ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԴ1/2772/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր
իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատավոր` Դ․Բալայան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

12 փետրվարի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Հ․Հակոբյանի

մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Տ․Մխիթարյանի
պաշտպան՝ Հ․Քարտաշյանի
դատապարտյալ՝ Ն․Հակոբյանի

դռնբաց դատական նիստում, դատապարտյալ Նարեկ Հակոբյանի բացառիկ վերանայման բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/ 2025թ. փետրվարի 14-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմանի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024թ. հուլիսի 30-ին Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ն․Սիմոնյանի կողմից նախաձեռնվել է թիվ 60551924 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2․ Նախաքննության մարմնի կողմից 11․09․2024թ․ միջնորդություն է հարուցվել հսկող դատախազին Նարեկ Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
3․ ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի 12․09․2024թ․ որոշմամբ Նարեկ Հակոբյանի նկատմամբ թիվ 60551924 քրեական վարույթով հարուցվել է քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
4․ Նախաքննության մարմնի 13․09․2024թ․ որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
7. 09․10․2024թ․ Նարեկ Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/2772/01/24:
8․ Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Դ․Բալայանը 11․11․2024թ. որոշմամբ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2772/01/24 քրեական գործի վարույթը և 23․11․2024թ․ նշանակվել է նախնական դատալսումներ:
9. Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ. փետրվարի 14-ի դատավճռով Նարեկ Արմանի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ է նշանակվել` տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով:
Տուգանքը վճարելու համար սահմանվել է 5 ամիս ժամկետ՝ յուրաքանչյուր ամսում 75.000 ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Նարեկ Արմանի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացվել է:
Վարութային ծախսերի հարցը համարվել է լուծված:
10․ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք չի բերվել և այն 23․03․2025թ․ մտել է օրինական ուժի մեջ:
11․ Առաջին ատյանի դատարանի 14․02․2025թ․ դատավճռի դեմ փոստի միջոցով 17․09․2025թ. բացառիկ վերանայման բողոք է բերել դատապարտյալ Նարեկ Հակոբյանը:
12. Վերաքննիչ դատարանի 30․11․2025թ. որոշմամբ դատապարտյալ Նարեկ Հակոբյանի բացառիկ վերանայման բողոքի հիման վրա հարուցվել է բացառիկ վերանայման վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմանի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2025թ. նոյեմբերի 19-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
13. Նարեկ Արմանի Հակոբյանն արագացված վարույթի կիրառմամբ մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել ՀՀ քրական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ <<․․․ նա զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, 2024թ․ հուլիսի 14-ին՝ ժամը 16:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վարել է <<Մերսեդես>> մակնիշի 01 SP 101 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180409717 արձանագրությունը>>։

3.Բացառիկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Բացառիկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
14. Դատապարտյալ Նարեկ Հակոբյանն իր բերած բացառիկ վերանայման բողոքում նշում է, որ․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 401-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ բացառիկ վերանայման վարույթներն են՝
<<1/ նոր հանգամանքներով վարույթը.
2/ հիմնարար խախտման հիմքով վարույթը.
3/ նոր ի հայտ եկած հանգամանքներով վարույթը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 402-րդ 1-ին մասի 1-ին կետի հոդվածի համաձայն՝
<<1/ բացառիկ վերանայման բողոք բերելու իրավունք ունեն՝ տվյալ վարույթի մասնավոր մասնակից եղած անձը, որի իրավաչափ շահերին առնչվում է ենթադրյալ նոր հանգամանքը կամ ենթադրյալ հիմնարար խախտումը կամ ենթադրյալ նոր ի հայտ եկած հանգամանքը.>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<2. Հիմնարար խախտման հիմքով բողոք կարող է բերվել միայն հօգուտ տվյալ մեղադրյալի՝ հետևյալ հիմքերով․
1/ քրեական հետապնդումը բացառող ակնհայտ հանգամանքի առկայության պայմաններում կայացվել և օրինական ուժի մեջ է մտել մեղադրական դատավճիռ.
2/ անձը դատապարտվել է այնպիսի արարքի համար, որն ստացել է ակնհայտ սխալ իրավական գնահատական.
3/ մեղադրյալի նկատմամբ օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռը կայացվել է բացառապես նրա խոստովանական ցուցմունքի հիման վրա.
4/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանը վարույթն իրականացրել է ոչ օրինական կազմով.
5/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանում վարույթն անիրավաչափորեն իրականացվել է մեղադրյալի բացակայությամբ.
6/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանում վարույթն անիրավաչափորեն իրականացվել է պաշտպանի կամ թարգմանչի բացակայությամբ, և այդ հանգամանքն ազդել է վարույթի ելքի վրա.
7/ քրեական գործում բացակայում է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանի դատական նիստի արձանագրությունը, եթե այն հնարավոր չէ վերականգնել.
8/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտում բացակայում է պատճառաբանական մասը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ բացառիկ վերանայման բողոք կարող է ներկայացվել չորս ամսվա ընթացքում` այն պահից, երբ բողոք բերելու իրավունք ունեցող անձն իմացել է կամ կարող էր իմանալ համապատասխան հանգամանքների առաջացման կամ հայտնաբերման մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Հանցանք է համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարքը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Սույն օրենսգրքով նախատեսված արարք է համարվում պատժի սպառնալիքով արգելված գործողությունը կամ անգործությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝պատժվում է /․․․/
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
/․․․/>>։
Մեջբերված նորմերի համադրումից ակնհայտ է, որ արարքը /գործողությունը կամ անգործությունը/ ճանաչվում է հանցավոր և կարող է հանգեցնել քրեական պատասխանատվության միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։
Նշվածից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի` քրեական պատասխանատվության հիմքի բացակայության մասին։
Քննարկվող հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է բացառապես գործողությամբ, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու ձևով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԴ1/0372/01/24 գործով 12․08․2025թ․ որոշմամբ հայտնած իրավական դիրքորոշման համաձայն՝
/․․․/Հարկ է նաև հատուկ ընդգծել, որ քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի առկայությունը հավաստելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի անձը տրանսպորտային միջոց վարի՝ օրենքով սահմանված կարգով այդ իրավունքից զրկված լինելու կամ այդ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, ինչն ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերում։
Այլ խոսքով՝ եթե քրեական վարույթի քննության արդյունքում պարզվի, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից անձին զրկելու կամ այդ իրավունքը կասեցնելու մասին համապատասխան վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ /ապօրինաբար/, ապա քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բացառվում է՝ անկախ այն հանգամանքից, թե երբ է պարզվել /հաստատվել/ տվյալ վարչական ակտի ապօրինի լինելը։
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու կամ այդ իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց և ցանկանում է այդ։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշման համաձայն՝
Հանցագործության սուբյեկտ է հանդիսանում 18 տարին լրացած մեղսունակ այն ֆիզիկական անձը, ով ստացել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է, որ վարչական ակտը դատական կարգով կարող է ճանաչվել անվավեր, եթե հաստատվի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայությունը.
1. վարչական ակտն ընդունվել է օրենքի խախտմամբ կամ կեղծ փաստաթղթերի կամ տեղեկությունների հիման վրա, կամ եթե ներկայացված փաստաթղթերից ակնհայտ է, որ ըստ էության պետք է ընդունվեր այլ որոշում,
2. վիճարկվող վարչական ակտով խախտվել են հայցվորի` ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, օրենքներով և այլ իրավական ակտերով ամրագրված իրավունքները և ազատությունները:
Դատական պաշտպանությունից օգտվելը չի կարող լինել ինքնանպատակ, այլ այն պետք է ուղղված լինի անձի խախտված իրավունքների վերականգնման ապահովմանը:
Ուստի դիմելով վարչական դատարան` անձը ոչ միայն պետք է հիմնավորի, որ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների և դրանց պաշտոնատար անձանց վարչական ակտերն ընդունվել, գործողությունները կամ անգործությունը կատարվել են օրենքի խախտմամբ, այլ նաև պետք է մատնանշի իր այն իրավունքներն ու ազատությունները, որոնք խախտվել են: Ընդ որում, չի կարող անվավեր ճանաչվել այն ոչ իրավաչափ վարչական ակտը, որը չի կարող խախտել որևէ անձի, Հայաստանի Հանրապետության կամ որևէ համայնքի իրավունք /տե΄ս Սվետլանա Օհանյանն ընդդեմ Երևանի քաղաքապետարանի թիվ ՎԴ/0909/05/10 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 5-ի որոշումը/։
Ուժի մեջ մտած դատական ակտերի վերանայումը նախատեսված է մարդու խախտված իրավունքներն արդար և արդյունավետ դատաքննությամբ վերականգնելու համար։
Բողոք ներկայացրած անձը 22.05.2024թ. ծանուցվել է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության 21.05.2024թ. թիվ 8180409506 որոշման մասին:
Համաձայն էլեկտրոնային փոստի միջոցով ստացված վերոնշյալ որոշման՝ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 2-ին մասի համաձայն, զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով:
Վերոնշյալ որոշումն իր կողմից 2024թ․ հունիսի 21-ին բողոքարկվել էր վերադասության կարգով, սակայն վարչական մարմինը՝ ի դեմս ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 27.06.2024թ. գրությամբ հայտնվել է, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության թիվ 8180409506 որոշումը կայացվել է 21.05.2024թ.-ին և նույն օրը Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 283-րդ հոդվածով սահմանված կարգով հանձնվել է հասցեատիրոջը: Նշված որոշման դեմ գանգատ է տրվել 21.06.2024թ.-ին՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 288-րդ հոդվածով սահմանված 30-օրյա ժամկետի խախտմամբ, ուստի դիմումը ենթակա չէ քննարկման: Միաժամանակ հայտնվել է, որ բողոքարկման բաց թաղնված ժամկետի վերականգնման հիմքեր առկա չեն:
2024թ․ դեկտեմբերի 17-ին բողոք ներկայցրած անձի կողմից հայցադիմում է ներկայացվել ՀՀ վարչական դատարան ընդդեմ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության՝ խնդրելով անվավեր ճանաչել 21.05.2024թ․ թիվ 8180409506 որոշումը:
ՀՀ վարչական դատարանի 25․06․2025թ․ թիվ ՎԴ/15909/05/24 վճռով՝ իր կողմից ներկայացված հայցը բավարարել է՝ անվավեր ճանաչելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 21.05.2024թ․ թիվ 8180409506 որոշումը և 27.06.2024թ․ գրությունը:
Այսինքն, Վարչական դատարանի ՎԴ/15909/05/24 25․06․2025թ․ վճռի համաձայն՝ 21.05.2024թ․ թիվ 8180409506 վարչական ակտը, որով զրկված է եղել վարորդական իրավունքից ճանաչվել է ոչ իրավաչափ, այն է՝ վարչական ակտն ընդունվել է օրենքի խախտմամբ և դրանով խախտվել են իր՝ օրենքներով և այլ իրավական ակտերով ամրագրված իրավունքներն ու ազատությունները։
Վերոնշյալ վճիռն օրինական ուժ է ստացել 2025թ․ հուլիսի 29-ին։
Առկա պայմաններում, հնարավոր չէ հաստատված համարել, որ 2024թ․ հուլիսի 14-ին՝ ժամը 16:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում <<Մերսեդես>> մակնիշի 01 SP 101 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելիս բողոք ներկայացրած անձը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իմաստով հանդիսացել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված անձ։
Այսինքն՝ իր արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը, որպիսի պայմաններում իր նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ։
Միևնույն ժամանակ հարկ է նշել, որ Վարչական դատարանի կողմից իր խախտված իրավունքը վերականգնվել է միայն 2025թ․ հունիսի 25-ի վճռով, ուստի օբյեկտիվորեն թիվ ԵԴ1/2772/01/24 քրեական գործի քննության շրջանակներում չի ներկայացվել վերոնշյալ դատական ակտը՝ ինչի պայմաններում դատարանի կողմից մեղադրական դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել մի արարք կատարելու համար, որի փաստացի սուբյեկտ չի հանդիսանում, քանի որ անձի դատապարտման հիմքում չի կարող դրվել ոչ իրավաչափ՝ օրենքի խախտմամբ ընդունված և անձի իրավունքները խախտող վարչական ակտի պահանջները չկատարելու հանգամանքը՝ անկախ նրանից, որ կոնկրետ գործողությունը կատարելու պահի դրությամբ նշված վարչական ակտի ապօրինի լինելու հանգամանքը դեռևս հաստատված չի եղել։
Ուստի, մինչև թիվ ԵԴ1/2772/01/24 գործի շրջանակներում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 14․02․2025թ․ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը բողոք ներկայացրած անձը զրկված է եղել վերոնշյալ դատական ակտը բողոքարկելու հնարավորությունից։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ <<Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ <<Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Բոլորը հավասար են օրենքի առջև և առանց խտրականության հավասարապես պաշտպանվում են օրենքով:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված դրույթները նույն կարգավիճակն ունեցող անձանց նկատմամբ միատեսակ են կիրառվում:
3. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինների իրավասությունը, նրանց կողմից վարույթի իրականացման ձևը չեն կարող կամայականորեն փոփոխվել առանձին դեպքի կամ անձի կամ որոշակի իրավիճակի համար կամ որևէ ժամանակահատվածով:
Բողոք ներկայացրած անձը նշել է նաև, որ իր կողմից ամբողջությամբ մարվել է ԵԴ1/2772/01/24 գործի շրջանակներում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 14․02․2025թ դատավճռով նշանակված տուգանքը։
Այսինքն վերոշարադրյալ հանգամանքների համադրությամբ ունեն մի իրավիճակ, երբ ինքը դատապարտվել է մի արարք կատարելու համար, որի փաստացի սուբյեկտը չի հանդիսանում, իսկ բողոքարկվող դատական ակտով խախտվել են իր՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ միջազգային պայմանագրերով և ՀՀ ներպետական օրենսդրությամբ սահմանված իրավունքներն ու ազատությունները։
Հիմնարար խախտման հիմքով բողոք կարող է բերվել միայն հօգուտ տվյալ մեղադրյալի՝ հետևյալ հիմքերով․
1/ քրեական հետապնդումը բացառող ակնհայտ հանգամանքի առկայության պայմաններում կայացվել և օրինական ուժի մեջ է մտել մեղադրական դատավճիռ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝
1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
1/ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը.
15․ Համադրելով վերոշարադրյալ իրավակարգավորումները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով՝ բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/2772/01/24 գործով 2025թ․ փետրվարի 14-ի դատավճիռն ամբողջությամբ՝ փոխանցելով համապատասխան ստորադաս դատարան նոր քննության կամ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/2772/01/24 գործով 2025թ․ փետրվարի 14-ի դատավճիռը ճանաչել և հռչակել իր անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ ինձ մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, բացառիկ վերանայման բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալ Նարեկ Հակոբյանի բացառիկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
16. ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։
/.../>>։
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի /այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվեցիա/ 6-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությաամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք։ /.../>>։
<<Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք>> ՀՀ սահմանադրական օրենքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Բոլորը հավասար են օրենքի և դատարանի առջև։
/.../
4. Նույնանման փաստերով այլ գործով Վճռաբեկ դատարանի կողմից իրավական նորմի մեկնաբանությունից տարբերվող մեկնաբանության դեպքում դատարանը պետք է հիմնավորի օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտի՝ Վճռաբեկ դատարանի մեկնաբանությունից շեղվելը>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվող յուրաքանչյուր դատավարական ակտ պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
2. Դատավարական ակտն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերի, <<Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք>> սահմանադրական օրենքի, սույն օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնք կիրառվում են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
3. Դատավարական ակտը հիմնավոր է, եթե այն իր բնույթին և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան չափով օբյեկտիվորեն համոզիչ է իր հասցեատերերի համար
/․․․/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
<<6. Բացառիկ վերանայումը կիրառվում է այն դեպքում, երբ հիմնարար խախտման, նոր հանգամանքի կամ նոր ի հայտ եկած հանգամանքի հիմքով բողոքարկվում է սույն օրենսգրքի 401-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 401-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Բացառիկ վերանայման վարույթներն են՝
1/ նոր հանգամանքներով վարույթը.
2/ հիմնարար խախտման հիմքով վարույթը.
3/ նոր ի հայտ եկած հանգամանքներով վարույթը:
2. Բացառիկ վերանայման ենթակա են՝
1/ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռը, վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին դատարանի որոշումը․
/․․․/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝
<<2. Հիմնարար խախտման հիմքով բողոք կարող է բերվել միայն հօգուտ տվյալ մեղադրյալի՝ հետևյալ հիմքերով․
1/ քրեական հետապնդումը բացառող ակնհայտ հանգամանքի առկայության պայմաններում կայացվել և օրինական ուժի մեջ է մտել մեղադրական դատավճիռ.
2/ անձը դատապարտվել է այնպիսի արարքի համար, որն ստացել է ակնհայտ սխալ իրավական գնահատական.
2.1/ մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության համար նշանակվել է օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ կամ պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել, կամ խախտվել են Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 74-րդ և 75-րդ հոդվածներով սահմանված կանոնները.
3/ մեղադրյալի նկատմամբ օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռը կայացվել է բացառապես նրա խոստովանական ցուցմունքի հիման վրա.
4/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանը վարույթն իրականացրել է ոչ օրինական կազմով.
5/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանում վարույթն անիրավաչափորեն իրականացվել է մեղադրյալի բացակայությամբ.
6/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանում վարույթն անիրավաչափորեն իրականացվել է պաշտպանի կամ թարգմանչի բացակայությամբ, և այդ հանգամանքն ազդել է վարույթի ելքի վրա.
7/ քրեական գործում բացակայում է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը կայացրած դատարանի դատական նիստի արձանագրությունը, եթե այն հնարավոր չէ վերականգնել.
8/ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտում բացակայում է պատճառաբանական մասը:
3. Նոր ի հայտ եկած հանգամանքներով բողոք կարող է բերվել այն դեպքում, երբ՝
1/ պարզվել են դատական ակտ կայացնելիս դատարանին անհայտ մնացած այնպիսի հանգամանքներ, որոնք ինքնին կամ մինչև այդ պարզված հանգամանքների հետ ապացուցում են դատապարտյալի անմեղությունը կամ նրա կատարած հանցանքի նվազ ծանր կամ ավելի ծանր լինելը, քան այն, որի համար նա դատապարտվել է, ապացուցում են արդարացվածի կամ այն անձի մեղավորությունը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է, ինչպես նաև հաստատում են վարույթը կարճելու ոչ իրավաչափ լինելը․
2/ վերացել է մեղսունակության վիճակում հանցանքը կատարած անձի մոտ առկա և պատժի կրումը անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիրը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 405-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1․ Սույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված նոր ի հայտ եկած հանգամանքների մասին հաղորդումը շահագրգիռ կամ իրավասու անձը ուղարկում է դատախազին:
2. Սույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանգամանքի առերևույթ առկայության դեպքում դատախազը որոշում է կայացնում նոր ի հայտ եկած հանգամանքների վերաբերյալ նախնական վարույթ հարուցելու մասին և այդ հանգամանքների առթիվ քննություն կատարելու հանձնարարություն է տալիս նախաքննության մարմնին:
3. Քննության արդյունքներով դատական ակտը վերանայելու համար հիմքերն առկա համարելով՝ հաղորդումն ստացած դատախազը կազմում է եզրակացություն և այն ուղարկում Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազին կամ նրա տեղակալին, իսկ դատական ակտը վերանայելու հիմքեր չլինելու դեպքում որոշմամբ կարճում է վարույթը: Որոշումը եռօրյա ժամկետում ուղարկվում է հաղորդում ներկայացրած շահագրգիռ անձին, որը կարող է այն բողոքարկել սույն օրենսգրքի 300-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
4. Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազը կամ նրա տեղակալը, դատական ակտը վերանայելու հիմքերն առկա համարելով, նոր ի հայտ եկած հանգամանքներով բողոք է ներկայացնում համապատասխան վերադաս դատարան` դրան կցելով եզրակացությունը և այլ անհրաժեշտ նյութեր:
5. Դատական ակտը վերանայելու հիմքեր չլինելու դեպքում գլխավոր դատախազը կամ նրա տեղակալը որոշմամբ կարճում է նախնական վարույթը: Որոշումը և վարույթի նյութերի պատճենները եռօրյա ժամկետում ուղարկվում են հաղորդում ներկայացրած շահագրգիռ անձին, որն իրավունք ունի դրանց հիման վրա բերելու բացառիկ վերանայման բողոք՝ սույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հիմքով>>:
17․ Վերաքննիչ դատարանը սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզել է հետևյալը.
Մասնավորապես՝
Նարեկ Արմանի Հակոբյանն արագացված վարույթի կիրառմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել ՀՀ քրական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ <<․․․ նա զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, 2024թ․ հուլիսի 14-ին՝ ժամը 16:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վարել է <<Մերսեդես>> մակնիշի 01 SP 101 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180409717 արձանագրությունը>>։
Տվյալ դեպքում ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Նարեկ Հակոբյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մեղադրյալի կողմից՝ նրա մեղավորությամբ, նրան մեղսագրված արարքի կատարումն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
2024թ․ դեկտեմբերի 17-ին Նարեկ Հակոբյանի կողմից հայցադիմում է ներկայացվել ՀՀ վարչական դատարան ընդդեմ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության՝ խնդրելով անվավեր ճանաչել 21.05.2024թ․ թիվ 8180409506 որոշումը:
ՀՀ վարչական դատարանի 25․06․2025թ․ թիվ ՎԴ/15909/05/24 վճռով՝ Նարեկ Հակոբյանի կողմից ներկայացված հայցը բավարարել է՝ անվավեր ճանաչելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 21.05.2024թ․ թիվ 8180409506 որոշումը և 27.06.2024թ․ գրությունը: ՀՀ Վարչական դատարանի 25․06․2025թ․ վճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2025թ․ հուլիսի 29-ին։
18․ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ սույն գործով Ն․Հակոբյանի բացառիկ վերանայման բողոքի հիման վրա 30․10․2025թ․ բացառիկ վերանայման վարույթը հարուցվել է բողոքում նշված՝ հիմնարար խախտման հիմքով, մասնավորապես, որ քրեական հետապնդումը բացառող ակնհայտ հանգամանքի առկայության պայմաններում կայացվել և օրինական ուժի մեջ է մտել մեղադրական դատավճիռ։ Սակայն, Վերաքննիչ դատարանը քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրության և կողմերի ներկայացրած բացատրությունների քննարկման արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ն․Հակոբյանի նկատմամբ 2025թ․ փետրվարի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու /օրինական ուժի մեջ է մտել 2025թ․ մարտի 20-ին/ օրվա դրությամբ դեռևս ակնհայտ առկա չի եղել առերևույթ քրեական հետապնդումը դադարեցնող հանգամանքը՝ Վարչական դատարանի վճիռը, որը կայացվել է 2025թ․ հունիսի 25-ին և օրինական ուժի մեջ է մտել 2025թ․ հուլիսի 29-ին։
Այսինքն, սույն քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ Ն․Հակոբյանի վերաբերյալ կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռը հիմնարար խախտման հիմքով չի կարող վերանայվել։
19․ Վերոգրյալներից ելնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առերևույթ առկա է նոր ի հայտ եկած հանգամանք, մասնավորապես՝ պարզվել են դատական ակտ կայացնելիս դատարանին անհայտ մնացած այնպիսի հանգամանքներ, որոնք ինքնին կամ մինչև այդ պարզված հանգամանքների հետ ապացուցում են դատապարտյալի անմեղությունը։
Տվյալ դեպքում, Վարչական դատարանի կողմից 25․06․2025թ․ վճիռ կայացնելուց և դրա օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պարզվել է Ն․Հակոբյանի նկատմամբ 14․02․2025թ․ մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանին անհայտ մնացած հանգամանք, որն ինքնին և մինչև այդ պարզված հանգամանքների հետ առերևույթ ապացուցում է դատապարտյալի անմեղությունը։
Իսկ նոր ի հայտ եկած հանգամանքի հիմքով վարույթի հարուցման համար օրենսդիրը նախատեսել է պայման առ այն, որ հաղորդումը շահագրգիռ կամ իրավասու անձն ուղարկում է դատախազին, դատախազը որոշում է կայացնում նոր ի հայտ եկած հանգամանքների վերաբերյալ նախնական վարույթ հարուցելու մասին և այդ հանգամանքների առթիվ քննություն կատարելու հանձնարարություն է տալիս նախաքննության մարմնին:
Այսինքն՝ նոր ի հայտ եկած հանգամանքի դեպքում շահագրգիռ անձն ի սկզբանե պետք է ոչ թե դատարան դիմի՝ բացառիկ վերանայման բողոք ներկայացնելով, այլ դատախազին՝ վարույթ հարուցելու և համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում նախաքննության մարմնին հանձնարարություններ տալու համար։
20․ Վերաքննիչ դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի թիվ ԱՐԱԴ1/0023/01/23 բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու որոշմամբ, որով արձանագրել է, որ ի տարբերություն բացառիկ վերանայման մնացյալ վարույթների, նոր ի հայտ եկած հանգամանքներով վարույթի դեպքում օրենսդրությամբ սահմանված է տարբերակված ընթացակարգ։ Մասնավորապես, եթե շահագրգիռ անձը գտնում է, որ առկա են դատական ակտ կայացնելիս դատարանին անհայտ մնացած այնպիսի հանգամանքներ, որոնք ինքնին կամ մինչև այդ պարզված հանգամանքների հետ ապացուցում են դատապարտյալի անմեղությունը, ապա նոր ի հայտ եկած առերևույթ հանգամանքի վերաբերյալ պետք է համապատասխան հաղորդում ներկայացնի դատախազին։
21․ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը դատապարտյալ Նարեկ Հակոբյանի բացառիկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ հիմնարար խախտման հիմքով բերված բացառիկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, նկատի ունենալով, որ Վերաքննիչ դատարան բացառիկ վերանայման բողոք ներկայացնելիս՝ դատապարտյալի կողմից չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 405-րդ հոդվածով սահմանված ընթացակարգը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ և 408-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արմանի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. փետրվարի 14-ի դատավճռի դեմ դատապարտյալ Նարեկ Հակոբյանի բերած բացառիկ վերանայման բողոքը մերժել:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ