ԵԴ1/2718/01/24

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025թ․ օգոստոսի <<29>> ք․Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ․Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Վ.Եդիգարյան
պաշտպան Է.Աղաջանյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի՝ ծնված՝ 1984 թվականի օգոստոսի 6-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն ունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Նոր Խարբերդ 4-րդ փողոցի 81/83-րդ տանը: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով․ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Վարութային նախապատմությունը․
2023 թվականի օգոստոսի 30-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Միրզոյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60251823 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Եդիգարյանի որոշմամբ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես. Գոռ Հակոբի Սաֆարյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.834 մգ/լ, 2022 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 22:30-ին, Երևան քաղաքի Արին Բերդ փողոցում վարել է <<Վազ>> մակնիշի XTA210700M0592493 նույնականացման համարի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180240084 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի քննիչ Վ.Պետրոսյանի որոշմամբ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին թիվ 60251823 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։
Արագացված դատական քննություն.
Նախնական դատալսումների ընթացքում պաշտպան Է.Աղաջանյանը միջնորդեց դատաքննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով՝ նկատի ունենալով, որ սույն վարույթի շրջանակում Գոռ Սաֆարյանն իր մեղքն ընդունել է։
Հանրային մեղադրող Վ.Եդիգարյանը հրապարակեց մեղադրանքի փաստական հիմքն ու արարքին տրվող իրավական գնահատականը՝ միաժամանակ նշելով, որ չի առարկում արագացված կարգով վարույթի կիրառման դեմ:
Մեղադրյալ Գոռ Սաֆարյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է առաջադրված մեղադրանքը, դրա հետ համաձայն է: Պնդում է ներկայացված միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով վարույթի անցկացնելու հետևանքները:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը բավարարելու մասին։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը, ուսումնասիրելով Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման համար նշանակություն ունեցող տվյալները, եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Դատարանը Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի քրեական պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը:
Կատարված արարքի համար մեղադրյալ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ դատվածությունը մարվում է սույն օրենսգրքի 84-րդ, 85-րդ, 88-րդ, 89-րդ հոդվածներով սահմանված պատժից ազատվելու, ինչպես նաև 86-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պատժի կատարումը հետաձգելու դեպքերում՝ փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո:
Սույն դեպքում մեղադրյալ Գոռ Սաֆարյանն Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունվարի 18-ի դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման՝ 5 տարի 4 ամիս ժամկետով և պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է 2022 թվականի օգոստոսի 31-ին, իսկ փորձաշրձանն ավարտվել է 2023 թվականի հունվարի 26-ին: Ուստի նշվածից հետևում է, որ Գոռ Սաֆարյանի դատվածությունը բնականոն հոսքի պայմաններում մարվելու էր 2026 թվականի հունվար ամսվա համապատասխան օրը, այնինչ՝ մինչ դատվածության մարման պահը՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 28-ին վերջինը կատարել է նոր հանցանք: Այլ կերպ ասած՝ հանցանքը կատարվել է դատվածություն ունեցող անձի կողմից, որը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի տրամաբանությամբ (ռեցիդիվի բացակայության պայմաններում) համարվում է ծանրացնող հանգամանք:
Անդրադառնալով Գոռ Սաֆարյանի արարքում ռեցիդիվի առկայությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Գոռ Սաֆարյանը դիտավորյալ ծանր հանցագործության կատարման համար դատվածություն ունենալու պայմաններում դիտավորությամբ կատարել է հանցանք:
Արդյունքում, տվյալ դեպքում պատիժ նշանակելիս Դատարանն առաջնորդվելու է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով (պատիժ նշանակելը հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում) և դատվածություն ունենալն արդեն չի կարող դիտվել որպես ծանրացնող հանգամանք, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը (հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը) հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով պատիժ նշանակելու հարցին, ապա ըստ նշված հոդվածի 1-2-րդ մասերի (ըստ արարքի կատարման պահին գործող ինկորպորացիայի)՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից:
Այսինքն՝ օրենսդիրը նախատեսել է, թե որ դեպքերում ռեցիդիվի առկայության պայմաններում պետք է նշանակվեն ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակները և կարգավորվել է նշանակվող պատժի նվազագույն և առավելագույն չափերը։
Այլ կերպ ասած, ստացվում է, որ օրենսդիրը, որպես այդպիսին, ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս կոնկրետ պատժատեսակ և պատժաչափեր նախատեսել է այն դեպքերի համար, երբ անձը դատապարտվում է ազատազրկման, իսկ մնացյալ դեպքերում (երբ սանկցիայում նախատեսված են միայն դրանցից առավել մեղմ պատժատեսակներ), Դատարանը միայն առաջնորդվում է նույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված չափորոշիչներով:
Ինչ վերաբերում է քննարկվող հոդվածում մեղադրյալ Գոռ Սաֆարյանի կողմից արարքը կատարելուց հետո կատարված փոփոխություններին, մասնավորապես՝ հոդվածում ավելացված 1.1-րդ մասին, ապա պետք է նկատել, որ նշվածը, ըստ էության, նույնիսկ որոշակի առումով անձի վիճակը վատթարացնող կանոն է (կամ եթե չի վատթարացնում՝ կախված կոնկրետ իրավիճակից, ապա առնվազն չի բարելավում), քանի որ դրանով էլ ավելի հստակեցվել է օրենսդրի այն պահանջը, որ եթե ռեցիդիվի առկայության պայմաններում դատապարտման ենթակա հոդվածի սանկցիայում նախատեսված է ազատազրկում պատժատեսակը, ապա նույն սանկցիայով նախատեսված ավելի մեղմ պատժատեսակները չեն կարող անձի նկատմամբ նշանակվել։ Ուստի, այս դեպքում հոդվածում իրականացված փոփոխության տեսանկյունից հետադարձ ուժի հարց չի կարող առաջանալ:
Հետևաբար, պետք է արձանագրել, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Գոռ Սաֆարյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայում որպես պատժատեսակ նախատեսված է նաև ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, ուստի վերջինի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է առաջնորդվել միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կանոններով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
Դատարանը, հաշվի առնելով Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի կատարած արարքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ վերջինի կատարած հանցանքը հանդիսանում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի կատարած արարքի համար քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ նաև ազատազրկման ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորմամբ՝ նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից, գտնում է՝ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով, որը նա պետք է կրի:
Հաջորդիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից:
Նույն օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում կատարում է նոր հանցանք կամ պարզվում է, որ նա հանցանք է կատարել պատիժը կրելու ընթացքում, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելու վերաբերյալ որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Սույն դեպքում մեղադրյալ Գոռ Սաֆարյանը Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով նշանակված 5 տարի 4 ամիս ժամկետով պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է 2022 թվականի օգոստոսի 31-ին, այսինքն՝ վերջինը չի կրել դատավճռով նշանակված պատժից 4 (չորս) ամիս 26 (քսանվեց) օրը:
Ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկմանը մասնակի պետք է գումարել Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունվարի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/17 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով: Պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվել դատավճռի փաստացի ի կատար ածման պահից:
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ դատապարտված մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Գոռ Հակոբի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկմանը մասնակի գումարել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունվարի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/17 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով: Պատժի կրման սկիզբը հաշվել դատավճռի փաստացի ի կատար ածման պահից:
Գոռ Հակոբի Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ