Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«22» հունվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
պաշտպան Մ․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ ԷԴ․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի (ծնված՝ 1991 թվականի ապրիլի 25-ին Դիլիջան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հանցանք կատարելու պահին դատվածություն չունեցող, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է «Սահակյան Շին» ՍՊ ընկերությունում որպես եռակցող, հաշվառված է Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքի Ուսանողական փողոցի 59-րդ տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Տիչինայի փողոցի 162/1 տանը)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ․Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-0451-23 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Երևանի քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հակոբյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-0451-23 քրեական վարույթով Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Դ․Մուրադխանյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-0451-23 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Էդ․Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ 60-0451-23 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/2753/01/24 համարը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին թիվ ԵԴ1/2753/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2753/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով և լինելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, 2023 թվականի օգոստոսի 18-ին՝ ժամը 08:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի, 36 AN 910 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ Ճանապարհային ոստիկանության Պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Մուշեղ Մարտիրոսի Հովհաննիսյանի կողմից։
Նույն ժամանակ ստուգման նպատակով հիշյալ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց հետո ՀՀ ՆԳՆ Ճանապարհային ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակիցը Jupiter X/RP մակնիշի, 91101009 համարի ալկոտեստեր սարքով ստուգաչափել ու պարզել է, որ վարորդ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի մաքուր քանակությունը կազմում է 0,371 մգ/լ, որը, վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն, համարվում է ոչ սթափ վիճակ, ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261279 արձանագրությունը։

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Էդ․Ավետիսյանը միջնորդություն ներկայացրեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակվելուց հետո մեղադրյալ Էդգար Ավետիսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Հանրային մեղադրողը և պաշտպանը առարկություններ չներկայացրեցին ներկայացված միջնորդության դեմ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Արարատի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 2-ի դատավճռով Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ է նշանակվել տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է և սահմանվել է ժամանակացույց` սկսած դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու ամսվան հաջորդող ամսվա 1-ից, յուրաքանչյուր ամսվա մինչև 15-ը, Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի համապատասխան հաշվեհամարին 28.334-ական ՀՀ դրամ վճարելու միջոցով` 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը 1 (մեկ) տարվա ընթացքում ամբողջությամբ մարելու պայմանով:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության փաստաթղթաշրջանառության և հաշվառման բաժնի պետի գրությունը և կից տեղեկանքը, համաձայն որի՝ 22.10.2024թ․-ի դրությամբ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի կողմից ՀՀ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 02.04.2024թ-ի թիվ ԱՎԴ/0018/01/23 դատավճռով նշանակված 340․000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի գումարից կատարվել է ընդհանուր՝ 142.200 (հարյուր քառասուներկու հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամի չափով վճարում:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 02.04.2024թ.-ի թիվ ԱՎԴ/0018/01/23 դատավճռով տուգանք պատժի դատապարտված՝ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանը (ծնված՝ 25.04.1991թ․-ին) ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնում հաշվառման է վերցվել 15.07.2024թ-ին և համաձայն թիվ ԱՎԴ/0018/01/23 դատավճռով սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի՝ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի կողմից թիվ ԱՎԴ/0018/01/23 դատավճռով նշանակված 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի գումարից 17.01.2025թ․-ի դրությամբ կատարվել է 227.400 (երկու հարյուր քսանյոթ հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամի չափով վճարում, իսկ մնացորդը կազմում է 112.600 (հարյուր տասերկու հազար վեց հարյուր) ՀՀ դրամ:
- ՀՀ ՊՆ զինվորական կոմիսարիատի Տավուշի մարզի զինվորական կոմիսարիատի կողմից տրված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանը 28․09․2020թ․-ից մինչև 14․12․2020թ․ զորահավաքային զորակոչի միջոցով զորակոչվել է ծառայության։
- Ծննդյան թիվ 162 վկայականը, համաձայն որի՝ Վահե Մուշեղի Ավետիսյանը ծնվել է 1989 թվականի ապրիլի 20-ին, հայրը հանդիսանում է Մուշեղ Վիկտորի Ավետիսյանը, մայրը՝ Ամալյա Արշակի Սիմոնյանը։
- Ծննդյան թիվ 172 վկայականը, համաձայն որի՝ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանը ծնվել է 1991 թվականի ապրիլի 25-ին, հայրը հանդիսանում է Մուշեղ Վիկտորի Ավետիսյանը, մայրը՝ Ամալյա Արշակի Սիմոնյանը։
- Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 1123916 որոշումը, համաձայն որի՝ Վահե Մուշեղի Ավետիսյանը ընդհանուր հիվանդության պատճառով անժամկետ ճանաչվել է երկրորդ խմբի հաշմանդամ։
- ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի 70-18/67427-2024 թվակիր գրությունը, որում արտացոլված են Է․Ավետիսյանի՝ քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող ժամանակահատվածի համար ստացած եկամուտները, համաձայն որի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, մեղադրյալ Էդգար Ավետիսյանի կողմից ստացված եկամուտների, ինչպես նաև դրանց համար վճարվող հարկերի, տուրքերի կամ այլ վճարների չափերի վերաբերյալ տեղեկատվության համաձայն, կազմում է 133․146 (հարյուր երեսուներեք հազար հարյուր քառասունվեց) ՀՀ դրամ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էդգար Ավետիսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Էդգար Ավետիսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Էդգար Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), խնամքին հաշմանդամություն ունեցող եղբոր գտնվելը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Էդգար Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայում տուգանքի չափը սահմանված է հնգապատիկից քսանապատիկի չափով և, հաշվի առնելով գործող օրենքով նախատեսված համապատասխան կարգավորումները և այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Էդ․Ավետիսյանն ունի ամսական եկամուտ, ուստի նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի պատժաչափը պետք է որոշվի վերջինիս՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսի չափով, որը ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից տրամադրված՝ մեղադրյալ Էդգար Ավետիսյանի կողմից ստացված եկամուտների, ինչպես նաև դրանց համար վճարվող հարկերի, տուրքերի կամ այլ վճարների չափերի վերաբերյալ տեղեկատվության համաձայն՝ կազմում է 133․146 (հարյուր երեսուներեք հազար հարյուր քառասունվեց) ՀՀ դրամ (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի՝ 70-18/67427-2024 թվակիր գրությունը)։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Էդ․Ավետիսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 665․730 (վեց հարյուր վաթսունհինգ հազար յոթ հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝
«Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվում է, որ Արարատի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 2-ի դատավճռով Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ է նշանակվել տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է և սահմանվել է ժամանակացույց` սկսած դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու ամսվան հաջորդող ամսվա 1-ից, յուրաքանչյուր ամսվա մինչև 15-ը, Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի համապատասխան հաշվեհամարին 28.334-ական ՀՀ դրամ վճարելու միջոցով` 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը 1 (մեկ) տարվա ընթացքում ամբողջությամբ մարելու պայմանով: Իսկ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնից ստացված գրության համաձայն՝ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի կողմից թիվ ԱՎԴ/0018/01/23 դատավճռով նշանակված 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի գումարից 17.01.2025թ․-ի դրությամբ կատարվել է 227.400 (երկու հարյուր քսանյոթ հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամի չափով վճարում, իսկ մնացորդը կազմում է 112.600 (հարյուր տասերկու հազար վեց հարյուր) ՀՀ դրամ:
Դատարանն արձանագրում է, որ Էդգար Ավետիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարել է 2023 թվականի օգոստոսի 18-ին, այսինքն նախքան առաջին գործով (թիվ ԱՎԴ/0018/01/23) դատավճիռ կայացնելը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պետք է առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` մասնավորապես՝ սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 2-ի դատավճռով Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 112․600 (հարյուր տասներկու հազար վեց հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 778.330 (յոթ հարյուր յոթանասունութ հազար յոթ հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամի չափով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Էդ․Ավետիսյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալ Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանին պետք է թույլատրել դատավճռով նշանակված 778.330 (յոթ հարյուր յոթանասունութ հազար յոթ հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 64․860 (վաթսունչորս հազար ութ հարյուր վաթսուն) ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Էդ․Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո թիվ 60-0451-23 քրեական վարույթով որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Մուշեղ Մարտիրոսի Հովհաննիսյանի կողմից կազմված թիվ 8180261279 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, ստուգաչափման վկայականը, ստուգաչափման սարքի կողմից տրված՝ 18.08.2023 թվականի 01306 համարի կտրոնը, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից տպված Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի վարորդական իրավունքի վկայականի վերաբերյալ տեղեկանքը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 665․730 (վեց հարյուր վաթսունհինգ հազար յոթ հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 2-ի դատավճռով Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 112․600 (հարյուր տասներկու հազար վեց հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 778.330 (յոթ հարյուր յոթանասունութ հազար յոթ հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամի չափով:
Թույլատրել Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանին դատավճռով նշանակված 778.330 (յոթ հարյուր յոթանասունութ հազար յոթ հարյուր երեսուն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 64․860 (վաթսունչորս հազար ութ հարյուր վաթսուն) ՀՀ դրամ:
Էդգար Մուշեղի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ