Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2768/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Լևոն Ստեփանյան Օնիկի
Լևոն Ստեփանյան Օնիկի
Լևոն Ստեփանյան
Լևոն Ստեփանյան
Լևոն Ստեփանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գնել Գասպարյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Դանիելյան
Նարինե Հովակիմյան
Հարություն Պետրոսյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 344 Մաս 2
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գնել Գասպարյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Դանիելյան
Նարինե Հովակիմյան
Հարություն Պետրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-02-19 | 16:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-10-23 | 12:00 | 5 | Կայացել է |
ԵԴ1/2768/01/24
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«23» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
Նախագահող դատավոր Գ.Գասպարյանի
դատական նիստերի քարտուղար Դ.Գրիգորյանի
հանրային մեղադրող Է․Ալեքսանյանի
մեղադրյալ Լ․Ստեփանյանի
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի՝ (ծնված 1974 թվականի փետրվարի 07-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ՀՀ, ք.Երևան, Ամառանոցային 2 տարածք, 79 տնակ հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ․Կարապետյանը կազմել է թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը: (հատոր 1-ին գ.թ.10-11)
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: (հատոր 1-ին գ.թ. 25-26)
Նույն օրը Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: (հատոր 1-ին գ.թ. 36-37)
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 1-ին գ.թ. 42-46)
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 2-րդ գ.թ. 4)
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/2768/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 1-2)
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/2768/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 5)
1.1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը մեղադրվում է «այն արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես.
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյարձանագրություն:
Այսինքն՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:»
2.Նախնական դատալսումներ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում կողմերի կողմից միջնորդություններ չներկայացվեցին:
3. Հիմնական դատալսումներ.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին և գնահատվեցին հետևյալ ապացույցները.
3.1 Զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ համաձայն որի՝ 2024թ. հուլիսի 7-ին ժամը` 10։45-ին, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Նորայր Սահակյանի (01263) կողմից Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի (ծնվ.07.02.1974թ., ՀԾՀ 1702740544, բն. ք․ Երևան Ամառանոցային 2-րդ տարածք 79-տնակ) վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշում 8180407411), այն մասին, որ վերջինս 2024թ. հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ին, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 UD 069 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան` ոչ սթափ վիճակում՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են, «Համաձայն եմ» գրառումը, ծանուցվողի (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Լևոն Ստեփանյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91101169, զննման համարը՝ 01796, զննման ամսաթիվը` 19.07.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 10:28։33-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434մգ/լ, վարորդի անունը` Լևոն ազգանունը՝ Ստեփանյան, տրանսպորտային միջոցի հաշվառման համարանիշը՝ 36 UD 069, ՀԾՀ 1702740544, Պ/Ծ ազգանունը (Մովսիսյան, կրծքանշանի համար 01328 Սթափության կտրոնի համապատասխան տողերում առկա են ստորագրություններ։ Սթափության կտրոնի դարձերեսին առկա է «Քաղաքացին ստացավ իր օրինակը» գրառումը։
Առկա է նաև սթափության 91101169 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 120885 վկայականի պատճենը, որի զննությամբ պարզվեց, որ սարքի ստուգաչափման թվականն է 04․04․2024թ․, այն ուժի մեջ է մինչև 04․04․2025թ․ Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101169 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0․000÷2,000մգ/լ, ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0÷0,1±5%,0.1÷0.15±8%>0.15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ։
Քրեական վարույթի նյութերում առկա է նաև ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի տվյալների մուտքագրման արդյունքում ստացված քաղվածքի պատճեն, համաձայն որի, վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վեաբերյալ տվյալներ չեն հայտնաբերվել։
(հատոր 1-ին գ.թ. 3-7,14-15)
3․2 Քրեական վարույթով 2024 թվականի ապրիլի 2-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի՝ արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում առկա Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ տեղեկատվության քաղվածքի, առկա Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ 2024թ. հուլիսի 19-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության (կից չլրացված վարչական իրավախախտման որոշում` 8180407411), Լևոն Ստեփանյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ 01796 զննման համարի կտրոնի և դարձերեսի, 91101169 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 120885 վկայականի պատճենները, որոնք կցվել են քրեական վարույթի նյութերին։
(հատոր 1-ին գ.թ. 16-17)
3.3 Հիմնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալը հրաժարվեց ցուցմունք տալուց և պնդեց իր նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի համաձայն՝ հրապարակվեց վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ վերջինս երբևէ վարորդական իրավունքի վկայական չի ունեցել։ 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը ստույգ չի հիշում առավոտյան Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում «Օպել» մակնիշի 36 UD 069 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, վարել է ոչ սթափ վիճակում, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ինչի կապակցությամբ, պարեկային ծառայողները կանգնեցնելով իրեն, ստուգել են իր փաստաթղթերը, սթափությունը և կազմել են վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180407411 արձանագրությունը։ Արձանագրությունը կազմելուց հետո պարեկային ծառայողները ծանոթացրել են արձանագրության բովանդակության հետ, ինչի վերաբերյալ որևէ առարկություն չի ներկայացրել և ստորագրել է արձանագրության համապատասխան տողերում։
(հատոր 1-ին գ.թ. 32-35)
4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտոնից ստացված ձև 9 տեղեկանքի համաձայն մեղադրյալը նախկինում դատապարտված եղել է։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը և իրավաչափությունը․
Վերլուծելով սույն դատավճռի (այսուհետ՝ Դատավճիռ) 3.1-3․3-րդ կետերում ներկայացված ապացույցները մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում, Դատարանը՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին պետք է մեղավոր ճանաչել Դատավճռի 1․1 կետում շարադրված մեղադրանքով նկարագրված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ:
Այսպես․
5․1․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները)։
Մասնավորապես՝ Դատարանը արձանագրում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների բավարար համակցությամբ ապացուցվել և հիմնավորվել է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
5․2․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար:
Հաշվի առնելով, որ նախորդ կետում հաստատվել է մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ դրանք համապատասխանում են վերը նշված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է, արարքի հակաիրավականությունը։
5․3․ Դատարանը գտնում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների գնահատման արդյունքում ապացուցված է այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը.
5․4․ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, ուստի ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը հաստատված է համարում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ նրան պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանը կայացրեց մեղադրական վերդիկտ՝ հաստատված համարելով, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը կատարել է իրեն վերագրվող արարքը, ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները, ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավական լինելու փաստը, ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ հետևաբար ապացուցված արարքի նկատմամբ ենթակա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6․ Անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած հանցագործության համար պատասխանատվության և պատժի հարցերին` Դատարանը եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
« 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(...):»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
« 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:
3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին:
4. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է մեկից ավելի հանցանքներ, ապա համակցության մեջ մտնող յուրաքանչյուր դիտավորյալ հանցանքի համար պատիժը որոշվում է սույն հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով նախատեսված կանոններով: Այդ դեպքում հանցագործությունների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին:
5. Սույն հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված կանոնները չեն կարող արգելք հանդիսանալ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար: Այս դեպքում օրենքով նախատեսված պատիժ է համարվում այն պատիժը, որը համապատասխանում է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու սահմանված կարգի կիրառման արդյունքում ստացվող պատժին:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ:
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
6․1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել կատարված արարքները ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։
6․2 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք պետք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով։
Սույն քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։
Փաստորեն, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող դիտավորյալ հանցանքը կատարել է նախկինում մեկ անգամ դիտավորյալ հանցանքի համար ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտված լինելով, որի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կանոնների կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները:
(...)»:
Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Դատարանը, գտնում է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.
ՎՃՌԵՑ
1. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 տարի 4 ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի ընթացքում վերջինս պարտավոր է առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
3. Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
4. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
6. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«23» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
Նախագահող դատավոր Գ.Գասպարյանի
դատական նիստերի քարտուղար Դ.Գրիգորյանի
հանրային մեղադրող Է․Ալեքսանյանի
մեղադրյալ Լ․Ստեփանյանի
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի՝ (ծնված 1974 թվականի փետրվարի 07-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ՀՀ, ք.Երևան, Ամառանոցային 2 տարածք, 79 տնակ հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ․Կարապետյանը կազմել է թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը: (հատոր 1-ին գ.թ.10-11)
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: (հատոր 1-ին գ.թ. 25-26)
Նույն օրը Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: (հատոր 1-ին գ.թ. 36-37)
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 1-ին գ.թ. 42-46)
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 2-րդ գ.թ. 4)
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/2768/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 1-2)
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/2768/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 5)
1.1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը մեղադրվում է «այն արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես.
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյարձանագրություն:
Այսինքն՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:»
2.Նախնական դատալսումներ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում կողմերի կողմից միջնորդություններ չներկայացվեցին:
3. Հիմնական դատալսումներ.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին և գնահատվեցին հետևյալ ապացույցները.
3.1 Զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ համաձայն որի՝ 2024թ. հուլիսի 7-ին ժամը` 10։45-ին, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Նորայր Սահակյանի (01263) կողմից Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի (ծնվ.07.02.1974թ., ՀԾՀ 1702740544, բն. ք․ Երևան Ամառանոցային 2-րդ տարածք 79-տնակ) վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշում 8180407411), այն մասին, որ վերջինս 2024թ. հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ին, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 UD 069 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան` ոչ սթափ վիճակում՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են, «Համաձայն եմ» գրառումը, ծանուցվողի (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Լևոն Ստեփանյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91101169, զննման համարը՝ 01796, զննման ամսաթիվը` 19.07.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 10:28։33-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434մգ/լ, վարորդի անունը` Լևոն ազգանունը՝ Ստեփանյան, տրանսպորտային միջոցի հաշվառման համարանիշը՝ 36 UD 069, ՀԾՀ 1702740544, Պ/Ծ ազգանունը (Մովսիսյան, կրծքանշանի համար 01328 Սթափության կտրոնի համապատասխան տողերում առկա են ստորագրություններ։ Սթափության կտրոնի դարձերեսին առկա է «Քաղաքացին ստացավ իր օրինակը» գրառումը։
Առկա է նաև սթափության 91101169 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 120885 վկայականի պատճենը, որի զննությամբ պարզվեց, որ սարքի ստուգաչափման թվականն է 04․04․2024թ․, այն ուժի մեջ է մինչև 04․04․2025թ․ Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101169 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0․000÷2,000մգ/լ, ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0÷0,1±5%,0.1÷0.15±8%>0.15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ։
Քրեական վարույթի նյութերում առկա է նաև ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի տվյալների մուտքագրման արդյունքում ստացված քաղվածքի պատճեն, համաձայն որի, վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վեաբերյալ տվյալներ չեն հայտնաբերվել։
(հատոր 1-ին գ.թ. 3-7,14-15)
3․2 Քրեական վարույթով 2024 թվականի ապրիլի 2-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի՝ արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում առկա Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ տեղեկատվության քաղվածքի, առկա Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ 2024թ. հուլիսի 19-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության (կից չլրացված վարչական իրավախախտման որոշում` 8180407411), Լևոն Ստեփանյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ 01796 զննման համարի կտրոնի և դարձերեսի, 91101169 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 120885 վկայականի պատճենները, որոնք կցվել են քրեական վարույթի նյութերին։
(հատոր 1-ին գ.թ. 16-17)
3.3 Հիմնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալը հրաժարվեց ցուցմունք տալուց և պնդեց իր նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի համաձայն՝ հրապարակվեց վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ վերջինս երբևէ վարորդական իրավունքի վկայական չի ունեցել։ 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը ստույգ չի հիշում առավոտյան Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում «Օպել» մակնիշի 36 UD 069 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, վարել է ոչ սթափ վիճակում, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ինչի կապակցությամբ, պարեկային ծառայողները կանգնեցնելով իրեն, ստուգել են իր փաստաթղթերը, սթափությունը և կազմել են վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180407411 արձանագրությունը։ Արձանագրությունը կազմելուց հետո պարեկային ծառայողները ծանոթացրել են արձանագրության բովանդակության հետ, ինչի վերաբերյալ որևէ առարկություն չի ներկայացրել և ստորագրել է արձանագրության համապատասխան տողերում։
(հատոր 1-ին գ.թ. 32-35)
4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտոնից ստացված ձև 9 տեղեկանքի համաձայն մեղադրյալը նախկինում դատապարտված եղել է։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը և իրավաչափությունը․
Վերլուծելով սույն դատավճռի (այսուհետ՝ Դատավճիռ) 3.1-3․3-րդ կետերում ներկայացված ապացույցները մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում, Դատարանը՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին պետք է մեղավոր ճանաչել Դատավճռի 1․1 կետում շարադրված մեղադրանքով նկարագրված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ:
Այսպես․
5․1․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները)։
Մասնավորապես՝ Դատարանը արձանագրում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների բավարար համակցությամբ ապացուցվել և հիմնավորվել է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
5․2․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար:
Հաշվի առնելով, որ նախորդ կետում հաստատվել է մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ դրանք համապատասխանում են վերը նշված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է, արարքի հակաիրավականությունը։
5․3․ Դատարանը գտնում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների գնահատման արդյունքում ապացուցված է այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը.
5․4․ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, ուստի ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը հաստատված է համարում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ նրան պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանը կայացրեց մեղադրական վերդիկտ՝ հաստատված համարելով, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը կատարել է իրեն վերագրվող արարքը, ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները, ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավական լինելու փաստը, ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ հետևաբար ապացուցված արարքի նկատմամբ ենթակա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6․ Անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած հանցագործության համար պատասխանատվության և պատժի հարցերին` Դատարանը եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
« 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(...):»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
« 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:
3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին:
4. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է մեկից ավելի հանցանքներ, ապա համակցության մեջ մտնող յուրաքանչյուր դիտավորյալ հանցանքի համար պատիժը որոշվում է սույն հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով նախատեսված կանոններով: Այդ դեպքում հանցագործությունների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին:
5. Սույն հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված կանոնները չեն կարող արգելք հանդիսանալ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար: Այս դեպքում օրենքով նախատեսված պատիժ է համարվում այն պատիժը, որը համապատասխանում է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու սահմանված կարգի կիրառման արդյունքում ստացվող պատժին:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ:
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
6․1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել կատարված արարքները ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։
6․2 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք պետք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով։
Սույն քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։
Փաստորեն, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող դիտավորյալ հանցանքը կատարել է նախկինում մեկ անգամ դիտավորյալ հանցանքի համար ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտված լինելով, որի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կանոնների կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները:
(...)»:
Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Դատարանը, գտնում է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.
ՎՃՌԵՑ
1. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 տարի 4 ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի ընթացքում վերջինս պարտավոր է առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
3. Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
4. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
6. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ
ԵԴ1/2768/01/24
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
19 փետրվարի 2025թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ` Ռ.ԴՈԽՈՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազ Է.Ալեքսանյանի /այսուհետ՝ Դատախազ/ կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճիռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը․
2024 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ․Կարապետյանը կազմել է թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Նույն օրը Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/2768/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/2768/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճռով վճռվել է.
«1․ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 տարի 4 ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի ընթացքում վերջինս պարտավոր է առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
3.Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
4.Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: /.../»:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Դատախազը:
Գործի փաստական հանգամանքները.
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը մեղադրվում է այն արարքի կատարման համար, որ․
« /…/ նա, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն: »
Այսինքն՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն /այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան/ ի թիվս այլնի նշել է նաև, որ.
«/․․․/
/․․․/ Դատարանը՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին պետք է մեղավոր ճանաչել Դատավճռի 1․1 կետում շարադրված մեղադրանքով նկարագրված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ:
Այսպես․
5․1․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները)։
Մասնավորապես՝ Դատարանը արձանագրում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների բավարար համակցությամբ ապացուցվել և հիմնավորվել է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
5․2․Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար:
Հաշվի առնելով, որ նախորդ կետում հաստատվել է մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ դրանք համապատասխանում են վերը նշված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է, արարքի հակաիրավականությունը։
5․3․ Դատարանը գտնում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների գնահատման արդյունքում ապացուցված է այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը.
5․4․ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, ուստի ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
/.../ Դատարանը հաստատված է համարում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ նրան պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
/.../»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Դատախազը:
Դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանը Լևոն Ստեփանյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակելով ազատազրկում և այն պայմանականորեն չկիրառելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով.
Այսպես․
Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածը, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածը:
Բողոքաբերը վկայակոչել է Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման, Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման, Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման իրավական դիրքորոշումները:
Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներ։
Բողոքաբերը նշել է, որ վկայակոչված գործերով կայացրած որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի չկրելու պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ հետևությունը չի կարող լինել հայեցողական ու կամայական, այլ պետք է հիմնված լինի գործի կոնկրետ հանգամանքների, մասնավորապես` տվյալ հանցատեսակի կրիմինոլոգիական նկարագրի, դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների, կոնկրետ դեպքում` դրա կատարման առանձնահատկությունների, հանցավորի անձի, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող իրական հանգամանքների համակցված գնահատման վրա։
Սույն քրեական վարույթում առկա փաստական տվյալները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` պետք է արձանագրել է, որ Լևոն Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում, որի համար 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թիվ ԵԴ/1019/01/22 դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման 6 ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։
Նման պայմաններում Լ․Ստեփանյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, իսկ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
Հարկ է արձանագրել, որ Լ․Ստեփանյանը, 2024 թվականի մարտ 15-ին ազատվելով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելուց և ունենալով դատվածություն, ընդամենը 4 ամիս հետո՝ 2024 թվականի հուլիսի 19-ին, կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք, այսինքն նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ուստի նման պայմաններում վերջինիս նկատմամբ ազատազրկում նշանակելիս և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատավությունը և պատիժը ծանրացնող ու մեղմացնող հանգամանքները։
Մասնավորապես, Լ․Ստեփանյանի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, զղջալը, ինքնին չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ։
Բացի այդ, <<Datalex>> դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրությունը վկայում է այն մասին, որ Լևոն Ստեփանյանը շարունակաբար դրսևորում է ոչ իրավահպատակ վարքագիծ։
Ներկայումս, Լևոն Ստեփանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/1547/01/23 քրեական գործը, որի շրջանակներում վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով, 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ և 12-րդ կետերով, 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես պատժի նպատակ է սահմանում սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործությունների կանխումը: Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են՝ մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը: Ակնհայտ է, որ նման բացասական և հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու պայմաններում Լ․Ստեփանյանի կողմից ազատության մեջ մնալը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ուստի գտնում եմ, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկում պատժատեսակն է ի զորու վերականգնել սոցիալական արդարությունը և հասնել մեղադրյալի ուղղմանը և վերասոցիալականացմանը:
Այսինքն, Դատարանը պետք է հաշվի առներ մեղադրյալ Լևոն Ստեփանյանի կողմից վերը նշված հանգամանքներում կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, հանցանքի կատարումը ռեցիդիվի պայմաններում և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով՝ չկիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ, 354-րդ, 356-րդ, 359-րդ, 364-րդ, 372-րդ և 375-րդ հոդվածների պահանջներով.
Բողոքաբերը խնդրել է՝
1․ Սույն բողոքն ընդունել վարույթ:
2․ Վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 23-ի ԵԴ1/2768/01/24 դատավճիռը` մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ սահմանելով ազատազրկման ձևով պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանում, վարույթի մասնակիցների պարզաբանումները.
Դատախազ Ռ․Դոխոյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց այն բավարարել:
Մեղադրյալ Լ․Ստեփանյանն առարկեց Դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` <<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
<<1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝
1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք.
2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական.
3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ.
4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել.
5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին:
(…)»:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Դատախազն իր իսկ կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, խնդրել է՝ սույն բողոքն ընդունել վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 23-ի ԵԴ1/2768/01/24 դատավճիռը` մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ սահմանելով ազատազրկման ձևով պատիժ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիման վրա /բացառապես դրանում ներառված հիմքերի և պահանջի սահմաններում/, անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատժի հարցերին, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը․
Սույն գործով, Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի նշել է հետևյալը.
<< /.../
6․1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել կատարված արարքները ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։
6․2 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք պետք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով։
Սույն քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։
Փաստորեն, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող դիտավորյալ հանցանքը կատարել է նախկինում մեկ անգամ դիտավորյալ հանցանքի համար ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտված լինելով, որի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կանոնների կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով:
/․․․/
Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
/․․․/ :»:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին>>։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նան նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(...):>>
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
(...)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(...)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<< 1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
/․․․/
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին :
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճաոած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել։
5.Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները (...):
6.Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(...)>>:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանր և այլն (տես, mutatis mutandis ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴՅ/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները և այլն)։
Թ.Տեր–Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին՝ համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գհահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս.
(...) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ վԲ-192/07 որոշումը) >>։
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(... հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները ՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության աոջև և այլն (...) (տես, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը) >>։
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(...) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տես, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի վԲ-201/07 որոշումը)։
7.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը։ Մասնավորապես նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ։>>։
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. «(...) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները, հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելը և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տես, mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ Կ.Բ-84/07 որոշումը)։
Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, համաձայն որի պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ պատժի նշանակման համաչափության վերաբերյալ վերոհիշյալ դիրքորոշումները mutatis mutandis կիրառելի են նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում փորձաշրջանի ժամկետը որոշելիս, հաշվի առնելով նաև այդ ինստիտուտի գործադրման նպատակներն ու առանձնահատկությունները։ (տես, mutatis mutandis, տես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16.09.2022 թվականի թիվ ԱՐԴ/0008/01/20 որոշումը)։
Անդրադառնալով, սույն գործով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի հաշվի է առել՝ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն հաշվի է առել հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Մասնավորապես, տվյալ դեպքում, Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել կատարված արարքն ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։
Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Քննարկվող դեպքում, հաշվի առնելով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգել է, որ առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի եզրահանգել է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Քննության առնելով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման հարցը, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքներն ու եղանակը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք վերջինիս նախկինում դատապարտված լինելը դիտելուն, ապա հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցեդիվի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք։
Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Հարկ է նկատել նաև, որ սույն գործով վիճարկվող դատական ակտով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների կիրառմամբ՝ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով:
Այլ կերպ ասած, հանցագործությունների ռեցեդիվի դեպքում, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ վերաբերելի կանոններով արդեն իսկ պատիժ նշանակելու պարագայում, օրենքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը չի կարող հաշվի առնվել որպես ծանրացնող հանգամանք։
Նշվածի համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ քննարկվող հարցի իմաստով, վերը մեջ բերված փաստական հանգամանքներին կարևորություն չտալու օբյեկտիվ հիմքերը տվյալ դեպքում բացակայում են:
Վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը, եզրահանգում է, որ տվյալ դեպքում, պատժի նպատակներին հասնելու, հիշյալ նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու համատեքստում, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիայի շրջանակներում, արդեն իսկ նշանակվել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
Միաժամանակ, անդրադառնալով նաև մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը վերջինիս կողմից ռեալ /իրական/ կրելու նպատակահարմարության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի ուղղվելը, պատժի նպատակների իրացվելիությունը հնարավոր է ապահովել վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով արդեն իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և համապատասխան փորձաշրջան /այդ թվում նաև՝ պարտականություն/ սահմանելու պայմաններում:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է հիմնավոր հետևության:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս առնչությամբ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Վերը բերված հիմնավորումների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ արծածվող հարցում, Առաջին ատյանի դատարանը նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում թույլ չի տվել, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար՝ վիճարկվող դատական ակտն բե¬կանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Հետևաբար, Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքից բխող վերաբերելի պնդումներն ինքնին բավարար հիմք չեն կարող հանդիսանալ և որոշիչ նշանակություն ունենալ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար:
Որպիսի պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ առնչությամբ Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշված եզրահանգումները, բացառապես դրանում ներառված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, քննարկվող դեպքում, չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ այն բավարարելու համար:
Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան ու պարտականություն սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ, հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող դատական ակտը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 370-371-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստաց¬ման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
19 փետրվարի 2025թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ` Ռ.ԴՈԽՈՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազ Է.Ալեքսանյանի /այսուհետ՝ Դատախազ/ կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճիռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը․
2024 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ․Կարապետյանը կազմել է թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Նույն օրը Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/2768/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/2768/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճռով վճռվել է.
«1․ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 տարի 4 ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի ընթացքում վերջինս պարտավոր է առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
3.Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
4.Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: /.../»:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Դատախազը:
Գործի փաստական հանգամանքները.
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը մեղադրվում է այն արարքի կատարման համար, որ․
« /…/ նա, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն: »
Այսինքն՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն /այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան/ ի թիվս այլնի նշել է նաև, որ.
«/․․․/
/․․․/ Դատարանը՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին պետք է մեղավոր ճանաչել Դատավճռի 1․1 կետում շարադրված մեղադրանքով նկարագրված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ:
Այսպես․
5․1․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները)։
Մասնավորապես՝ Դատարանը արձանագրում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների բավարար համակցությամբ ապացուցվել և հիմնավորվել է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
5․2․Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար:
Հաշվի առնելով, որ նախորդ կետում հաստատվել է մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ դրանք համապատասխանում են վերը նշված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է, արարքի հակաիրավականությունը։
5․3․ Դատարանը գտնում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների գնահատման արդյունքում ապացուցված է այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը.
5․4․ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, ուստի ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
/.../ Դատարանը հաստատված է համարում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ նրան պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
/.../»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Դատախազը:
Դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանը Լևոն Ստեփանյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակելով ազատազրկում և այն պայմանականորեն չկիրառելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով.
Այսպես․
Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածը, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածը:
Բողոքաբերը վկայակոչել է Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման, Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման, Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման իրավական դիրքորոշումները:
Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներ։
Բողոքաբերը նշել է, որ վկայակոչված գործերով կայացրած որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի չկրելու պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ հետևությունը չի կարող լինել հայեցողական ու կամայական, այլ պետք է հիմնված լինի գործի կոնկրետ հանգամանքների, մասնավորապես` տվյալ հանցատեսակի կրիմինոլոգիական նկարագրի, դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների, կոնկրետ դեպքում` դրա կատարման առանձնահատկությունների, հանցավորի անձի, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող իրական հանգամանքների համակցված գնահատման վրա։
Սույն քրեական վարույթում առկա փաստական տվյալները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` պետք է արձանագրել է, որ Լևոն Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում, որի համար 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թիվ ԵԴ/1019/01/22 դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման 6 ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։
Նման պայմաններում Լ․Ստեփանյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, իսկ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
Հարկ է արձանագրել, որ Լ․Ստեփանյանը, 2024 թվականի մարտ 15-ին ազատվելով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելուց և ունենալով դատվածություն, ընդամենը 4 ամիս հետո՝ 2024 թվականի հուլիսի 19-ին, կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք, այսինքն նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ուստի նման պայմաններում վերջինիս նկատմամբ ազատազրկում նշանակելիս և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատավությունը և պատիժը ծանրացնող ու մեղմացնող հանգամանքները։
Մասնավորապես, Լ․Ստեփանյանի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, զղջալը, ինքնին չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ։
Բացի այդ, <<Datalex>> դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրությունը վկայում է այն մասին, որ Լևոն Ստեփանյանը շարունակաբար դրսևորում է ոչ իրավահպատակ վարքագիծ։
Ներկայումս, Լևոն Ստեփանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/1547/01/23 քրեական գործը, որի շրջանակներում վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով, 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ և 12-րդ կետերով, 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես պատժի նպատակ է սահմանում սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործությունների կանխումը: Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են՝ մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը: Ակնհայտ է, որ նման բացասական և հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու պայմաններում Լ․Ստեփանյանի կողմից ազատության մեջ մնալը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ուստի գտնում եմ, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկում պատժատեսակն է ի զորու վերականգնել սոցիալական արդարությունը և հասնել մեղադրյալի ուղղմանը և վերասոցիալականացմանը:
Այսինքն, Դատարանը պետք է հաշվի առներ մեղադրյալ Լևոն Ստեփանյանի կողմից վերը նշված հանգամանքներում կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, հանցանքի կատարումը ռեցիդիվի պայմաններում և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով՝ չկիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ, 354-րդ, 356-րդ, 359-րդ, 364-րդ, 372-րդ և 375-րդ հոդվածների պահանջներով.
Բողոքաբերը խնդրել է՝
1․ Սույն բողոքն ընդունել վարույթ:
2․ Վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 23-ի ԵԴ1/2768/01/24 դատավճիռը` մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ սահմանելով ազատազրկման ձևով պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանում, վարույթի մասնակիցների պարզաբանումները.
Դատախազ Ռ․Դոխոյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց այն բավարարել:
Մեղադրյալ Լ․Ստեփանյանն առարկեց Դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` <<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
<<1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝
1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք.
2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական.
3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ.
4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել.
5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին:
(…)»:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Դատախազն իր իսկ կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, խնդրել է՝ սույն բողոքն ընդունել վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 23-ի ԵԴ1/2768/01/24 դատավճիռը` մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ սահմանելով ազատազրկման ձևով պատիժ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիման վրա /բացառապես դրանում ներառված հիմքերի և պահանջի սահմաններում/, անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատժի հարցերին, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը․
Սույն գործով, Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի նշել է հետևյալը.
<< /.../
6․1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել կատարված արարքները ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։
6․2 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք պետք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով։
Սույն քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։
Փաստորեն, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող դիտավորյալ հանցանքը կատարել է նախկինում մեկ անգամ դիտավորյալ հանցանքի համար ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտված լինելով, որի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կանոնների կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից:
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով:
/․․․/
Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
/․․․/ :»:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին>>։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նան նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(...):>>
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
(...)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(...)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<< 1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
/․․․/
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին :
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճաոած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել։
5.Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները (...):
6.Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(...)>>:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանր և այլն (տես, mutatis mutandis ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴՅ/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները և այլն)։
Թ.Տեր–Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին՝ համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գհահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս.
(...) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ վԲ-192/07 որոշումը) >>։
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(... հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները ՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության աոջև և այլն (...) (տես, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը) >>։
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(...) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տես, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի վԲ-201/07 որոշումը)։
7.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը։ Մասնավորապես նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ։>>։
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. «(...) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները, հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելը և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տես, mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ Կ.Բ-84/07 որոշումը)։
Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, համաձայն որի պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ պատժի նշանակման համաչափության վերաբերյալ վերոհիշյալ դիրքորոշումները mutatis mutandis կիրառելի են նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում փորձաշրջանի ժամկետը որոշելիս, հաշվի առնելով նաև այդ ինստիտուտի գործադրման նպատակներն ու առանձնահատկությունները։ (տես, mutatis mutandis, տես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16.09.2022 թվականի թիվ ԱՐԴ/0008/01/20 որոշումը)։
Անդրադառնալով, սույն գործով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի հաշվի է առել՝ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն հաշվի է առել հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Մասնավորապես, տվյալ դեպքում, Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել կատարված արարքն ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։
Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Քննարկվող դեպքում, հաշվի առնելով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգել է, որ առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի եզրահանգել է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Քննության առնելով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման հարցը, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքներն ու եղանակը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք վերջինիս նախկինում դատապարտված լինելը դիտելուն, ապա հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցեդիվի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք։
Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը:
Հարկ է նկատել նաև, որ սույն գործով վիճարկվող դատական ակտով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների կիրառմամբ՝ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով:
Այլ կերպ ասած, հանցագործությունների ռեցեդիվի դեպքում, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ վերաբերելի կանոններով արդեն իսկ պատիժ նշանակելու պարագայում, օրենքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը չի կարող հաշվի առնվել որպես ծանրացնող հանգամանք։
Նշվածի համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ քննարկվող հարցի իմաստով, վերը մեջ բերված փաստական հանգամանքներին կարևորություն չտալու օբյեկտիվ հիմքերը տվյալ դեպքում բացակայում են:
Վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը, եզրահանգում է, որ տվյալ դեպքում, պատժի նպատակներին հասնելու, հիշյալ նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու համատեքստում, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիայի շրջանակներում, արդեն իսկ նշանակվել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
Միաժամանակ, անդրադառնալով նաև մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը վերջինիս կողմից ռեալ /իրական/ կրելու նպատակահարմարության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի ուղղվելը, պատժի նպատակների իրացվելիությունը հնարավոր է ապահովել վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով արդեն իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և համապատասխան փորձաշրջան /այդ թվում նաև՝ պարտականություն/ սահմանելու պայմաններում:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է հիմնավոր հետևության:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս առնչությամբ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Վերը բերված հիմնավորումների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ արծածվող հարցում, Առաջին ատյանի դատարանը նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում թույլ չի տվել, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար՝ վիճարկվող դատական ակտն բե¬կանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Հետևաբար, Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքից բխող վերաբերելի պնդումներն ինքնին բավարար հիմք չեն կարող հանդիսանալ և որոշիչ նշանակություն ունենալ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար:
Որպիսի պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ առնչությամբ Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշված եզրահանգումները, բացառապես դրանում ներառված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, քննարկվող դեպքում, չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ այն բավարարելու համար:
Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան ու պարտականություն սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ, հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող դատական ակտը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 370-371-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստաց¬ման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2768/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 09-10-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60286924 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով հարբած /ոչ սթափ/ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հայրանուն | Օնիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 09-10-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գնել |
| Ազգանուն | Գասպարյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 14-10-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2768/01/24 ՈՐՈՇՈւՄ ՎԱՐՈւՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈւ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈւՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈւ ՄԱՍԻՆ «14» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (նախագահող դատավոր՝ Գ.Գասպարյան) 2024թ. հոկտեմբերի 14-ին վարույթ է ստանձնել թիվ ԵԴ1/2768/01/24 (նախաքննական համար՝ 60286924) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՊԱՐԶԵՑԻ ԵԴ1/2768/01/24 (նախաքննական համար՝ 60286924) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով 09.10.2024թ. մակագրվել և 10.10.2024թ. հանձնվել է ինձ: Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ որեպս խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2768/01/24 քրեական գործի վարույթը: Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործով նախնական դատալսումները նշանակել 2024թ. հոկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 12:00-ին, որը տեղի կունենա Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Շենգավիթ նստավայրում (ք.Երևան, Արշակունյաց պ. 24/1), թիվ 5 դահլիճում դռնբաց դատական նիստում՝ դատավոր Գ.Գասպարյանի նախագահությամբ: ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հայրանուն | Օնիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Է․ |
| Ազգանուն | Ալեքսանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 12:24 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հայրանուն | Օնիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 84 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2768/01/24 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «23» հոկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր Գ.Գասպարյանի դատական նիստերի քարտուղար Դ.Գրիգորյանի հանրային մեղադրող Է․Ալեքսանյանի մեղադրյալ Լ․Ստեփանյանի դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի՝ (ծնված 1974 թվականի փետրվարի 07-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ՀՀ, ք.Երևան, Ամառանոցային 2 տարածք, 79 տնակ հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը: 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ․Կարապետյանը կազմել է թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը: (հատոր 1-ին գ.թ.10-11) 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: (հատոր 1-ին գ.թ. 25-26) Նույն օրը Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: (հատոր 1-ին գ.թ. 36-37) 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 1-ին գ.թ. 42-46) 2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 2-րդ գ.թ. 4) 2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/2768/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 1-2) 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/2768/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 5) 1.1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը մեղադրվում է «այն արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյարձանագրություն: Այսինքն՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:» 2.Նախնական դատալսումներ. Նախնական դատալսումների ընթացքում կողմերի կողմից միջնորդություններ չներկայացվեցին: 3. Հիմնական դատալսումներ. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին և գնահատվեցին հետևյալ ապացույցները. 3.1 Զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ համաձայն որի՝ 2024թ. հուլիսի 7-ին ժամը` 10։45-ին, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Նորայր Սահակյանի (01263) կողմից Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի (ծնվ.07.02.1974թ., ՀԾՀ 1702740544, բն. ք․ Երևան Ամառանոցային 2-րդ տարածք 79-տնակ) վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշում 8180407411), այն մասին, որ վերջինս 2024թ. հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ին, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 UD 069 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան` ոչ սթափ վիճակում՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են, «Համաձայն եմ» գրառումը, ծանուցվողի (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները: Լևոն Ստեփանյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91101169, զննման համարը՝ 01796, զննման ամսաթիվը` 19.07.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 10:28։33-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434մգ/լ, վարորդի անունը` Լևոն ազգանունը՝ Ստեփանյան, տրանսպորտային միջոցի հաշվառման համարանիշը՝ 36 UD 069, ՀԾՀ 1702740544, Պ/Ծ ազգանունը (Մովսիսյան, կրծքանշանի համար 01328 Սթափության կտրոնի համապատասխան տողերում առկա են ստորագրություններ։ Սթափության կտրոնի դարձերեսին առկա է «Քաղաքացին ստացավ իր օրինակը» գրառումը։ Առկա է նաև սթափության 91101169 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 120885 վկայականի պատճենը, որի զննությամբ պարզվեց, որ սարքի ստուգաչափման թվականն է 04․04․2024թ․, այն ուժի մեջ է մինչև 04․04․2025թ․ Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101169 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0․000÷2,000մգ/լ, ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0÷0,1±5%,0.1÷0.15±8%>0.15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ։ Քրեական վարույթի նյութերում առկա է նաև ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի տվյալների մուտքագրման արդյունքում ստացված քաղվածքի պատճեն, համաձայն որի, վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վեաբերյալ տվյալներ չեն հայտնաբերվել։ (հատոր 1-ին գ.թ. 3-7,14-15) 3․2 Քրեական վարույթով 2024 թվականի ապրիլի 2-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի՝ արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում առկա Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ տեղեկատվության քաղվածքի, առկա Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ 2024թ. հուլիսի 19-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության (կից չլրացված վարչական իրավախախտման որոշում` 8180407411), Լևոն Ստեփանյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ 01796 զննման համարի կտրոնի և դարձերեսի, 91101169 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 120885 վկայականի պատճենները, որոնք կցվել են քրեական վարույթի նյութերին։ (հատոր 1-ին գ.թ. 16-17) 3.3 Հիմնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալը հրաժարվեց ցուցմունք տալուց և պնդեց իր նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի համաձայն՝ հրապարակվեց վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ վերջինս երբևէ վարորդական իրավունքի վկայական չի ունեցել։ 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը ստույգ չի հիշում առավոտյան Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում «Օպել» մակնիշի 36 UD 069 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, վարել է ոչ սթափ վիճակում, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ինչի կապակցությամբ, պարեկային ծառայողները կանգնեցնելով իրեն, ստուգել են իր փաստաթղթերը, սթափությունը և կազմել են վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180407411 արձանագրությունը։ Արձանագրությունը կազմելուց հետո պարեկային ծառայողները ծանոթացրել են արձանագրության բովանդակության հետ, ինչի վերաբերյալ որևէ առարկություն չի ներկայացրել և ստորագրել է արձանագրության համապատասխան տողերում։ (հատոր 1-ին գ.թ. 32-35) 4. Լրացուցիչ դատալսումներ. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտոնից ստացված ձև 9 տեղեկանքի համաձայն մեղադրյալը նախկինում դատապարտված եղել է։ 5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը և իրավաչափությունը․ Վերլուծելով սույն դատավճռի (այսուհետ՝ Դատավճիռ) 3.1-3․3-րդ կետերում ներկայացված ապացույցները մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում, Դատարանը՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին պետք է մեղավոր ճանաչել Դատավճռի 1․1 կետում շարադրված մեղադրանքով նկարագրված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ: Այսպես․ 5․1․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները)։ Մասնավորապես՝ Դատարանը արձանագրում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների բավարար համակցությամբ ապացուցվել և հիմնավորվել է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ 5․2․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար: Հաշվի առնելով, որ նախորդ կետում հաստատվել է մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ դրանք համապատասխանում են վերը նշված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է, արարքի հակաիրավականությունը։ 5․3․ Դատարանը գտնում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների գնահատման արդյունքում ապացուցված է այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը. 5․4․ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, ուստի ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը հաստատված է համարում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ նրան պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Ելնելով վերոգրյալից Դատարանը կայացրեց մեղադրական վերդիկտ՝ հաստատված համարելով, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը կատարել է իրեն վերագրվող արարքը, ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները, ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավական լինելու փաստը, ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ հետևաբար ապացուցված արարքի նկատմամբ ենթակա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը: 6․ Անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած հանցագործության համար պատասխանատվության և պատժի հարցերին` Դատարանը եկավ հետևյալ եզրահանգման. Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն` « 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (...):»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` « 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար: 2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝ 1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով, 2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով, 3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: 1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները: 2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից: 3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին: 4. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է մեկից ավելի հանցանքներ, ապա համակցության մեջ մտնող յուրաքանչյուր դիտավորյալ հանցանքի համար պատիժը որոշվում է սույն հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով նախատեսված կանոններով: Այդ դեպքում հանցագործությունների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին: 5. Սույն հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված կանոնները չեն կարող արգելք հանդիսանալ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար: Այս դեպքում օրենքով նախատեսված պատիժ է համարվում այն պատիժը, որը համապատասխանում է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու սահմանված կարգի կիրառման արդյունքում ստացվող պատժին: Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…): (…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը): Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: 6․1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել կատարված արարքները ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։ 6․2 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք պետք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը: Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով։ Սույն քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։ Փաստորեն, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող դիտավորյալ հանցանքը կատարել է նախկինում մեկ անգամ դիտավորյալ հանցանքի համար ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտված լինելով, որի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կանոնների կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...) 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: (...)»: Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Դատարանը, գտնում է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը. ՎՃՌԵՑ 1. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 տարի 4 ամիս ժամկետով։ 2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի ընթացքում վերջինս պարտավոր է առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: 3. Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: 4. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: 6. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-10-2024 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 22-11-2024 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը 47 թերթ, 2-րդ հատորը 40 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-11-2024 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 25-11-2024 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-47, 2-40 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-122861/24 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 08-07-2025 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | 1-ին հատորը՝ 47 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 40 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 111 թերթ, 4-րդ հատորը՝ 40 թերթ |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 31-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը 47 թերթ, 2-րդ հատորը 40 թերթ, 3-րդ հատորը 111 թերթ, 4-րդ հատորը 48 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 31-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր՝ 1-47 թերթ, 2-40 թերթ, 3-111 թերթ, 4-48 թերթ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2768/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 19-11-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-11-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Է |
| Ազգանուն | Ալեքսանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Լևոն Ստեփանյան Բողոքն ընդունել վարույթ և այն ամբողջությամբ բավարարել : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/ 23.10.2024թ. դատավճիռը՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ սահմանելով ազատազրկման ձևով պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 26-11-2024 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 26-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 27-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 04-12-2024 |
|---|---|
| Բացակայող դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 05-12-2024 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 12-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել նախագահող դատավոր Ա․Դանիելյանի՝ ԱՊՀ Գերագույն դատարանների նախագահների խորհրդի նիստին հրավիրյալի կարգավիճակով մասնակցելու պատճառով։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-02-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2768/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 19 փետրվարի 2025թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱԽԱԶ` Ռ.ԴՈԽՈՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազ Է.Ալեքսանյանի /այսուհետ՝ Դատախազ/ կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճիռի դեմ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ․Կարապետյանը կազմել է թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը: 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ թիվ 60-2869-24 քրեական վարույթով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: Նույն օրը Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Է․Ալեքսանյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/2768/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/2768/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճռով վճռվել է. «1․ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 տարի 4 ամիս ժամկետով։ 2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի ընթացքում վերջինս պարտավոր է առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: 3.Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: 4.Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: /.../»: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Դատախազը: Գործի փաստական հանգամանքները. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը մեղադրվում է այն արարքի կատարման համար, որ․ « /…/ նա, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն: » Այսինքն՝ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն /այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան/ ի թիվս այլնի նշել է նաև, որ. «/․․․/ /․․․/ Դատարանը՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին պետք է մեղավոր ճանաչել Դատավճռի 1․1 կետում շարադրված մեղադրանքով նկարագրված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ: Այսպես․ 5․1․ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները)։ Մասնավորապես՝ Դատարանը արձանագրում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների բավարար համակցությամբ ապացուցվել և հիմնավորվել է, որ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ժամը 10:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434 մգ/լ վարել է «Օփել» մակնիշի 35 UD 069 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ 5․2․Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար: Հաշվի առնելով, որ նախորդ կետում հաստատվել է մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ դրանք համապատասխանում են վերը նշված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է, արարքի հակաիրավականությունը։ 5․3․ Դատարանը գտնում է, որ Դատավաճռի 3.1-3.3-րդ կետերում վերլուծված ապացույցների գնահատման արդյունքում ապացուցված է այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը. 5․4․ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը, ուստի ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: /.../ Դատարանը հաստատված է համարում Լևոն Օնիկի Ստեփանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ նրան պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: /.../»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Դատախազը: Դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով. Բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանը Լևոն Ստեփանյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակելով ազատազրկում և այն պայմանականորեն չկիրառելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով. Այսպես․ Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածը, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածը: Բողոքաբերը վկայակոչել է Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման, Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման, Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման իրավական դիրքորոշումները: Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներ։ Բողոքաբերը նշել է, որ վկայակոչված գործերով կայացրած որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի չկրելու պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ հետևությունը չի կարող լինել հայեցողական ու կամայական, այլ պետք է հիմնված լինի գործի կոնկրետ հանգամանքների, մասնավորապես` տվյալ հանցատեսակի կրիմինոլոգիական նկարագրի, դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների, կոնկրետ դեպքում` դրա կատարման առանձնահատկությունների, հանցավորի անձի, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող իրական հանգամանքների համակցված գնահատման վրա։ Սույն քրեական վարույթում առկա փաստական տվյալները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` պետք է արձանագրել է, որ Լևոն Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում, որի համար 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թիվ ԵԴ/1019/01/22 դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման 6 ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։ Նման պայմաններում Լ․Ստեփանյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, իսկ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: Հարկ է արձանագրել, որ Լ․Ստեփանյանը, 2024 թվականի մարտ 15-ին ազատվելով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելուց և ունենալով դատվածություն, ընդամենը 4 ամիս հետո՝ 2024 թվականի հուլիսի 19-ին, կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք, այսինքն նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ուստի նման պայմաններում վերջինիս նկատմամբ ազատազրկում նշանակելիս և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատավությունը և պատիժը ծանրացնող ու մեղմացնող հանգամանքները։ Մասնավորապես, Լ․Ստեփանյանի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, զղջալը, ինքնին չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ։ Բացի այդ, <<Datalex>> դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրությունը վկայում է այն մասին, որ Լևոն Ստեփանյանը շարունակաբար դրսևորում է ոչ իրավահպատակ վարքագիծ։ Ներկայումս, Լևոն Ստեփանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/1547/01/23 քրեական գործը, որի շրջանակներում վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով, 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ և 12-րդ կետերով, 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես պատժի նպատակ է սահմանում սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործությունների կանխումը: Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են՝ մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը: Ակնհայտ է, որ նման բացասական և հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու պայմաններում Լ․Ստեփանյանի կողմից ազատության մեջ մնալը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ուստի գտնում եմ, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկում պատժատեսակն է ի զորու վերականգնել սոցիալական արդարությունը և հասնել մեղադրյալի ուղղմանը և վերասոցիալականացմանը: Այսինքն, Դատարանը պետք է հաշվի առներ մեղադրյալ Լևոն Ստեփանյանի կողմից վերը նշված հանգամանքներում կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, հանցանքի կատարումը ռեցիդիվի պայմաններում և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով՝ չկիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ, 354-րդ, 356-րդ, 359-րդ, 364-րդ, 372-րդ և 375-րդ հոդվածների պահանջներով. Բողոքաբերը խնդրել է՝ 1․ Սույն բողոքն ընդունել վարույթ: 2․ Վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 23-ի ԵԴ1/2768/01/24 դատավճիռը` մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ սահմանելով ազատազրկման ձևով պատիժ: Վերաքննիչ դատարանում, վարույթի մասնակիցների պարզաբանումները. Դատախազ Ռ․Դոխոյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց այն բավարարել: Մեղադրյալ Լ․Ստեփանյանն առարկեց Դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` <<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ <<1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝ 1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք. 2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական. 3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ. 4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել. 5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին: (…)»: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Դատախազն իր իսկ կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, խնդրել է՝ սույն բողոքն ընդունել վարույթ: Վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. հոկտեմբերի 23-ի ԵԴ1/2768/01/24 դատավճիռը` մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ սահմանելով ազատազրկման ձևով պատիժ: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիման վրա /բացառապես դրանում ներառված հիմքերի և պահանջի սահմաններում/, անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատժի հարցերին, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը․ Սույն գործով, Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի նշել է հետևյալը. << /.../ 6․1 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել կատարված արարքները ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։ 6․2 Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք պետք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը: Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով։ Սույն քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով և պատժի կրումից ազատվել է 2024 թվականի մարտի 15-ին։ Փաստորեն, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանն իրեն մեղսագրվող դիտավորյալ հանցանքը կատարել է նախկինում մեկ անգամ դիտավորյալ հանցանքի համար ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտված լինելով, որի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կանոնների կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով: /․․․/ Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: /․․․/ :»: ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին>>։ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին>>։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նան նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ (...):>> ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը, (...) 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, (...)>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ << 1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը, /․․․/ 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք: 4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:>>։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին : (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճաոած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել։ 5.Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները (...): 6.Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: (...)>>: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանր և այլն (տես, mutatis mutandis ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴՅ/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները և այլն)։ Թ.Տեր–Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին՝ համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գհահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս. (...) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ վԲ-192/07 որոշումը) >>։ Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(... հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները ՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության աոջև և այլն (...) (տես, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը) >>։ Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(...) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տես, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։ Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի վԲ-201/07 որոշումը)։ 7.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը։ Մասնավորապես նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ։>>։ Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. «(...) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները, հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելը և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տես, mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ Կ.Բ-84/07 որոշումը)։ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, համաձայն որի պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին։ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ պատժի նշանակման համաչափության վերաբերյալ վերոհիշյալ դիրքորոշումները mutatis mutandis կիրառելի են նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում փորձաշրջանի ժամկետը որոշելիս, հաշվի առնելով նաև այդ ինստիտուտի գործադրման նպատակներն ու առանձնահատկությունները։ (տես, mutatis mutandis, տես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16.09.2022 թվականի թիվ ԱՐԴ/0008/01/20 որոշումը)։ Անդրադառնալով, սույն գործով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի հաշվի է առել՝ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն հաշվի է առել հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները: Մասնավորապես, տվյալ դեպքում, Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել կատարված արարքն ընդունելը և զղջալը, ինչպես նաև մեկ անչափահաս երեխա ունենալը։ Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը: Քննարկվող դեպքում, հաշվի առնելով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգել է, որ առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Առաջին ատյանի դատարանն ի թիվս այլնի եզրահանգել է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Քննության առնելով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման հարցը, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքներն ու եղանակը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը։ Ինչ վերաբերում է որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք վերջինիս նախկինում դատապարտված լինելը դիտելուն, ապա հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցեդիվի դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք։ Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը որպես Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը: Հարկ է նկատել նաև, որ սույն գործով վիճարկվող դատական ակտով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների կիրառմամբ՝ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (ամիս) ժամկետով: Այլ կերպ ասած, հանցագործությունների ռեցեդիվի դեպքում, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ վերաբերելի կանոններով արդեն իսկ պատիժ նշանակելու պարագայում, օրենքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը չի կարող հաշվի առնվել որպես ծանրացնող հանգամանք։ Նշվածի համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ քննարկվող հարցի իմաստով, վերը մեջ բերված փաստական հանգամանքներին կարևորություն չտալու օբյեկտիվ հիմքերը տվյալ դեպքում բացակայում են: Վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը, եզրահանգում է, որ տվյալ դեպքում, պատժի նպատակներին հասնելու, հիշյալ նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու համատեքստում, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիայի շրջանակներում, արդեն իսկ նշանակվել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ: Միաժամանակ, անդրադառնալով նաև մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը վերջինիս կողմից ռեալ /իրական/ կրելու նպատակահարմարության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի ուղղվելը, պատժի նպատակների իրացվելիությունը հնարավոր է ապահովել վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով արդեն իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և համապատասխան փորձաշրջան /այդ թվում նաև՝ պարտականություն/ սահմանելու պայմաններում: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է հիմնավոր հետևության: Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս առնչությամբ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Վերը բերված հիմնավորումների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ արծածվող հարցում, Առաջին ատյանի դատարանը նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում թույլ չի տվել, մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար՝ վիճարկվող դատական ակտն բե¬կանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան: Հետևաբար, Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքից բխող վերաբերելի պնդումներն ինքնին բավարար հիմք չեն կարող հանդիսանալ և որոշիչ նշանակություն ունենալ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Որպիսի պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ առնչությամբ Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշված եզրահանգումները, բացառապես դրանում ներառված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, քննարկվող դեպքում, չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ այն բավարարելու համար: Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան ու պարտականություն սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ, հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող դատական ակտը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 370-371-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Դատախազի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.10.2024թ. դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստաց¬ման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-02-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 04-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 47, 40, 111; |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 04-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 47, 40, 111 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 28349/25 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2768/01/24
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 04-04-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Վարդապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 19-06-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2768/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 19 հունիսի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Լ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 19-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճռով Լևոն Ստեփանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 19-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճիռն անփոփոխ թողնելու մասին: Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2․ Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված՝ վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու պայմանը, այն է` Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար։ Բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանները խախտել են, ՀՀ «Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 10-րդ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ, 7-րդ, 55-րդ և 84-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերը նշել է, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 և մատնանշված այլ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին: Բողոքաբերը, ի թիվս այլնի, փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանները Լ․Ստեփանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ գնահատման չեն արժանացրել մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նախկին դատավածության հիմքում ընկած նույնասեռ օբյեկտի՝ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցանքի կատարումը, ինչպես նաև հաշվի չեն առել, որ հանցավորի նախկինում դրսևորած վարքագծի, անձը բնութագրող տվյալների, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների ամբողջությունը չէին կարող նվազեցնել վերջինիս անձի և կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Բացի այդ, բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանները հաշվի չեն առել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի վերաբերյալ ներկայումս քննվում են տարբեր քրեական վարույթներ և նրան մեղսագրվում են ոչ միայն նույնասեռ օբյեկտի, այլ նաև մարդու դեմ ուղղված հանցանքների կատարում, ինչն ունի կարևոր նշանակություն անձի հանցավոր վարքագծի գնահատման տեսանկյունից։ Վերոգրյալ հիմնավորումներով, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 19-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, մեղադրյալ Լևոն Ստեփանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը թողնել կրելու՝ չկիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները։ Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, կամ (…) 2. Սույն հոդվածի իմաստով` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, եթե` (…) 4) բողոքարկվող դատական ակտում կոնկրետ նորմին տրված մեկնաբանությունը (հիմնավորումը) հակասում է մեկ այլ վարույթով Վճռաբեկ դատարանի որոշման մեջ տվյալ նորմին տրված մեկնաբանությանը (հիմնավորումներին). (…)»: Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն: Եթե վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված է վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` սույն օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված որևէ պայման, ապա վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը պետք է հիմնավորի վկայակոչված պայմանի բացակայությունը»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոքաբերի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 և մատնանշված այլ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումներին։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Լևոն Օնիկի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 19-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ․ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Լ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 19-02-2025թ. որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր` 3 հատորից. /47, 40, 111/: |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 04-07-2025 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 4 հատորից. /47, 40, 111, 40/: |