ԵԴ1/2740/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«25» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատական նիստերի քարտուղար
հանրային մեղադրող
մեղադրյալ
Էդ.Մկրտչյան
Գ.Հարությունյան
Ա.Դավթյան
Է.Հարությունյան


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էրիկ Արամի Հարությունյանի (ծնված` 1994 թվականի օգոստոսի 24-ին ՌԴ Մոսկվա քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ըստ իր հայտարարության՝ ամուսնացած է և խնամքին է գտնվում 6 ամսական երեխան, նախկինում՝ չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Զ.Անդրանիկի փողոցի 73-րդ շենքի 28-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3 դրվագներով),
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60224823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի օգոստոսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60238623 քրեական վարույթը:
2023 թվականի օգոստոսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանի որոշմամբ թիվ 60224823 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60238623 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60224823 քրեական վարույթի ներքո:
2023 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Հ.Սահրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-0475-23 քրեական վարույթը:
2023 թվականի նոյեմբերի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանի որոշմամբ թիվ 60224823 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60-0475-23 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60224823 քրեական վարույթի ներքո:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 60224823 քրեական վարույթով Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3 դրվագներ) հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ստեփանյանի որոշմամբ թիվ 60224823 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Էրիկ Արամի Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ 60224823 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2740/01/24 համարը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/2740/01/24 քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3 դրվագներ)՝ այն արարքների համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի հունվարի 18-ին՝ ժամը 00:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում, վարել է «Լադա» մակնիշի X 586 HT 193 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող << ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արման Սարինյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180167593 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Էրիկ Արամի Հարությունյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 00:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Զ. Անդրանիկի փողոցում, վարել է «Լադա» մակնիշի X 586 HT 193 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Սոնա Երիցյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180249203 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Էրիկ Արամի Հարությունյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի հուլիսի 21-ին՝ ժամը 18:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ֆուչիկի փողոցում, վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 02 SS 063 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Մովսիսյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180259033 արձանագրությունը:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Էրիկ Արամի Հարությունյանը նախնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, միևնույն ժամանակ միևնույն ժամանակ չհրաժարվեց նախաքննության ընթացքում տված իր ցուցմունքից և հայտնեց, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարածի համար:
Դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվեց մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ առաջադրված մեղադրանքում Էրիկ Հարությունյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընդունում է իր մեղավորությունը, նշված երեք դեպքերում էլ վարել է տրանսպորտային միջոցները ստիպված՝ անհրաժեշտությունից ելնելով, զղջում է կատարածի համար։
/Տե՛ս գ.թ. 62-64, 83-84, դատական նիստի արձանագրություն/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել սույն քրեական վարույթում առկա Էրիկ Արամի Հարությունյանի կողմից կատարած վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կազմված թիվ 8180157867, 8180249203, 8180167593, 8180259033, արձանագրությունները, ինչպես նաև ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված էրիկ Արամի Հարությունյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ առկա տեղեկատվությունը:
Զննության է ենթարկվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180157867 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ էրիկ Արամի Հարությունյանը 2022 թվականի օգոստոսի 12-ին՝ ժամը 04:24-ին, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Շեվրոլետ» մակնիշի 24570M հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Ռաֆիկ Պողոսյանի կողմից, ինչի կապակցությամբ 29.08.2022թ. որոշում է կայացվել էրիկ Հարությունյանին զրկել տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180249203 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էրիկ Արամի Հարությունյանը 2023 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 00:25-ին, Երևան քաղաքի Զ.Անդրանիկի փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում վարել է «Լադա» մակնիշի X586HT193 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Սոնա Երիցյանի կողմից:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180167593 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էրիկ Արամի Հարությունյանը 2023 թվականի հունվարի 18-ին՝ ժամը 00:10-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, վարել է «Լադա» մակնիշի X586HT193 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկի կողմից։
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180259033 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էրիկ Արամի Հարությունյանը 2023 թվականի հուլիսի 21-ին՝ ժամը 18:45-ին, Երևան քաղաքի Ֆուչիկի փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում, վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 02 SS 063 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ԵՔԳ 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ՝ Ա.Մովսիսյանի կողմից:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված Էրիկ Արամի Հարությունյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ առկա տեղեկատվության համաձայն՝ Էրիկ Արամի Հարությունյանի (անձնագիր՝ 001940642, ՀԾՀ 3408941025, ծնված 24.08.1994թ., բնակվող Մալաթիա-Սեբաստիա, Սեբաստիա փողոցի 56/1 տանը) B կարգերի RF314940 վարորդական վկայականը, թողարկված` 09-08-2017թ., գտնվում է զրկված վիճակում, սկիզբ 11.10.2022թ., ավարտ 11.10.2023թ.: Կասեցումներ չեն գտնվել:
/Տե՛ս գ.թ. 4, 21-24, 37, 39, 41, 58-59, դատական նիստի արձանագրություն/
Արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ Էրիկ Արամի Հարությունյանի կատարած վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կազմված թիվ 8180157867, 8180249203, 8180167593, 8180259033, արձանագրությունների, ինչպես նաև ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված Էրիկ Արամի Հարությունյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ առկա տեղեկատվության պատճենները սույն քրեական վարույթով ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր:
/Տե՛ս գ.թ. 60-61, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Էրիկ Արամի Հարությունյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի հունվարի 18-ին՝ ժամը 00:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում, վարել է «Լադա» մակնիշի X 586 HT 193 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող << ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արման Սարինյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180167593 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Էրիկ Արամի Հարությունյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 00:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Զ. Անդրանիկի փողոցում, վարել է «Լադա» մակնիշի X 586 HT 193 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Սոնա Երիցյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180249203 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Էրիկ Արամի Հարությունյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի հուլիսի 21-ին՝ ժամը 18:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ֆուչիկի փողոցում, վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 02 SS 063 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Մովսիսյանի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180259033 արձանագրությունը:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Էրիկ Արամի Հարությունյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Էրիկ Արամի Հարությունյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցանքների կատարման մեջ Էրիկ Արամի Հարությունյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Էրիկ Արամի Հարությունյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում`
- պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալ Էրիկ Հարությունյանի խնամքին կնոջ և անչափահաս երեխայի գտնվելը,
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- նախկինում դատապարտված՝ արատավորված չլինելը:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանքներ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էրիկ Արամի Հարությունյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 3 դրվագներով, նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի՝ տուգանք պատժատեսակի ձևով: Ընդ որում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Էրիկ Արամի Հարությունյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երեք հանցանքներ է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Էրիկ Արամի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 3 (երեք) դրվագներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագով) Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագով) Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3-րդ դրվագով) Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Էրիկ Արամի Հարությունյանին դատավճռով նշանակված 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Էրիկ Արամի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ