ԵԴ1/2786/01/24

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

25 նոյեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի,
քարտուղարությամբ` Ա.Մանասյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա․Մեժլումյանի,
պաշտպան Ա․Հարությունյանի
մեղադրյալ Հ․Եղիազարյանի,

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի (ծնված՝ 1987 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, չի աշխատում, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, հաշվառված է և բնակվում է ք․Երևան Մոլդովական փողոց 42 շենքի 9-րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2022 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչի պաշտոնակատար Շիրազ Խաչատրյանը կազմել է արձանագրություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60901922 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
1.2 2022 թվականի դեկտեմբերի 22-ին թիվ 60901922 քրեական վարույթի քննությունը հանձնարարվել է նույն բաժնի քննիչ Դ.Խանաղյանին:
1.3 2023 թվականի մարտի 06-ին ՀՀ ՔԿ ԿՄՔՎ քննիչի պաշտոնակատար Հ.Թամազյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ 20130023 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
1.4 2023 թվականի հունիսի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ս.Հրաչյանը որոշում է կայացրել թիվ 20130023 քրեական վարույթը թիվ 60901922 քրեական վարույթին միացնելու և քրեական վարույթի քննությունը թիվ 60901922 համարի ներքո քննելու մասին:
1.5 2024 թվականի մայիսի 02-ին թիվ 60901922 քրեական վարույթի քննությունը հանձնարարվել է քննիչ Ն.Սիմոնյանին:
1.6 2024 թվականի հուլիսի 08-ին թիվ 60901922 քրեական վարույթի քննությունը հանձնարարվել է քննիչ Մ.Հակոբյանին:
1.7 2024 թվականի օգոստոսի 08-ին թիվ 60901922 քրեական վարույթը ուղարկվել է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննության շարունակությունը շարունակելու համար, որը հանձնարարվել է ավագ քննիչ Ա.Սիմոնյանին:
1.8 2024 թվականի օգոստոսի 24-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սիմոնյանը որոշում է կայացրել 60901922 քրեական վարույթով առկա վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության պատճենը, ՀՀ ոստիկանության ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի վարորդական վկայական փնտրելու վերաբերյալ քաղվածքը, սթափության վիճակի զննության արձանագրության պատճենը և ստուգաչափման վկայականի պատճենը որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին:
1.9 2024 թվականի օգոստոսի 26-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Անի Մեժլումյանը որոշում է կայացրել Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
1.10 2024 թվականի օգոստոսի 27-ինն ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սիմոնյանը որոշում է կայացրել թիվ 60901922 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք խափանման միջոց կիրառելու մասին:
1.11 2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին թիվ 60901922 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/2786/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում:
2.Մեղադրանքի փաստացի նկարագրությունը.
2.1 2024 թվականի օգոստոսի 26-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Անի Մեժլումյանը որոշում է կայացրել Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա՝ 2 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին վարել է տրանսպորտային միջոցը և 2023 թվականի փետրվարի 24-ին զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոցը.
Այսպես՝
Հայկ Լևոնի Եղիազարյանը, 2 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ ժամը 23:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցում վարել է «Սուբառու» մակնիշի 36 ZN 311 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի ընթացքում տեղի է ունեցել ճանապարհատրանսպորտային պատահար:
Բացի այդ, Հայկ Լևոնի Եղիազարյանը, 2 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2023 թվականի փետրվարի 24-ին՝ ժամը 05:50-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ՝ 0.085մգ(լ ալկոհոլի ազդեցության տակ, Երևան քաղաքի Աճարյան փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 NV 368 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180280482 արձանագրությունը:
3. Արագացված վարույթով դատական քննությունը.
3.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Հայկ Եղիազարյանի պաշտպան Ա.Հարությունյանը միջնորդություն է ներկայացրել, որպեսզի կիրառվի արագացված վարույթ: Մեղադրյալ Հայկ Եղիազարյանը միացել է պաշտպանի միջնորդությանը: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Հայկ Եղիազարյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
3.2. Հանրային մեղադրող Ա.Մեժլումյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
3.3. Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով՝ որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
4.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
4.2. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Հայկ Եղիազարյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հայկ Եղիազարյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին:
4.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել:
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
4.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածը սահմանում է հանցագործությունների բազմակիության հասկացությունը և տեսակները, համաձայն որի՝
1. Հանցագործությունների բազմակիություն է համարվում միևնույն անձի կողմից երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը:
2. Հանցագործությունների բազմակիության տեսակներն են՝ հանցագործությունների համակցությունը և հանցագործությունների ռեցիդիվը:
3. Հանցագործությունների բազմակիությունը բացակայում է, եթե նախորդ հանցագործության համար մարվել կամ վերացվել է դատվածությունը, կամ անձն օրենքով սահմանված կարգով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից:
4. Հանցագործությունների բազմակիությունը բացակայում է մեկ տևող կամ շարունակվող հանցագործության դեպքում:
5.Հանցագործությունների բազմակիությունը բացակայում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված քրեաիրավական նորմերի մրցակցության դեպքում:
4.5. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 53-րդ հոդվածը սահմանում է հանցագործությունների համակցությունը, համաձայն որի՝ 1. Հանցագործությունների համակցություն է համարվում միևնույն անձի կողմից մեկ կամ մեկից ավելի արարքներով սույն օրենսգրքով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, եթե նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել: 2.Եթե անձի մեկ արարքում առկա են սույն օրենսգրքի միևնույն հոդվածի միևնույն մասի տարբեր կետերով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքներ, ապա հանցագործությունների համակցությունը բացակայում է: Այդ դեպքում, արարքը որակելիս՝ նշվում են այն բոլոր կետերը, որոնցում նախատեսված հանգամանքներն առկա են անձի արարքում: 3.Հանցագործությունների համակցությունը բացակայում է նաև երկընտրելի օբյեկտիվ կողմ ունեցող հանցակազմերի իրականացման այն դեպքում, երբ միևնույն անձը միասնական դիտավորությամբ կատարում է այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեջ մտնող մեկից ավելի արարքներ: 4. Հանցագործությունների համակցության դեպքում՝ անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության յուրաքանչյուր հանցագործության համար` սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով:
4.6. Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հայկ Եղիազարյանին մեղսագրվում է քրեական օրենսգրքով նախատեսված 2 հանցագործություններ, որոնք նախատեսված են քրեական օրենսգրքի տարբեր հոդվածներով, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հոդվածներով:
4.7.Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հայկ Եղիազարյանին մեղսագրվող հանցանքները նրա կողմից կատարվել են տարբեր արարքներով, տարբեր օրերի, որոնց միջև առկա է ժամանակային խզում, մեղսագրվող արարքներից և ոչ մեկը տևող հանցագործություն չէ, նախորդ և հաջորդ արարքների միջև լրացած չէ պատասխանատվության համար սահմանված վաղեմության ժամկետները, որպիսի պայմաններում Դատարանը եզրակացնում է, որ մեղադրյալի մոտ բացակայել է բոլոր արարքների իրագործման վերաբերյալ միասնական դիտավորությունը, այլ՝ յուրաքանչյուր արարքի դեպքում, նրա մոտ ծագել է նոր դիտավորություն: Կատարված և ոչ մի արարքի համար մեղադրյալը քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել և կատարված յուրաքանչյուր արարք առանձին վերցրած՝ ինքնուրույն հանցագործություն է, չնայած այն հանգամանքին, որ նրա կողմից կատարված բոլոր արարքներն իրավաբանական որակման տեսանկյունից միաբնույթ են, սակայն տարբեր են դրանց իրականացման փաստական հանգամանքները օբյեկտիվ կողմի տարրերը: Այսինքն՝ առկա է հանցագործությունների ռեալ իրական) համակցություն:
4.8. Հանցագործությունների համակցության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԿԴ1/0006/01/15 քրեական գործով 2017 թվականի հունիսի 22-ի որոշմամբ՝ արձանագրել է հետևյալը. «Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների իրական համակցությունը շարունակվող հանցագործությունից տարանջատելու չափանիշները, շարունակվող հանցագործությանը ներկայացվող բնութագրական հատկանիշները վերլուծության են ենթարկվել Վ. Մկրտչյանի և մյուսների գործով Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված որոշման շրջանակներում: Այսպես, վերահաստատելով և զարգացնելով Գարսևան Ոսկանյանի, ինչպես նաև Ս. Ղամբարյանի և այլոց գործերով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Վ. Մկրտչյանի և մյուսների գործով որոշման շրջանակներում փաստել է.«(...)[Թե՛ իրական համակցությունը, թե՛ շարունակվող հանցագործությունը դրսևորվում են մեկից ավելի արարքների կատարմամբ, հետևաբար, կատարվող արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է դրանց տարանջատման հստակ չափանիշների սահմանումը: Այսպես` հանցագործությունների իրական համակցությունը հանցագործությունների բազմակիության տեսակներից մեկն է (հանցագործությունների ռեցիդիվի հետ միասին) և բնութագրվում է վերջինիս բնորոշ այնպիսի ընդհանուր հատկանիշով, ինչպիսին է միևնույն անձի կողմից մեկից ավելի արարքներով երկու կամ ավելի ինքնուրույն հանցակազմ պարունակող հանցանքներ կատարելով: Ընդ որում, իրական համակցություն են կազմում տարբեր, միասնական դիտավորությամբ չկապված այնպիսի արարքներ, որոնք պարունակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր կամ միևնույն հոդվածներով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ: (...) Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ հանցագործությունների իրական համակցության կամ շարունակվող հանցագործության կանոնները կիրառելու և հանցավորի արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու համար քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնի կոնկրետ հանցագործության օբյեկտին, կատարվող արարքների բնույթին, կատարման եղանակին, աղբյուրին, դիտավորության ու նպատակի առանձնահատկություններին» (տե՛ս Վարդան Մկրտչյանի, Արբակ Առաքելյանի և Գրիշա Մուրադյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԿԴ3/0034/01/15 որոշման 13-14-րդ կետերը):
4.9. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
4.10. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 56-րդ հոդվածով սահմանված են պատժի տեսակները. 1) պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը, 2) տուգանքը, 3) հանրային աշխատանքները, 4) որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը, 5) օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը, 6) զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը, 7) ազատության սահմանափակումը, 8) կարճաժամկետ ազատազրկումը, 9) կարգապահական գումարտակում պահելը, 10) ազատազրկումը, 11) ցմահ ազատազրկումը:
4.11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
4.12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումների շրջանակներում, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
4.13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժ նշանակելը համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթի դեպքում, համաձայն որի՝ ...) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում՝ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը: Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: ...)
6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս՝ սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին:
4.14. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը, արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս, նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
4.15. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»:
3.18. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Ինչպես նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող դրական հանգամանքները: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Ալեքսանյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ հանցանքը կատարելու պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հնգապատկի չափով 340․000 ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ արարքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000/երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանքը՝ 715․000 /յոթ հարյուրտանսնհինգ հազար/ՀՀ դրամի չափով: Դատարանի գնահատմամբ նշանակված պատիժները և դրանց լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառումը է անհրաժեշտ և բավարար՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունները կանխելու համար: Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Եղիազարյանին պետք է թույլատրել նշանակված 715․000 /յոթ հարյուրտանսնհինգ հազար/ՀՀ դրամ տուգանքը նշանակել մաս առ մաս 12 /տասներկու/ ամսվա ընթացքում, յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 59.600 /հիսունինը հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամի չափով:
3.14. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
3.15. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքին՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ կիրառված սահմանափակումները ենթակա են վերացման:
3.16. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է թողնել քրեական գործի նյութերում:
3.17. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված:
Ելնելով վերոգյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը:

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Հայկ Լևոնի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և նրա նկատմամբ այդ արարքը կատարելու համար պատիժ նշանակել տուգանքը՝ հանցանքը կատարելու պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հնգապատկի չափով 340․000 ՀՀ դրամի չափով:
2. Հայկ Լևոնի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և նրա նկատմամբ այդ արարքը կատարելու համար պատիժ նշանակել տուգանքը՝ հանցանքը կատարելու պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով 375․000 ՀՀ դրամի չափով:
3. Պատիժների լրիվ գումարման կարգի կիրառմամբ նկատմամբ Հայկ Լևոնի Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանքը 715․000 /յոթ հարյուրտանսնհինգ հազար/ՀՀ դրամի չափով։
4. Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո թույլատրել Հայկ Լևոնի Եղիազարյանին դատավճռով նշանակված 715.000 /յոթ հարյուրտանսնհինգ հազար / ՀՀ դրամը վճարել մաս առ մաս` 12 /տասներկու/ ամսվա ընթացքում, յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 59.600 /հիսունինը հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամի չափով:
5. Հայկ Լևոնի Եղիազարյանին նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
6. Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերում:
7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ չի կարող բողոքարկվել սույն օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ