեղադյալին մեղսագրված արարքները, սխալ եզրահանգման է եկել շարունակվող հանցագործության և հանցագործությունների համակցության կանոնների կիրառման կապակցությամբ, հետևաբար մեղադրյալ Կ.Սողոմոնյանի արարքները որպես շարունակվող հանցագործություն դիտելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն իրավաչափ չէ։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված նյութական իրավունքի խախտումը ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը կայացված դատական ակտը բեկանելու հիմք է։
Արդյուքնում, Բողոքաբերը գտել է, որ մեղադրյալ Կարեն Սողոմոնյանի կողմից կատարած արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մեկ միասնական դիտավորությամբ, շարունակվող հանցագործություն դիտարկելով՝ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ կայացրել է չհիմնավորված դատական ակտ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով ենթակա է ամբողջությամբ բեկանման:
Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերքաննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ Կարեն Ստեփանի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի թիվ ԵԴ1/2766/01/24 դատավճռը՝ վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության:

Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Դատական նիստի ընթացքում Դատախազ Ա.Դավթյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Մեղադրյալ Կ.Սողոմոնյանը առարկեց ներկայացված բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի թիվ ԵԴ1/2766/01/24 դատավճռով մեղադրյալ Կարեն Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 25-րդ կետի համաձայն՝
«25) շարունակվող հանցագործություն՝ մեկ միասնական դիտավորությամբ, միևնույն օբյեկտի դեմ ուղղված նույնական արարքներով հանցանքի կատարում»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Շարունակվող հանցագործության դեպքում անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության իր միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներից վերջինը կատարելու պահին գործող քրեական օրենքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների համակցություն է համարվում միևնույն անձի կողմից մեկ կամ մեկից ավելի արարքներով սույն օրենսգրքով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, եթե նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել»։
11. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը` Դավիթ Բաբայանի գործով 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԿԴ1/0043/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «[Կ]րկին անգամ դատվելու անթույլատրելիության (non bis in idem) սկզբունքը հիմնարար տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որի հիմքում ընկած է մեղքը քաված լինելու կանխավարկածը, և այն իրենից ներկայացնում է նույն արարքի համար նույն անձին կրկին քրեական հետապնդման չենթարկելու, չդատապարտելու, չպատժելու երաշխիք։ Ընդ որում` «նույն արարքի համար» ձևակերպումը նշանակում է, որ կրկնակի դատապարտման անթույլատրելիության առարկան պետք է ընկալվի ոչ թե հանցանքի իրավական որակման, այլ փաստական նկարագրության իմաստով»:
Վճռաբեկ դատարանը, Վարդան Մկրտչյանի, Արբակ Առաքելյանի և Գրիշա Մուրադյանի գործով` 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԿԴ3/0034/01/15 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «Շարունակվող հանցագործությունների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը Ս.Ղամբարյանի և այլոց գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Շարունակվող հանցագործությունները բաղկացած են մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, բայց ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ, հետապնդում են մեկ ընդհանուր նպատակ, հետևաբար դիտվում են իբրև մեկ հանցագործություն, որն ավարտված է համարվում հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված վերջին արարքի կատարման պահից: (…)» (տե՛ս Ս.Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշման 21-րդ կետը):
13. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ թե՛ իրական համակցությունը, թե՛ շարունակվող հանցագործությունը դրսևորվում են մեկից ավելի արարքների կատարմամբ, հետևաբար կատարվող արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է դրանց տարանջատման հստակ չափանիշների սահմանումը: Այսպես` հանցագործությունների իրական համակցությունը հանցագործությունների բազմակիության տեսակներից մեկն է (հանցագործությունների ռեցիդիվի հետ միասին) և բնութագրվում է վերջինիս բնորոշ այնպիսի ընդհանուր հատկանիշով, ինչպիսին է միևնույն անձի կողմից մեկից ավելի արարքներով երկու կամ ավելի ինքնուրույն հանցակազմ պարունակող հանցանքներ կատարելով: Ընդ որում, իրական համակցություն են կազմում տարբեր, միասնական դիտավորությամբ չկապված այնպիսի արարքներ, որոնք պարունակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր կամ միևնույն հոդվածներով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ:
Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործությանը, ապա այն բարդ (եզակի) հանցագործության տեսակ է, որը թեպետ դրսևորվում է որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով կատարվող մեկից ավելի հակաիրավական արարքներով, այնուամենայնիվ դիտվում է որպես մեկ հանցագործություն և որակվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մեկ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Վերոնշյալը պայմանավորված է կատարվող արարքների միջև գոյություն ունեցող սերտ կապով, ինչը թույլ է տալիս դրանք գնահատել որպես մեկ ամբողջություն: Մասնավորապես, շարունակվող հանցագործությունը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ այնպիսի հատկանիշներով, որոնցով տարանջատվում է հանցագործությունների իրական համակցությունից:
Այսպես` շարունակվող հանցագործության օբյեկտիվ հատկանիշը ենթադրում է, որ`
- կատարվող արարքներից յուրաքանչյուրը ոտնձգում է միևնույն օբյեկտի, ընդ որում, որպես կանոն, միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, այսինքն` այն հասարակական հարաբերության, որը վնասվում է կոնկրետ հանցագործության կատարման արդյունքում (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում անմիջական օբյեկտը կոնկրետ անձի սեփականության պաշտպանությանն ուղղված հարաբերություններն են): Միևնույն ժամանակ, կատարված մեկից ավելի արարքները շարունակվող հանցագործություն դիտելու հարցում, կոնկրետ հանցակազմի առանձնահատկություններով պայմանավորված, հաշվի են առնվում նաև օբյեկտիվ բնույթի այլ հատկանիշներ, ինչպիսիք են, օրինակ, հանցագործության եղանակը (միևնույն կամ նմանատիպ եղանակով), միևնույն աղբյուրից կատարված լինելու հանգամանքը (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում), հանցավոր հետևանքի (արդյունքի) միասնականությունը և այլն,
- կատարվող արարքները նույնական են, այսինքն` նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Ընդ որում, խոսքն իրավաբանական առումով նույնականության մասին է, իսկ փաստական կողմով արարքները կարող են միմյանցից տարբերվել (օրինակ` հրազենի ապօրինի ձեռքբերումն ու իրացումը փաստական հատկանիշներով թեպետ տարբերվում են, սակայն իրավաբանորեն դրանք նույնական արարքներ են, քանի որ միևնույն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի եղանակ են):
13.1. Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործության սուբյեկտիվ հատկանիշին, ապա այն ենթադրում է հանցավորի մոտ միասնական դիտավորության և նպատակի առկայություն: Այլ կերպ ասած` անձը պետք է նախնական մտադրություն ունենա կատարելու կոնկրետ հանցանքը մեկից ավելի, որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով առանձնացված նույնական արարքներով: Ընդ որում, շարունակվող հանցագործությունների դեպքում միասնական դիտավորությունը կարող է արտահայտվել հետևյալ կերպ`
- շարունակվող հանցագործության մաս կազմող բոլոր արարքների և ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ անձի դիտավորությունը կոնկրետացված է և առաջանում է նախքան առաջին արարքը կատարելը (դասական միասնական դիտավորություն),
- կատարվելիք հետագա արարքների նկատմամբ միասնական դիտավորությունն առաջանում է նախորդող արարքը կատարելու ընթացքում (վերաճող միասնական դիտավորություն),
- ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ հանցավորի դիտավորությունը թեպետ կոնկրետացված չէ, սակայն վերջինս ունի միասնական դիտավորություն` հանցագործության միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ոտնձգությունն իրականացնելու մեկից ավելի նույնական արարքներով:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սուբյեկտիվ հատկանիշի բացահայտումը կարևոր նշանակություն ունի հանցագործության ճիշտ քրեաիրավական որակման հարցում, քանի որ արարքների նույնականությունը, ոտնձգության օբյեկտի, աղբյուրի և եղանակի միասնականությունը դեռևս հիմք չեն կատարվածը շարունակվող հանցագործություն դիտելու համար: Այսպես` իրական համակցության պարագայում նույնպես կատարվող արարքները կարող են օժտված լինել շարունակվող հանցագործությանը բնորոշ, սույն որոշման 13-րդ կետում թվարկված օբյեկտիվ հատկանիշներով: Հետևաբար նման դեպքերում շարունակվող հանցագործությունն իրական համակցությունից տարանջատելու հիմնական չափանիշը հանցավորի մոտ համապատասխան արարքները կատարելու միասնական դիտավորության առկայության հավաստումն է և միաժամանակ դիտավորության` ամեն արարքից հետո կրկին ծագած լինելու հավանականության բացառումը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է իրականացվի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործի հանգամանքների բազմակողմանի հետազոտման արդյունքում»:
12. Վերը նշված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Կարեն Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով միայն 1 դրվագ հանցանք կատարելու համար մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ փաստում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոցը մեկ միասնական դիտավորությամբ մի քանի անգամ, այդ թվում՝ տարբեր օրերի վարելը պետք է դիտարկել շարունակվող հանցագործության մաս կազմող նույնական արարքներ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անձն արարքը կատարում է առաջին արարքի համար դատապարտվելուց հետո:
Վերաքննիչ դատարանը անդրադառնալով սույն գործում առկա փաստական հանգամանքներին, փաստում է հետևյալը.
- Կ.Սողոմոնյանը, 2024 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 36 PN 383 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան,
- Կ.Սողոմոնյանը, 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ ժամը 04:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 36 PN 383 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան
- մեղադրյալ Կարեն Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, իսկ առաջին անգամ հարցաքննվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, որի ժամանակ հայտնել է ընդունում է իր մեղքը, սակայն վարել է անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեքենան նորոգման տանելու, այնուհետև այն հետ բերելու նպատակով:
Արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով վերոգրյալ փաստական հանգամանքները, գտնում է, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում Կարեն Սողոմոնյանի կողմից 2024 թվականի մայիսի 26-ին և 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին տրանսպորտային միջոցի վարման դեպքերը հանդիսանում են մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարված նույնական արարքներ, այլ կերպ՝ շարունակվող հանցագործություն։ Հիշյալ հետևությանը հանգելիս, Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում Կարեն Սողոմոնյանի կողմից մեքենան վերանորոգման համար համապատասխան վայր տեղափոխելու, այնուհետև այն վերադարձնելու վերաբերյալ վերջինիս ցուցումունքը, իսկ հակառակի վերաբերյալ Բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի հիմնավոր փաստարկներ, որոնք ի զորու կլինեն չեզոքացնելու առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները :
13. Ուստի, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2766/01/24 քրեական գործով 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ