ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/2759/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը,


ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԹԻՎ 1 ԿԱՅԱԶՈՐԻ ԶԻՆՎՈՐԱԿԱՆ
ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Մ.ՂԱՀՐԱՄԱՆՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ,

2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքում,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի
(ծնված 2001 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, չդատված, աշխատում է «Իբիցա» հյուրանոցում որպես մենեջեր, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, վատառողջ, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 1-ին զանգված Նանսենի փողոց թիվ 16/1 շենքի թիվ 21 բնակարանում)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 5-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2021 թվականի մայիսի 29-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարության ռազմական ոստիկանության Ստեփանակերտի ռազմական ոստիկանության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Հետաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 361-րդ հոդվածի 7-րդ մասով և 375-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 92087121 քրեական գործը:
1․1․ Հետաքննության մարմնի 2021 թվականի հունիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92087121 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության առաջին կայազորային քննչական բաժին (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին)՝ նախաքննություն կատարելու համար։
2021 թվականի հունիսի 9-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։
1․2․ Նախաքննության մարմնի 2021 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ թիվ 92086821, 92086921, 92087021, 92087121, 92087221, 92087321 և 92087421 քրեական գործերը միացվել են մեկ վարույթում, և նախաքննությունը շարունակվել է 92086821 համարով։
1․3․Նախաքննության մարմնի 2023 թվականի նոյեմբերի 13-ի որոշմամբ ոչնչացված թիվ 92086821 քրեական վարույթը վերականգնվել է։
1․4․ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ թիվ 92086821 քրեական վարույթից անջատվել է Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի կողմից առերևույթ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 361-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու մասը, և նախաքննությունը իրականացվել է առանձին վարույթում՝ 90952124 համարով։
2. Հսկող դատախազի 2024 թվականի մայիսի 23-ի որոշմամբ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար։
2.1․ Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի մայիսի 27-ին Գաբրիել Պետրոսյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
3. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գաբրիել Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
4․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված այն հանցանքի համար, որ․ «նա՝ հանդիսանալով ՊԲ 46492 զորամասի 2-րդ հրաձգային գումարտակի 4-րդ վաշտի 1-ին դասակի 3-րդ ջոկի գնդացրորդ, պարտադիր ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, 2020 թվականի դեկտեմբերի 17-ից մինչև 2020 թվականի դեկտեմբերի 23-ը գտնվելով կարճաժամկետ արձակուրդում, այդ ընթացքում առաջացած առողջական խնդիրների պատճառով մինչև 2021 թվականի փետրվարի 5-ը ներառյալ գտնվելով բուժման մեջ, ապա վերականգնողական արձակուրդում, իսկ այն ավարտելուց հետո պարտավոր լինելով 2021 թվականի փետրվարի 8-ին մինչև ժամը 11։00-ն ներկայանալ ՀՀ ՊՆ 14203 զորամաս /ՀՀ ՊՆ ԿԿԶՀ/, 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից ՀՀ Կառավարության թիվ 1586-Ն որոշման համաձայն հայտարարված ռազմական դրության պայմաններում, առանց հարգելի պատճառների՝ օրենքով սահմանված կարգով զորամաս կամ ծառայություն կրելու այլ վայր ներկայանալուց ազատված լինելու հիմնավոր պատճառների բացակայության պայմաններում, զինվորական ծառայությունից ժամանակավորապես խուսափելու նպատակով, ժամանակին ծառայության չի ներկայացել, իսկ 2021 թվականի մայիսի 25-ին՝ ժամը 10։10-ին, ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժին՝ ծառայությունից բացակայելով 2543 ժամ 10 րոպե տևողությամբ»:
4.1․ Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Գաբրիել Պետրոսյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
5․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 9-ին թիվ 90952124 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան) ։
2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի հոկտեմբերի 25-ին:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
6․ Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանը ներկայացրել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
7. Հանրային մեղադրողը հայտնել է, որ չի առարկում արագացված վարույթ կիրառելու դեմ՝ ներկայացնելով մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը։
8. Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ:

Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումները․
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ նյութերը․
9. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, որոնց համաձայն՝ արարքի կատարման պահին Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի դատավածություն ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 109-110)
10. Մեղադրյալ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթերը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 29-33, 44-56, 160-172, 190-192)
11․ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի վերաբերյալ հարևանների կողմից տրված դրական բնութագիրը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 193)
12․ Մեղադրյալ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի զինվորական գրքույկի պատճենը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 134-136)

Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
13. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և գործը արագացված վարույթով քննելու պայմաններում՝ Դատարանը, գործով ձեռքբերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, վերջինս ճիշտ է որակված և համապատասխանում է արարքը կատարելու պահին գործող 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Հաշվի առնելով, որ նշված հոդվածին համապատասխանող՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված և գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված նորմը պատիժը մեղմացնող է՝ Դատարանը գտնում է, որ այն հետադարձության կարգով կիրառելի է մեղադրյալ Գաբրիել Պետրոսյանի նկատմամբ, հետևաբար նրա արարքը համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված և գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 5-րդ մասի հատկանիշներին։
14. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գ.Պետրոսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
15.Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
15.1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Գաբրիել Պետրոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ նա ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ ըստ էության տվել խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը):
15.2. Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գաբրիել Պետրոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
16.Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Գաբրիել Պետրոսյանին քրեական պատասխանատվությունից և/կամ պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
17. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Զինծառայողի կողմից զինվորական ծառայությունից ժամանակավորապես խուսափելը՝ զորամասը կամ ծառայության վայրն ինքնակամ թողնելը կամ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալը 72 ժամից ավելի, բայց 240 ժամից ոչ ավելի տևողությամբ, ինչպես նաև երեք ամսվա ընթացքում երեք և ավելի անգամ` յուրաքանչյուրը մեկ ժամից մինչև 72 ժամ տևողությամբ՝
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելը, եթե ինքնակամ բացակայությունը տևել է 240 ժամից ավելի՝
(...)
5. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ կամ 3-րդ կամ 4-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է ռազմական դրության, պատերազմի ժամանակ կամ մարտի պարագաներում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-ին մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
17․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
17.2. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալի Գաբրիել Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525–րդ հոդվածի 5-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է զինվորական ծառայություն անցնելու կարգի դեմ ուղղված դիտավորյալ ծանր հանցագործություն, դրա կատարման եղանակը, ժամանակահատվածը, պատճառը (առողջական խնդիրները), արարքն ավարտվելուց հետո սահմանված կարգով զինվորական ծառայություն անցնելը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես մեղադրյալի տարիքը, այն, որ նա ամուսնացած է, վատառողջ, բնութագրվում է դրական, մասնակցել է Արցախի Հանրապետությունում 2020 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին ծավալված ռազմական գործողություններին, հանցանքը կատարել է առաջին անգամ,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 15.1-րդ կետում նշված հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալների հիման վրա Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, որը սույն դեպքում համաչափ է նրա անձին և կատարած հանցանքին։
18. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 70-րդ հոդվածի համաձայն (նոր օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված նորմերը անձի վիճակը վատթարացնող են, հետևաբար հետադարձության կարգով կիրառելի չեն)․
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…)»:
18․1․ Վերոնշյալ քրեաիրավական նորմը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք՝ թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13 որոշումներում և մշտապես վերահաստատվել դիրքորոշումն առ այն, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու անձի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի համակողմանի ու ամբողջական գնահատման վրա։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանն այն կիրառելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով՝ նպատակ ունենալով ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետում արձանագրել է.
«(…) յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ջոն Շիրվանյանի և Արսեն Մուրադյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման 13–րդ կետում դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով՝ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը»։
18.2. Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հիմք ընդունելով սույն դատավճռի 17․2-րդ կետում շարադրված հանգամանքները, այդ թվում՝ մեղադրյալի կողմից ամիսներ առաջ ընտանիք կազմելու (տե՛ս գ․թ․ 145), առողջական վիճակի, ինչպես նաև՝ ինքնակամ զինվորական ծառայության վերադառնալու և ծառայության մնացած մասը սահմանված կարգով անցնելու հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում դրանք բավարար են հանգելու այնպիսի համոզման, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, անձին վերասոցիալականացնելու և նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց մեղադրյալի կողմից պատիժը կրելու։ Մասնավորապես, Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից անհրաժեշտ է սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետով փորձաշրջան։
19. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն, իսկ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
20. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
21. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 167-րդ, 270-րդ, 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ մեղադրյալ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
2. Մեղադրյալ Գաբրիել Սերոբի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
4. Դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ